اسم بیت‌کوین را بارها شنیده‌اید، ولی اگر کسی بپرسد دقیقا چیست، احتمالا جواب‌تان چند جمله‌ی مبهم است. این ماجرا برای بیشتر ما یکی است: خبرها پر است از عددهای بالا و پایین، اما کمتر کسی می‌داند فناوری زیر آن چطور کار می‌کند. دسته‌ی ارز دیجیتال و رمزارز کتاب‌جم برای کسانی است که می‌خواهند اول بفهمند و بعد نظر بدهند: کتاب‌هایی درباره‌ی بلاکچین، رمزارزها، قراردادهای هوشمند، حسابداری این دارایی‌ها و پرسش‌های فقهی و حقوقی‌شان.
این صفحه آموزشی است. نه توصیه‌ی خرید و فروش می‌دهیم و نه پیش‌بینی قیمت. فقط توضیح می‌دهیم کتاب‌های این حوزه چه انواعی دارند، از کجا شروع کنید، چه چیزهایی را باید با احتیاط بخوانید و چطور از میان عنوان‌ها انتخاب کنید. مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
ارز دیجیتال و رمزارز یعنی چه؟
ارز دیجیتال یا رمزارز نوعی دارایی است که فقط به‌صورت رایانه‌ای وجود دارد و برای امنیت و ثبت مالکیت از رمزنگاری استفاده می‌کند. برخلاف پول معمولی که بانک مرکزی و بانک‌ها آن را مدیریت می‌کنند، بسیاری از رمزارزها بر پایه‌ی شبکه‌ای از رایانه‌ها کار می‌کنند که کسی به‌تنهایی آن را کنترل نمی‌کند.
نخستین رمزارز شناخته‌شده، بیت‌کوین است که با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو معرفی شد. هویت واقعی سازنده‌ی آن هنوز مشخص نیست. پس از آن ده‌ها و بعدتر صدها رمزارز دیگر پدید آمدند و هر کدام هدف و فناوری خودشان را داشتند.
دو واژه‌ی «ارز دیجیتال» و «رمزارز» در فارسی گاهی به جای هم به کار می‌روند. کتاب‌ها هر کدام را ترجیح می‌دهند. برای جست‌وجوی کتاب، هر دو را امتحان کنید.
چرا پیش از هر چیز باید فناوری را بشناسیم؟
در بازارهای هیجانی، آدم‌ها اغلب بدون شناخت تصمیم می‌گیرند. آنچه بیشتر از هر چیز به شما کمک می‌کند، شناخت مفهوم‌های پایه است. اگر بدانید بلاکچین چیست، کیف پول چه می‌کند و چرا کلید خصوصی مهم است، هم از کلاهبرداری بهتر می‌توانید دور بمانید و هم خبرها را واقع‌بینانه‌تر می‌خوانید.
کتاب‌های خوب این حوزه هدفشان دقیقا همین است: فهماندن، نه فروختن. اگر کتابی با وعده‌ی سود قطعی می‌آید، با شک بخوانیدش. هیچ کتاب و هیچ روشی برای سود در بازارهای مالی تضمین نیست و بازار رمزارزها به نوسان زیاد شناخته می‌شود.
در ادامه مفهوم‌های پایه را کوتاه مرور می‌کنیم تا خواندن کتاب‌ها برایتان آسان‌تر شود.
مفهوم‌های پایه که در همه‌ی کتاب‌ها می‌آید
بلاکچین
یک دفتر ثبت تراکنش که به‌صورت زنجیره‌ای از بلوک‌ها ذخیره می‌شود و روی رایانه‌های زیادی نگه‌داری می‌شود. هر بلوک به بلوک قبلی وصل است و تغییر دادن گذشته‌ی آن بسیار سخت است.
کیف پول و کلید
کیف پول ابزاری است که کلیدهای شما را نگه می‌دارد. کلید خصوصی مثل رمز خزانه است: هر که آن را داشته باشد، به دارایی دسترسی دارد. هیچ کتاب و هیچ فرد جدی از شما نمی‌خواهد آن را به کسی بدهید.
