گاوی که شیر کمتر می‌دهد، جوجه‌هایی که در هفته‌ی دوم ضعیف می‌شوند، مرغداری که هر ماه خوراک بیشتری می‌خرد و بازدهش بالا نمی‌رود: پشت همه‌ی این ماجراها یک علم ساکت ایستاده است. کتاب علوم دامی همان علم است که به زبان ساده یعنی دانستن اینکه دام و طیور چه می‌خورند، چطور رشد می‌کنند، چرا بیمار می‌شوند و چگونه می‌شود آن‌ها را سالم و پربازده نگه داشت. در این صفحه می‌بینید که کتاب‌های این حوزه چه موضوع‌هایی دارند، کدام را برای چه کاری بردارید و از کجا شروع کنید.
اگر دانشجوی رشته‌ی علوم دامی هستید، اگر گله یا مرغداری دارید، یا فقط می‌خواهید بدانید غذایی که سر سفره می‌آید از چه راهی گذشته، ادامه‌ی این متن برای شماست. نسخه‌ی چاپی کتاب‌ها را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
علوم دامی دقیقا چه علمی است؟
علوم دامی شاخه‌ای از علوم کشاورزی است که درباره‌ی پرورش و نگهداری جانوران اهلی و سودمند حرف می‌زند. گاو، گوسفند، بز، مرغ، بوقلمون و دیگر طیور از مهم‌ترین آن‌ها هستند. این علم فقط «غذا دادن به دام» نیست. تغذیه، اصلاح نژاد، تولیدمثل، فیزیولوژی، بهداشت، مدیریت گله و مرغداری، همه زیر یک سقف جمع می‌شوند.
شاید بپرسید فرقش با دامپزشکی چیست. دامپزشکی بیشتر به تشخیص و درمان بیماری می‌پردازد و علوم دامی بیشتر به تولید، بهره‌وری و مدیریت. البته مرز این دو تنگ است و کتاب‌های علوم دامی همیشه درباره‌ی سلامت دام هم حرف می‌زنند، چون دام بیمار تولید خوبی ندارد. اگر مشکل درمانی مشخصی دارید، کتاب جای دامپزشک را نمی‌گیرد؛ کتاب به شما کمک می‌کند بهتر بفهمید و بهتر بپرسید.
کتاب علوم دامی را چه کسانی می‌خوانند؟
خواننده‌های این دسته چند گروه روشن دارند و هر گروه چیز دیگری می‌خواهد.
- دانشجوی کارشناسی: کتاب درسی پایه می‌خواهد، مثل تغذیه‌ی دام و طیور، فیزیولوژی و پرورش گاو.
- دانشجوی ارشد و دکتری: سراغ کتاب‌های تخصصی‌تر می‌رود، درباره‌ی باروری، مواد مغذی و فناوری‌های تازه‌ی صنعت طیور.
- دامدار و مرغدار: کتابی کاربردی می‌خواهد که بگوید فردا صبح در سالن چه کند.
- کارشناس و مشاور تغذیه: مرجعی دم دست می‌خواهد که جدول‌ها و اصول را در آن پیدا کند.
- علاقه‌مند و پرورش‌دهنده‌ی سرگرمی: کسی که جانور خاصی را پرورش می‌دهد و می‌خواهد درست‌تر کار کند.
پیش از خرید از خودتان بپرسید کدام گروه هستید. دانشجو باید سرفصل درسش را کنار کتاب بگذارد و دامدار باید ببیند کتاب برای کدام دام و کدام مرحله‌ی کار نوشته شده است.
کتاب پرورش طیور: از جوجه تا سالن تولید
در میان کتاب علوم دامی، بخش طیور از پرکارترین بخش‌هاست. عنوان‌هایی مثل «پرورش طیور گوشتی»، «تغذیه طیور جلد اول» و «بیماری‌های متابولیکی طیور» نشان می‌دهند که این حوزه چند لایه دارد: خود پرورش، خوراک و اختلال‌هایی که از سوءتغذیه و سوخت‌وساز می‌آید.
