مهندسی خودرو
سیداشکان موسویان، سیدمصطفی آقامیرسلیم، غلامحسین نجفی
دانشگاه تربیت مدرس
محمدمهدی دوسندار
دانشگاه جامع امام حسین
کی. تی. چاو
ترجمهی حسین ترکمن، عقیل قاهری، رضا نقاش
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
داریوش فریدونی برزآباد
دیباگران تهران
سیداشکان موسویان، سیدمصطفی آقامیرسلیم، غلامحسین نجفی
دانشگاه تربیت مدرس
محمدمهدی دوسندار
دانشگاه جامع امام حسین
کی. تی. چاو
ترجمهی حسین ترکمن، عقیل قاهری، رضا نقاش
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
داریوش فریدونی برزآباد
دیباگران تهران
صدای موتور که روشن میشود، برای بعضیها فقط یک صداست و برای بعضی یک حرف کامل. مکانیک باتجربه از صدای موتور میفهمد چه چیزی خراب است. هنرجو دوست دارد روزی به همین جا برسد. دانشجوی مهندسی میخواهد بداند پشت این صدا چه محاسبه و طراحیای هست. و صاحب یک خودرو گاهی فقط میخواهد بفهمد چرا ماشینش اینطور رفتار میکند. اگر یکی از اینها هستید، این صفحه برای شماست. کتابهای مهندسی خودرو از انتقال قدرت و ترمز و برق خودرو تا سوخترسانی دیزلی، خودروهای گازسوز و حمل و نقل الکتریکی را در بر میگیرند و در ادامه میبینید هر بخش چه میدهد و برای هر هدف از کجا شروع کنید.
بیشتر عنوانهای این دسته ماهیت آموزشی و مهارتی دارند و برای کسانی نوشته شدهاند که میخواهند خودرو را از نزدیک بشناسند و تعمیر کنند. نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
در ایران وقتی از خودرو حرف میزنیم، معمولا دو مسیر شغلی در ذهن داریم. یکی مسیر مهندسی است: طراحی قطعه، محاسبه، آزمایش و توسعه. دیگری مسیر فنی و مهارتی است: تشخیص عیب، تعمیر و نگهداری خودروها در کارگاه. این دو مسیر مستقل نیستند. مهندسی که کارگاه را ندیده باشد، طراحیاش گاهی روی زمین کار نمیکند. و تعمیرکاری که مبانی علمی را نشناسد، فقط دستور را تکرار میکند و وقتی مسئله تازه پیش میآید، میماند.
کتابهای این دسته بیشتر به سمت مهارت و تعمیر متمایلاند، اما مطالبشان پایهی مهندسی هم دارند. اگر میخواهید بعدا به مهندسی بروید، این کتابها دید عملی خوبی میدهند و اگر میخواهید تعمیرکار ماهری شوید، همینها مسیرتان را میسازند. شاخهی بزرگتر این حوزه، فنی و مهندسی است که مهندسی خودرو یکی از زیرمجموعههایش شمرده میشود.
خودرو مجموعهای از سیستمهاست که هر کدام کار مشخصی دارند و با هم هماهنگ کار میکنند. پیش از رفتن سراغ هر سیستم، خوب است تصویر کلی را در ذهن داشته باشید.
هر کدام از این شش بخش موضوع چند کتاب است و در فهرست این دسته برای بیشترشان عنوانی پیدا میکنید.
موتور تنها نیرو تولید میکند. برای اینکه این نیرو به چرخها برسد و بتوانید سرعت و جهت را کنترل کنید، سیستم انتقال قدرت لازم است: کلاچ، گیربکس، میلگاردان، دیفرانسیل و محورها. در این دسته چند کتاب به این موضوع میپردازند.
چون انتقال قدرت خودروی سبک و نیمهسنگین از نظر ابعاد و ساختار فرق دارد. کسی که با خودروی سواری کار میکند، به کتاب خودروی سبک نیاز دارد و کسی که با کامیونت یا ماشین بزرگتر سروکار دارد، به کتاب نیمهسنگین. پیش از خرید، نوع خودرویی را که با آن کار میکنید در نظر بگیرید.
کتاب آمادگی آزمون معمولا بهجای آموزش کامل از صفر، مرور و تمرین است. برای کسی که پیشتر درس را خوانده و میخواهد خودش را بسنجد مناسب است. اگر تازه شروع کردهاید، اول کتاب آموزشی و بعد کتاب آمادگی را بخوانید. مشخصات دقیق هر کتاب در صفحهی خودش است.
هیچ سیستمی در خودرو به اندازهی ترمز به ایمنی مربوط نیست. کتاب «آموزش کامل سیستمهای ترمز معمولی و ترمزهای الکترونیکی» به هر دو نوع ترمز میپردازد: ترمز معمولی که سالهاست رایج است و ترمزهای الکترونیکی که در خودروهای جدیدتر میبینیم.