استخراج و تأیید تراکنش
شبکه‌های رمزارز باید بر سر ترتیب تراکنش‌ها به توافق برسند. روش‌های مختلفی برای این کار هست و هر رمزارز یکی را برگزیده است. کتاب‌های فنی این بخش را با جزئیات توضیح می‌دهند.
قرارداد هوشمند
برنامه‌ای که روی بلاکچین اجرا می‌شود و وقتی شرط‌هایش برقرار شد، خودکار عمل می‌کند. کتاب‌هایی مثل «برنامه نویسی به زبان سالیدیتی» درباره‌ی نوشتن همین قراردادها هستند.
توکن و ان‌اف‌تی
توکن‌ها دارایی‌هایی هستند که روی یک بلاکچین ساخته می‌شوند. ان‌اف‌تی نوعی توکن است که یکتا بودن یک اثر یا دارایی را ثبت می‌کند. عنوان‌هایی مثل «هندبوک ان‌اف‌تی» و «متاورس و انقلاب ان‌اف‌تی» به این حوزه می‌پردازند.
خواننده‌ی این کتاب‌ها چه کسانی هستند؟
ارز دیجیتال و رمزارز مخاطب‌های خیلی متفاوتی دارد و هر کدام سراغ کتاب دیگری می‌روند.
- کنجکاو عمومی: کسی که فقط می‌خواهد بفهمد ماجرا چیست.
- برنامه‌نویس و دانشجوی فنی: کسی که می‌خواهد بلاکچین و قرارداد هوشمند را بسازد.
- حسابدار و حسابرس: کسی که باید بداند این دارایی‌ها چگونه ثبت و گزارش می‌شوند.
- علاقه‌مند به اقتصاد و پول: کسی که می‌خواهد بداند رمزارز با پول سنتی چه فرقی دارد.
- کسی که نگران کلاهبرداری است و می‌خواهد امن‌تر باشد.
هر کتاب برای یکی از این گروه‌هاست. پس پیش از خرید از خودتان بپرسید: من کدام‌یکم؟
کتاب ارز دیجیتال و رمزارز برای شروع: چه کتابی اول؟
اگر تازه شروع می‌کنید، از کتابی شروع کنید که مفهوم‌ها را ساده و بدون کد و فرمول توضیح می‌دهد. عنوان‌هایی مثل «بیت کوین» و «مفاهیم بیت کوین» از نامشان پیداست که به معرفی بیت‌کوین می‌پردازند و می‌توانند نقطه‌ی شروع باشند. «بیت کوین پایان پول و سلطه» هم از نامش برمی‌آید که به بحث اقتصادی و سیاسی پول می‌پردازد و نگاهی تحلیلی‌تر دارد.
مسیر پیشنهادی ما:
- یک کتاب مقدماتی درباره‌ی بیت‌کوین یا بلاکچین.
- یک کتاب مفهومی‌تر درباره‌ی پول و اقتصاد رمزارزها.
- بعد بر اساس علاقه‌تان: فنی، حسابداری، حقوقی یا هنری.
پرهیز از کتاب‌هایی که وعده‌ی ثروت می‌دهند، مهم‌ترین توصیه‌ی ماست. کتابی که واقعا می‌خواهد به شما کمک کند، اول از خطرها می‌گوید.
نگاهی به چند کتاب نمونه‌ی این دسته
در ادامه چند عنوان را از روی نامشان معرفی می‌کنیم. برای جزئیات هر کتاب، صفحه‌ی خودش را ببینید.
- «بیت کوین» و «مفاهیم بیت کوین»: مربوط به معرفی و مفاهیم بیت‌کوین.
- «بیت کوین پایان پول و سلطه»: با نگاه تحلیلی به رابطه‌ی پول و قدرت.
- «یک ساتوشی»: عنوانی که به کوچک‌ترین واحد بیت‌کوین اشاره دارد.
- «توپولوژی بلاکچین»: عنوانی فنی و تخصصی‌تر.
