پول برای بیشتر ما موضوعی است که هم دوستش داریم و هم ازش میترسیم. از بچگی چیزهایی دربارهاش شنیدهایم: «پول سعادت نمیآورد»، «پولدارها همه بیرحماند»، «ما اهل پول درآوردن نیستیم». این جملهها بیآنکه بفهمیم، رفتار مالیمان را شکل میدهند. دستهی «پول و ثروتسازی» در کتابجم برای کسانی است که میخواهند این نگاه را بازبینی کنند: کتابهایی دربارهی نگرش به پول، عادتهای مالی، تجربهی آدمهایی که ثروتمند شدهاند و راههایی که برای افزایش درآمد پیشنهاد میشود.
در این صفحه توضیح میدهیم کتابهای پول و ثروت چه نوع کتابهایی هستند، هر کدام چه چیزی به شما میدهند و چه چیزی نمیدهند، از کجا شروع کنید و چطور مراقب باشید که خواندن این کتابها تبدیل به خیالپردازی نشود. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. یک نکتهی صادقانه را از همین ابتدا بگوییم: کتاب میتواند نگاه و دانش شما را عوض کند، اما هیچ کتابی ثروت را تضمین نمیکند و جای مشاور مالی و متخصص را نمیگیرد.
پول و ثروتسازی یعنی چه؟
عبارت «ثروتسازی» گاهی ما را به یاد وعدههای پرزرقوبرق میاندازد و همین باعث میشود بعضیها با شک به آن نگاه کنند. اما معنای سادهی آن این است: یاد بگیریم چطور با پول رفتار کنیم، درآمدمان را بیشتر کنیم، خرجمان را مدیریت کنیم و در طول زمان، داراییمان را بسازیم. این کار معمولا با یک ضربهی شانس رخ نمیدهد؛ حاصل نگرش، عادت و صبر است.
کتابهای پول و ثروتسازی دو کار میکنند. اول، ذهن را تغییر میدهند. یعنی نشان میدهند که چه باورهایی دربارهی پول داریم و چه چیزهایی مانع ما شده. دوم، ایده میدهند: از پسانداز و سرمایهگذاری تا کسب درآمد بیشتر. البته هر نویسندهای نگاه و تجربهی خودش را دارد و آنچه برای یک نفر جواب داده، لزوما برای دیگری جواب نمیدهد.
پس بهترین شیوه، خواندن با ذهن باز و نگاه نقادانه است. از هر کتاب آنچه را که منطقی و قابل اجرا به نظر میرسد بردارید، و چیزهای بیپشتوانه را کنار بگذارید.
چه کسانی سراغ کتاب پول و ثروتسازی میروند؟
خوانندهی این کتابها یکدست نیست.
- کسی که تازه کار میکند: نمیداند با حقوقش چه کند و میخواهد از همان اول عادت درست بسازد.
- کسی که همیشه آخر ماه کم میآورد: میخواهد بفهمد پولها کجا میروند.
- کارمند علاقهمند به درآمد بیشتر: دنبال راههای تازه است.
- کسبوکار کوچک: میخواهد نگاهش به پول و رشد را قویتر کند.
- جوان مشتاق: دوست دارد از تجربهی دیگران بیاموزد.
- هر کس که کنجکاو است: میخواهد بداند ثروتمندان چطور فکر میکنند.
هر گروه، از یک کتاب چیز متفاوتی میخواهد. اگر میدانید کجا هستید، انتخاب آسانتر است.
چرا کتابهای پول و ثروتسازی اینقدر خواننده دارند؟
دلیلش روشن است: پول در زندگی همه نقش دارد و مدرسه معمولا دربارهاش چیز زیادی یاد نمیدهد. بیشتر ما نحوهی برخورد با پول را از خانواده و تجربه یاد میگیریم و بعد وقتی به مشکل میخوریم، سراغ کتاب میرویم. کتاب پول و ثروتسازی برای بسیاری از خوانندهها اولین جایی است که دربارهی پول بهطور جدی فکر میکنند.