ترمز الکترونیکی یعنی رایانه و حسگر در کنترل ترمز نقش دارند و مثلا از قفل شدن چرخها جلوگیری میکنند. برای کار با این سیستمها به دانش برق و الکترونیک هم نیاز دارید.
ترمز یعنی جان انسان. کتاب میتواند اصول را یاد بدهد، ولی تعمیر ترمز باید با آموزش عملی، ابزار درست و زیر نظر فرد باتجربه انجام شود. هیچوقت از روی یک کتاب، تنها و بدون آموزش، ترمز خودروی دیگران را تعمیر نکنید.
برق خودرو یکی از پرتقاضاترین شاخههاست، چون خودروهای امروزی هر روز الکترونیکیتر میشوند. باتری، دینام، استارت، سیمکشی، روشنایی و سنسورها همه بخشی از این سیستماند. در این دسته دو عنوان به این موضوع مربوطاند:
درجههای یک و دو نشاندهندهی سطح مهارتاند. معمولا درجهی دو سطح مقدماتیتر است و درجهی یک پیشرفتهتر. اگر تازهکارید، از درجهی دو شروع کنید و بعد سراغ درجهی یک بروید. مشخصات دقیق سطح هر کتاب را در صفحهی خودش ببینید.
مفهومهایی مثل ولتاژ، جریان، مقاومت و مدار در هر خودرو هست. اگر اینها را خوب بدانید، عیبیابی برق برایتان سادهتر میشود. برای تقویت پایه، دستهی مهندسی برق را هم ببینید.
موتور بدون سوخت بهموقع و بهاندازه کار نمیکند. سیستم سوخترسانی این وظیفه را بر عهده دارد و بسته به نوع موتور فرق میکند. در فهرست این دسته سه موضوع مربوط به سوخت هست.
«تعمیرکار سیستم سوخترسانی موتورهای دیزلی» به سیستم سوخترسانی موتورهای دیزل میپردازد. موتور دیزل با موتور بنزینی فرق دارد و سیستم تزریق آن هم ساختار خاص خودش را دارد. کسی که با خودروهای سنگین یا نیمهسنگین کار میکند، به این کتاب نیاز خواهد داشت.
«تعمیرکار اتومبیل گازسوز» برای کسی است که با خودروهای گازسوز کار میکند. کار با سیستمهای گاز حساسیت ایمنی زیادی دارد. کتاب اصول و روش را نشان میدهد، اما هر کار عملی روی این سیستمها باید با آموزش رسمی و رعایت کامل ضوابط ایمنی انجام شود.
کتاب «سوخت خودروها» از سوخت بهعنوان یک ماده بحث میکند: انواع سوخت و ویژگیهایشان. این دید به شما میفهماند چرا موتورها بر اساس سوخت خاصی طراحی میشوند. برای کسی که ارتباط شیمی و سوخت را دنبال میکند، دستهی مهندسی شیمی هم میتواند مفید باشد.
خودروهای تجاری و سنگین، مثل کامیون و اتوبوس، دنیای جداگانهای دارند: موتورهای بزرگتر، ترمزهای هوایی و گیربکسهای سنگینتر. عنوان «تعمیرکار خودروهای تجاری سنگین و نیمهسنگین (درجه ۲)» در این دسته به این حوزه مربوط است. درجهی دو نشان میدهد سطح مقدماتی تا متوسط است.
اگر میخواهید در ناوگان حمل و نقل کار کنید، این حوزه فرصتهای شغلی قابل توجهی دارد، چون تعمیر و نگهداری خودروهای سنگین همیشه نیاز است. البته کار روی این خودروها به ابزار و تجربهی بیشتری احتیاج دارد و از کتاب به تنهایی برنمیآید.
یکی از عنوانهای این دسته «اتومبیل پراید (شناخت و تعمیرات)» است. پراید سالها یکی از رایجترین خودروهای ایران بوده و هزاران مکانیک با آن سروکار دارند. کتابهایی که یک مدل خاص را بررسی میکنند، دو فایده دارند: اول اینکه ساختار مشخص آن مدل را میشناسید و دوم اینکه اصول عمومی خودرو را روی یک نمونهی واقعی میبینید.
اگر خودرویی از همین مدل دارید، این کتاب میتواند به شما کمک کند بفهمید هر قطعه کجاست و چه میکند. البته برای هر کار عملی مطمئن نیستید، به مکانیک متخصص مراجعه کنید.
آیندهی خودرو رو به سمت برق میرود. کتاب «سامانههای حمل و نقل الکتریکی» در این دسته به همین موضوع میپردازد. از عنوانش برمیآید که فقط خودروی برقی نیست و سامانههای الکتریکی حمل و نقل را بررسی میکند.