- «برنامه نویسی بلاک چین با پایتون» و «برنامه نویسی به زبان سالیدیتی»: برای برنامه‌نویس‌ها.
- «هندبوک ان‌اف‌تی» و «متاورس و انقلاب ان‌اف‌تی»: درباره‌ی توکن‌های یکتا و دنیای مجازی.
- «فقه رمزارزها: ماهیت و احکام رمزارزها»: از منظر فقهی به موضوع نگاه می‌کند.
می‌بینید که در این دسته هم کتاب فنی هست، هم فلسفی و اقتصادی، هم حقوقی و فقهی. همین تنوع دلیل خوبی است که پیش از خرید بدانید دنبال چه هستید.
برای برنامه‌نویس و دانشجوی فنی
اگر برنامه‌نویس هستید، کتاب‌هایی که کد و پروژه دارند برای شما جذاب‌ترند. عنوان‌هایی مثل «برنامه نویسی بلاک چین با پایتون» و «برنامه نویسی به زبان سالیدیتی: طراحی و توسعه ی قراردادهای هوشمند» از نامشان روشن است که به پیاده‌سازی می‌پردازند. اینجا چند توصیه‌ی عملی داریم.
- پیش از خرید ببینید کتاب چه زبان و چه ابزاری را فرض می‌گیرد و نسخه‌ی آن‌ها چقدر تازه است. در این حوزه ابزارها سریع عوض می‌شوند.
- کدها را خودتان تایپ کنید و اجرا کنید. خواندن کد بدون اجرا آموزنده نیست.
- قراردادهای هوشمند را ابتدا در محیط آزمایشی بنویسید و اجرا کنید. اشتباه در قرارداد واقعی می‌تواند برگشت‌ناپذیر و پرهزینه باشد.
- مبانی رمزنگاری و ساختمان داده را هم بشناسید. بدون آن، بلاکچین جادو به‌نظر می‌رسد.
اگر پیش از این برنامه‌نویسی نکرده‌اید، ناامید نشوید. می‌توانید اول با کتاب‌های مفهومی شروع کنید و بعد به کتاب‌های کد برسید. برای دیدن بازار سرمایه‌ی سنتی به‌صورت جدا، دسته‌ی بورس و سرمایه‌گذاری را هم ببینید.
حسابداری و حسابرسی رمزارزها
یکی از جنبه‌هایی که کمتر دیده می‌شود، ثبت و گزارش رمزارزها در دفتر حساب است. شرکت‌ها و افراد سؤال‌هایی دارند: این دارایی چگونه ارزش‌گذاری شود؟ در ترازنامه در کدام گروه بیاید؟ حسابرس چطور تأییدش کند؟ در بین کتاب‌های این حوزه، نمونه‌هایی هست که به حسابداری و حسابرسی رمزارزها می‌پردازند.
اگر حسابدار هستید، این کتاب‌ها را با آگاهی از استانداردها و قوانین جاری بخوانید. قوانین در کشورها و زمان‌های مختلف متفاوت است و کتاب فقط دیدگاه‌های کلی می‌دهد. برای موارد رسمی حتما با متخصص مالی و حقوقی مشورت کنید. در دسته‌ی حسابداری و مالی هم منابع مرتبط را پیدا می‌کنید.
رمزارز از نگاه فقه و حقوق
یکی از پرسش‌های پرتکرار در ایران این است که رمزارزها از نظر شرعی و قانونی چه وضعی دارند. عنوانی مثل «فقه رمزارزها: ماهیت و احکام رمزارزها» به بخش فقهی می‌پردازد. این موضوع حساس است و دیدگاه‌ها متفاوت‌اند. ما در این صفحه هیچ نظری نمی‌دهیم و فقط توصیه می‌کنیم اگر می‌خواهید بدانید کاری مجاز است یا نه، به منبع رسمی و مرجع صالح مراجعه کنید.
