حیوانات خانگی
جیمز سی. ها
ترجمهی داریوش شیرانی، محمدکاظم کوهی، نیما نیستانی، کامیار مدنی
دانشگاه تهران
محمدحسن تدین
ترجمهی محمدرضا افضلی
شهرآب، آینده سازان
ویکی متیسون
ترجمهی آویده راضی
اطلس پیدایش
جیمز سی. ها
ترجمهی داریوش شیرانی، محمدکاظم کوهی، نیما نیستانی، کامیار مدنی
دانشگاه تهران
محمدحسن تدین
ترجمهی محمدرضا افضلی
شهرآب، آینده سازان
ویکی متیسون
ترجمهی آویده راضی
اطلس پیدایش
گربهای که تازه به خانه آمده زیر مبل قایم شده، تولهسگی که همهی کفشها را جویده، یا ماهیهایی که یکشبه بیحال شدهاند: هر کسی که یک روز حیوان خانگی آورده باشد، این لحظهها را میشناسد. نگهداری از یک جاندار فقط دوستداشتن نیست؛ دانستن هم میخواهد. دستهی «حیوانات خانگی» کتابجم جایی است برای کتابهایی که این دانستن را آسان میکنند، از رفتار سگ و گربه تا پرورش پرنده و اسب و آشنایی کودکان با دنیای جانوران.
در این صفحه توضیح میدهیم چه نوع کتابهایی دربارهی حیوانات خانگی وجود دارد، برای هر مرحله از نگهداری کدامها به درد میخورند، چطور کتاب درست را انتخاب کنید و چه اشتباههایی را با کمی مطالعه میشود پیش از وقوع دید. اگر هنوز حیوانی ندارید و فقط میخواهید تصمیم بگیرید، این صفحه هم برای شماست.
خیلی از حیوانات خانگی به این دلیل به پناهگاه یا دست آدم دیگری میرسند که صاحب اولشان انتظار دیگری داشته است. کسی فکر کرده گربه هیچ سر و صدایی ندارد، دیگری خیال کرده سگ فقط باید غذا بخورد و بازی کند، و سومی نمیدانسته یک طوطی چند سال عمر میکند. کتاب خواندن پیش از خرید یا نگهداری، این انتظارهای اشتباه را اصلاح میکند.
کتابهای حیوانات خانگی معمولا چند کار را با هم انجام میدهند. اول، معرفی نژادها و گونهها و ویژگیهای آنها. دوم، توضیح نیازهای روزمره مثل غذا، جا، تمیزی و ورزش. سوم، شناخت نشانههای بیماری و مواقعی که باید سراغ دامپزشک رفت. چهارم، فهم رفتار حیوان؛ یعنی اینکه چرا گربه چنگ میکشد، چرا سگ زوزه میکشد و چرا پرنده پرهایش را میکند.
یک نکتهی مهم: هیچ کتابی جای دامپزشک نیست. کتاب به شما کمک میکند بهتر ببینید و بهتر سؤال کنید، اما وقتی حیوانتان بیمار است، تشخیص و درمان کار متخصص است. کتاب خوب خودش هم همین را میگوید.
کسانی که سراغ کتاب حیوانات خانگی میآیند یکدست نیستند. گروه اول کسانی هستند که هنوز تصمیم نگرفتهاند. میخواهند بدانند سگ یا گربه یا پرنده یا ماهی، کدام با خانه و زندگیشان جور است. گروه دوم تازهکارهایی هستند که حیوانی آوردهاند و حالا با سؤالهای روزانه روبهرویند. گروه سوم صاحبان باتجربهاند که میخواهند رفتارشناسی یا پرورش را عمیقتر بشناسند.