در خودروی برقی بهجای موتور احتراقی، موتور الکتریکی و باتری قرار دارد. این یعنی بخش زیادی از مهارتهای تعمیرکاری سنتی عوض میشود و دانش برق و الکترونیک اهمیت بیشتری پیدا میکند. کسی که میخواهد در آیندهی این صنعت کار کند، بهتر است از حالا با این موضوع آشنا شود.
سیستمهای الکتریکی خودروی برقی ولتاژ بالا دارند و کار روی آنها بدون آموزش تخصصی خطرناک است. کتاب برای فهمیدن و آموختن است؛ عمل باید زیر نظر متخصص باشد.
وقتی از مهندسی خودرو بهعنوان رشتهی دانشگاهی حرف میزنیم، پایهاش چند درس بنیادی است که در همهی رشتههای مکانیکی مشترکاند. خواندن کتاب مهارتی بدون این پایه ممکن است، اما اگر میخواهید تا مرحلهی طراحی پیش بروید، باید این درسها را هم بشناسید.
اگر دانشجوی این رشتهاید، بخش مهارتی کتابهای این دسته کنار درسهای دانشگاهی کمک بزرگی است، چون مفهومهایی را که در کلاس شنیدهاید روی قطعهی واقعی نشان میدهد. اگر هنرجوی مهارتی هستید و به مهندسی فکر میکنید، همین فهرست را نقشهی راه ببینید.
چون بسیاری از مفهومها تا با دست لمس نشوند، جا نمیافتند. دانشجویی که یک بار گیربکس را باز کرده و اجزایش را دیده، وقتی در کلاس دربارهی نسبت دندهها میشنود، تصویر ذهنی دقیقتری دارد. برعکس، هنرجویی که مبانی نظری را میداند، در کارگاه سریعتر پیشرفت میکند. مهندسی خودرو دقیقا در تقاطع همین دو نگاه شکل میگیرد.
لازم نیست تعمیرکار باشید تا از کتابهای این حوزه استفاده کنید. صاحب خودرو هم میتواند با آشنایی کلی، هزینه و دردسر را کم کند. بهترین راهنما همیشه دفترچهی راهنمای خود خودرو است، ولی کتاب کمک میکند بفهمید دفترچه چه میگوید و چرا.
اینها توصیههای عمومیاند و جای دستور سازنده و نظر مکانیک را نمیگیرند. اما کسی که چیزی از سیستمها بداند، با مکانیک راحتتر و آگاهانهتر حرف میزند.
بهجای اینکه بگویید «ماشین خراب است»، دقیق بگویید چه میبینید یا میشنوید: «وقتی ترمز میکنم، از چرخ جلو سمت راست صدا میآید» یا «صبحها دیر روشن میشود». هر چه توصیف دقیقتر باشد، مکانیک سریعتر مشکل را پیدا میکند و شما هزینهی کمتری میدهید. شناخت اسم بخشها هم که از کتاب میآید، این گفتوگو را بسیار آسانتر میکند.
خودرو همیشه نیاز به مراقبت دارد و همین باعث میشود بازار کار این حوزه ساکت نباشد. البته رقابت هم هست و کسی که مهارتش را عمیقتر کند، جایگاه بهتری پیدا میکند.
هیچ کتابی شغل را تضمین نمیکند و ما هم چنین وعدهای نمیدهیم. ولی دانش عمیق، مهارت دستی و رعایت ایمنی همیشه در این حرفه ارزش دارد.
صنعت خودرو در حال تغییر است. خودروها هر سال الکترونیکیتر میشوند، رایانهی داخل آنها بیشتر تصمیم میگیرد و خودروی برقی جای بیشتری در بازار پیدا میکند. این تغییرات برای تعمیرکار یعنی یادگیری مداوم. مکانیکی که فقط با موتور و گیربکس آشناست، با گذشت زمان باید دانش برق، الکترونیک و رایانه هم بیاموزد.
یک حرکت مفید این است که در کنار مهارتهای سنتی، کمکم دانش الکترونیک را هم اضافه کنید. کتابهای برق خودرو و سامانههای الکتریکی این دسته برای همین منظور مناسباند. دانش رایانه و نرمافزار هم روز به روز برای این کار مهمتر میشود و اگر علاقه دارید، دستهی مهندسی کامپیوتر نقطهی شروع خوبی است.
خودرو با مصرف سوخت و آلودگی هم در ارتباط است. مهندسی خودرو امروز فقط به قدرت و سرعت فکر نمیکند؛ مصرف کمتر، آلودگی کمتر و بازده بهتر هم مهم است. کتابهایی مثل «سوخت خودروها» به شما کمک میکنند این جنبه را هم بشناسید.