هنگام خواندن کتاب‌های فقهی و حقوقی، این نکات را در نظر بگیرید: نویسنده کیست و از کدام دیدگاه می‌نویسد؟ کتاب چه زمانی نوشته شده؟ آیا قوانین بعد از آن تغییر کرده است؟ کتاب می‌تواند به شما فهم بدهد، اما جای نظر مرجع رسمی یا وکیل و مشاور حقوقی را نمی‌گیرد.
کلاهبرداری و امنیت: چیزی که هر کتاب باید به شما بگوید
همان‌طور که در هر حوزه‌ی مالی تازه‌ای دیده می‌شود، رمزارزها هم با کلاهبرداری همراه بوده‌اند. کتاب خوب حتما چند اصل ساده را یادآوری می‌کند.
- کلید خصوصی و عبارت بازیابی را هرگز به کسی ندهید و در هیچ سایتی وارد نکنید.
- به پیام‌ها و پیشنهادهایی که سود تضمینی می‌دهند اعتماد نکنید.
- آدرس سایت‌ها را با دقت بخوانید. سایت‌های جعلی زیاد شبیه سایت‌های واقعی‌اند.
- کسی که به شما فشار می‌آورد «همین حالا تصمیم بگیر» را جدی نگیرید.
- هر چه نمی‌فهمید، در آن پول نگذارید.
این‌ها توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیستند، فقط قواعد ایمنی عمومی‌اند. اگر بعد از خواندن یک کتاب هنوز نمی‌فهمید چیزی چطور کار می‌کند، به یک کتاب مقدماتی‌تر برگردید.
تجارت رمزارزها و بازارهای مالی: با احتیاط بخوانید
در این دسته عنوان‌هایی هست که به معاملات و تحلیل بازار می‌پردازند، مثل «تجارت رمز ارزها» یا کتابی درباره‌ی اسکالپینگ و پرایس‌اکشن. این‌ها موضوع‌های تخصصی مربوط به معامله‌گری‌اند. ما در کتاب‌جم کتاب‌فروشی هستیم و درباره‌ی سودآوری این روش‌ها هیچ ادعایی نداریم.
اگر می‌خواهید این کتاب‌ها را بخوانید، چند نکته را به یاد داشته باشید.
- کتاب معاملاتی جای مشاوره‌ی مالی نیست و سود را تضمین نمی‌کند.
- هر روشی که نویسنده معرفی می‌کند، در گذشته و در شرایطی خاص آزمایش شده و در آینده ممکن است جواب ندهد.
- ریسک باخت همیشه هست. فقط با پولی وارد شوید که از دست دادنش زندگی شما را به هم نمی‌ریزد. این یک قاعده‌ی ایمنی عمومی است، نه توصیه‌ی شخصی.
- پیش از هر تصمیم مالی مهم، با مشاور مالی مجاز صحبت کنید.
برای شناخت بازارهای سنتی و اصول سرمایه‌گذاری، دسته‌ی اقتصاد شخصی و پس‌انداز هم کتاب‌های آموزشی مفیدی دارد.
اشتباه‌های رایج هنگام خواندن کتاب رمزارز
فکر کردن به اینکه کتاب سود می‌آورد
کتاب شناخت می‌دهد، نه سود. اگر انتظارتان بازار است، ناامید می‌شوید. اگر انتظارتان یادگیری است، درست انتخاب کرده‌اید.
شروع از کتاب‌های خیلی فنی
اگر برنامه‌نویس نیستید، با کتاب کد و فرمول شروع نکنید. اول مفهوم‌ها را بشناسید.
باور کردن یک منبع
در این حوزه ادعاهای بزرگ زیاد است. از چند منبع بخوانید و ادعاها را مقایسه کنید.
نادیده گرفتن تاریخ انتشار
این حوزه سریع تغییر می‌کند. کتابی که چند سال پیش نوشته شده ممکن است بخش‌هایی از آن قدیمی باشد.
سپردن اطلاعات شخصی
هیچ کتابی از شما نمی‌خواهد رمز یا کلید خود را به کسی بدهید. اگر جایی چنین چیزی خواستند، کلاهبرداری است.
