حسن شهباز از مترجمان و روزنامه‌نگاران نام‌آشنای ایرانی است که خیلی از خوانندگان فارسی‌زبان، رمان‌های کلاسیکی مثل «برباد رفته» و «ربه‌کا» را نخستین بار با قلم او خوانده‌اند. ترجمه‌های او نثری روان و قصه‌گو دارد و هنوز پس از سال‌ها تجدید چاپ می‌شود. در این صفحه با کارنامه‌ی ترجمه، زبان و سلیقه‌ی ادبی، و کتاب‌های مهمی که از او در کتاب‌جم پیدا می‌کنید آشنا می‌شوید.
حسن شهباز کیست؟
اگر اهل رمان‌های کلاسیک خارجی باشید، احتمالا نام او را روی جلد کتابی دیده‌اید. حسن شهباز در نسلی از مترجمان ایرانی جای می‌گیرد که در دهه‌های میانی قرن چهاردهم خورشیدی، ادبیات انگلیسی و آمریکایی را با زبانی ساده و خواندنی به فارسی آوردند. کار او فقط ترجمه نبود؛ در روزنامه‌نگاری و نشر مجله هم فعال بود و همین تجربه‌ی مطبوعاتی، نثرش را سرراست و خوش‌خوان کرد.
او در سال‌های پس از انقلاب، در خارج از ایران به کار فرهنگی ادامه داد و نشریه‌ای ادبی و فرهنگی به نام «ره‌آورد» را منتشر کرد که سال‌ها محل انتشار نوشته‌های بسیاری از اهل قلم ایرانی بود. با این حال، برای خواننده‌ی داخل ایران، شناخته‌شده‌ترین بخش کارنامه‌اش همان ترجمه‌های داستانی است که هنوز در کتاب‌فروشی‌ها دیده می‌شود.
کارنامه‌ی ترجمه حسن شهباز در یک نگاه
کارنامه‌ی او بیشتر بر ادبیات انگلیسی‌زبان تکیه دارد: رمان‌های عاشقانه و پرماجرا، داستان‌های بازنویسی‌شده‌ی کلاسیک، و حتی شعر مدرن. این تنوع نشان می‌دهد که سلیقه‌اش محدود به یک ژانر نبود. در ادامه مهم‌ترین بخش‌های این کارنامه را مرور می‌کنیم:
- رمان‌های پرخواننده‌ی آمریکایی و انگلیسی، مثل «برباد رفته» و «ربه‌کا».
- بازنویسی آثار کلاسیک برای خواننده‌ی عام، مثل «داستان‌های شکسپیر».
- شعر مدرن انگلیسی، مثل منظومه‌ی «سرزمین بی‌حاصل».
در فهرست کتاب‌جم چند عنوان دیگر هم زیر این نام آمده که به حوزه‌ی تاریخ و داستان ایرانی مربوط است. چون اطلاعات دقیقی درباره‌ی همه‌ی آن‌ها در دست نداریم، در این مقاله فقط درباره‌ی آثاری حرف می‌زنیم که با اطمینان از کارهای این مترجم شناخته می‌شوند. برای جزئیات هر عنوان، صفحه‌ی خود کتاب را ببینید.
زبان مبدأ و حوزه‌ی کار حسن شهباز
زبان اصلی کار او انگلیسی بود. رمان‌هایی که ترجمه کرد اغلب از نویسندگان آمریکایی و بریتانیایی‌اند. این انتخاب با فضای فرهنگی دوره‌ای که او در آن کار می‌کرد هم جور درمی‌آید؛ زمانی که خواننده‌ی ایرانی مشتاق آشنایی با رمان‌های پرفروش و مشهور غربی بود و ناشران هم به دنبال ترجمه‌های خوش‌خوان بودند.
ویژگی مهم کار او این است که از ادبیات عامه‌پسند تا شعر دشوار مدرن را در کارنامه دارد. ترجمه‌ی رمانی مثل «برباد رفته» یک نوع مهارت می‌خواهد: حفظ ریتم روایت در صدها صفحه، ساختن صدای شخصیت‌ها و نگه داشتن کشش داستان. اما ترجمه‌ی منظومه‌ای مثل «سرزمین بی‌حاصل» مهارتی کاملا متفاوت می‌طلبد: آشنایی با اشاره‌های اسطوره‌ای و ادبی، و دقت در انتقال تصویرهای فشرده. همین دو قطب، تصویر جالبی از توانایی‌های او می‌سازد.
