پرش به محتوای صفحه

مهندسی شیمی

طراحی فرایند تولید مواد شیمیایی، احتراق سوخت، الکتروشیمی صنعتی و تولید مواد نو موضوع کتاب‌های این دسته است. این منابع پلی میان آزمایشگاه و کارخانه‌اند.
کتاب‌های این دسته۷۸ کتاب
چینشپرفروش‌ترین
جلد کتاب انتگراسیون فرآیندهای شیمیایی

امین آصفی، محمد رضا ملک، سید امیرحسین سیدموسی، رضا احمدی پویا، هدی ملاباقر

قلم علم

۵٪۵۴۰٬۰۰۰۵۱۳٬۰۰۰تومان
جلد کتاب فرایندهای سرامیکی

محمد رحمان

ترجمه‌ی محمدرضا محمدی، افشین مسعودی، مجتبی موحدی

دانشگاه صنعتی شریف

۵٪۲٬۰۳۰٬۰۰۰۱٬۹۲۸٬۵۰۰تومان
جلد کتاب مدلسازی محاسباتی در مهندسی با MATLAB

شهره فاطمی

دانشگاهی کیان

۵٪۱٬۴۵۵٬۰۰۰۱٬۳۸۲٬۲۵۰تومان
جلد کتاب اصول بنیانی فناوری غشایی

مارسل مولدر

ترجمه‌ی مریم محمدی، محسن حسینی، زهرا رجبی، پیمان عمرانی، عبدالرضا مقدسی

دانشگاهی کیان

۵٪۱٬۹۷۰٬۰۰۰۱٬۸۷۱٬۵۰۰تومان
جلد کتاب کاربرد روش‌های عددی در مدل‌سازی ریاضی
۵٪۱٬۴۷۰٬۰۰۰۱٬۳۹۶٬۵۰۰تومان
جلد کتاب آشنایی با مهندسی مخازن نفت و گاز

محمدرضا ریاضی

دانشگاه صنعتی شریف

۵٪۸۴۵٬۰۰۰۸۰۲٬۷۵۰تومان
جلد کتاب علم طراحی در مهندسی

ولفگانگ بایتز، گرهارد پال

ترجمه‌ی علی امیرفضلی

دانشگاه صنعتی شریف

۵٪۹۲۰٬۰۰۰۸۷۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شعله کروی

مهدی بیدآبادی، اباذر وحدت‌آزاد، بهزاد سعادت‌نیا

دانشگاه صنعتی شریف

۵٪۶۵۵٬۰۰۰۶۲۲٬۲۵۰تومان
جلد کتاب عملیات انتقال جرم (جلد اول)

رابرت ایوالدتریبال

ترجمه‌ی علی اکبرسیف کردی، کامبیز جاودانی

دانشگاه صنعتی شریف

۵٪۱٬۶۹۰٬۰۰۰۱٬۶۰۵٬۵۰۰تومان
جلد کتاب کروماتوگرافی مایع با کارائی بالا (HPLC)