گروه چهارم را هم نباید فراموش کرد: والدینی که میخواهند فرزندشان با حیوانات آشنا شود، و معلمهایی که برای کلاس کتاب تصویری لازم دارند. و گروه پنجم، دانشجویان و علاقهمندان جانورشناسی که به دایرهالمعارفها و کتابهای مصور رغبت دارند. این دسته برای همهی اینها جا دارد، چون کتاب حیوان فقط راهنمای نگهداری نیست، شناخت طبیعت هم هست.
برای اینکه در قفسه گم نشوید، بهتر است گونههای اصلی را بشناسید.
هر گونه کاری متفاوت انجام میدهد. اگر میخواهید حیوانی بخرید، اول به سراغ راهنمای همان گونه بروید. اگر حیوانی دارید که رفتارش را نمیفهمید، رفتارشناسی مفیدتر است.
محبوبترین حیوانات خانگی، سگ و گربهاند و کتابهای زیادی هم دربارهشان هست. اما این دو با هم فرق بزرگی دارند و کتابهایشان هم همینطور. سگ حیوانی اجتماعی است که به همراهی، تمرین و برنامهی روزانه نیاز دارد. گربه مستقلتر به نظر میرسد، اما او هم نیازهای رفتاری روشنی دارد: جای پنهانشدن، محل خراشیدن، و فضایی برای بالا رفتن.
در فهرست این دسته کتابی به نام «رفتارشناسی سگها: علم نوین و همراهان سگسان ما» میبینید که از عنوانش پیداست به رفتار سگها از نگاه علمی میپردازد. اگر سگ دارید یا قصد دارید بگیرید، خواندن یک کتاب رفتارشناسی پیش از هر چیز دیگر میتواند از خیلی از تنبیههای بیفایده جلوگیری کند. سگ تنبیه را همیشه آنطور که ما فکر میکنیم نمیفهمد.
«پنجه مخملیها» هم عنوانی است که یادآور گربههاست و برای دوستداران این حیوان جذاب به نظر میرسد. دیدن مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش کمک میکند بدانید دقیقا چه چیزی دربارهی گربه میگوید. کتاب «گربهسانان» هم موضوعش خانوادهی بزرگتر گربههاست و از عنوانش برمیآید که به گربههای خطرناک حیات وحش میپردازد، یعنی برای کنجکاوی دربارهی خویشاوندان وحشی گربهی خانگی خوب است، نه برای راهنمای نگهداری در خانه.
پرنده و ماهی حیوانهای «کمسر و صدا»ی خانهاند، ولی نگهداریشان اصلا ساده نیست. دمای آب، کیفیت آب، اندازهی آکواریوم، نور، و ترکیب گونهها در ماهی؛ قفس مناسب، تغذیهی متنوع، معاشرت و حتی ساعت خواب در پرنده. اشتباه کوچک گاهی نتیجهی بزرگی دارد و به همین دلیل کتاب برای این گروه از حیوانات اهمیت بیشتری دارد.
«مرغ مینا» با توضیح «خرید، تغذیه، نگهداری» در فهرست دسته دیده میشود. همین سه کلمه نشان میدهد کتاب یک راهنمای عملی برای صاحب پرنده است. چنین کتابهایی معمولا برای تازهکار مناسبترند، چون از انتخاب شروع میکنند و قدمبهقدم میآیند.
اگر ماهی آکواریومی را دوست دارید، سراغ کتابهایی بروید که دربارهی گونههای مشخص و راهاندازی آکواریوم توضیح میدهند. یادتان باشد که «ماهی» یک گونه نیست؛ ماهیهای آب شیرین و آب شور، گرمسیری و سردابی، نیازهای کاملا متفاوتی دارند و کتاب باید همین را روشن کند.
اسب حیوان خانگی به معنای معمول نیست، اما دوستداران بسیاری دارد و کتابهای خوبی هم دربارهاش نوشته شده است. در فهرست این دسته دو عنوان دربارهی اسب میبینید: «فرسنامه (اسبنامه)» با توضیح «دربارهی شیوههای شناخت، پرورش و تیمار اسب»، و «مردی که به اسبها گوش میدهد» که در توضیحش آمده «داستان واقعی از مردی که در گوش اسب نجوا میکرد».