برباد رفته با ترجمه حسن شهباز
«برباد رفته» رمان مشهور مارگارت میچل، نویسنده‌ی آمریکایی، است که داستانش در جنوب آمریکا و در سال‌های جنگ داخلی و پس از آن می‌گذرد. شخصیت اصلی، اسکارلت اوهارا، دختری لجوج و پرشور است که در دل ویرانی جنگ، برای حفظ خانه و زمین خانوادگی‌اش می‌جنگد. رابطه‌ی پرفراز و نشیب او با رت باتلر، یکی از ماندگارترین رابطه‌های عاشقانه‌ی ادبیات قرن بیستم است.
این رمان در ایران چند ترجمه دارد، اما ترجمه‌ای که با نام این مترجم شناخته می‌شود، برای نسل‌های متعددی از خوانندگان، تجربه‌ی نخست خواندن این کتاب بوده است. نسخه‌ای که در کتاب‌جم هست، دو جلدی است و برای کسی که حوصله‌ی رمان بلند و پرماجرا دارد، همراه چندهفته‌ای خوبی خواهد بود.
چرا هنوز برباد رفته را بخوانیم؟
این رمان فقط یک داستان عاشقانه نیست. تصویر یک جامعه در حال فروپاشی، تغییر نقش زنان، و تقلای آدم‌ها برای سازگار شدن با دنیای تازه، از لایه‌های مهم آن است. البته خواننده‌ی امروز باید در نظر داشته باشد که نگاه کتاب به برده‌داری و جنوب آمریکا از دید امروز محل نقد جدی است. خواندن آن با این آگاهی، تجربه را عمیق‌تر می‌کند.
ربه‌کا و جادوی روایت
«ربه‌کا» رمان مشهور دافنه دوموریه، نویسنده‌ی بریتانیایی، است. داستان را زن جوانی روایت می‌کند که با مردی ثروتمند و بیوه ازدواج می‌کند و به عمارت بزرگ او در کرانه‌ی انگلستان می‌رود. اما سایه‌ی همسر پیشین، ربه‌کا، همه‌جای خانه حضور دارد. این رمان ترکیبی از داستان عاشقانه، معما و فضای گوتیک است و خیلی‌ها آن را از بهترین رمان‌های تعلیقی قرن بیستم می‌دانند.
ترجمه‌ی «ربه‌کا» از کارهایی است که نام حسن شهباز را بیش از همه بر سر زبان‌ها انداخت. نثر او در این کتاب، فضای سنگین و رازآلود عمارت را به خوبی منتقل می‌کند و راوی بی‌نام داستان را با همه‌ی تردیدها و ترس‌هایش زنده نگه می‌دارد. اگر اهل داستان‌های پرتعلیق هستید، این کتاب را از دست ندهید.
داستان‌های شکسپیر: دروازه‌ای به نمایشنامه‌ها
بسیاری از خوانندگان، پیش از رفتن سراغ متن کامل نمایشنامه‌های شکسپیر، با بازنویسی‌های داستانی آن‌ها آشنا می‌شوند. «داستان‌های شکسپیر» دقیقا چنین کتابی است: روایت ساده‌ی نمایشنامه‌های مشهور به شکل قصه، تا خواننده بتواند بی‌دغدغه‌ی زبان شاعرانه و قالب نمایشی، با ماجرا و شخصیت‌ها آشنا شود.
این کتاب برای نوجوانان، دانشجویان ادبیات و هر کسی که می‌خواهد پیش از دیدن یا خواندن یک نمایشنامه، داستانش را بداند، انتخاب مناسبی است. ترجمه‌ی روان کتاب هم خواندنش را ساده‌تر می‌کند. بعد از آن، می‌توانید سراغ ترجمه‌های کامل نمایشنامه‌ها بروید.