ل.ر. شنایدر، ج.ج. کیرکلند

ترجمه‌ی سیدعباس شجاع‌الساداتی

دانشگاه تربیت مدرس

۵٪۱٬۸۳۰٬۰۰۰۱٬۷۳۸٬۵۰۰تومان
جلد کتاب مبانی شیمی صنعتی

علی حقیقی‌اصل، محمد ایرانی

دانشگاه سمنان

۵٪۱٬۴۶۵٬۰۰۰۱٬۳۹۱٬۷۵۰تومان
جلد کتاب احتراق برای سنتز مواد

آلکساندرس. راگاچیف، آلکساندرس. موکاسیان

ترجمه‌ی بهنام خوش‌اندام، احسان باغیشنی

دانشگاه سمنان

۵٪۲٬۲۳۵٬۰۰۰۲٬۱۲۳٬۲۵۰تومان
جلد کتاب معادلات اساسی انتقال جرم در یک لایه غشایی

ترجمه‌ی محسن مهدی‌پورقاضی

دانشگاه سمنان

۵٪۱٬۷۲۵٬۰۰۰۱٬۶۳۸٬۷۵۰تومان
جلد کتاب شیمی و کاربرد رنگهای راکتیو

احمد عبداللهی، نقی سعادتجو

دانشگاه سمنان

۵٪۶۳۵٬۰۰۰۶۰۳٬۲۵۰تومان
جلد کتاب ‏‫شیمی مواد واسطه و رنگزا‏‫

جواد مختاری

دانشگاه گیلان

۵٪۸۴۵٬۰۰۰۸۰۲٬۷۵۰تومان
جلد کتاب شیمی صنعتی

علی حقیقی‌اصل، مریم خواجه‌نوری

دانشگاه سمنان

۵٪۱٬۱۶۵٬۰۰۰۱٬۱۰۶٬۷۵۰تومان
جلد کتاب روشهای محاسباتی برای شبیه سازی فرایند
۵٪۱٬۸۷۵٬۰۰۰۱٬۷۸۱٬۲۵۰تومان
جلد کتاب طراحی راکتورهای شیمیایی

دانشگاه تربیت مدرس

۵٪۲٬۰۰۰٬۰۰۰۱٬۹۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سینتیک شیمیایی

دانشگاه صنعتی اصفهان

۵٪۳۰۰٬۰۰۰۲۸۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب طراحی در مهندسی شیمی

آر.کی.سینوت

ترجمه‌ی مجتبی سمنانی رهبر، ساناز پورمند

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۵۱۰٬۰۰۰۴۸۴٬۵۰۰تومان
جلد کتاب غشای سرامیکی و فیلتراسیون

محمد حسن زاده، محمدهمت اسفه، محمدحسن کامیاب

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۱۰۰٬۰۰۰۹۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شیمی مواد منفجره

حسین مومنیان

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۲۱۰٬۰۰۰۱۹۹٬۵۰۰تومان
جلد کتاب مواد پر انرژی:موادمنفجره(منفجره

جی پراکاش آگراوال

ترجمه‌ی محمدعلی دهنوی، عباس کبریت چی

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۴۲۰٬۰۰۰۳۹۹٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مواد پر انرژی:پیشرانه ها(منفجره

جی پراکاش آگراوال

ترجمه‌ی محمدعلی دهنوی

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۲۶۰٬۰۰۰۲۴۷٬۰۰۰تومان

درباره‌ی مهندسی شیمی

بنزینی که در باک می‌ریزید، پلاستیکی که در دست دارید، دارویی که در قفسه است و حتی نمکی که سر سفره می‌گذارید، همه جایی در یک کارخانه‌ی شیمیایی ساخته یا پالایش شده‌اند. کسی که این کارخانه‌ها را طراحی می‌کند و می‌چرخاند، مهندس شیمی است. کتاب مهندسی شیمی همان پلی است که علم آزمایشگاه را به مقیاس صنعت می‌رساند: ترمودینامیک، مکانیک سیالات، انتقال حرارت و جرم، جداسازی، واکنش‌ها و اقتصاد فرایند. در این صفحه می‌بینید کتاب‌های این رشته چه موضوع‌هایی دارند و هر کدام را به چه کسی و چه زمانی پیشنهاد می‌کنیم.

اگر دانشجوی مهندسی شیمی هستید، اگر در صنعت نفت، گاز، پتروشیمی یا فرایندهای صنعتی کار می‌کنید، یا فقط می‌خواهید بدانید ماده‌ها چطور در مقیاس بزرگ تولید می‌شوند، ادامه‌ی این متن برای شماست. نسخه‌ی چاپی کتاب‌ها را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.

مهندسی شیمی یعنی چه؟ و فرقش با شیمی چیست؟

شیمیدان می‌پرسد یک واکنش چطور و چرا رخ می‌دهد. مهندس شیمی می‌پرسد چگونه می‌شود همان واکنش را در مقیاس چند تن در روز، ایمن، اقتصادی و پایدار اجرا کرد. این تفاوت نگاه است و کتاب‌ها هم همین را نشان می‌دهند. در کتاب شیمی، مولکول و واکنش مرکز است. در کتاب مهندسی شیمی، جریان، تجهیز، دما، فشار و هزینه هم وارد صحنه می‌شوند.

مهندسی شیمی ستون‌های بنیادی دارد که تقریبا در همه‌ی کتاب‌ها دیده می‌شوند: موازنه‌ی جرم و انرژی، ترمودینامیک، پدیده‌های انتقال، عملیات واحد، طراحی راکتور و کنترل فرایند. یاد بگیرید این هفت مفهوم چطور به هم وصل‌اند و بقیه‌ی کتاب‌ها برایتان روشن می‌شوند.