همینجا یادآوری کنیم که خواندن دربارهی پول با ادارهی پول فرق دارد. کتاب راه را نشان میدهد و شما باید قدم بردارید. اگر پس از خواندن هر کتاب، یک کار کوچک عملی انجام دهید، مطالعهی پول و ثروتسازی برای شما معنا پیدا میکند.
سه نوع کتاب در دستهی پول و ثروتسازی
کتابهای این دسته را میشود در سه گروه دید. شناختن این گروهها به شما کمک میکند توقعتان را با کتاب هماهنگ کنید.
کتابهای نگرش و ذهنیت
این کتابها بیشتر دربارهی طرز فکر هستند تا ابزار و فرمول. در این دسته عنوانهایی مثل «ثروتمندان چگونه میاندیشند» و «محدودیت صفر» دیده میشود. از نام «ثروتمندان چگونه میاندیشند» پیداست که به شیوهی تفکر ثروتمندان میپردازد. «محدودیت صفر» هم بر اساس عنوان فرعیاش، از شیوهای در دستیابی به ثروت، سلامت و آرامش معنوی حرف میزند که به بومیان هاوایی نسبت داده شده است.
برای این کتابها یک هشدار دوستانه: کتابهای ذهنیت اگر با عمل همراه نباشند، فقط انگیزهی موقت میدهند. خواندن جملههای الهامبخش لذتبخش است، ولی تنها وقتی ارزش دارد که به رفتار تبدیل شود.
کتابهای داستان و تجربه
بعضی کتابها از زندگی و تجربهی آدمها ساخته شدهاند. «همسایه میلیونر (اسرار شگفتانگیز زندگی ثروتمندان)» از نامش پیداست که به شیوهی زندگی ثروتمندان میپردازد. «شرون لکتر و سینتیا کرسی (گفتگو با میلیونرها ۶)» از عنوانش برمیآید که مجموعهای از گفتوگوهاست. «پدران میلیوندلاری» و «فروشنده و میلیونر» هم از نظر عنوان در همین فضا قرار میگیرند. «ثروتمندترین مرد بابل» هم از اسمش پیداست که داستانی با فضای تاریخی دارد.
این نوع کتابها خواندنیاند و سرگرم میکنند. اما یادتان باشد که تجربهی یک نفر، همهی واقعیت نیست. بعضی از این آدمها در شرایطی بودند که شما ندارید، و بعضی حتی با شانس و زمانه هم روبهرو بودند.
کتابهای عملی و راهبردی
اینها کتابهایی هستند که ابزار و روش میدهند. «قطار سرعت به سوی ثروت» و «چرا شما نه؟ چگونه ثروتمند شویم» نمونههایی از عنوانهای این دستهاند که وعدهی راهکار عملی میدهند. باید با دقت بخوانید و هر راهکار را با شرایط خودتان بسنجید. بعضی راهکارها ممکن است در کشور و اقتصاد دیگری جواب بدهند و در اینجا اجرا نشوند.
باورهای پنهان دربارهی پول
یکی از بحثهای مشترک بیشتر کتابهای پول و ثروتسازی، باورهای ناخودآگاه ما دربارهی پول است. بسیاری از ما چیزهایی را از خانواده و جامعه شنیدهایم که بیآنکه بدانیم بر تصمیمهای مالیمان اثر میگذارند.
- «پولدار شدن یعنی دیگران را فریب دادن.» این باور باعث میشود کسی که میخواهد درآمدش زیاد شود، احساس گناه کند.
- «ما از این حرفها نیستیم.» این جمله دروازهی فرصتها را میبندد پیش از آنکه امتحان شوند.
- «پول حرف زدن ندارد.» اگر دربارهی پول حرف نزنیم، نمیآموزیم.
- «فقط شانس است.» شانس نقش دارد، اما کسی که همیشه منتظر شانس بماند، معمولا اقدام نمیکند.
بازبینی این باورها اولین قدم است. کتابهای پول و ثروتسازی که دربارهی ذهنیت نوشته شدهاند، معمولا از همینجا شروع میکنند. بعد از آن نوبت عمل میرسد: بودجهبندی، پسانداز، یادگیری و شاید اضافه کردن یک منبع درآمد.
