اگر اهل نمایشنامه باشید، اسم چخوف برایتان آشناست. فهرست نشر جوانه توس در کتابجم بیش از هر چیز با همین نام شناخته میشود: باغ آلبالو، سه خواهر، مرغ دریایی، دایی وانیا، ایوانف و چند نمایشنامهی تکپردهای. کنار چخوف، چند رمان ایرانی، یک دفتر شعر و کتابی دربارهی هنرهای تجسمی هم در فهرست جوانه توس دیده میشود. این صفحه را نوشتهایم تا بدانید در فهرست انتشارات جوانه توس چه پیدا میکنید، نمایشنامههای چخوف را از کجا شروع کنید و چطور از میان کتابها انتخاب کنید.
هر جا چیزی را از روی دادهی کتابجم نمیدانستیم، حدس نزدهایم. آنچه دربارهی چخوف میگوییم دانستههای عمومی و شناختهشده است.
نشر جوانه توس و نمایشنامه
در فهرست کتابجم، پرتکرارترین دستهی کتابهای جوانه توس نمایشنامه و فیلمنامه است و پرتکرارترین نویسنده، آنتوان پاولوویچ چخوف. یعنی اگر بخواهیم این ناشر را در یک جمله توصیف کنیم، میگوییم ناشری که بخش بزرگی از فهرستش به نمایشنامههای چخوف اختصاص دارد.
این تمرکز برای خواننده یک مزیت روشن دارد: اگر میخواهید آثار نمایشی چخوف را کنار هم داشته باشید، در صفحهی یک ناشر همه را میبینید. بعضی عنوانها هم در فهرست دو بار آمدهاند، یک بار با کلمهی «نمایشنامه» در ابتدای اسم و یک بار بدون آن، که احتمالا دو چاپ یا دو شکل از یک اثرند. برای فهمیدن فرق دقیقشان، صفحهی هر کدام را ببینید.
چخوف کیست و چرا هنوز خوانده میشود؟
آنتوان چخوف نویسندهی روس قرن نوزدهم بود که هم داستان کوتاه نوشت و هم نمایشنامه. او پزشک هم بود و این را خیلیها در نگاه دقیق و بیاغراقش به آدمها میبینند. نمایشنامههای بلندش امروز در تئاترهای سراسر دنیا اجرا میشوند و در کلاسهای بازیگری و کارگردانی جزو متنهای پایهاند.
چرا هنوز چخوف میخوانیم؟ چون آدمهایش شبیه ما هستند. آنها قهرمان نیستند، شریر هم نیستند. آدمهای معمولیاند که آرزو دارند، حرف میزنند، منتظر میمانند و گاهی هیچ کاری نمیکنند. در نمایشنامههای چخوف، اتفاقهای بزرگ معمولا پشت صحنه میافتند و آنچه روی صحنه میبینیم، زندگی روزمره است با همهی سکوتها و حسرتهایش. همین است که بعد از صد و چند سال هنوز تازه به نظر میرسد.
نمایشنامههای بلند چخوف در فهرست جوانه توس
چهار نمایشنامهی بلند و مشهور چخوف، و یک نمایشنامهی اولیهی او، در فهرست این ناشر دیده میشوند:
باغ آلبالو
آخرین نمایشنامهی چخوف. داستان خانوادهای که باید ملک و باغ قدیمیشان را از دست بدهند. خیلیها آن را نمایشنامهی پایان یک دوران میدانند. در فهرست جوانه توس هم با عنوان «نمایشنامه باغ آلبالو» و هم با عنوان «باغ آلبالو» دیده میشود.
سه خواهر
سه خواهری که در شهری دورافتاده زندگی میکنند و آرزوی برگشتن به مسکو را دارند. نمایشنامهای دربارهی انتظار و آرزوهایی که شاید هیچوقت محقق نشوند.
مرغ دریایی
نمایشنامهای دربارهی هنرمندها، عشق و شکست، که در آن چند نویسنده و بازیگر با رویاهایشان دستوپنجه نرم میکنند.
دایی وانیا
مردی که سالها برای دیگران کار کرده و حالا میفهمد شاید عمرش را هدر داده. نمایشنامهای تلخ و در عین حال انسانی.