کتاب مهندسی شیمی را چه کسانی می‌خوانند؟

خواننده‌های این دسته را می‌شود چند گروه دید.

  • دانشجوی کارشناسی: کتاب درسی پایه می‌خواهد: موازنه‌ی مواد، ترمودینامیک، مکانیک سیالات، انتقال حرارت.
  • دانشجوی ارشد و دکتری: سراغ کتاب‌های پیشرفته‌تر می‌رود، مثل ترمودینامیک تخصصی یا موضوع‌های نو مانند سوخت زیستی.
  • مهندس شاغل در صنعت: کتاب تجهیزات و طراحی می‌خواهد که در کار روزمره به آن مراجعه کند.
  • داوطلب آزمون‌های ورودی و استخدامی: منبع مرور و تمرین می‌خواهد.
  • علاقه‌مند: کسی که می‌خواهد تصویری کلی از دنیای فرایند صنعتی داشته باشد.

پیش از خرید بگویید کدام گروه هستید. دانشجوی سال دوم را با کتاب پژوهشی سنگین نباید غافلگیر کرد و مهندس شاغل هم به کتاب کاربردی بیشتر نیاز دارد تا کتاب صرفا نظری.

موازنه‌ی جرم و انرژی: نقطه‌ی شروع همه‌چیز

هر مهندس شیمی، درسش را با موازنه شروع می‌کند. آنچه وارد می‌شود، یا خارج می‌شود یا در سامانه می‌ماند. این جمله‌ی ساده، پایه‌ی محاسبه‌های کارخانه است. عنوان «اصول بنیانی و محاسباتی در مهندسی شیمی» از همین سنخ کتاب‌هاست که مبانی را با محاسبه‌ی عددی همراه می‌کند.

کتاب‌های این بخش معمولا مثال‌های عددی زیادی دارند. توصیه‌ی ما این است که از مثال‌ها فقط عبور نکنید؛ ماشین‌حساب به دست بگیرید و هر مثال را خودتان حل کنید. خطای واحد و اشتباه در رقم‌ها از رایج‌ترین مشکل‌هاست و فقط با تمرین کم می‌شود.

اگر تازه وارد رشته شده‌اید، همین کتاب‌های محاسباتی را با حوصله بخوانید. بقیه‌ی درس‌ها روی آن ساخته می‌شوند و کسی که پایه را محکم نکرده، در درس‌های بعد با مشکل مواجه می‌شود.

ترمودینامیک مهندسی شیمی

ترمودینامیک می‌گوید چه چیزی ممکن است و چه چیزی نه: یک واکنش تا کجا پیش می‌رود، دو فاز چگونه به تعادل می‌رسند و چه مقدار انرژی لازم است. عنوان «درآمدی بر ترمودینامیک مهندسی شیمی (جلد دوم)» به این بخش تعلق دارد و از نامش پیداست که جلد دوم یک مجموعه است. معمولا جلد اول مبانی و جلد دوم مباحث پیشرفته‌تر مثل تعادل فازها و واکنش‌های شیمیایی را دارد؛ با این حال برای اطمینان به فهرست مطالب کتاب نگاه کنید.

ترمودینامیک برای بسیاری از دانشجوها درسی سخت است چون مفهوم‌هایش انتزاعی‌اند. راه ساده‌تر این است که هر مفهوم را با یک مثال صنعتی وصل کنید. مثلا تعادل فاز را به جداسازی و تقطیر بچسبانید. آنگاه انتزاع، واقعی می‌شود.

مکانیک سیالات و پدیده‌های انتقال

در کارخانه، سیال در لوله می‌رود، پمپ می‌شود، گرم و سرد می‌شود و ماده‌ها بین فازها جابه‌جا می‌شوند. علمی که این‌ها را توضیح می‌دهد، پدیده‌های انتقال است: انتقال اندازه‌ی حرکت، حرارت و جرم. عنوان «مفاهیم اساسی انتقال اندازه حرکت، حرارت و جرم ویراست ششم - جلد اول» هر سه را در یک قاب می‌گذارد. ویراست ششم یعنی کتاب چند بار بازنگری شده است، و این برای کتاب درسی نکته‌ی مثبتی است، چون مطالب و مثال‌ها روزآمد می‌شوند.

کتاب «مکانیک سیالات برای مهندسان شیمی» هم رویکردی خاص دارد: سیالات را از دید کسی می‌بیند که با لوله، پمپ و راکتور سروکار دارد. اگر دانشجو هستید، این کتاب را پیش از درس انتقال بخوانید تا مفاهیم را آسان‌تر بفهمید.