پول و ثروتسازی از کجا شروع میشود؟ قدمهای ساده
پیش از خرید هر کتاب، این پنج قدم ساده را ببینید. حتی بدون کتاب هم میتوانید آنها را شروع کنید، و کتابها کمک میکنند عمیقتر شوید.
- بدانید پولتان کجا میرود. یک ماه هزینههایتان را بنویسید. اغلب کسانی که این کار را میکنند، از چند خرج ریز و فراموششده تعجب میکنند.
- یک پسانداز کوچک اما ثابت بسازید. مبلغ مهم نیست؛ ثابت بودنش مهم است.
- بدهی را جدی بگیرید. بدهی با بهره میتواند تلاش شما را خنثی کند.
- یاد بگیرید. کتاب بخوانید، اما از هر کتاب یک کار عملی بیرون بکشید.
- درآمدتان را افزایش دهید. این میتواند مهارت جدید، شغل بهتر یا کار جانبی باشد.
این ترتیب اتفاقی نیست. کسی که هنوز نمیداند پولش کجا میرود، قبل از سرمایهگذاری باید همین را روشن کند.
کتابها در برابر وعدههای بزرگ: چطور هشیار بمانیم؟
موضوع پول یک بازار بزرگ برای وعدههای غلط هم هست. بعضی کتابها یا دورهها میگویند «در سی روز میلیونر شوید» و از ناامیدی مردم سوءاستفاده میکنند. برای اینکه گول نخورید، چند نشانه را بشناسید.
- وعدهی قطعی: هر کتابی که نتیجهی مالی مشخص و تضمینشده بدهد، مشکوک است. اقتصاد قطعی نیست.
- سرعت غیرواقعی: ثروت پایدار معمولا زمان میبرد. راههای خیلی سریع خطر بیشتری دارند.
- نبودن توضیح ریسک: هر راهی برای کسب درآمد ریسکی دارد. اگر نویسنده اصلا از آن نمیگوید، ناقص است.
- فشار برای خرج کردن: اگر کتاب شما را به پرداخت هزینهی زیاد برای چیز دیگری هل میدهد، مراقب باشید.
کتاب خوب در این حوزه هم امید میدهد و هم واقعبین است. برای تصمیمهای بزرگ مالی مثل سرمایهگذاری یا وام، حتما با مشاور مالی معتبر و متخصص مشورت کنید. کتابهای ما چنین وظیفهای ندارند و نمیتوانند شرایط خاص شما را بررسی کنند.
ثروت فقط پول نیست
در بسیاری از کتابهای این دسته، تعریف ثروت از حساب بانکی فراتر میرود. مثلا در عنوان «محدودیت صفر» صحبت از ثروت، سلامت و آرامش معنوی با هم است. حتی اگر با همهی نظرات آن کتاب موافق نباشید، این نگاه که پول تنها یک بخش زندگی است، ارزش فکر کردن دارد.
خیلیها میگویند ثروت یعنی آزادی: آزادی انتخاب شغل، زمان، محل زندگی و روابط. بعضی دیگر آن را امنیت میدانند: داشتن پشتوانه برای روزهای سخت. هر تعریفی که برای شما معنا دارد، بدانید که هدف مالیتان چیست. کسی که نداند چرا پول میخواهد، هر چقدر هم به دست بیاورد، احساس کافی بودن نخواهد کرد.
این حرف را برای این نمیزنیم که پول را کوچک کنیم؛ پول مهم است و نگرانی مالی واقعی. اما نگاه متعادل کمک میکند در مسیر افزایش درآمد، سلامت و روابطتان را فدا نکنید.
برای هر مرحلهی زندگی چه بخوانیم؟
جوانی و شروع کار
در این سن، مهمترین چیز ساختن عادت است. کتابهای ذهنیت و کتابهای ساده دربارهی پسانداز و مدیریت هزینه انتخاب خوبیاند. وقت زیادی دارید و اشتباههایتان کمهزینهتر است.
میانسالی و مسئولیت خانواده
حالا تعهدات بیشتر است و ریسکپذیری کمتر. کتابهایی که دربارهی بودجهی خانواده، بدهی و برنامهریزی بلندمدتاند مناسبترند. با همسرتان هم در اینباره گفتوگو کنید؛ تصمیم مالی مشترک بهتر اجرا میشود.