کتاب رمزارز در کنار دسته‌های مالی و کسب‌وکار
این دسته بخشی از کسب‌وکار و مالی است و کنار دسته‌های دیگر ارزش بیشتری پیدا می‌کند. اگر می‌خواهید رمزارز را در چهارچوب اقتصاد وسیع‌تر بفهمید، اقتصاد شخصی و پس‌انداز و حسابداری و مالی کمک می‌کنند. اگر بازار سرمایه‌ی سنتی برایتان مهم است، بورس و سرمایه‌گذاری را ببینید. و اگر به راه انداختن یک کسب‌وکار مبتنی بر فناوری فکر می‌کنید، کارآفرینی و استارتاپ به کارتان می‌آید.
ترکیب کتاب‌های مختلف تصویر متعادل‌تری می‌دهد. یک کتاب فناوری، یک کتاب اقتصاد و یک کتاب حقوق یا فقه، سه چشم‌انداز مختلف به یک موضوع‌اند.
ارز دیجیتال و رمزارز با پول معمولی چه فرقی دارد؟
پول معمولی را دولت‌ها منتشر می‌کنند و بانک‌ها نگه‌داری و جابه‌جا می‌کنند. رمزارز در بسیاری از موارد بدون واسطه‌ی بانک دست به دست می‌شود و ثبت آن روی دفتر مشترک بلاکچین انجام می‌گیرد. این تفاوت، هم امکان‌هایی می‌سازد و هم پرسش‌هایی: اگر کلید را گم کنید چه می‌شود؟ اگر اشتباه بفرستید، برگشت هست؟ چه کسی مسئول است؟
کتاب‌های مفهومی این حوزه معمولا این پرسش‌ها را با مقایسه‌ی پول سنتی و رمزارز جواب می‌دهند. خواندن آن‌ها به شما کمک می‌کند بدانید رمزارز جایگزین کامل پول نیست و در هر کشور شرایط قانونی خودش را دارد. کتابی که همه‌چیز را ساده و بدون مشکل نشان می‌دهد، احتمالا تصویر یک‌طرفه‌ای می‌دهد.
یک مفهوم مهم دیگر تفاوت میان رمزارز و پول رسمی است. بعضی رمزارزها مدعی‌اند به یک پول رسمی وصل‌اند و بعضی نه. مشخصات هر کدام در کتاب‌های تخصصی‌تر توضیح داده می‌شود و ما در اینجا به جزئیات نمی‌رویم.
مقررات ارز دیجیتال و رمزارز: چرا باید به منبع رسمی نگاه کرد؟
قوانین مربوط به رمزارزها در کشورهای مختلف یکسان نیست و با گذشت زمان تغییر می‌کند. در ایران هم بخش‌نامه‌ها و مقررات ممکن است عوض شود. کتابی که چند سال پیش نوشته شده، ممکن است شرایط فعلی را درست نشان ندهد.
پیشنهاد ما این است که از کتاب برای فهم مفهوم‌ها استفاده کنید و برای مقررات جاری به منبع رسمی و متخصص حقوقی مراجعه کنید. ما در کتاب‌جم درباره‌ی مجاز یا غیرمجاز بودن هیچ کاری اظهارنظر نمی‌کنیم. کتاب‌های این دسته آموزشی و تحلیلی‌اند و هیچ‌کدام جایگزین مشاور حقوقی نیستند.
اگر کسب‌وکاری دارید که به رمزارز مربوط است، پیش از هر اقدام، با وکیل و حسابدار مشورت کنید و قوانین روز را از منبع رسمی بگیرید.
خانواده و ارز دیجیتال و رمزارز: نوجوان و والدین
خیلی از نوجوان‌ها با رمزارز از راه شبکه‌های اجتماعی و بازی‌ها آشنا می‌شوند و بعضی والدین نگران‌اند. اگر فرزند شما به این موضوع علاقه دارد، بهترین کار این است که با او در باره‌ی آن گفت‌وگو کنید و به‌جای منع، مسیر یادگیری بدهید. یک کتاب مقدماتی ساده که فناوری را توضیح دهد، از خیلی ویدیوهای هیجانی بهتر است.