شباهت این سه انتقال مهم‌ترین نکته‌ی این بخش است. معادله‌های انتقال حرارت و جرم شبیه هم‌اند. اگر یکی را خوب بفهمید، دیگری نیمی از راه را رفته است.

عملیات واحد و جداسازی: قلب کارخانه

در بیشتر کارخانه‌های شیمیایی، مواد اولیه باید ابتدا از ناخالصی جدا شوند، و محصول نهایی هم از فراورده‌های جانبی. این کار با عملیات واحد انجام می‌شود: تقطیر، جذب، استخراج، خشک‌کردن، تبلور و مانند آن. عنوان‌های «اصول فرایندهای جداسازی (جلد اول)» و «مهندسی شیمی (جلد سوم) عملیات واحدها» به همین بخش مربوط‌اند.

کتاب جداسازی معمولا با تعادل فاز شروع می‌کند و بعد به طراحی تجهیز می‌رسد. اگر ترمودینامیک را ضعیف دارید، اول آن را مرور کنید. عملیات واحد بدون ترمودینامیک مثل رانندگی بدون نقشه است.

کتاب «مهندسی برج‌های خنک‌کننده (تر)» یکی از نمونه‌های کتاب‌های تخصصی‌تر است که به تجهیزی مشخص می‌پردازد. برج خنک‌کننده در بسیاری از صنایع برای دفع گرما استفاده می‌شود و کتابی که به آن اختصاص یافته، بیشتر به کار مهندس شاغل و دانشجوی پروژه‌محور می‌آید.

صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

یکی از بزرگ‌ترین بازارهای کار مهندسی شیمی در کشور ما صنعت نفت، گاز و پتروشیمی است. عنوان «آشنایی با مهندسی شیمی تجهیزات صنایع نفت و گاز و پتروشیمی» با همین نگاه نوشته شده است. کتاب‌هایی از این دست تجهیزات رایج مانند مبدل حرارتی، برج، پمپ و کمپرسور را معرفی می‌کنند و تصویر روشنی از فضای کار می‌دهند.

چنین کتابی برای دانشجوی سال‌های آخر و فارغ‌التحصیلی که تازه وارد صنعت می‌شود ارزشمند است، چون زبان محیط کار را یاد می‌دهد. البته هر واحد صنعتی دستورالعمل و استانداردهای خودش را دارد و کتاب جای آن‌ها را نمی‌گیرد. به یاد داشته باشید که ایمنی در این صنایع حیاتی است و تصمیم‌های عملی باید طبق دستورالعمل رسمی و با نظر مهندس مسئول گرفته شوند.

اقتصاد و طراحی: مهندس شیمی و پول

یک فرایند خوب فقط فرایندی نیست که کار کند؛ باید به‌صرفه هم باشد. عنوان «اقتصاد و طراحی برای مهندسان شیمی» همین را یادآوری می‌کند. مهندس شیمی باید بداند هزینه‌ی تجهیز، انرژی و مواد اولیه چقدر است و کدام طرح از نظر اقتصادی منطقی‌تر است. کتاب‌هایی از این دست ابزارهای برآورد هزینه و مقایسه‌ی گزینه‌ها را می‌آموزند.

دانشجویی که در پروژه‌ی پایانی کارخانه طراحی می‌کند، معمولا به این کتاب نیاز دارد. مهندس شاغل هم که می‌خواهد پیشنهاد بهبود بدهد، بدون اقتصاد نمی‌تواند حرفش را قانع‌کننده بزند. عدد و هزینه زبان مدیران است و مهندسی که این زبان را بلد باشد، شنیده می‌شود.

موضوع‌های نو: بیودیزل، بسپارها و شیمی آلی صنعتی

مهندسی شیمی فقط به نفت و گاز محدود نیست. عنوان «فناوری‌های پیشرفته در بیودیزل؛ مقدمه‌ای بر اصول و روندهای نوظهور» به سوخت زیستی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه از منبع‌های گیاهی یا زیستی سوخت تولید می‌شود. این موضوع برای پژوهشگر انرژی و دانشجوی تحصیلات تکمیلی جذاب است.