کسبوکار و کارآفرینی
اگر صاحب کسبوکار هستید یا میخواهید شروع کنید، دستههای مربوط به کارآفرینی و مدیریت را هم ببینید. نگاه به پول در کسبوکار با نگاه شخصی فرق دارد و هر دو را باید بشناسید.
نزدیک بازنشستگی
در این مرحله حفظ دارایی مهمتر از پرریسک بودن است. کتابهایی که دربارهی برنامهریزی مالی و مدیریت داراییاند بیشتر به کارتان میآیند و در تصمیمهای بزرگ باید حتما با متخصص صحبت کنید.
چطور کتاب پول را بخوانیم که واقعا اثر کند؟
بسیاری از ما کتابهای مالی زیاد میخوانیم و تغییر چندانی در زندگیمان نمیبینیم. مشکل اغلب از روش خواندن است.
- با یک سؤال بخوانید. مثلا «چطور میتوانم خرج ماهانهام را بشناسم؟» و دنبال پاسخ بگردید.
- یادداشت بردارید. بعد از هر فصل، یک کار عملی بنویسید که همین هفته انجام میدهید.
- اجرا کنید، هرچند کوچک. یک قدم ناقص بهتر از هزار ایدهی بیعمل است.
- بعد از یک ماه ارزیابی کنید. چه چیزی کار کرد و چه چیزی نه؟
- به کتابهای دیگر هم نگاه کنید. تنها با یک دیدگاه بزرگ نشوید.
و مهمتر از همه، صبر داشته باشید. تغییر عادت مالی هفتهها و ماهها زمان میبرد. ثروت کوچک هم ثروت است و شروع کردن با مبلغ کم، ایرادی ندارد.
کتابهای مرتبط در دستههای دیگر کسبوکار و مالی
موضوع پول در جاهای دیگر هم بحث میشود. اگر میخواهید بیشتر دربارهی مدیریت پول شخصی بدانید، اقتصاد شخصی و پسانداز جای مناسبی است. برای آشنایی با سرمایهگذاری و بازار سرمایه، بورس و سرمایهگذاری را ببینید، البته به یاد داشته باشید که کتاب جای مشاور مالی را نمیگیرد.
اگر ایدهی کسبوکار دارید، کارآفرینی و استارتاپ و بازاریابی و فروش میتوانند کمک کنند. برای کسانی که میخواهند درآمدشان را از راه شغل افزایش دهند، مهارتهای شغلی و رزومه و مدیریت مفیدند. و اگر با حساب و کتاب کار دارید، حسابداری و مالی را ببینید.
همهی اینها زیر مجموعهی کسبوکار و مالی هستند.
عادتهای مالی روزانه: کارهای کوچک، اثر بزرگ
در بیشتر کتابهای پول و ثروتسازی یک پیام تکرار میشود: تغییر بزرگ از عادتهای کوچک میآید. لازم نیست فردا زندگیتان را زیر و رو کنید. چند عادت ساده را میشود همین هفته شروع کرد.
- پیش از هر خرید غیرضروری، یک شب صبر کنید. بسیاری از خواستهها تا صبح خودشان میروند.
- همان روز که حقوق یا درآمدتان میرسد، مبلغ کوچکی را کنار بگذارید، پیش از آنکه خرج کنید.
- هر هفته پنج دقیقه حسابوکتابتان را نگاه کنید.
- خریدهای بزرگ را برنامهریزی کنید و با هم مقایسه کنید.
- هر ماه یک هدف مالی کوچک تعیین کنید، مثلا پرداخت یک قسط یا رسیدن به مبلغ مشخصی در پسانداز.
این کارها خستهکننده به نظر میرسند، اما همینها هستند که به مرور تفاوت میسازند. نویسندههای کتابهای این دسته اغلب میگویند مهمتر از میزان درآمد، رفتار با درآمد است. البته این حرف هم مطلق نیست: کسی که درآمدش بهسختی خرج ضروری را میدهد، فشار واقعی دارد و نباید خودش را ملامت کند. در آن حال، راههای افزایش درآمد و مدیریت هزینه با هم مهماند.