خواندن کتاب مهارتی وقتی مؤثر است که ابزار و فضای عملی هم داشته باشید. اگر تازه شروع میکنید، لازم نیست همهچیز را یکجا بخرید. با ابزار پایه شروع کنید و کمکم کامل کنید.
یادتان باشد ابزار خوب سرمایه است. ابزار ارزان و خراب هم کار را کند میکند و هم خطر دارد.
وقتی چند عنوان مشابه میبینید، این پرسشها به شما کمک میکند.
سبک، نیمهسنگین، سنگین، گازسوز یا برقی؟ هر کدام کتاب مخصوص دارند.
انتقال قدرت، ترمز، برق، سوخترسانی؟ اول سیستمی را که بیشتر با آن کار میکنید انتخاب کنید.
درجهی دو برای شروع، درجهی یک برای پیشرفتهتر. کتاب آمادگی آزمون برای بعد از آموزش.
در خودرو دیدن قطعه بیش از خواندن اهمیت دارد. کتابی که تصویر و شکل خوب دارد، مفیدتر است.
خودروها و استانداردها عوض میشوند. سال چاپ و ویرایش را در صفحهی کتاب ببینید.
خودرو جایی است که چند رشته به هم میرسند. اگر بخواهید عمیقتر شوید، این دستهها را هم ببینید:
همهی اینها زیرمجموعهی فنی و مهندسی هستند.
علی هنرجوی سال اول کارگاه است. صبح یک خودرو با شکایت «صدای عجیب از زیر ماشین» میرسد. استاد از او میخواهد بگوید چه سیستمهایی ممکن است مقصر باشند. علی که کتاب شناخت اجزا را خوانده، فهرست میکند: تعلیق، انتقال قدرت، ترمز. استاد یکییکی آنها را بررسی میکند و علی دنبال میکند و یاد میگیرد.
آن روز علی چیز مهمی میفهمد: کتاب او را برای پرسشهای درست آماده کرده بود، ولی جوابها در کارگاه و با دست پیدا شدند. کتاب و کارگاه با هم کامل میشوند و هیچکدام دیگری را جایگزین نمیکند. این همان راهی است که بیشتر مکانیکهای ماهر طی کردهاند.
یکی از باارزشترین مهارتهای هر تعمیرکار، عیبیابی است: پیدا کردن اینکه مشکل از کجاست. عیبیابی خوب سه چیز میخواهد: دانستن اصول هر سیستم، دقت در مشاهده و صبر.
کتابهای این دسته اصول هر سیستم را میدهند و همین اصول پایهی عیبیابیاند. اما مهارت واقعی از تکرار و مشاهدهی موارد مختلف میآید.
کتابهای فنی پر از واژههاییاند که در نگاه اول ناآشنا به نظر میرسند. این چند واژه را که بیشتر میآیند بشناسید تا خواندن راحتتر شود.
هر کتاب تخصصی این واژهها را با جزئیات بیشتر و با تصویر توضیح میدهد. اگر معنی واژهای را نفهمیدید، همان لحظه یادداشتش کنید و پس از پایان فصل معنیاش را پیدا کنید.
اگر تازهکارید، یک کتاب شناخت خودرو یا کتاب مربوط به سیستمی که بیشتر با آن کار میکنید، مثل برق خودرو درجهی دو، شروع خوبی است.
معمولا درجهی دو مقدماتیتر و درجهی یک پیشرفتهتر است. مشخصات دقیق هر عنوان را در صفحهی خودش ببینید.
کتاب پایهی دانش را میسازد، ولی مهارت تعمیر بدون کارگاه و تمرین عملی ممکن نیست. بهترین راه ترکیب کتاب، آموزش و تجربه است.
این کتاب برای کسی است که به سیستم گازسوز مربوط است. کار عملی روی این سیستمها باید با آموزش رسمی و رعایت ایمنی باشد.
سال چاپ و ویرایش را در صفحهی کتاب ببینید. در حوزهی خودروی برقی، ویرایش جدیدتر اهمیت بیشتری دارد.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. برای هر عنوان صفحهی خود کتاب را ببینید.
نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
مهندسی خودرو دنیایی است که در آن دانش، دست و صبر با هم کار میکنند. کتابهای این دسته از انتقال قدرت و ترمز تا برق، سوخترسانی، خودروی سنگین و حمل و نقل الکتریکی را پوشش میدهند. پیشنهاد ما این است که اول ساختار کلی را بشناسید، بعد سیستمی را که بیشتر با آن کار میکنید عمیقتر بخوانید، ایمنی را جدی بگیرید و کتاب را با تمرین در کارگاه همراه کنید.
حالا میتوانید فهرست کتابهای مهندسی خودرو را ببینید، عنوان مناسب سطح و نیازتان را پیدا کنید و نسخهی چاپی را آنلاین سفارش بدهید.