«بسپارهای آلی» به دنیای پلیمرها می‌رود: ماده‌هایی با مولکول‌های بلند که در پلاستیک، الیاف و پوشش‌ها استفاده می‌شوند. «شیمی ناجور حلقه (سنتزها، واکنش‌ها و کاربردها)» کتابی است که ساختار مولکول‌های حلقوی و کاربرد آن‌ها را بررسی می‌کند و بیشتر به شیمی آلی نزدیک است. این‌ها نمونه‌هایی‌اند از اینکه دانش مهندسی شیمی چقدر گسترده است: از سوخت تا پلیمر تا ترکیب‌های دارویی.

ما درباره‌ی جزئیات محتوای این کتاب‌ها ادعا نمی‌کنیم و فقط از روی عنوان معرفی‌شان می‌کنیم. پیش از خرید، مشخصات آن‌ها را در صفحه‌ی خود کتاب ببینید.

یک روز در کارخانه: کتاب‌ها کجا به کار می‌آیند؟

فرض کنید مهندس تازه‌کاری هستید که اولین روز کارتان در یک واحد صنعتی است. مسئول شیفت می‌گوید دمای خروجی یک مبدل حرارتی از حد معمول بالاتر رفته است. این جمله چند پرسش پشت خود دارد. دبی سیال چقدر است؟ سطح انتقال حرارت کافی است؟ رسوب گرفته یا نه؟ برای فهم پرسش‌ها به انتقال حرارت نیاز دارید. برای دبی و افت فشار به مکانیک سیالات. برای اینکه تصمیم بگیرید تعمیر بهتر است یا تعویض، به اقتصاد.

می‌بینید که یک مشکل ساده چند کتاب را به هم گره می‌زند. برای همین هر مهندس شیمی کتابخانه‌ای کوچک از چند موضوع دارد و هیچ‌کدام تنها کافی نیستند. این تصویر به شما کمک می‌کند بفهمید چرا مهندسی شیمی را به‌صورت زنجیره‌ای از درس‌ها می‌آموزند.

البته در واحد صنعتی واقعی، هر عملیات با دستورالعمل، سرپرست و ملاحظه‌های ایمنی انجام می‌شود. کتاب دانش پایه را فراهم می‌کند و تصمیم نهایی با تیم و طبق مقررات است. این را از همان روز اول به خاطر بسپارید.

ایمنی و محیط زیست در کتاب‌های مهندسی شیمی

در صنعت شیمیایی، ایمنی شوخی‌بردار نیست. ماده‌ی قابل اشتعال، فشار بالا و دمای زیاد در یک محل کنار هم‌اند. برای همین بسیاری از کتاب‌های این رشته بخشی درباره‌ی ایمنی فرایند دارند و در طراحی تجهیز هم حاشیه‌ی اطمینان در نظر می‌گیرند. دانشجو باید از همان ابتدا با این نگاه بزرگ شود: طرح خوب، طرحی است که ایمن هم باشد.

محیط زیست بخش دیگر ماجراست. پساب، گاز خروجی و پسماند کارخانه باید کنترل شوند. در همین دسته کتاب‌هایی مثل سوخت زیستی و فرایندهای نو نشان می‌دهند که رشته به سمت راه‌های پاک‌تر هم حرکت می‌کند. اگر به موضوع‌های زیست‌محیطی علاقه دارید، هنگام انتخاب کتاب به همین بخش‌ها توجه کنید.

ما درباره‌ی مقررات و استانداردهای مشخص چیزی نمی‌گوییم، چون آن‌ها را باید از منبع رسمی و روزآمد خواند. کتاب دید کلی می‌دهد و مقررات باید از منبع خودش گرفته شود.

حل مسئله: مهارت اصلی دانشجوی مهندسی شیمی

اگر بخواهیم یک مهارت را مهم‌ترین مهارت این رشته بنامیم، حل مسئله است. هر فصل کتاب با مسئله‌هایی تمام می‌شود و بیشتر یادگیری همان‌جا رخ می‌دهد. برای حل مسئله‌ی مهندسی شیمی یک روش پنج‌مرحله‌ای ساده وجود دارد.

  1. صورت مسئله را دو بار بخوانید و داده‌ها و خواسته‌ها را جدا بنویسید.
  2. یک نمودار ساده از فرایند بکشید: ورودی‌ها، خروجی‌ها و تجهیز.
  3. معادله‌ی مناسب را بنویسید: موازنه‌ی جرم، انرژی یا معادله‌ی تعادل.
  4. عددها را با واحد جایگزین کنید و حل کنید.
  5. جواب را بسنجید: آیا معقول است؟ مثلا دمای منفی مطلق یا بازده بیشتر از صد درصد یعنی جایی اشتباه شده است.

