برهنه میان گر‌گ‌ها

کتاب برهنه میان گر‌گ‌ها نوشتۀ برونو آپیتز  ترجمۀ عبدالحسین شریفیان گزیده‌ای از متن کتاب 1 از درختان بی‏جنبش بالای بلندی‏های اترزبرگ، [1] در میان سکوتی که بر تپه حکم‏فرما بود و آن را از مناظر اطراف جدا می‏ساخت، آب می‏چکید‏‏. برگ‏هایی که باران زمستانی شسته و از جا کنده و بر زمین ریخته بود، زیر رطوبت تیره‏رنگ هوا می‏پوسیدند‏‏. در اینجا بهار تردیدآمیز از راه می‏رسید‏‏، گویی تابلوها و علاماتی که لای درختان گذاشته شده بودند بهار را می‏ترساندند و تهدیدش می‏کردند‏‏. ستاد منطقه اردوگاه متمرکز بوخن‏والد [2] خ طر ! نزد ی ک ن شو ید ! به متخلفین، بدون هشدار، تیراندازی خواهد شد‏‏. یک جمجمه و دو استخوان ضربدری هم امضای زیر آنها بود‏‏. نم‏نم باران پایان‏ناپذیر آن بعدازظهر مارس 1945 بر یونیفورم پنجاه سرباز اس‏اس، که بر سکوی سیمانی زیر سقف شیب‏دار ایستاده بودند، می‏بارید‏‏. این سکو را که ایستگاه بوخن‏والد می‏نامیدند‏‏ ایستگاه پایانی خط‏آهنی بود که از وایمار [3] تا بالای تپه می‏رفت‏‏. ‏‏اردوگاه نیز در همین حوالی بود‏‏. بر پهنۀ گستردۀ میدان مشق یا محوطۀ اجتماع اردوگاه، که به‏طرف شمال شیب می‏گرفت، زندانیان برای حضوروغیاب عصر اجتماع کرده و به‏صف ایستاده بودند‏‏. قسمت‏به‏قسمت از بندهای مختلف زندان، آلمانی‏ها، روس‏ها، لهستانی‏ها، فرانسوی‏ها، یهودی‏ها، هلندی‏ها‏‏، استرالیا‏‏‏یی‏ها، چک‏ها، بنیادگرایان، جنایت‏کاران‏‏… یک تودۀ عظیم انسانی در یک صف دراز به‏هم‏فشرده‏ای در یک میدان بزرگ گرد آمده بود‏‏. امروز شایعۀ پنهانی ویژه‏ای پچ‏پچ‏کنان بین زندانیان به‏صف‏ایستادۀ بازداشتگاه گسترده می‏شد‏‏. یکی به اردوگاه خبر آورده بود که آمریکا‏‏‏یی‏ها در رماگن [4] از راین [5] گذشته‏اند‏‏. رونکی، [6] ارشد بخش یا بند که در جلو صف افراد بند ۳۸ کنار هربرت‏ بوخو [7] ایستاده بود، از او پرسید: _ تو هم شنیده‏ای؟ شاید تا حالا سرپلشان را هم زده باشند؟ شویپ، [8] که در ردیف دوم پشت‏سر آن دو ایستاده بود، نجواکنان پرسید: _ رماگن؟! هنوز هم دورند‏‏. کسی جوابی نداد‏‏. او همان‏طور که پشت‏سر بوخو ایستاده بود چشمکی اندیشمندانه زد‏‏. هیجان ناشی از این خبر در صورت به‏حیرت‏افتادۀ شویپ، برق‏کار اردوگاه که دهانی گرد و در زیر عینک قاب سیاهش چشمانی گرد و گلوله‏ای داشت، موج می‏زد‏‏. سایر زندانیان بندها نیز درگوشی با هم حرف می‏زدند تا اینکه رونکی این پچ‏پچ‏ها را با گفتن «هیس، مواظب باشید!» متوقف ساخت‏‏. فوهررها [9] (متصدیان ‏بخش‏ها)، که درجه‏داران دون‏پایۀ اس‏اس بودند و از آن بالا می‏آمدند، پس از رسیدن به اجتماع زندانیان متفرق شدند و جلو افراد بند تحت تصدی خودشان ایستادند‏‏. نجواها پایان یافت و هیجان در قیافه‏های سخت زندانیان خزید‏‏. رماگن! شک نبود که بین آن و تورینگیا [10] فاصلۀ زیادی وجود داشت؛ اما چه فرق می‏کرد‏‏. بر اثر حملۀ زمستانۀ ارتش سرخ، که در لهستان رسوخ کرده بود و ‏به‏سوی آلمان پیشروی می‏کرد، جبهۀ غرب نیز به حرکت افتاده بود‏‏. در قیافۀ زندانیان هیچ اثری که نشانگر تکان خوردن و به هیجان آمدن ناشی از شنیدن این خبر باشد دیده نمی‏شد‏‏. آنان ساکت و آرام در صفوف به‏هم‏فشرده‏شان ایستاده بودند و با چشم حرکت متصدیان آلمانی بندها را که زندانیانشان را می‏شمردند دنبال می‏کردند‏‏. همه آرام بودند، انگار یک روز عادی را می‏گذرانند‏‏. در کنار در بزرگ ورودی بالایی اردوگاه، کریمر (کرامر)، [11] ارشد اردوگاه، صورت اسامی کلیۀ زندانیان و افراد ابواب‏ جمعی اردوگاه را به رئیس گزارشات تسلیم کرد و بعد، طبق مقررات در مقر خاص خودش، خارج از میدان بزرگ مستقر شد‏‏. صورت و قیافۀ این مرد هم، که افکاری چون تمام این ده‏ها هزار افرادی که پشت‏سرش ایستاده بودند داشت، نفوذناپذیر و سخت می‏نمود‏‏. فوهررها و رؤسا و متصدیان بندها مدت‏ها بود که گزارش حضوروغیاب زندانیان تحت ریاستشان را به راین‏بوت، [12] که متصدی گزارشات بود، می‏دادند و اوقاتشان را در کنار دروازۀ ورودی اردوگاه سپری می‏کردند‏‏. با وجود این، کار بررسی صورت حضوروغیاب‏ها یک ساعت دیگر به طول انجامید‏‏. سرانجام راین‏بوت به کنار میکروفون آمد‏‏. _ خبردار! میدان وسیع و پهناور اردوگاه به سنگی یکپارچه بدل شد‏‏. _ کلاه‏ها را از سر بردارید‏‏. زندانیان، با یک حرکت سریع دست، کلاه‏های چربشان را از سر برداشتند‏‏. کلوتیگ، [13] معاون رئیس اردوگاه، کنار دروازۀ آهنین اردوگاه ایستاده بود و به گزارشی که راین‏بوت برایش می‏خواند‏‏ گوش می‏داد‏‏. وی ناخودآگاه دست راستش را بالا آورد‏‏. سال‏ها بود که کار بر همین روال و منوال می‏گذشت‏‏. ضمناً این خبر افکار شویپ را سخت به خود مشغول داشته بود‏‏. از آنجایی که نمی‏توانست بیش از این ساکت باقی بماند از گوشۀ لب، که به کنار کندۀ گردن بوخو کشاند