نکته‌های مهم برای والدین:
- به او یاد بدهید هیچ وقت کلید یا رمز را به کسی نگوید.
- درباره‌ی وعده‌های سود سریع با او صحبت کنید و بگویید چرا مشکوک‌اند.
- او را به یادگیری فناوری تشویق کنید، مثلا با یک کتاب مقدماتی.
- اگر علاقه‌ی فنی دارد، آشنایی با برنامه‌نویسی هم راه خوبی است.
کتاب‌های این دسته بیشتر برای بزرگسال و دانشجو نوشته شده‌اند. برای نوجوان، عنوان‌های ساده‌تر و توضیح ناشر را بخوانید.
چطور کتاب فنی ارز دیجیتال و رمزارز را بخوانیم؟
کتاب‌های فنی این حوزه مثل «توپولوژی بلاکچین» و کتاب‌های برنامه‌نویسی، ذهن را خسته می‌کنند اگر بی‌برنامه بخوانید. چند روش ساده کمک می‌کند.
- فصل اول را دقیق بخوانید. همه‌ی واژه‌های مهم آنجا تعریف می‌شود.
- یک فرهنگ لغت شخصی بسازید و هر اصطلاح را با یک جمله‌ی خودتان بنویسید.
- هر بار فقط یک فصل بخوانید و بعد چند روز فرصت بدهید تا ذهن‌تان جا بیندازد.
- اگر کد دارد، هر مثال را خودتان بنویسید و تغییر بدهید.
- اگر گیر کردید، به فصل قبل برگردید. معمولا مشکل از یک مفهوم پایه است.
یادتان باشد که این کتاب‌ها برای فهمیدن نوشته شده‌اند و عجله ندارند. اگر فصلی سخت بود، شما ضعیف نیستید، موضوع سخت است.
چه زمانی کتاب ارز دیجیتال و رمزارز نخریم؟
اگر هدف شما فقط پیدا کردن یک «راه سریع پولدار شدن» است، این دسته برای شما نیست و هیچ کتاب درستی چنین وعده‌ای نمی‌دهد. اگر می‌خواهید تصمیم مالی مهمی بگیرید، اول با مشاور مجاز صحبت کنید. کتاب کمک می‌کند بهتر فکر کنید، ولی جای مشاوره نیست.
اگر هم فقط کنجکاو هستید، قبل از خرید کتاب گران، یک کتاب کوتاه بگیرید و ببینید علاقه‌ی شما واقعی است یا نه. بعد کم‌کم به سراغ کتاب‌های عمیق‌تر بروید. این ترتیب هم پول و هم وقتتان را حفظ می‌کند.
ان‌اف‌تی و متاورس: هنر، بازی و مالکیت دیجیتال
بخشی از کتاب‌های ارز دیجیتال و رمزارز به توکن‌های یکتا و دنیاهای مجازی می‌پردازد. ایده‌ی اصلی ساده است: یک اثر دیجیتال مثل تصویر یا موسیقی می‌تواند گواهی مالکیتی روی بلاکچین داشته باشد. عنوان‌هایی مثل «هندبوک ان‌اف‌تی» و «متاورس و انقلاب ان‌اف‌تی (تمام رنگی)» از نامشان روشن است که به این حوزه می‌پردازند و ظاهرا چاپ رنگی هم دارند، که برای موضوع تصویری مناسب است.
هنگام خواندن این کتاب‌ها، بین فناوری و بازار فرق بگذارید. فناوری توکن یک چیز است و قیمت‌هایی که در بازار برای آثار مختلف گفته می‌شود چیز دیگر. کتاب خوب هر دو را جدا توضیح می‌دهد و درباره‌ی ارزش آینده ادعا نمی‌کند. اگر به هنر دیجیتال یا بازی علاقه دارید، این کتاب‌ها دری به دنیای جدیدی هستند، اما آگاهانه واردش شوید.