ایوانف
از نمایشنامههای اولیهی چخوف، دربارهی مردی خسته و ناامید. برای کسی که میخواهد سیر کار چخوف را دنبال کند، خواندنش جالب است.
تکپردهایهای چخوف: کمدیهای کوتاه
کمتر کسی میداند که چخوف کمدیهای کوتاه و بامزه هم نوشته است. در فهرست جوانه توس دو کتاب از این نوع دیده میشود:
- خرس، خواستگاری، تاتیانا رپینا: سه نمایشنامه در یک جلد.
- آواز قو و چند تکپردهای دیگر: که روی جلدش آمده شش نمایشنامه دارد.
تکپردهایها برای شروع چخوفخوانی عالیاند. کوتاهاند، زود خوانده میشوند و طنزشان شما را با چهرهی دیگری از نویسنده آشنا میکند. برای گروههای تئاتر دانشجویی و آماتور هم انتخابهای محبوبیاند، چون با چند بازیگر و صحنهای ساده اجرا میشوند.
نمایشنامه را چطور بخوانیم؟
خیلیها نمایشنامه نمیخوانند چون فکر میکنند سخت است. در واقع نمایشنامه یکی از سادهترین قالبهای خواندن است، فقط چند عادت کوچک لازم دارد:
- فهرست شخصیتها را اول بخوانید: در ابتدای نمایشنامه آمده. اگر اسمهای روسی برایتان سخت است، آن صفحه را علامت بزنید تا هر وقت گیج شدید به آن برگردید.
- توضیح صحنه را جدی بگیرید: چند خطی که پیش از هر پرده آمده، صحنه را برایتان میسازد.
- صدا بدهید: اگر میشود، بعضی گفتوگوها را آهسته بلند بخوانید. نمایشنامه برای شنیده شدن نوشته شده.
- به سکوتها دقت کنید: در چخوف، «مکث» و «سکوت» گاهی از خود گفتوگو مهمترند.
- یک پرده در هر نشست: نمایشنامهی بلند را پرده به پرده بخوانید.
از کجا شروع کنیم؟ مسیر پیشنهادی برای چخوفخوانی
اگر هیچکدام از نمایشنامههای چخوف را نخواندهاید، این ترتیب را پیشنهاد میکنیم:
- یک تکپردهای: مثلا «خواستگاری». کوتاه و خندهدار است و شما را با زبان نمایشی چخوف آشنا میکند.
- مرغ دریایی: اولین نمایشنامهی بلند مشهورش، با ماجرایی که آسانتر دنبال میشود.
- دایی وانیا: کوتاهتر از دو اثر بعدی و بسیار فشرده.
- سه خواهر: با شخصیتهای بیشتر و حالوهوای عمیقتر.
- باغ آلبالو: آخرین اثر، که حالا با شناختی که پیدا کردهاید، بیشتر لذتش را میبرید.
ایوانف را هم میشود هر وقت خواستید خواند، بهخصوص اگر بخواهید ببینید چخوف از کجا شروع کرد.
رمان ایرانی و شعر در فهرست جوانه توس
جوانه توس فقط چخوف نیست. چند کتاب دیگر هم در فهرست هست که در دستههای رمان ایرانی و شعر معاصر قرار گرفتهاند. چند عنوان:
- به ردیف میرزا عبدالله: عنوانی که برای اهل موسیقی ایرانی آشناست، چون ردیف میرزا عبدالله یکی از ردیفهای شناختهشدهی موسیقی دستگاهی است. اینکه کتاب دقیقا چه شکلی دارد را از صفحهی خودش ببینید.
- عبدالقادری از جنگل آمده بود: عنوانی داستانی و کنجکاویبرانگیز.
- صخره و ماه: اسمی شاعرانه.
- سرودهای اناهیتا: که نام ایزدبانوی ایرانی آبها را در عنوان دارد.
نام سهند آقایی با دو کتاب در فهرست دیده میشود و نامهای هلن افشار، فرزین پارسیکیا و غلامحسین نامی هر کدام با یک کتاب.