سرزمین بی‌حاصل؛ جسارت حسن شهباز در ترجمه شعر
«سرزمین بی‌حاصل» منظومه‌ی مشهور تی. اس. الیوت است که در سال ۱۹۲۲ منتشر شد و یکی از مهم‌ترین شعرهای مدرن زبان انگلیسی به شمار می‌رود. شعری پاره‌پاره، پر از اشاره به اسطوره، متون مقدس، ادبیات کلاسیک و زندگی شهری اروپای پس از جنگ جهانی اول. ترجمه‌ی چنین متنی به هر زبانی کار آسانی نیست.
این منظومه در فارسی چند ترجمه دارد و ترجمه‌ی این مترجم یکی از آن‌هاست. حضور این کتاب در کنار رمان‌هایی مثل «ربه‌کا» نشان می‌دهد که دامنه‌ی علاقه‌ی او فقط به داستان‌های پرفروش محدود نبود. برای خواننده‌ی علاقه‌مند به شعر، خواندن این ترجمه در کنار ترجمه‌های دیگر و مقایسه‌ی آن‌ها، تجربه‌ای آموزنده است. برای رمان‌های مشابه می‌توانید از فهرست رمان خارجی کتاب‌جم استفاده کنید.
ویژگی‌های ترجمه حسن شهباز
وقتی ترجمه‌های او را کنار هم می‌گذاریم، چند ویژگی به چشم می‌آید:
روانی و خوش‌خوانی
مهم‌ترین ویژگی نثر او روانی است. جمله‌ها معمولا گره ندارند و خواننده بی‌آنکه به ساختار انگلیسی متن فکر کند، با داستان پیش می‌رود. این ویژگی، به‌ویژه در رمان‌های بلند، اهمیت زیادی دارد.
نگاه روزنامه‌نگارانه
تجربه‌ی مطبوعاتی او در نثرش پیداست: جمله‌های روشن، پرهیز از پیچیدگی بی‌دلیل، و توجه به اینکه خواننده‌ی عام هم بتواند با متن ارتباط بگیرد.
حفظ حال و هوای اثر
در «ربه‌کا» فضای رازآلود و در «برباد رفته» حس حماسی و پرشور داستان به خوبی منتقل شده است. این یعنی مترجم فقط به معنای جمله‌ها وفادار نبوده، بلکه به حس کلی اثر هم توجه داشته است.
زبان دوره‌ی خودش
طبیعی است که ترجمه‌هایی که چند دهه پیش انجام شده، واژه‌ها و لحنی داشته باشند که امروز کمی کهنه به نظر برسد. بعضی خوانندگان همین لحن را دوست دارند و آن را بخشی از حال و هوای کتاب می‌دانند؛ بعضی هم ترجمه‌های جدیدتر را ترجیح می‌دهند. خوب است پیش از انتخاب، چند صفحه از هر ترجمه را بخوانید.
نویسندگانی که حسن شهباز ترجمه کرده است
در کارنامه‌ی این مترجم با نام چند نویسنده‌ی مهم روبه‌رو می‌شویم:
- مارگارت میچل، نویسنده‌ی آمریکایی «برباد رفته»، که تنها رمان منتشرشده‌اش در زمان حیاتش همین کتاب بود.
- دافنه دوموریه، نویسنده‌ی بریتانیایی «ربه‌کا»، که داستان‌های پرتعلیقش بارها به فیلم تبدیل شده‌اند.
- تی. اس. الیوت، شاعر و منتقد برنده‌ی نوبل ادبیات، سراینده‌ی «سرزمین بی‌حاصل».
- ویلیام شکسپیر، که داستان نمایشنامه‌هایش در قالب قصه به فارسی آمده است.
این فهرست نشان می‌دهد که سلیقه‌ی او بیشتر به سمت آثار ماندگار و کلاسیک بوده است؛ کتاب‌هایی که دهه‌ها پس از انتشار هنوز خوانده می‌شوند.
از کجا شروع کنیم؟ پیشنهاد خواندن ترجمه‌های حسن شهباز
اگر می‌خواهید با کارهای او آشنا شوید، این مسیر را پیشنهاد می‌کنیم:
- ربه‌کا: رمانی نه خیلی بلند، پرکشش و پرتعلیق که شما را از همان صفحه‌های اول درگیر می‌کند.
