فلسفۀ قانون‌گذاری در اسلام

فلسفۀ قانون‌گذاری در اسلام نوشتۀ صبحی محمصانی اثری در حوزۀ حقوق و اندیشه اسلامی است که با رویکردی تحلیلی به مبانی نظری تشریع در اسلام می‌پردازد. نویسنده در این کتاب تلاش می‌کند نشان دهد که نظام شریعت صرفاً مجموعه‌ای از احکام پراکنده فقهی نیست، بلکه ساختاری منسجم دارد که بر اصول عقلانی، اخلاقی و اجتماعی استوار شده است. در بخش‌های مختلف کتاب، موضوعاتی مانند نسبت میان شریعت و قانون، جایگاه عقل در فرآیند استنباط احکام، و نقش «مقاصد شریعت» در شکل‌دهی به نظام قانون‌گذاری اسلامی مورد بررسی قرار می‌گیرد. محمصانی با نگاهی تاریخی-تحلیلی، سیر شکل‌گیری فقه اسلامی را در بستر تحولات فکری و اجتماعی توضیح می‌دهد و تلاش می‌کند نشان دهد که این نظام حقوقی قابلیت فهم پویا و تطبیق با شرایط جدید را دارد. در مجموع، جهان فکری کتاب بر این ایده استوار است که فقه اسلامی یک نظام ایستا و صرفاً متنی نیست، بلکه دارای منطق درونی و ظرفیت تحول است. از این منظر، اثر حاضر بیش از آنکه یک متن فقهی کلاسیک باشد، یک مطالعۀ در فلسفه حقوق اسلامی است که میان سنت فقهی و رویکردهای عقلانی در قانون‌گذاری پیوند برقرار می‌کند.