کتابی که درباره‌ی پرورش طیور گوشتی است معمولا از آماده‌سازی سالن و ورود جوجه شروع می‌کند و به مدیریت خوراک، نور، دما و تهویه می‌رسد. اگر تازه مرغداری را شروع کرده‌اید، از همین نوع کتاب شروع کنید. کتاب‌های تغذیه‌ی طیور کمی نظری‌ترند و بهتر است پس از آشنایی با کلیات سراغشان بروید.
عنوان «چشم‌انداز فناوری‌های نوین در تحول صنعت طیور» هم برای کسی است که می‌خواهد بداند صنعت کجا می‌رود. چنین کتابی به کار مدیر یک واحد بزرگ می‌آید یا دانشجویی که دنبال موضوع پایان‌نامه می‌گردد.
تغذیه‌ی دام و طیور، ستون اصلی همه‌ی کتاب‌ها
اگر بخواهیم یک موضوع را ستون فقرات علوم دامی بنامیم، تغذیه است. بخش بزرگی از هزینه‌ی هر واحد دامپروری صرف خوراک می‌شود و هر بهبودی در جیره مستقیم روی سود اثر می‌گذارد. برای همین کتاب‌هایی مثل «اصول تغذیه دام و دینامیک مواد مغذی جلد دوم» در قفسه‌ی هر دانشجو و کارشناسی دیده می‌شوند.
این کتاب‌ها معمولا درباره‌ی انرژی، پروتئین، مواد معدنی، ویتامین‌ها و نحوه‌ی تنظیم جیره حرف می‌زنند. نکته‌ی مهم این است که جلد اول و دوم یک کتاب همیشه یکدیگر را کامل می‌کنند. اگر عنوان «جلد دوم» را می‌بینید، پیش از خرید بپرسید جلد اول را دارید یا نه، چون مباحث پایه در جلد اول آمده است.
یک توصیه‌ی عملی: کتاب تغذیه را با دفترچه و ماشین‌حساب بخوانید. علم تغذیه با محاسبه یاد گرفته می‌شود. فقط خواندن متن کافی نیست و باید چند جیره را خودتان روی کاغذ ببندید.
گاو شیری و گوشتی: باروری و پرورش
در دسته‌ی علوم دامی چند عنوان مستقیم درباره‌ی گاو داریم: «باروری در گاو شیری؛ چالش‌ها و راهکارها»، «روش‌های همزمان‌سازی فحلی و تخمک‌گذاری در گاوهای شیری» و «پرورش گاو گوشتی». از همین سه عنوان می‌شود دنیای گاوداری را دید.
در گاوداری شیری، باروری یکی از دغدغه‌های همیشگی است. گاوی که به موقع آبستن نشود، دوره‌ی شیردهی‌اش را از دست می‌دهد و هزینه‌اش بالا می‌رود. کتاب‌هایی که درباره‌ی همزمان‌سازی فحلی نوشته شده‌اند به مدیر گله کمک می‌کنند برنامه‌ی تلقیح را منظم‌تر ببینند. این‌ها کتاب‌هایی تخصصی‌اند و برای کسی که تازه با گاوداری آشنا شده، بهتر است اول کتاب پرورش را بخواند.
کتاب پرورش گاو گوشتی هم مسیر دیگری را نشان می‌دهد: انتخاب گوساله، دوره‌ی پروار، خوراک و مدیریت. اگر قصد سرمایه‌گذاری دارید، پیش از هر خرید و هر قرارداد، چنین کتابی را بخوانید تا اصطلاح‌ها برایتان آشنا شود.