قصه، افسانه و هنرهای تجسمی
یک کتاب از جوانه توس در دستهی قصه و افسانه قرار گرفته و یکی دیگر، با عنوان «مبانی هنرهای تجسمی»، در دستهی تاریخ هنر. کتاب دوم از روی اسمش برای کسانی مناسب است که میخواهند با پایههای هنرهای تجسمی آشنا شوند: دانشجوهای هنر، هنرجوها یا هر کسی که میخواهد نقاشی و طراحی را بهتر ببیند. نام غلامحسین نامی، که خودش نقاش شناختهشدهای است، در فهرست نویسندههای این ناشر آمده است.
جوانه توس برای چه کسی مناسب است؟
- دانشجوها و هنرجوهای تئاتر: که متنهای چخوف را برای کلاس، تمرین یا اجرا لازم دارند.
- گروههای نمایشنامهخوانی: که دنبال متنهای کلاسیک و قابلاجرا هستند.
- خوانندههای ادبیات روس: که میخواهند آثار نمایشی چخوف را کنار هم داشته باشند.
- علاقهمندان ادبیات ایران: که رمان و شعر فارسی میخوانند.
- هنرجوهای هنرهای تجسمی: که دنبال منبعی برای مبانیاند.
نمایشنامهخوانی گروهی با کتابهای چخوف
یکی از بهترین کارهایی که با نمایشنامه میشود کرد، خواندن گروهی است. چند پیشنهاد:
- نقشها را تقسیم کنید: هر نفر یک یا دو شخصیت. یک نفر هم توضیح صحنهها را بخواند.
- با تکپردهای شروع کنید: در یک جلسه تمام میشود و حس موفقیت میدهد.
- بعد از خواندن، گفتوگو کنید: کدام شخصیت را بیشتر فهمیدید؟ کدام صحنه ماند؟
- اجرای ساده: اگر گروه مشتاق بود، یک صحنه را بی دکور و با چند صندلی اجرا کنید.
این کار هم برای دوستان مناسب است، هم برای کلاسهای ادبیات مدرسه و دانشگاه.
شخصیتهای چخوف: چرا اینقدر آشنا به نظر میرسند؟
کسی که چند نمایشنامهی چخوف را خوانده باشد، کمکم متوجه میشود که شخصیتها شبیه هماند، ولی نه به این معنی که تکراریاند. شبیهاند چون همه از یک جنساند: آدمهایی که بین آنچه هستند و آنچه آرزو دارند گیر کردهاند. چند تیپ که در نمایشنامههای او بارها دیده میشوند:
- آرزومند: کسی که مدام از آینده حرف میزند، از سفر، از کار، از زندگی بهتر، ولی قدمی برنمیدارد.
- خسته: کسی که سالها زحمت کشیده و حالا نمیداند برای چه.
- هنرمند ناکام: کسی که میخواهد بنویسد یا بازی کند و دنیا جدیاش نمیگیرد.
- دلبستهی گذشته: کسی که نمیتواند از خانه، باغ یا روزهای خوب گذشته دل بکند.
- آدم عملی: کسی که برخلاف بقیه، به پول و کار و واقعیت فکر میکند و گاهی سرد به نظر میرسد.
جالب این است که چخوف هیچکدام از این آدمها را محکوم نمیکند. با همهشان با مهربانی و کمی طنز رفتار میکند. برای همین است که خواننده در هر نمایشنامه، تکهای از خودش یا آدمهای اطرافش را پیدا میکند.
چخوف، کمدی یا تراژدی؟
یکی از بحثهای همیشگی دربارهی نمایشنامههای بلند چخوف این است که آیا کمدیاند یا تراژدی. خود چخوف بعضی از آنها را کمدی نامیده، در حالی که بسیاری از خوانندهها و کارگردانها آنها را تلخ و غمانگیز میبینند. این دوگانگی بخشی از جذابیت این آثار است.
وقتی نمایشنامهای از چخوف میخوانید، به این پرسش فکر کنید: آیا این صحنه خندهدار است یا غمگین؟ خیلی وقتها جوابتان «هر دو» خواهد بود. آدمی که با جدیت از برنامههای بزرگش حرف میزند و همه میدانیم هیچوقت انجامشان نمیدهد، هم خندهدار است و هم دلگیر. این همان زندگی است، و چخوف آن را همانطور که هست نشان میدهد.