این دو کتاب دو نوع نگاه را نشان میدهند. اولی به نظر یک راهنمای شناخت و پرورش است و برای کسی که با اسب سروکار دارد به کار میآید. دومی روایت است و از توضیحش پیداست داستانی واقعی دربارهی ارتباط آدم و اسب دارد. اگر دنبال کتابی خواندنی هستید که حسی از این رابطه بدهد، روایتها جذابترند؛ اگر میخواهید اسب را بشناسید و نگهداری کنید، راهنمای عملی لازم است.
هر کتاب را فقط در حد همان چیزی که عنوان و مشخصاتش میگوید انتظار داشته باشید و برای جزئیات، صفحهی خود کتاب را ببینید.
گاهی کسی حیوان خانگی ندارد، اما عاشق حیوانات است. برای این آدمها کتابهای عمومی جانورشناسی بهترین انتخاب است. «دایرهالمعارف مصور جانورشناسی» با توضیح «دنیای اسرارآمیز جانوران» از این جنس است و با تصویر و متن، جهان جانوران را نشان میدهد. چنین کتابهایی معمولا حجیماند و برای مرور و تورق ساخته شدهاند، نه خواندن پشتسرهم.
این کتابها در خانههایی که فرزند دارند جایگاه ویژهای پیدا میکنند. کودک تصویرها را نگاه میکند، سؤال میپرسد و شما هم مجبور میشوید جواب بدهید یا با هم بخوانید. این همان چیزی است که یک کتاب مصور باید انجام دهد: کنجکاوی را زنده نگه دارد.
اگر کودک شما هنوز کوچک است، سراغ کتابهایی بروید که به زبان ساده نوشته شدهاند. عنوانهایی مثل «سلانهسلانه با حیوانات آشنا شویم» از همین دستهاند و از نامشان پیداست که شناخت حیوانات را با لحنی نرم و کودکانه دنبال میکنند.
وقتی کودک حیوانی میخواهد، معمولا وعده میدهد که خودش از آن مراقبت میکند. میدانید که در عمل این کار اغلب به گردن والدین میافتد. کتاب میتواند این گفتوگو را واقعیتر کند. اگر کودک همراه شما یک کتاب دربارهی نگهداری حیوان بخواند، متوجه میشود که غذا دادن، تمیز کردن و بردن پیش دامپزشک چه اندازه کار است.
پیشنهاد ما این است که پیش از تصمیم نهایی، یک کتاب دربارهی همان حیوان را با هم بخوانید. بعد یک فهرست بسازید: هر روز چه کارهایی لازم است، هر هفته چه کارهایی، و هزینهها چقدر است. این کار هم آموزش مسئولیت است و هم از تصمیم عجولانه جلوگیری میکند.
برای نوجوانها، کتابهای رفتارشناسی و روایتهای واقعی جذابترند. نوجوان دوست ندارد با او مثل بچه رفتار شود و به کتابی که جدی نوشته شده بیشتر اعتماد میکند.
در این دسته عنوانهایی دربارهی هومیوپاتی برای حیوانات هم دیده میشود. این موضوع حساس است و باید روشن حرف زد: کتابفروشی جای تشخیص و درمان نیست. اگر چنین کتابی را برای آشنایی با یک رویکرد میخوانید، آن را مکمل بدانید و هیچوقت جای مراجعه به دامپزشک ننشانید.
حیوان بیمار زبان ندارد که بگوید کجایش درد میکند. تأخیر در مراجعه به دامپزشک ممکن است به قیمت جان او تمام شود. اگر مطمئن نیستید، اول با دامپزشک مشورت کنید و بعد هر کتابی را که میخواهید بخوانید. این توصیه فقط برای کتابهای درمانی نیست، برای همهی راهنماهای نگهداری هم صدق میکند.