بافت‌شناسی، ویتاژن و علم‌های زیربنایی
بعضی کتاب‌های علوم دامی از سطح مزرعه فراتر می‌روند و به زیست‌شناسی جانور می‌رسند. عنوانی مثل «ویتاژنها در زیست‌شناسی پرندگان و سلامت طیور» دو جلدی است و جلد دوم آن به تنظیم تغذیه‌ای ویتاژنها و کاربرد آن در تولید تجاری طیور اشاره دارد. این کتاب برای خواننده‌ای است که می‌خواهد پشت پرده‌ی تولید تخم و جوجه را بفهمد.
موضوع بافت‌شناسی هم در همین دسته جا دارد. اگر بخواهید بفهمید چرا یک بیماری در روده یا کبد پرنده اثر مشخصی می‌گذارد، باید ساختار بافت‌ها را بشناسید. این کتاب‌ها معمولا پر از تصویر و نمودارند و مطالعه‌ی آن‌ها زمان می‌برد. پیشنهاد ما این است که فصل به فصل بخوانید و هر فصل را با تصویرها مرور کنید.
این گروه کتاب‌ها برای همه‌ی خواننده‌ها لازم نیست، اما دانشجوی ارشد و پژوهشگر بدون آن‌ها نمی‌تواند کار پژوهشی درست انجام بدهد.
بیماری‌ها و انگل‌ها: از کنه تا سوخت‌وساز
سلامت دام یکی از پایه‌های علوم دامی است. عنوان «بیماری‌های متابولیکی طیور» به مشکل‌هایی می‌پردازد که از عفونت نیستند و از ناسازگاری تغذیه و سوخت‌وساز می‌آیند. این‌ها را گاهی با بیماری‌های واگیر اشتباه می‌گیرند و راه‌حلشان هم فرق دارد.
کتاب «کنه های ایران جلد اول» هم در همین دسته است. کنه‌ها جانورانی هستند که روی دام و طیور زندگی می‌کنند و می‌توانند برای آن‌ها دردسر بسازند. کتابی درباره‌ی کنه‌های کشور به کار دانشجوی جانورشناسی، پژوهشگر و کسی می‌آید که می‌خواهد گونه‌ها را بشناسد. باز هم یادآوری می‌کنیم: اگر دامی بیمار دارید، اول به دامپزشک مراجعه کنید. کتاب به شما کمک می‌کند بدانید چه می‌پرسید، ولی تشخیص و درمان کار متخصص است.
پیشگیری همیشه ارزان‌تر از درمان است. کتاب‌های بهداشت و مدیریت سالن یا آغل درست برای همین‌اند: نشان می‌دهند چگونه شرایطی بسازید که بیماری اصلا پا نگیرد.
پرورش جانوران خاص: از خارتنان تا دیگر گونه‌ها
علوم دامی فقط گاو و مرغ نیست. عنوان «تکثیر و پرورش خارتنان» نشان می‌دهد که در این دسته کتاب‌هایی هم هست که درباره‌ی جانوران کمتر معمول نوشته شده‌اند. چنین کتاب‌هایی برای کسی مفیدند که می‌خواهد جانور خاصی را پرورش بدهد و می‌داند که راهنمای عمومی دام کافی نیست.
هر جانور نیازهای خودش را دارد: جا، دما، خوراک، زمان جفت‌گیری و مراقبت از بچه‌ها. اگر روی یک گونه‌ی ویژه کار می‌کنید، به دنبال کتابی بروید که مستقیم درباره‌ی همان گونه نوشته شده باشد. کتاب کلی دامپروری فقط شما را با اصول آشنا می‌کند.
یک اشتباه رایج این است که کسی بدون خواندن هیچ کتابی جانور غیرمعمول می‌خرد و بعد با مشکل روبه‌رو می‌شود. چند ساعت مطالعه‌ی پیش از شروع، هزینه‌ی زیادی را نجات می‌دهد.