- برباد رفته: وقتی آماده‌ی یک رمان بلند و حماسی هستید، سراغ این کتاب دوجلدی بروید.
- داستان‌های شکسپیر: برای آشنایی با جهان شکسپیر یا هدیه به یک نوجوان کتاب‌خوان.
- سرزمین بی‌حاصل: اگر اهل شعرید و حوصله‌ی متن دشوار و چندلایه را دارید.
حسن شهباز و نسل مترجمان کلاسیک ایران
دهه‌های سی تا پنجاه خورشیدی، دوران رونق ترجمه‌ی ادبی در ایران بود. مترجمانی در این دوره کار کردند که بسیاری از کتاب‌های کلاسیک جهان را برای نخستین بار به فارسی آوردند. خوانندگان آن دوره بسیاری از رمان‌های بزرگ را با همین ترجمه‌ها شناختند و بعضی از این ترجمه‌ها هنوز هم مرجع‌اند.
جایگاه او در این نسل، جایگاه مترجمی است که بیشتر به خواننده‌ی عام فکر می‌کرد تا به منتقد ادبی. او کتاب‌هایی را انتخاب می‌کرد که مردم دوست داشتند بخوانند و آن‌ها را به زبانی ترجمه می‌کرد که مردم راحت بخوانند. این نگاه، دلیل اصلی ماندگاری ترجمه‌هایش است.
روزنامه‌نگاری و فعالیت فرهنگی
جدا از ترجمه، او در عرصه‌ی مطبوعات هم چهره‌ای شناخته‌شده بود. انتشار مجله‌ی «ره‌آورد» در خارج از کشور یکی از کارهای مهم دوره‌ی دوم زندگی اوست؛ مجله‌ای که به ادبیات، تاریخ و فرهنگ ایران می‌پرداخت و برای ایرانیان دور از وطن، پیوندی با زبان و فرهنگ فارسی بود. بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران ایرانی در آن مقاله نوشتند.
این فعالیت نشان می‌دهد که دغدغه‌ی او فقط ترجمه‌ی ادبیات خارجی نبود؛ حفظ و معرفی فرهنگ ایرانی هم برایش اهمیت داشت. همین دغدغه را می‌توان در انتخاب کتاب‌هایی هم دید که در حوزه‌ی تاریخ و فرهنگ ایران با نام او منتشر شده‌اند.
چرا ترجمه‌های حسن شهباز هنوز خواننده دارند؟
در بازاری که برای بسیاری از رمان‌های کلاسیک چندین ترجمه‌ی جدید منتشر شده، این پرسش طبیعی است. چند دلیل را می‌توان برشمرد:
- خاطره‌ی جمعی: برای خیلی از خانواده‌ها، این ترجمه‌ها بخشی از کتابخانه‌ی خانه و خاطرات نوجوانی‌اند.
- نثر خوش‌خوان: روانی متن باعث می‌شود حتی خواننده‌ی امروزی هم با آن راحت باشد.
- اعتبار نام: خوانندگان قدیمی به این نام اعتماد دارند و آن را به نسل بعد معرفی می‌کنند.
- تجدید چاپ مداوم: ناشرانی مثل نگاه، دبیر و سمیر این آثار را در دسترس نگه داشته‌اند.
مقایسه‌ی ترجمه‌ها: چند نکته برای انتخاب
وقتی رمانی مثل «ربه‌کا» یا «برباد رفته» چند ترجمه دارد، انتخاب ممکن است سخت باشد. این نکته‌ها کمک می‌کند:
- یک پاراگراف مشخص را در دو ترجمه مقایسه کنید و ببینید کدام برای شما طبیعی‌تر است.
- به کامل بودن متن دقت کنید؛ بعضی ترجمه‌های قدیمی تلخیص‌شده‌اند و بعضی کامل.
- تعداد جلد و صفحه را ببینید؛ نسخه‌ی دوجلدی «برباد رفته» نشان از متن مفصل دارد.
- کیفیت چاپ و ویرایش ناشر را هم در نظر بگیرید.
در کتاب‌جم، اطلاعات ناشر و تعداد جلد هر کتاب در صفحه‌ی خودش آمده و می‌توانید بر اساس آن تصمیم بگیرید.