کتاب «چگونه با طبیعت همراه شویم» هم در فهرست هست و از عنوانش برمیآید که با نگاهی کلیتر به رابطهی ما با طبیعت مربوط است؛ برای کسی که فراتر از یک حیوان خاص میاندیشد جالب است. همچنین میبینید که یک عنوان دربارهی هومیوپاتی گیاهان هم هست که ربطش به حیوانات بیشتر در قالب همین رویکردهای کلی است.
این چند پرسش را از خودتان بپرسید تا انتخاب سادهتر شود.
مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و میتوانید پیش از سفارش آن را بخوانید.
خواندن دربارهی اشتباههای رایج، ارزانترین راه برای نکردن آنهاست. اینها را بیشتر صاحبان تازهکار تجربه میکنند:
هر کتاب رفتارشناسی خوب همین موضوعها را باز میکند. اگر فقط یک کتاب میخواهید بخوانید، همان کتابی باشد که رفتار را توضیح میدهد، چون بیشتر مشکلها از سوءتفاهم آغاز میشود.
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، این ترتیب را پیشنهاد میکنیم.
یک کتاب مقدماتی دربارهی گونهای که میخواهید. سعی کنید فصلهای مربوط به هزینه، عمر و نیازهای روزانه را با دقت بخوانید. اگر بعد از خواندن هنوز مشتاق بودید، تصمیمتان استوارتر است.
یک راهنمای عملی که بشود هر بار به آن برگشت. بهتر است کتابی باشد که فهرست مطالب روشن دارد تا هر مشکل را زود پیدا کنید. کتابهایی با عنوانهایی مثل «خرید، تغذیه، نگهداری» برای همین دوره ساخته شدهاند.
وقتی چند ماه گذشت و حیوان جا افتاد، نوبت رفتارشناسی است. حالا سؤالهای عمیقتری دارید و میتوانید جوابها را بفهمید. کتاب رفتارشناسی سگ یا نگاههای علمی به رفتار جانوران در این مرحله بهترین کمک است.
در پایان، سراغ روایتها و دایرهالمعارفها بروید؛ کتابهایی که فقط برای خوشی و شناخت دنیای جانوران خوانده میشوند.
خیلیها فکر میکنند برای نگهداری حیوان باید خانهی بزرگ و حیاطدار داشت. واقعیت پیچیدهتر است. یک سگ پرانرژی در آپارتمان کوچک هم میتواند خوشحال باشد، به شرط اینکه هر روز به اندازهی کافی بیرون برود و بازی کند. برعکس، حیاط بزرگ هم اگر حیوان در آن تنها رها شود، چیزی از دلتنگیاش کم نمیکند.
کتابهای خوب دربارهی حیوانات خانگی معمولا به این میپردازند که هر گونه چه فضایی لازم دارد. گربه به مکان بلند و جای امن نیاز دارد. پرنده به قفس یا فضای پرواز و نور طبیعی. ماهی به آکواریومی با اندازه و تجهیزات درست. اسب هم البته به چراگاه و اصطبل و مراقبت روزانه، که با آپارتماننشینی جور درنمیآید.
پیش از خرید یا پذیرفتن هر حیوان، خانهتان را با چشم او نگاه کنید. سیمهای برق، گیاهان سمی، پنجرههای بدون توری و مواد شویندهای که دسترس است، خطرهای رایجاند. بسیاری از کتابهای راهنما فهرستی از این خطرها میدهند و خواندنشان پیش از آمدن حیوان، شما را از حادثههای بیدلیل نجات میدهد.
تغذیه شاید مهمترین بخش نگهداری باشد و بیشترین باورهای غلط را هم دارد. «غذای آدم برای حیوان هم خوب است» یکی از همین باورهاست. بعضی خوراکیهایی که برای ما بیخطرند، برای برخی حیوانات مناسب نیستند. هر گونه نیاز غذایی خودش را دارد و حتی در یک گونه، سن و اندازه و وضعیت سلامت فرق میکند.