مرحله‌ی آخر را همه فراموش می‌کنند و در عین حال از مهم‌ترین‌هاست. مهندس خوب از جوابش شک می‌کند. کتاب‌های همراه با پاسخ کمک می‌کنند صحت راه‌حل را بسنجید، ولی اول خودتان تلاش کنید.

مطالعه برای کنکور ارشد و آزمون‌های تخصصی

بسیاری از دانشجوهای مهندسی شیمی پس از کارشناسی می‌خواهند وارد مقطع ارشد یا دکتری شوند. در آن مسیر کتاب‌های پایه دوباره مهم می‌شوند و مرور آن‌ها اهمیت دارد. مهم‌ترین درس‌ها معمولا ترمودینامیک، پدیده‌های انتقال، عملیات واحد و مکانیک سیالات هستند. کتاب‌هایی مثل مفاهیم اساسی انتقال اندازه حرکت، حرارت و جرم یا مکانیک سیالات برای مهندسان شیمی در همین مرور کاربرد دارند.

برای مرور مؤثر، سه کار انجام بدهید. اول، سرفصل‌های آزمون را از منبع رسمی بگیرید و با فهرست کتاب مقایسه کنید. دوم، به‌جای خواندن مجدد همه‌چیز، مسئله‌های پرتکرار هر درس را حل کنید. سوم، ضعف‌های خودتان را شناسایی کنید و برای آن‌ها وقت بیشتر بگذارید.

ما درباره‌ی رتبه و نتیجه‌ی آزمون هیچ وعده‌ای نمی‌دهیم. آنچه می‌توانیم بگوییم این است که کتاب مناسب و مرور منظم مسیر را هموارتر می‌کند.

ترجمه یا تألیف؟ نگاهی به کتاب‌های این رشته

بخش بزرگی از کتاب‌های مهندسی شیمی ترجمه‌ی متن‌های مرجع دنیا هستند. عنوان‌هایی مثل «مفاهیم اساسی انتقال اندازه حرکت، حرارت و جرم» و «اقتصاد و طراحی برای مهندسان شیمی» را در دانشگاه‌ها زیاد می‌بینید. مزیت ترجمه این است که متن مرجع جهانی را به فارسی در اختیار دانشجو می‌گذارد. ضعفش این است که کیفیت ترجمه فرق می‌کند و بعضی اصطلاح‌ها معادل‌های متفاوتی دارند.

کتاب‌های تألیفی هم ارزش خودشان را دارند، چون مثال‌ها و نگاهشان به شرایط و صنعت داخل نزدیک‌تر است. عنوان‌هایی که به صنایع نفت، گاز و پتروشیمی کشور می‌پردازند، از این جمله‌اند. هیچ‌کدام بر دیگری برتری ذاتی ندارد. دانشجوی هوشمند هر دو را کنار هم می‌خواند: مرجع ترجمه‌شده برای مبانی و تألیف داخلی برای مثال بومی.

اگر هنگام مطالعه‌ی کتاب ترجمه با اصطلاح گنگی روبه‌رو شدید، معادل انگلیسی را در پرانتز جست‌وجو کنید. بیشتر مترجم‌ها اصطلاح اصلی را در متن می‌آورند و این کار کمک می‌کند در منابع دیگر هم آن مفهوم را بشناسید.

چند اصطلاح که در کتاب‌های مهندسی شیمی زیاد می‌شنوید

اگر تازه وارد شده‌اید، بد نیست چند اصطلاح را از پیش بشناسید.

  • عملیات واحد: یک مرحله‌ی فیزیکی مشخص در فرایند، مثل تقطیر یا تبخیر.
  • تعادل فاز: حالتی که در آن دو فاز، مثلا مایع و بخار، در شرایط مشخص با هم به آرامش می‌رسند.
  • مبدل حرارتی: تجهیزی که گرما را از یک جریان به جریان دیگر می‌دهد.
  • راکتور: جایی که واکنش شیمیایی در مقیاس صنعتی انجام می‌شود.
  • بسپار: ماده‌ای با مولکول‌های بسیار بلند، معادل فارسی پلیمر.
  • پالایش: جدا کردن و تصفیه‌ی اجزای یک ماده، مثل نفت خام.
  • انتقال جرم: حرکت یک ماده از جایی به جای دیگر به‌خاطر اختلاف غلظت.