کتاب‌های حسن شهباز برای چه کسانی مناسب است؟
ترجمه‌های او برای گروه‌های مختلفی جذاب است:
- دوستداران رمان کلاسیک که می‌خواهند آثار مشهور قرن بیستم را بخوانند.
- نوجوانان کتاب‌خوان که می‌خواهند از ادبیات نوجوانانه به رمان بزرگسالانه برسند.
- علاقه‌مندان به تاریخ ترجمه که دوست دارند با سبک مترجمان نسل پیش آشنا شوند.
- خوانندگان نوستالژیک که می‌خواهند کتابی را که سال‌ها پیش خوانده‌اند، دوباره در کتابخانه داشته باشند.
- کسانی که دنبال هدیه‌ی کتاب هستند؛ رمان‌های کلاسیک همیشه هدیه‌ای امن و ماندگارند.
خرید کتاب حسن شهباز از کتاب‌جم
در کتاب‌جم مجموعه‌ای از ترجمه‌ها و کتاب‌هایی را که با این نام منتشر شده‌اند، با ناشران مختلف پیدا می‌کنید. قیمت‌ها قیمت روز است و موجودی هم مرتب به‌روز می‌شود. همه‌ی کتاب‌ها نسخه‌ی چاپی‌اند و سفارش آنلاین ثبت می‌شود.
برای پیدا کردن کتاب‌های هم‌خانواده، این فهرست‌ها را هم ببینید:
نگاهی دوباره به جایگاه ترجمه در فرهنگ ما
مترجمانی مثل او فقط کلمه‌ها را از زبانی به زبان دیگر نمی‌برند؛ آن‌ها پنجره‌ای به جهان‌های دیگر باز می‌کنند. خواننده‌ی ایرانی که هیچ‌وقت به جنوب آمریکا یا کرانه‌ی کورنوال سفر نکرده، با همین ترجمه‌ها آن سرزمین‌ها و آدم‌هایش را شناخته است. این کار، سهم بزرگی در شکل‌گیری ذوق ادبی چند نسل داشته است.
وقتی امروز یکی از این ترجمه‌ها را می‌خوانید، در واقع با دو نفر همراه می‌شوید: نویسنده‌ای که داستان را آفریده و مترجمی که آن را با زبان شما بازگو کرده است. قدر دانستن این همراهی، بخشی از لذت کتاب‌خوانی است.
ربه‌کا از نزدیک: چرا این رمان این‌قدر ماندگار شد؟
یکی از رازهای جذابیت «ربه‌کا» این است که شخصیت اصلی‌اش هرگز در داستان حاضر نیست. ربه‌کا پیش از شروع روایت مرده است، اما خاطره‌اش در هر اتاق، هر شیء و هر نگاه خدمتکاران خانه زنده است. راوی جوان، که حتی نامش را نمی‌دانیم، در برابر این حضور غایب احساس کوچکی و ناتوانی می‌کند. خواننده هم همراه او کم‌کم درگیر این پرسش می‌شود که ربه‌کا واقعا چه کسی بود.
شخصیت خانم دنورز، سرپرست خدمتکاران عمارت، یکی از به‌یادماندنی‌ترین شخصیت‌های منفی ادبیات است. وفاداری بیمارگونه‌اش به بانوی پیشین و رفتار سرد و تهدیدآمیزش با همسر تازه، تنش داستان را بالا نگه می‌دارد. در ترجمه‌ی فارسی، این تنش با جمله‌هایی کوتاه و فضاسازی دقیق منتقل شده و خواننده تا صفحه‌ی آخر کتاب را زمین نمی‌گذارد.
این رمان بارها به فیلم و سریال تبدیل شده و اقتباس سینمایی آلفرد هیچکاک از آن، یکی از مشهورترین نسخه‌هاست. اما بسیاری از خوانندگان معتقدند که هیچ اقتباسی جای خواندن خود رمان را نمی‌گیرد، چون بخش بزرگی از جذابیت کتاب در ذهن راوی و ترس‌ها و خیال‌پردازی‌هایش می‌گذرد.