مرجع‌ها و دانشنامه‌ها در علوم دامی
گاهی به جای یک کتاب تخصصی، مرجعی لازم دارید که همه‌چیز را کوتاه و کنار هم داشته باشد. عنوان «فرهنگ نوین کشاورزی و منابع طبیعی جلد پنجم (علوم دامی)» از همین نوع است. این کتاب بخشی از یک مجموعه‌ی بزرگ‌تر است و جلد پنجمش به علوم دامی اختصاص دارد.
کتاب مرجع را از ابتدا تا انتها نمی‌خوانند. آن را کنار دست می‌گذارند و هر وقت به واژه یا مفهومی برخوردند، بازش می‌کنند. برای دانشجویی که با اصطلاح‌های تازه درگیر است، چنین کتابی مثل دوست کنار میز عمل می‌کند.
اگر می‌خواهید کتابخانه‌ی کوچکی برای خودتان بسازید، پیشنهاد ما این است: یک کتاب پایه‌ی تغذیه، یک کتاب درباره‌ی گونه‌ای که با آن کار می‌کنید، و یک مرجع. با همین سه کتاب می‌شود خیلی از پرسش‌های روزمره را جواب داد.
کتاب علوم دامی برای مبتدی: از کجا شروع کنیم؟
کسی که تازه وارد این حوزه شده معمولا با انبوه عنوان‌ها گیج می‌شود. پیشنهاد ما یک مسیر ساده است.
- اول ببینید با کدام جانور کار دارید: گاو، طیور یا چیز دیگر.
- یک کتاب پرورش همان جانور بردارید. این کتاب تصویر کلی را می‌دهد.
- بعد سراغ تغذیه بروید، چون تغذیه هم بیشترین هزینه را دارد و هم بیشترین اثر را.
- سپس کتاب بهداشت و بیماری‌ها را بخوانید.
- در پایان، اگر علاقه دارید، به باروری و فناوری‌های تازه برسید.
این ترتیب را اجباری ندانید، ولی برای بیشتر خواننده‌ها جواب می‌دهد. مهم این است که کتاب تخصصی را زودتر از موقع نخوانید، چون ممکن است خسته شوید و کتاب را کنار بگذارید.
راهنمای خرید کتاب علوم دامی: چه چیزهایی را ببینیم؟
هنگام انتخاب کتاب علوم دامی چند نکته را کنار هم بگذارید.
- جلد و ویرایش: اگر عنوان چند جلد دارد، مطمئن شوید کدام جلد به کار شما می‌آید. برای کتاب درسی به ویراست هم دقت کنید.
- نام ناشر و نویسنده: کتاب دانشگاهی معمولا از ناشر دانشگاهی می‌آید. نام نویسنده و سابقه‌اش در صفحه‌ی کتاب هست.
- گونه‌ی مورد نظر: کتابی که برای طیور نوشته شده، برای گاو کاربردی نیست.
- سطح کتاب: کتاب مقدماتی با کتاب پژوهشی فرق دارد. مقدمه و فهرست مطالب کمک می‌کند سطح را بفهمید.
- سال انتشار: در بخش فناوری و مدیریت، کتاب تازه‌تر معمولا روزآمدتر است. در اصول پایه این‌طور نیست.
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. پس پیش از سفارش، یک بار صفحه‌ی کتاب را با دقت ببینید.
اشتباه‌های رایج در خواندن و خریدن کتاب دامپروری
در سال‌ها تجربه‌ی کتاب‌خوانی، چند اشتباه بارها تکرار می‌شود.
اشتباه اول این است که کسی کتاب را «نسخه‌ی درمان» بداند. کتاب اصول را می‌گوید و هر گله یا مرغداری شرایط خودش را دارد. دستورها را با توجه به وضعیت واحد خودتان و با مشورت کارشناس به کار ببرید.
اشتباه دوم خریدن کتاب تخصصی به جای کتاب پایه است. بسیاری از دانشجوها برای درس تغذیه یک کتاب پژوهشی پرحجم می‌خرند و نیمه‌کاره رها می‌کنند. اول کتاب درسی، بعد کتاب پژوهشی.