آشنایی با همین هفت اصطلاح فهم فهرست مطالب بیشتر کتاب‌های این دسته را آسان می‌کند. بقیه‌ی واژه‌ها را هنگام مطالعه یاد می‌گیرید.

کتاب برای دانشجوی رشته‌های دیگر: چه کسی مهندسی شیمی می‌خواند؟

گاهی خواننده‌ی کتاب مهندسی شیمی خودش مهندس شیمی نیست. دانشجوی شیمی، مهندسی مواد، نفت، محیط زیست یا صنایع غذایی هم گاهی به بخشی از این دانش نیاز پیدا می‌کند. مثلا کسی که در صنایع غذایی کار می‌کند، به انتقال حرارت و خشک‌کردن نیاز دارد. کسی که در محیط زیست کار می‌کند، به تصفیه و فرایندهای جداسازی.

اگر از رشته‌ی دیگری می‌آیید، توصیه‌ی ما این است که از کتاب‌های مفهومی و مقدماتی شروع کنید و به سراغ بخش مربوط به کارتان بروید. لازم نیست کل کتاب را بخوانید. فهرست مطالب را ببینید، فصل لازم را انتخاب کنید و مثال‌ها را حل کنید. در مراجعه‌های بعدی، بقیه‌ی فصل‌ها هم آسان‌تر می‌شوند.

مهم‌تر اینکه بدانید هر رشته زبان خودش را دارد. با حوصله و پرسیدن از همکار مهندس شیمی، می‌توانید مفهوم‌ها را سریع‌تر جا بیندازید.

کتاب مهندسی شیمی برای مبتدی: مسیر پیشنهادی

اگر تازه وارد رشته شده‌اید یا می‌خواهید آن را از صفر یاد بگیرید، این مسیر را امتحان کنید.

  1. اول کتاب محاسبه‌های مبنایی و موازنه‌ی جرم و انرژی را بخوانید.
  2. بعد ترمودینامیک را اضافه کنید، چون تقریبا همه‌ی درس‌های بعدی به آن تکیه دارند.
  3. سپس مکانیک سیالات و انتقال حرارت و جرم را یاد بگیرید.
  4. بعد به عملیات واحد و جداسازی بروید.
  5. در آخر، سراغ کتاب‌های تجهیزات، اقتصاد و موضوع‌های نو بروید.

این ترتیب همان چیزی است که بیشتر دانشگاه‌ها در برنامه‌ی درسی رعایت می‌کنند و دلیلش هم روشن است: هر درس روی درس قبل ساخته می‌شود.

راهنمای خرید کتاب مهندسی شیمی

پیش از خرید به این نکته‌ها توجه کنید.

  • جلد: کتاب‌های مهندسی شیمی اغلب چند جلدی‌اند. جلد مورد نیازتان را پیدا کنید و ببینید به جلد قبلی نیاز دارد یا نه.
  • ویراست: در کتاب درسی، ویراست تازه‌تر معمولا مثال‌ها و مطالب روزآمدتر دارد.
  • سطح: مقدماتی، متوسط یا پیشرفته؟ فهرست مطالب و پیش‌گفتار سرنخ خوبی است.
  • مترجم یا مؤلف: بسیاری از کتاب‌ها ترجمه‌اند. نام مترجم و ناشر را در صفحه‌ی کتاب ببینید.
  • حل مسائل: کتاب‌های راهنمای حل، وقتی خودتان مسئله را حل کرده‌اید، برای بررسی جواب مفیدند. اما پیش از تلاش شخصی از آن‌ها استفاده نکنید.

مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.

اشتباه‌های رایج در مطالعه‌ی کتاب‌های مهندسی شیمی

اشتباه اول: فقط خواندن. مهندسی شیمی را با حل مسئله یاد می‌گیرند. هر فصل را با مسئله‌های انتهای آن تمام کنید.

اشتباه دوم: بی‌توجهی به واحدها. یک تبدیل واحد اشتباه ممکن است جواب را چند برابر کند. همیشه واحدها را کنار عددها بنویسید.

اشتباه سوم: شروع از کتاب سخت. کتاب‌های پیشرفته پیش‌فرض‌هایی دارند که در کتاب‌های پایه توضیح داده می‌شود. اگر بدون آن‌ها شروع کنید، در فصل اول گیر می‌کنید.