برباد رفته و چالش ترجمه‌ی یک رمان بلند
ترجمه‌ی رمانی به حجم «برباد رفته» کاری چندماهه، و گاهی چندساله، است. مترجم باید در تمام این مدت لحن روایت را یکدست نگه دارد، نام‌ها و اصطلاحات را یکسان به کار ببرد و صدای هر شخصیت را از ابتدا تا انتها حفظ کند. اسکارلت باید همان دختر خودخواه و پرانرژی صفحه‌های اول باشد، حتی وقتی در صفحه‌های آخر به زنی سخت‌کوش و تنها تبدیل شده است. رت باتلر هم باید همان طنز تلخ و بی‌پروایی‌اش را در تمام کتاب داشته باشد.
چالش دیگر، فضای تاریخی و فرهنگی رمان است. خواننده‌ی ایرانی با جزئیات زندگی در مزرعه‌های پنبه‌ی جنوب آمریکا، آداب مهمانی‌های آن دوره و ماجراهای جنگ داخلی آمریکا آشنا نیست. مترجم باید طوری بنویسد که این جزئیات برای خواننده گنگ نباشد، بی‌آنکه متن را بیش از حد ساده یا بومی کند.
کسانی که این ترجمه را خوانده‌اند، معمولا از کشش روایت آن یاد می‌کنند. همین کشش است که باعث می‌شود رمانی چند صدصفحه‌ای، به جای خسته کردن، خواننده را مشتاق ادامه نگه دارد.
کتاب‌های حسن شهباز در کتابخانه‌ی خانه
اگر دنبال ساختن یک کتابخانه‌ی کوچک از رمان‌های کلاسیک هستید، ترجمه‌های او می‌توانند بخشی از آن باشند. پیشنهاد می‌کنیم «ربه‌کا» و «برباد رفته» را کنار رمان‌های کلاسیک دیگری مثل «جین ایر»، «غرور و تعصب» و «بلندی‌های بادگیر» بگذارید. این مجموعه، تصویری از رمان عاشقانه و اجتماعی انگلیسی‌زبان در دو قرن گذشته به شما می‌دهد.
برای خانواده‌هایی که نوجوان کتاب‌خوان دارند، «داستان‌های شکسپیر» هم انتخابی است که سال‌ها در کتابخانه می‌ماند و چند بار خوانده می‌شود. بسیاری از نوجوانان پس از خواندن این قصه‌ها، کنجکاو می‌شوند که متن کامل نمایشنامه‌ها را هم بخوانند یا اجرای آن‌ها را ببینند.
و برای کسی که اهل شعر است، «سرزمین بی‌حاصل» کتابی است که هر بار خواندنش چیز تازه‌ای نشان می‌دهد. این منظومه کتابی نیست که یک بار بخوانید و کنار بگذارید؛ همراهی است برای سال‌ها.
چند نکته درباره‌ی عنوان‌های دیگر
در فهرست کتاب‌جم، عنوان‌هایی مثل «هفت سردار نامی» یا چند کتاب در حوزه‌ی تاریخ و داستان ایرانی هم زیر این نام دیده می‌شود. ممکن است برخی از این‌ها ترجمه یا تألیف همین مترجم باشند و برخی به دلیل شباهت نام در این فهرست قرار گرفته باشند. پیشنهاد ما این است که پیش از سفارش، در صفحه‌ی هر کتاب، اطلاعات ناشر، نویسنده و مترجم را با دقت ببینید تا مطمئن شوید همان کتابی است که دنبالش هستید.
این دقت به‌ویژه برای کتاب‌هایی که چند ترجمه یا چند چاپ مختلف دارند اهمیت دارد. گاهی نام یک کتاب در دو چاپ متفاوت کمی فرق می‌کند، یا مترجمی دیگر همان اثر را با عنوانی تازه منتشر کرده است.
ترجمه‌های حسن شهباز در گفت‌وگوی نسل‌ها
یکی از جذاب‌ترین چیزها درباره‌ی ترجمه‌های قدیمی این است که بین نسل‌ها پل می‌زنند. پدربزرگی که «ربه‌کا» را در جوانی خوانده، امروز می‌تواند همان کتاب را به نوه‌اش هدیه بدهد و بعد درباره‌اش با هم حرف بزنند. چنین گفت‌وگویی فقط درباره‌ی داستان نیست؛ درباره‌ی این است که هر نسل از یک کتاب چه برداشتی دارد و چه چیزی در آن می‌بیند.