این پرسش برای گروههای نمایشنامهخوانی هم موضوع خوبی است. یک صحنه را دو بار بخوانید: یک بار با لحن جدی و یک بار با لحن طنز. میبینید متن چقدر تغییر میکند.
نمایشنامه برای بازیگرها و هنرجوها
اگر بازیگری میخوانید یا در کلاس تئاتر هستید، احتمالا متنهای چخوف را لازم خواهید داشت. چند پیشنهاد برای کار با این متنها:
- نسخهی شخصی داشته باشید: روی متن خودتان یادداشت بنویسید، مکثها را علامت بزنید و تکیهی جملهها را مشخص کنید.
- کل نمایشنامه را بخوانید: حتی اگر فقط یک صحنه را کار میکنید، بدانید شخصیت شما از کجا آمده و به کجا میرود.
- زیرمتن را پیدا کنید: در چخوف، آنچه شخصیت میگوید معمولا همهی آنچه فکر میکند نیست. بنویسید پشت هر جمله چه حسی پنهان است.
- با همبازی تمرین کنید: گفتوگوهای چخوف ریتم دارند. این ریتم را فقط با تمرین دو نفره پیدا میکنید.
- اجراهای مختلف را مقایسه کنید: اگر فرصت دارید، ببینید گروههای مختلف یک صحنه را چطور اجرا کردهاند.
تکپردهایها برای کار کلاسی خیلی مناسباند، چون دو یا سه شخصیت دارند و در زمان کوتاه میشود کامل اجرایشان کرد.
نمایشنامه در کتابخانهی خانه
نمایشنامه کمتر از رمان در کتابخانههای خانگی دیده میشود، ولی جای خودش را دارد. یک دلیلش این است که نمایشنامه را بارها میشود خواند. هر بار که یک نمایشنامهی چخوف را دوباره میخوانید، چون سنتان تغییر کرده، شخصیت دیگری توجهتان را جلب میکند. در جوانی شاید با هنرمند ناکام همدلی کنید و در میانسالی با آدم خسته.
اگر میخواهید کتابخانهی کوچکی از نمایشنامه بسازید، داشتن چهار اثر بلند چخوف کنار هم شروع خوبی است. بعد کمکم میتوانید نمایشنامهنویسهای دیگر را هم اضافه کنید و ببینید هر کدام چطور به همان پرسشهای همیشگی دربارهی آدمها پاسخ دادهاند.
اسمهای روسی را چطور به خاطر بسپاریم؟
یکی از دلیلهایی که خیلیها از ادبیات روس فرار میکنند، اسمهای طولانی و چندتکه است. یک شخصیت ممکن است با نام کوچک، با نام و نام پدر، یا با یک نام خودمانی صدا زده شود و خوانندهی تازهکار فکر کند با سه آدم متفاوت روبهروست. چند راه ساده برای کنار آمدن با این مشکل:
- یک برگهی کوچک: اسم هر شخصیت را با یک توضیح چندکلمهای روی برگه بنویسید و لای کتاب بگذارید، مثلا «خواهر بزرگتر، معلم».
- به نسبتها توجه کنید: بیشتر وقتها از شیوهی صدا زدن میشود فهمید دو نفر چقدر به هم نزدیکاند. نام خودمانی یعنی صمیمیت.
- نگران نباشید: بعد از پردهی اول، معمولا اسمها جا میافتند. فقط کمی صبر لازم است.
نمایشنامه در این زمینه از رمان روس سادهتر است، چون فهرست شخصیتها همیشه در ابتدای متن آمده و نام گوینده بالای هر گفتوگو نوشته شده.