اشتباه چهارم: نادیده گرفتن ارتباط درس‌ها. ترمودینامیک، انتقال و عملیات واحد یک زنجیره‌اند. اگر آن‌ها را جدا از هم بخوانید، تصویر کلی از دست می‌رود.

مهندسی شیمی و رشته‌های همسایه

مهندسی شیمی در دانشکده‌ی فنی و مهندسی با چند رشته‌ی دیگر همسایه است و بسیاری از خواننده‌ها گاهی سراغ کتاب‌های آن‌ها هم می‌روند. دانشجوی مهندسی شیمی به مکانیک سیالات و طراحی تجهیز نیاز دارد و بد نیست نگاهی به کتاب‌های مهندسی مکانیک بیندازد. بحث سوخت، احتراق و تولید انرژی با مهندسی انرژی مشترک است.

تصفیه‌ی آب و پساب نقطه‌ی برخورد دیگر است و کتاب‌های مهندسی آب این بخش را پوشش می‌دهند. برای ساخت و نصب تجهیز سنگین، آشنایی با مهندسی عمران کمک می‌کند و کنترل و ابزاردقیق به مهندسی برق نزدیک است. این همسایگی نشان می‌دهد مهندس شیمی کارش را با تیم‌هایی از رشته‌های دیگر انجام می‌دهد.

پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب مهندسی شیمی

برای شروع مهندسی شیمی کدام کتاب مناسب است؟

کتاب محاسبه‌های مبنایی و موازنه‌ی جرم و انرژی، مثل «اصول بنیانی و محاسباتی در مهندسی شیمی». بعد از آن ترمودینامیک و پدیده‌های انتقال را بخوانید.

فرق کتاب مهندسی شیمی و کتاب شیمی چیست؟

کتاب شیمی بیشتر درباره‌ی مولکول و واکنش است. کتاب مهندسی شیمی همان‌ها را در مقیاس صنعتی می‌بیند و به جریان، تجهیز، هزینه و ایمنی هم می‌پردازد.

کتاب‌های ویراست‌دار را باید حتما آخرین ویراست بخرم؟

در کتاب درسی معمولا ویراست تازه‌تر بهتر است، ولی اگر استاد یا مؤسسه ویراست خاصی را معرفی کرده، همان را بگیرید. شماره‌ی مسئله‌ها ممکن است در ویراست‌ها فرق کند.

کتاب تجهیزات نفت و گاز برای دانشجوی سال اول مفید است؟

می‌تواند تصویر کلی بدهد، اما بهتر است پس از آشنایی با مبانی سراغش بروید. برای دانشجوی سال‌های آخر و مهندس تازه‌کار مفیدتر است.

آیا کتاب برای طراحی واقعی یک واحد صنعتی کافی است؟

نه. طراحی واقعی به استانداردها، داده‌های دقیق و مهندس با صلاحیت نیاز دارد. کتاب اصول و روش را می‌آموزد و در تصمیم‌گیری کمک می‌کند، اما جای کار تخصصی را نمی‌گیرد.

کتاب‌های چند جلدی را باید همه را با هم بخرم؟

لازم نیست. هر جلد بخشی از موضوع را پوشش می‌دهد. فهرست مطالب هر جلد را ببینید و همان را که با نیازتان می‌خواند بگیرید. فقط جلد دوم معمولا جلد اول را پیش‌فرض می‌گیرد.

آیا نسخه‌ی چاپی را می‌توانم آنلاین سفارش بدهم؟

بله. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.

جمع‌بندی: از آزمایشگاه تا کارخانه با کتاب درست

مهندسی شیمی رشته‌ای گسترده است که از ترمودینامیک و انتقال تا جداسازی، تجهیزات و اقتصاد را در بر می‌گیرد. کتاب مناسب در این رشته کتابی است که با مرحله‌ی شما بخواند: مبانی برای دانشجوی تازه‌کار، عملیات واحد و طراحی برای دانشجوی سال‌های آخر، و موضوع‌های تخصصی مانند سوخت زیستی و بسپارها برای پژوهشگر. در هر مرحله، حل مسئله را کنار مطالعه نگه دارید.

حالا می‌توانید کتاب‌های مهندسی شیمی را در همین دسته ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهید. اگر منابع گسترده‌تری می‌خواهید، به صفحه‌ی فنی و مهندسی هم سر بزنید.