اشتباه سوم نادیده گرفتن جلد اول است. وقتی عنوانی «جلد دوم» دارد، بیشتر وقت‌ها مفهوم‌هایی را فرض می‌گیرد که در جلد اول آمده‌اند.
اشتباه چهارم مطالعه‌ی بدون تمرین است. علوم دامی علمی عملی است. هر چه می‌خوانید، با کار روی جیره، برنامه‌ی تلقیح یا جدول سالن تمرین کنید تا در ذهن بماند.
یک روز در مرغداری: کتاب کجا به کار می‌آید؟
فرض کنید صبح زود وارد سالن پرورش طیور می‌شوید. اول به بو و دمای هوا دقت می‌کنید. بعد به رفتار جوجه‌ها نگاه می‌کنید: آیا دور آبخوری جمع شده‌اند یا گوشه‌ای کز کرده‌اند؟ سپس مصرف خوراک و آب دیروز را با عدد مقایسه می‌کنید. هر کدام از این مشاهده‌ها یک پرسش پنهان دارد و جواب هر پرسش در یکی از کتاب‌های این دسته است.
دما و تهویه در کتاب پرورش طیور گوشتی آمده است. مصرف خوراک و تنظیم جیره در کتاب تغذیه‌ی طیور. رفتارهای غیرعادی و علامت‌های اولیه‌ی اختلال در کتاب‌های بیماری و بهداشت. کتاب خوب به شما اجازه می‌دهد پیش از آنکه مشکل بزرگ شود، آن را ببینید.
همین منطق برای گاوداری هم درست است. دامدار صبح زود به نشخوار گاوها نگاه می‌کند، به شیر روزانه و به علامت فحلی. هر نشانه یک معنا دارد و کتاب‌های باروری و تغذیه‌ی گاو معنای آن‌ها را روشن می‌کنند. تجربه‌ی سال‌ها چیز باارزشی است، اما کتاب می‌تواند تجربه‌ی دیگران را هم به دست شما برساند و از چند اشتباه گران جلوگیری کند.
فرق نشخوارکننده‌ها و طیور در کتاب‌ها
یکی از مفیدترین کارها برای مبتدی این است که بفهمد کتاب‌ها چرا بر اساس گونه از هم جدا می‌شوند. گاو و گوسفند نشخوارکننده‌اند. معده‌ی آن‌ها چند بخش دارد و میکروب‌های درون آن، علوفه‌ی سخت را به چیزی قابل استفاده تبدیل می‌کنند. طیور معده‌ی ساده‌تری دارند و به خوراکی متراکم‌تر و دقیق‌تر نیاز دارند.
نتیجه‌ی این تفاوت در کتاب‌ها دیده می‌شود. در کتاب‌های گاو، بحث علوفه، سیلو و تعادل خوراک بیشتر است. در کتاب‌های طیور، بحث انرژی، پروتئین و مواد معدنی در جیره‌ی دقیق بیشتر. اگر کتابی برای گونه‌ی دیگری بخرید، ممکن است نیمی از مطالبش به کارتان نیاید.
پس پیش از خرید هر کتاب علوم دامی، نگاهی به عنوان و توضیح بیندازید و ببینید درباره‌ی کدام گونه است. عنوان‌هایی که فقط «دام» می‌گویند، معمولا مبانی عمومی را توضیح می‌دهند و برای شروع خوب‌اند.
چطور کتاب علوم دامی را بخوانیم که در ذهن بماند؟
خواندن کتاب تخصصی مهارت می‌خواهد. چند راه ساده وجود دارد که اثرش را بالا می‌برد.
- پیش از شروع، فهرست مطالب را یک بار مرور کنید تا نقشه‌ی کتاب را بدانید.
- هر فصل را با یک پرسش شروع کنید. مثلا «چرا جیره باید متعادل باشد؟» و بعد دنبال جواب بگردید.
