موسیو ابراهیم و گل های قرآن

موسیو... موسیو ابراهیم! «پربیننده‌ترین نمایش سال ۱۳۸۵»، «برنده‌ی جایزه‌ی بهترین کارگردانی از طرف انجمن منتقدان تئاتر» و «نامزد بهترین اجرا در غرب آلمان (با بازیگران آلمانی) در سال ۲۰۰۳»؛ این‌ها تنها بخشی از موفقیت‌های «موسیو ابراهیم و گل‌های قرآن» روی صحنه است، نمایشنامه‌ای که علیرضا کوشک جلالی آن را بر اساس رمانی از اریک امانوئل اشمیت، نویسنده‌ی نام‌آشنای آلمانی، نوشته و حالا پس از یک دهه انتشارات افراز آن را منتشر کرده است. کتاب با نوشته‌ی کوتاهی آغاز می‌شود که کوشک‌جلالی «به‌جای مقدمه» آورده است، متن نمایشنامه پس از این نوشته‌ی کوتاه آمده، سپس نقدهایی پیرامون نمایش «موسیو ابراهیم و گل‌های قرآن» در آلمان و ایران گنجانده شده و در نهایت ترجمه‌ی رمان کوتاه اشمیت به‌قلم کوشک‌جلالی پایان‌بخش کتاب خواهد بود. نویسنده در نوشته‌ی کوتاه خود به‌جای مقدمه‌ی به ماجرای آشنایی با این رمان کوتاه که آن را به‌عنوان کادو تولد دریافت کرده، اشاره می‌کند، آن هم در شرایطی که دنبال چند نمایشنامه برای اجرا در فصل جدید بوده است: «آن را به دست گرفتم که یک نگاه سرسری به آن بیندازم. سرم را که بلند کردم دیدم همه رفتند و کتاب به انتها رسیده و من خوشحال از این‌که کار انتخاب نمایشنامه به اتمام رسیده بود.» چهار ماه بعد، نمایشنامه‌ای که با اقتباس از آن رمان کوتاه نوشته شده، در شهر کلن روی صحنه می‌رود و با استقبال گرم تماشاچیان و منتقدان تئاتر روبه‌رو می‌شود. این نمایش تاکنون بیش از ۲۵۰بار اجرا شده و هنوز هم یکی از پرفروش‌ترین نمایش‌ها در شهر کلن به حساب می‌آید. کوشک‌جلالی نمایشنامه‌ی خود را برای دو بازیگر و بر اساس نقالی، پرده‌خوانی، صحنه‌ی خالی پیتر بروک، سیستم فاصله‌گذاری برشت و بسیاری از عناصر تعزیه تنظیم شده است. با هم بخشی از این نمایشنامه را می‌خوانیم: مومو موسیو ابراهیم، شما چی کار می‌کنید که همیشه خوشبختید؟ موسیو ابراهیم من می‌دونم که تو قرآنم چی نوشته. مومو شاید یه روز قرآن شما رو بدزدم، اما به‌عنوان یه [با فریاد] جهود [عادی] اجازه‌ی این کار رو ندارم. موسیو ابراهیم که این‌طور. مومو، یهودی‌بودن برای تو چه مفهومی داره؟ مومو چه می‌دونم. برای پدرم به این معناست که تمام روز افسرده و خموده باشی. موسیو ابراهیم برای تو چی؟ مومو اما برای من... تنها عاملیه که جلومو می‌گیره تا یه چیز دیگه باشم. می‌شه قرآن‌تون رو به من قرض بدید؟