تاریخچه‌ی کوتاه ارز دیجیتال و رمزارز
برای اینکه خیال‌تان راحت‌تر باشد که این حوزه از کجا آمده، یک مرور خیلی کوتاه می‌کنیم. بیت‌کوین حدود اواخر دهه‌ی نخست قرن بیست‌ویکم معرفی شد و در ابتدا فقط بین گروه کوچکی از علاقه‌مندان به فناوری و رمزنگاری دست به دست می‌شد. بعدتر رمزارزهای دیگر با هدف‌های متفاوت آمدند: بعضی برای پرداخت، بعضی برای اجرای برنامه روی بلاکچین، و بعضی برای هدف‌های دیگر.
در این سال‌ها بازار چند بار اوج و افت‌های بزرگ دیده و نگاه عمومی هم بارها عوض شده است. ما درباره‌ی آینده هیچ پیش‌بینی نمی‌کنیم. فقط می‌گوییم این حوزه هنوز جوان است و کتاب‌هایش سریع قدیمی می‌شوند. پس هر کتابی را با توجه به سال انتشارش بخوانید و ادعاها را با منبع‌های تازه‌تر مقایسه کنید.
هر کس که بخواهد درباره‌ی ارز دیجیتال و رمزارز بنویسد یا تصمیم بگیرد، لازم است تاریخچه را بداند تا تصور نکند هر بحرانی بی‌سابقه است. کتاب‌های خوب همین سابقه را در چند صفحه به شما می‌دهند.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب ارز دیجیتال و رمزارز
برای کسی که هیچ نمی‌داند، کدام کتاب مناسب است؟
یک کتاب مقدماتی درباره‌ی بیت‌کوین یا مفاهیم بلاکچین که بدون کد و فرمول توضیح می‌دهد. توضیح ناشر را در صفحه‌ی کتاب بخوانید.
آیا کتاب رمزارز به من یاد می‌دهد چطور پولدار شوم؟
نه. کتاب شناخت می‌دهد و هیچ کتابی سود را تضمین نمی‌کند. بازار نوسان دارد و ریسک باخت واقعی است.
برای برنامه‌نویس کدام کتاب‌ها مناسب‌اند؟
عنوان‌های مربوط به برنامه‌نویسی بلاکچین و قراردادهای هوشمند. حتما زبان و ابزار مورد استفاده و سال انتشار را بررسی کنید.
آیا کتاب‌های فقهی و حقوقی درباره‌ی وضعیت قانونی نظر قطعی می‌دهند؟
هر کتاب دیدگاه نویسنده‌اش را می‌گوید. برای موضوع‌های رسمی به مرجع صالح یا مشاور حقوقی مراجعه کنید.
چطور از کلاهبرداری در امان باشم؟
کلید خصوصی را به کسی ندهید، به سود تضمینی اعتماد نکنید و آدرس سایت‌ها را با دقت بخوانید. کتاب‌های خوب این نکته‌ها را توضیح می‌دهند.
کتاب قدیمی هم به کار می‌آید؟
برای مفهوم‌های پایه بله، ولی برای ابزار، قانون و بازار به سال انتشار توجه کنید.
قیمت و موجودی کتاب‌ها ثابت است؟
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود. پیش از هر خرید صفحه‌ی همان کتاب را ببینید.
جمع‌بندی: اول بفهمید، بعد تصمیم بگیرید
ارز دیجیتال و رمزارز حوزه‌ای است که هم فرصت‌ها و هم خطرهایش را باید شناخت. یک کتاب مقدماتی بخوانید، مفهوم‌های پایه را یاد بگیرید، بعد بر اساس علاقه‌ی خودتان، فنی، مالی، حقوقی یا هنری، ادامه بدهید. به وعده‌های سود و ادعاهای بزرگ مشکوک باشید و برای تصمیم‌های مالی مهم با متخصص مجاز صحبت کنید.
حالا کتاب‌های همین دسته را ببینید، توضیح هر کدام را بخوانید و نسخه چاپی مناسب خودتان را آنلاین سفارش بدهید.