- جدول‌ها را رد نکنید. در این رشته بیشتر اطلاعات مهم در جدول و نمودار است.
- اصطلاح‌های تازه را در دفتر بنویسید و معنایش را با کلمه‌های خودتان توضیح بدهید.
- هر چند فصل یک بار، آنچه فهمیده‌اید را برای کسی تعریف کنید. اگر بتوانید ساده توضیح بدهید، یعنی فهمیده‌اید.
برای دانشجوها یک نکته‌ی دیگر هم هست: کتاب را کنار جزوه‌ی کلاس بخوانید و اختلاف‌ها را علامت بزنید. استاد ممکن است روی بخش خاصی تأکید کند و کتاب بخش‌های بیشتری را پوشش بدهد.
هدیه دادن کتاب به دانشجو یا دامدار
گاهی کتاب علوم دامی را برای کسی دیگر می‌خرید: برادری که تازه وارد رشته شده، پدری که سال‌هاست گاوداری دارد یا دوستی که مرغداری راه انداخته است. در این حالت اشتباه رایج، خریدن پرحجم‌ترین و تخصصی‌ترین کتاب است.
برای دانشجوی سال اول، کتابی پایه و روشن انتخاب کنید. برای کسی که کار عملی می‌کند، کتابی درباره‌ی همان گونه و همان مرحله‌ی کار. اگر مطمئن نیستید، بپرسید در چه بخشی کتاب لازم دارد. یک کتاب مناسب که خوانده شود، از سه کتاب سنگین که روی قفسه بماند بهتر است.
علوم دامی در کنار رشته‌های همسایه
علوم دامی تنها نیست و به رشته‌های همسایه‌اش وصل است. در دانشکده‌ی کشاورزی و منابع طبیعی این رشته کنار چند رشته‌ی دیگر می‌نشیند و کتاب‌هایشان اغلب به هم مربوط‌اند.
مثلا غذای دام از گیاه می‌آید. کسی که با جیره‌نویسی کار می‌کند بد نیست درباره‌ی زراعت و اصلاح نباتات هم بداند، چون علوفه و غله از همان‌جا تأمین می‌شود. برای آشنایی با فرآورده‌های دامی مثل شیر، گوشت و تخم‌مرغ، دسته‌ی علوم و صنایع غذایی کمک می‌کند. اگر به پرورش آبزیان علاقه دارید، کتاب‌های شیلات را ببینید. آفت‌ها و انگل‌ها گاهی مرز مشترک دارند و گیاه‌پزشکی هم می‌تواند دید تازه‌ای بدهد. در بسیاری از واحدهای دامپروری، تأمین آب هم مسئله است و کتاب‌های علوم و مهندسی آب به کار می‌آید.
این پیوندها یعنی خواننده‌ی علوم دامی باید نگاه گسترده‌ای داشته باشد. یک دامدار خوب در واقع کمی گیاه‌شناس، کمی حسابدار و کمی مدیر هم هست.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب علوم دامی
کتاب علوم دامی برای کسی که مبتدی است، از کجا شروع می‌شود؟
با کتابی درباره‌ی پرورش همان دامی که با آن کار دارید. مثلا اگر مرغدار هستید، کتاب پرورش طیور گوشتی نقطه‌ی شروع خوبی است. بعد از آن تغذیه و بهداشت را بخوانید.
آیا با خواندن کتاب می‌توان بیماری دام را درمان کرد؟
نه. کتاب شما را با علت‌ها و پیشگیری آشنا می‌کند و پرسش‌هایتان را دقیق‌تر می‌کند، اما تشخیص و درمان کار دامپزشک است. در بیماری واقعی حتما به متخصص مراجعه کنید.
فرق کتاب تغذیه‌ی دام با کتاب تغذیه‌ی طیور چیست؟
دستگاه گوارش گاو و مرغ کاملا فرق دارد. گاو نشخوارکننده است و مرغ نه. برای همین اصول جیره‌نویسی و نیازهای مواد مغذی برای هر کدام جداگانه در کتاب می‌آید. کتاب را بر اساس دام مورد نظر انتخاب کنید.