قاعدهی سادهی بودجه: پول را نامگذاری کنید
یک ایدهی رایج در کتابهای مالی این است که درآمد را به چند بخش تقسیم کنید: هزینههای ضروری، پسانداز و هزینههای شخصی و تفریح. نسبت دقیق را هر کس خودش تنظیم میکند و عدد جادویی وجود ندارد. مهم آن است که هر ریال «اسم» داشته باشد.
وقتی پول اسم دارد، دیگر بهسادگی گم نمیشود. مثلا وقتی میدانید این مبلغ برای اجاره است، این برای پسانداز و این برای تفریح، وقتی خرید بزرگی پیش میآید میتوانید تصمیم بگیرید از کدام بخش برمیدارید و چه چیزی را فدا میکنید. اینجا هم کتاب به شما ابزار فکر کردن میدهد و ارقام را خودتان باید تعیین کنید.
اگر همسر یا همخانه دارید، این تقسیمبندی را با هم انجام دهید. بحثهای مالی بیشتر وقتها از بیاطلاعی و بیبرنامگی درمیآید، نه از بدخواهی. کتابها میتوانند زبان مشترکی برای این گفتوگو بدهند.
پول و ثروتسازی در دورهی گرانی
وقتی قیمتها بالا میرود، حفظ ارزش پول برای همه دغدغه میشود. پولی که فقط نگه داشته میشود، در دورههای تورمی ارزشش کم میشود. این یکی از دلایل علاقهی مردم به کتابهای پول و سرمایهگذاری است.
اما همینجا باید محتاط بود. هر تصمیم مالی در چنین شرایطی ریسک دارد و راهکار خوب برای یک نفر، برای دیگری میتواند زیانبار باشد. کتابهای عمومی، اصول را میگویند: تنوع، صبر، پرهیز از بدهی پرهزینه و یادگیری پیش از اقدام. اما جزئیات تصمیم شما را مشاور مالی معتبر و متناسب با شرایط شما باید راهنمایی کند.
هر جا وعدهی سودی بدون ریسک شنیدید، دوباره فکر کنید. اگر کسی نتیجهی قطعی و سریع وعده میدهد، احتمالا ماجرا آنقدر ساده نیست. یکی از ارزشمندترین آموختههای بیشتر کتابهای پول این است که ثروت پایدار بیریسک و بیزمان ساخته نمیشود.
حرف زدن با کودکان دربارهی پول
یکی از کاربردهای جالب کتابهای پول و ثروتسازی، بهتر شدن گفتوگوی خانوادگی دربارهی پول است. بچهها از رفتار ما یاد میگیرند، نه از حرفمان. کودکی که ببیند پدر و مادر برنامهریزی میکنند، پسانداز میکنند و دربارهی خرج حرف میزنند، همین عادتها را میگیرد.
میتوانید از خردسالی شروع کنید: یک قلک، یک خرید کوچک با پول خود کودک، صحبت دربارهی اینکه چرا همهچیز را نمیشود خرید. بعدها میتوانید مفهومهای سادهتری مثل هدف مالی و صبر را وارد کنید. لازم نیست کتاب مالی خاصی داشته باشید؛ آنچه مهم است، مثال زندگی واقعی و صداقت شماست.
یک داستان کوتاه: فروشندهای که دفترچهاش را باز کرد
فرض کنید علی فروشندهای است که هر ماه چیزی میفروشد و آخر ماه هم چیزی ندارد. او سالهاست فکر میکند مشکل از درآمد کم است. یک روز کتابی دربارهی عادتهای مالی میخواند و تصمیم میگیرد یک ماه همهی خرجهایش را بنویسد. نتیجه او را متعجب میکند: چند خرج کوچک و پراکنده که جمعشان کم نیست.
علی همه چیز را عوض نمیکند. فقط دو چیز تغییر میدهد: اول ماه چیزی کنار میگذارد و هفتهای یک بار حسابش را میبیند. بعد از چند ماه تفاوتی میبیند. این داستان فرضی است و نتیجهای را برای شما تضمین نمیکند، اما نشان میدهد که بسیاری از کتابهای این دسته در واقع همین را میگویند: نگاه کنید، ثبت کنید، و یک قدم بردارید.