کتاب راهنما در این مرحله یک مرجع دمدست است. بخش تغذیهی آن را با دقت بخوانید و اگر با توصیهی دامپزشک فرق داشت، حرف دامپزشک را مقدم بدانید، چون او حیوان شما را دیده است. کتابی که از «خرید، تغذیه و نگهداری» حرف میزند، همین سه گام را با هم میآورد و برای شروع آسانتر است.
یک عادت خوب دیگر این است که تغییر غذا را تدریجی انجام دهید و واکنش حیوان را زیر نظر بگیرید. اگر در کتاب یا دفترچهای یادداشت کنید که حیوان چه خورده و چه واکنشی داشته، وقتی نزد دامپزشک میروید اطلاعات دقیقی در دست دارید.
بیشتر کتابها روی سالهای اول تمرکز میکنند، اما پیری هم بخشی از زندگی حیوان است. حیوان مسن کندتر میشود، ممکن است بیشتر بخوابد، غذا خوردنش عوض شود و نیاز به مراقبت ویژه پیدا کند. صاحبی که از پیش بداند این دوره چه نشانههایی دارد، آرامتر و مهربانتر رفتار میکند.
اگر کتابی دربارهی مراقبت در سنین بالا پیدا کردید، به آن توجه کنید. اگر هم نبود، در بخش سلامت راهنمای همان گونه ببینید. مهم این است که پیری را غافلگیرکننده نبینید. رابطهای که سالها ساخته شده، در همین دوره بیشتر از همیشه به صبر و محبت نیاز دارد.
و یک نکتهی دیگر: از دست دادن حیوان خانگی برای بسیاری از آدمها سوگ واقعی است. اگر خودتان یا فرزندتان چنین تجربهای دارید، حرف زدن و وقت گذاشتن عادی و طبیعی است. برای پشتیبانی روانی، کتاب جای مشاور نیست، ولی روایتهایی از رابطهی آدم و حیوان میتواند تنها نبودن را یادآوری کند.
خیلیها کتاب را میخرند و فقط چند صفحهی اول را میخوانند. برای اینکه کتاب واقعا به کارتان بیاید، چند عادت ساده کمک میکند. اول، فهرست مطالب را نگاه کنید و بخشهایی را که همین حالا لازم دارید علامت بزنید. دوم، هر بار که حیوان رفتار تازهای نشان داد، آن را بنویسید و در کتاب دنبال توضیحش بگردید.
سوم، کتاب را با خانواده بخوانید. وقتی همهی اعضای خانه از قواعد سادهی نگهداری خبر دارند، حیوان هم گیج نمیشود. اگر یک نفر اجازه بدهد حیوان روی مبل بخوابد و دیگری اجازه ندهد، حیوان قاعدهی روشنی یاد نمیگیرد. چهارم، به کتاب مثل مرجع نگاه کنید، نه مثل دستورالعمل غیرقابل تغییر. هر حیوان شخصیت خودش را دارد و بهترین راه، ترکیب توصیهی کتاب با مشاهدهی خودتان است.
حیوان خانگی سالها با ما میماند. عمر بعضی گونهها آنقدر بلند است که ممکن است در دورههای مختلف زندگی همراه ما باشد: مجردی، ازدواج، بچهدار شدن، جابهجایی، بیماری. کتابهای خوب دربارهی حیوانات خانگی همیشه این را یادآوری میکنند که تعهد به یک جاندار، تعهد بلندمدت است.
مسئولیت فقط غذا و آب نیست. معاشرت هم هست، سلامت هم هست، و جایی برای زندگی امن هم هست. وقتی برای سفر میروید، حیوان چه میشود؟ وقتی کودک بزرگتر شد و علاقهاش کم شد، چه کسی مراقب است؟ این سؤالها را پیش از آوردن حیوان از خودتان بپرسید و با کتابهای مناسب به جواب برسید.