بعد از خواندن نمایشنامه از خودتان بپرسید
نمایشنامه وقتی تمام میشود، تازه کار ذهن شروع میشود. چند پرسش که میتواند تجربهی خواندن را عمیقتر کند:
- اگر کارگردان بودید، این نمایشنامه را در چه زمانی و چه مکانی اجرا میکردید؟ همان روسیهی قدیم یا شهری امروزی؟
- کدام شخصیت بیشتر از همه حرف زد و کدام کمتر؟ آیا آن که کمتر حرف زد، کمتر مهم بود؟
- مهمترین اتفاق نمایشنامه روی صحنه افتاد یا پشت صحنه؟
- اگر یک جمله از متن را بخواهید روی دیوار اتاقتان بنویسید، کدام است؟
- پایان نمایشنامه شما را راضی کرد یا ناراحت؟ چرا؟
- کدام شخصیت را در زندگی واقعی میشناسید؟
نوشتن پاسخ این پرسشها، حتی در چند خط، کمک میکند آنچه خواندهاید در ذهنتان بماند. اگر چند نمایشنامه از چخوف بخوانید و برای هر کدام همین پرسشها را جواب بدهید، کمکم نقشهای از جهان این نویسنده در ذهنتان ساخته میشود که با هیچ خلاصهای به دست نمیآید.
کتابهای جوانه توس برای هدیه
- برای دوست تئاتری: یکی از نمایشنامههای بلند چخوف، یا چند تا با هم.
- برای کسی که تازه کتابخوان شده: یک کتاب تکپردهای؛ کوتاه و بامزه.
- برای هنرجو: مبانی هنرهای تجسمی.
- برای اهل موسیقی ایرانی: کتابی که نام ردیف میرزا عبدالله را دارد.
کتابهای جدید نشر جوانه توس
فهرست کتابجم هر روز با منبعها همگام میشود. اگر جوانه توس کتاب تازهای منتشر کند و به منبعهای ما برسد، خودبهخود به صفحهی ناشر اضافه میشود. اگر کتابی ناموجود بود، چند روز بعد دوباره سر بزنید؛ موجودی هر روز بررسی میشود.
خرید کتاب نشر جوانه توس از کتابجم
صفحهی ناشر را باز کنید، کتابها را مرور کنید و روی هر کدام بزنید تا به صفحهی خودش بروید. نام مترجم، تعداد صفحه و قیمت روز آنجا آمده است. کتاب را به سبد اضافه کنید و نسخهی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
پرسشهای پرتکرار دربارهی انتشارات جوانه توس
جوانه توس بیشتر چه کتابهایی منتشر میکند؟
در فهرست کتابجم، بیشتر کتابهای این ناشر نمایشنامهاند و پرتکرارترین نویسنده آنتوان چخوف است. چند رمان ایرانی، شعر و کتابی دربارهی هنرهای تجسمی هم دیده میشود.
کدام نمایشنامههای چخوف در فهرست هست؟
باغ آلبالو، سه خواهر، مرغ دریایی، دایی وانیا و ایوانف، بهعلاوهی دو کتاب تکپردهای که چند نمایشنامهی کوتاه را کنار هم آوردهاند.
چرا بعضی عنوانها دو بار در فهرست آمدهاند؟
بعضی آثار با دو عنوان کمی متفاوت ثبت شدهاند، که احتمالا دو چاپ یا دو شکل از یک اثرند. برای دیدن فرق، صفحهی هر کدام را ببینید.
برای شروع چخوف کدام کتاب بهتر است؟
یک کتاب تکپردهای، چون کوتاه و ساده است. بعد سراغ مرغ دریایی بروید.
چرا بعضی کتابها ناموجودند؟
موجودی به چاپ ناشر و منبعها بستگی دارد و هر روز بررسی میشود.
قیمت کتابها چطور تعیین میشود؟
قیمت هر کتاب از منبع خوانده میشود و هر روز بهروز میشود.
جمعبندی: جوانه توس، خانهی نمایشنامههای چخوف
نشر جوانه توس در کتابجم چهرهی روشنی دارد: ناشری که بخش بزرگی از فهرستش نمایشنامههای چخوف است، از باغ آلبالو تا تکپردهایهای کمدی، و کنارش چند رمان ایرانی، شعر و کتاب هنر. اگر اهل تئاتر هستید یا میخواهید چخوف را بشناسید، این صفحه نقطهی شروع خوبی است.
فهرست کتابهای موجود جوانه توس را همینجا ببینید و نسخهی چاپی کتاب دلخواهتان را آنلاین سفارش دهید. قیمت و موجودی هر روز بهروز میشود.