کتاب‌های چند جلدی را باید همه را با هم بخرم؟
لازم نیست، ولی جلدها یکدیگر را کامل می‌کنند. اگر برای درس یا پژوهشی مشخص می‌خوانید، فهرست مطالب هر جلد را ببینید و تصمیم بگیرید. اگر بخواهید مباحث را پیوسته دنبال کنید، جلد اول را از دست ندهید.
کتاب علوم دامی برای دامدار غیردانشگاهی هم مناسب است؟
بله، به شرط انتخاب درست. کتاب‌های کاربردی و مقدماتی زبانی ساده دارند. کتاب‌های پژوهشی برای دانشجوی ارشد نوشته شده‌اند و ممکن است سنگین باشند. مقدمه‌ی کتاب معمولا می‌گوید مخاطبش کیست.
آیا می‌توانم نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهم؟
بله. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
برای پایان‌نامه‌ی علوم دامی چه کتابی کمک می‌کند؟
بسته به موضوع، کتاب تخصصی همان حوزه. برای باروری، کتاب‌های باروری گاو شیری؛ برای طیور، کتاب‌های تغذیه و فناوری طیور. کتاب مرجع و دانشنامه هم برای دقیق‌کردن اصطلاح‌ها مفید است. البته منبع پژوهشی را باید از مقاله‌ها هم تکمیل کنید.
کتاب علوم دامی و آینده‌ی شغلی
بعضی‌ها کتاب را فقط برای امتحان می‌خرند، اما در این رشته کتاب می‌تواند مسیر کار را هم روشن کند. کسی که تغذیه را خوب بلد باشد، می‌تواند مشاور جیره شود. کسی که باروری را بشناسد، به کار مدیریت گله می‌آید. کسی که سلامت طیور را می‌فهمد، در واحدهای بزرگ مرغداری جا پیدا می‌کند. هر کدام از این مسیرها با چند کتاب مشخص شروع می‌شود.
عنوان‌هایی مثل چشم‌انداز فناوری‌های نوین در صنعت طیور نشان می‌دهند که این حرفه ثابت نمانده است. ابزار و روش‌ها تغییر می‌کنند و کسی که بخواهد در کارش بماند باید مطالعه را ادامه بدهد. پیشنهاد ما این است که هر چند ماه یک کتاب تازه به کتابخانه‌ی خودتان اضافه کنید و اصول پایه را هم گاهی دوباره مرور کنید.
همین‌جا یادآوری کنیم که کتاب، جای تجربه‌ی مزرعه را نمی‌گیرد و تجربه هم جای کتاب را. نتیجه‌ی خوب وقتی است که این دو کنار هم باشند: آنچه در کتاب می‌خوانید را در گله یا سالن امتحان کنید و آنچه در کار می‌بینید را با کتاب بسنجید.
جمع‌بندی: کتاب علوم دامی را با هدف انتخاب کنید
علوم دامی حوزه‌ای است که هم به دانشگاه وصل است و هم به مزرعه و سالن پرورش. کتاب خوب در این حوزه همان است که با هدف شما جور باشد: پایه برای دانشجوی تازه‌کار، تخصصی برای پژوهشگر، کاربردی برای دامدار و مرجع برای کارشناس. سه کار ساده را فراموش نکنید: اول گونه‌ی دام را مشخص کنید، بعد سطح کتاب را بسنجید و سپس به جلد و ویراست دقت کنید.
حالا می‌توانید کتاب‌های علوم دامی را ببینید، مشخصات هرکدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهید. اگر پرسش دیگری دارید، صفحه‌ی کشاورزی و منابع طبیعی را هم مرور کنید. کتابی که امروز می‌خوانید، فردا می‌تواند در گله یا سالن شما فرق ایجاد کند.