خوشبختانه بیشتر کسانی که به این سؤالها فکر میکنند، صاحبان خوبی میشوند. کتاب همان لحظهای است که فکر کردن را جدی میکند.
کسانی که با حیوان زندگی میکنند از آرامشی حرف میزنند که فقط با آنها ساخته میشود: گربهای که روی پا میخوابد، سگی که پشت در منتظر است، یا پرندهای که صبح آواز میخواند. این رابطه به فهم متقابل نیاز دارد و فهم متقابل از دانستن میآید.
کتابهای این دسته کمک میکنند رابطهتان عمیقتر شود. وقتی بدانید چرا حیوانتان آن رفتار را نشان میدهد، از او ناراحت نمیشوید و راهحل پیدا میکنید. همین دانستن، هم برای شما و هم برای او زندگی را آرامتر میکند.
اگر علاقهمند به طبیعت و زیستشناسی هستید، میتوانید از این دسته به دستههای نزدیک هم سر بزنید. برای نمونه، کتابهای سبک زندگی و هنر که این دسته زیرمجموعهی آن است، جهان گستردهتری از سرگرمیها و علاقههای روزمره را در بر دارد. اگر دنبال آرامش هستید، خودمراقبتی و آرامش و یوگا و مدیتیشن هم کنار مطالعهی حیوانات جالباند. و برای کسانی که سفر و طبیعتگردی را دوست دارند، سفر و سفرنامه جای خوبی است.
کتابی که مستقیم دربارهی گربه و رفتار او باشد. اگر میخواهید گربهها را از نظر رفتار و شناخت بهتر بشناسید، عنوانهایی مثل «پنجه مخملیها» را در صفحهی دسته ببینید و مشخصاتش را بخوانید. همیشه مطمئن شوید موضوع کتاب همان چیزی است که لازم دارید.
نه. کتاب دانش عمومی میدهد و به شما کمک میکند نشانهها را بشناسید، اما تشخیص بیماری و درمان کار دامپزشک است. اگر حیوانتان علامت نگرانکنندهای دارد، زود به دامپزشک مراجعه کنید.
کتابهای مصور و ساده. عنوانهایی مثل «سلانهسلانه با حیوانات آشنا شویم» یا دایرهالمعارفهای مصور جانورشناسی گزینههای خوبی هستند، چون هم عکس دارند و هم کنجکاوی را پرورش میدهند.
کتاب راهنمای همان گونه. برای نمونه، «مرغ مینا» با موضوع خرید، تغذیه و نگهداری برای کسی که این پرنده را در نظر دارد مناسب به نظر میرسد. برای گونههای دیگر پرنده هم دنبال کتاب اختصاصی همان گونه باشید.
کمک میکند بفهمید چرا سگ کاری را انجام میدهد و چطور میشود رفتار ناخواسته را اصلاح کرد. «رفتارشناسی سگها» با نگاهی علمی به این موضوع میپردازد و برای کسانی که دنبال شناخت عمیقتر هستند مفید است.
نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
بله، بهویژه روایتهایی مثل «مردی که به اسبها گوش میدهد» که از توضیحش پیداست داستانی واقعی است. برای شناخت نگهداری، عنوانی مثل «فرسنامه» دیدنی است.
حیوان خانگی وقتی خوب نگهداری میشود که صاحبش او را بشناسد. کتابهای دستهی حیوانات خانگی این شناخت را از مرحلهی تصمیمگیری تا سالهای همراهی فراهم میکنند: راهنمای نگهداری، رفتارشناسی، دایرهالمعارف و روایتهای واقعی. یادتان باشد که کتاب مکمل دامپزشک است و جایگزین او نیست.
حالا میتوانید کتابهای این دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپیشان را آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات کامل هر کتاب در صفحهی خودش آمده است.