پول و ثروتسازی به عنوان هدیه
کتابهای این دسته میتوانند هدیهی خوبی برای جوانی باشند که تازه کارش را شروع کرده، یا دوستی که دنبال تغییر است. انتخاب باید با دقت باشد: کتابی که وعدههای بزرگ و بیپشتوانه میدهد، هدیهی خوبی نیست. کتابهای داستانی و تجربی مثل «همسایه میلیونر» یا «ثروتمندترین مرد بابل» از نظر عنوان انتخابهای ملایمتریاند. مشخصات و موضوع را در صفحهی کتاب ببینید و نسخهی چاپی را آنلاین سفارش بدهید.
اشتباههای رایج خوانندههای این کتابها
خواندن به جای عمل
خواندن دهمین کتاب مالی، بدون عمل به کتاب اول، مثل حفظ کردن دستور غذا بدون آشپزی است. از هر کتاب یک کار بیرون بکشید.
باور به معجزه
هر جا وعدهی معجزهآسا دیدید، مکث کنید. ثروت معمولا با صبر، دانش و عمل ساخته میشود.
تقلید بیفکر
هر نویسنده در بستر خودش نوشته است. آنچه در یک کشور و زمان جواب داده، ممکن است در جای دیگر جواب ندهد. راهکارها را با شرایط خودتان بسنجید.
نادیده گرفتن ریسک
هر راه کسب درآمد ریسک دارد. ریسک را بشناسید و بیش از توان تحملتان خرج نکنید.
مقایسه با دیگران
مقایسهی وضعیت مالی خودتان با ثروتمندان، دلسردکننده است. مسیر خودتان را با ماه پیش خودتان بسنجید.
پرسشهای پرتکرار دربارهی کتاب پول و ثروتسازی
آیا با خواندن این کتابها ثروتمند میشوم؟
نه، هیچ کتابی این را تضمین نمیکند. کتاب میتواند نگرش و دانش شما را بهتر کند، اما نتیجه به تصمیمها، عمل و شرایط شما بستگی دارد.
برای شروع کدام کتاب را بخوانم؟
اگر باورهایتان دربارهی پول را میخواهید بازبینی کنید، با یک کتاب ذهنیت مانند «ثروتمندان چگونه میاندیشند» شروع کنید. اگر داستان و تجربه دوست دارید، «همسایه میلیونر» یا «ثروتمندترین مرد بابل» را ببینید.
این کتابها جای مشاور مالی را میگیرند؟
خیر. کتاب اطلاعات عمومی میدهد و از وضع شخصی شما خبر ندارد. برای تصمیمهای مهم مثل سرمایهگذاری یا وام، با مشاور مالی معتبر مشورت کنید.
کتابهای خارجی برای شرایط ایران مناسباند؟
مفهومهای کلی مثل پسانداز، بدهی و یادگیری همه جا کاربرد دارند. اما جزئیات مثل مالیات، بازار و قانون در هر کشور فرق دارد. راهکارها را با شرایط خودتان بسنجید.
فرق کتاب ذهنیت و کتاب عملی چیست؟
کتاب ذهنیت دربارهی طرز فکر و باورهاست و کتاب عملی دربارهی روشها و گامها. بهتر است هر دو را بخوانید.
آیا لازم است کتابهای زیادی بخوانم؟
نه. چند کتاب با عمل واقعی بهتر از دهها کتاب بدون عمل است.
چطور سفارش بدهم؟
نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و قیمت و موجودی هر روز بهروز میشود.
جمعبندی: از خواندن تا رفتار
پول یک ابزار است و ثروت، نتیجهی مجموعهای از عادتها و انتخابها در طول زمان. کتابهای این دسته میتوانند شما را به فکر وا دارند، نگاهتان را عوض کنند و مسیرهای تازهای نشان دهند. اما آنچه بالاخره چیزی را عوض میکند، قدمهای کوچک و پیوستهی خود شماست.
اگر آمادهاید، کتابهای این دسته را ببینید، مشخصات و موضوع هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید. فقط یادتان باشد: اول یک قدم کوچک بردارید، و اگر لازم بود، با متخصص مشورت کنید.