خواننده‌ی جوان امروز شاید در «برباد رفته» بیشتر به شخصیت مستقل و جسور اسکارلت توجه کند و خواننده‌ی دیروز بیشتر به داستان عاشقانه. یکی ممکن است در «ربه‌کا» داستانی پرتعلیق ببیند و دیگری روایتی درباره‌ی حسادت و ناامنی. همین تفاوت نگاه‌ها، کتاب‌های کلاسیک را زنده نگه می‌دارد.
پیشنهاد ما این است که اگر کتاب‌خوانی در خانواده دارید، یکی از این رمان‌ها را با هم بخوانید و بعد درباره‌اش گپ بزنید. تجربه‌ای است که هم به فهم کتاب کمک می‌کند و هم به نزدیک‌تر شدن آدم‌ها.
این کار حتی در قالب یک باشگاه کتاب‌خوانی کوچک با دوستان هم جواب می‌دهد. هر ماه یک فصل از رمانی بلند مثل «برباد رفته» را بخوانید و دور هم درباره‌ی شخصیت‌ها و انتخاب‌هایشان حرف بزنید. خواهید دید که هر کس چیزی متفاوت از داستان برداشته است و همین گفت‌وگو، خواندن را لذت‌بخش‌تر می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی حسن شهباز
مشهورترین ترجمه‌های حسن شهباز کدام‌اند؟
«ربه‌کا» اثر دافنه دوموریه و «برباد رفته» اثر مارگارت میچل از شناخته‌شده‌ترین کارهای او هستند. «داستان‌های شکسپیر» و «سرزمین بی‌حاصل» الیوت هم در کارنامه‌اش دیده می‌شود.
او از چه زبانی ترجمه می‌کرد؟
زبان اصلی کارش انگلیسی بود و بیشتر آثاری که ترجمه کرد، از نویسندگان آمریکایی و بریتانیایی‌اند.
ترجمه‌ی برباد رفته کامل است؟
نسخه‌ای که در کتاب‌جم هست، دوجلدی است. برای اطلاع دقیق از تعداد صفحه و ویژگی‌های چاپ، صفحه‌ی خود کتاب را ببینید.
آیا ترجمه‌های قدیمی برای خواننده‌ی امروز سخت است؟
نثر او روان است و خواندنش برای بیشتر خوانندگان مشکلی ندارد. ممکن است گاهی به واژه‌ای قدیمی‌تر برخورد کنید، اما این موضوع معمولا مانع لذت بردن از داستان نمی‌شود.
مجله‌ی ره‌آورد چه بود؟
نشریه‌ای فرهنگی و ادبی که او در خارج از ایران منتشر می‌کرد و به ادبیات، تاریخ و فرهنگ ایران می‌پرداخت.
کدام ترجمه‌ی او برای نوجوانان مناسب‌تر است؟
«داستان‌های شکسپیر» برای نوجوانان انتخاب بسیار خوبی است. نوجوانان بزرگ‌تر هم می‌توانند «ربه‌کا» را بخوانند.
جمع‌بندی: سفری با ترجمه‌های حسن شهباز
حسن شهباز مترجمی است که با انتخاب‌های هوشمندانه و نثر روان، چند رمان مهم قرن بیستم را به خانه‌ی خوانندگان فارسی‌زبان آورد. از عمارت رازآلود «ربه‌کا» تا مزرعه‌های سوخته‌ی «برباد رفته» و جهان پاره‌پاره‌ی «سرزمین بی‌حاصل»، کارنامه‌ی او سفری است میان ژانرها و حال و هواهای گوناگون.
اگر هنوز هیچ‌کدام از این کتاب‌ها را نخوانده‌اید، پیشنهاد ما شروع با «ربه‌کا» است. اگر هم خواننده‌ی قدیمی این ترجمه‌ها هستید، شاید وقت آن رسیده که نسخه‌ی تازه‌ای برای کتابخانه‌ی خود یا هدیه به دیگران تهیه کنید. کتاب‌های این مترجم را در کتاب‌جم ببینید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
