ابشرون

کتاب “آبشرون” نوشتۀ مهدی حسین ترجمۀ ودود مردی گزیده‌ای از متن کتاب فصل اول 1 مثال آن‏چنان شد که دریای ژرف نماید که درهاست ما را شگرف نهنگان دریا گشایند چنگ که جوید گهر در دهان نهنگ؟ نظامی هنگامی که قطار مسافربری با ‏سرعت به باکو نزدیک می‏شد، روشنایی‏های امتداد یافتة شهر تا چشم‌انداز خوشه‏خوشه می‏درخشید. ستارگان چشمک‏زن نیز گویی از ژرفای آسمان آبی با غبطه و حسرت به شهر مژه می‏زدند. جمیل با تکیه به هرة پنجرة واگن، رو به طاهر که در کنارش ایستاده بود، چشم‌انداز پیش رو را نشان داد: ـ نگاه کن، منظور من این ستاره‏ها بود… می‏بینی؟ طاهر برای نخستین بار به باکو می‏رفت، او، شاید پیش از همه به هرة پنجره تکیه داد و از دور به سواد شهر نگریست. دلش به‏ گونة شگرفی می‏تپید، گویی می‏خواست سینه‌اش را بشکافد و بیرون بزند. تاکنون جز روستای کوچک، زیبا و خوش‏نمایشان که مانند آشیانة عقاب در ستیغ کوه‏ها قرار داشت، جایی را ندیده بود. طاهر هرقدر به شهر بزرگی می‏نگریست که در میان روشنایی ستارگان شناور بود، چشمانش از شگفتی وق می‏زد. اما چون باکو واضح دیده نمی‏شد، با ناشکیبایی از جمیل پرسید: _ پس قاراشهر کو؟ بائیل [1] کجاست؟ جمیل با دست طره‏های شبگون و وزکرده‌اش را شانه کرد و با دیگر دستش دوردست‏ها را قراول گرفت: _ ببین، آن‏طرف قاراشهر، این‏طرف هم بائیل است… اما حیف که از اینجا به خوبی دیده نمی‏شود. هنگامی که جمیل مناطقی را با بی‏میلی نشان داد، طاهر با آزردگی بازوی او را گرفت، شانة سبزرنگ از دست جمیل به زمین افتاد و دو تکه شد. او با آگاهی از رفتار نسنجیدة خود سرخ شد، تکه‏های شانه را برداشت و گفت: _ ببخشید! جمیل نیز با بی‌اعتنایی لبخند زد، تکه‏های شانه را گرفت و گفت: _ تنت سلامت! بهتر که دو تکه شد. یکی‏ش مال تو و یکی‏ش هم مال من… قطار در سراشیبی از سرعت خود کاست، متلاطم شد، گویی از توش‏وتوان افتاد و آرام پیش رفت. اینک روشنایی برخی خانه‏ها به فاصلة اندکی از راه‌اهن به تاخت از کنار قطار می‏گذشت. جمیل از پنجره کنار رفت و به طاهر خبر داد که به ایستگاه رسیده‌اند. مسافران با تلاطم وسایل خود را جمع می‏کردند. برخی نیز به در خروجی نزدیک می‏شدند. طاهر انبان کوچک و رنگارنگش را از شانه حمایل کرد. جمیل نیز چمدان چوبی‌اش را برداشت. _ به درزی گفتند کوچ کن، سوزنش را در یقه‌اش فرو کرد. اما حیف از شانه‌ات. تقصیر من بود جمیل… ـ نه بابا، یک شانه چه ارزشی دارد که به خاطر آن افسوس می‏خوری؟ آنان هنگامی که به دنبال ازدحام جمعیت آمادة پیاده شدن بودند، ناگاه قطار دوباره متلاطم شد و ایستاد، سواد شهر بزرگی را که پیش‏تر از دوردست دیده می‏شد، اینک چونان چشم‌اندازی روشن در مقابل دیدگان طاهر جان گرفت. زن جوان بلوند با پیش‏بند سفید گاری باری را می‏کشید، گلدان‏های بزرگ، عکس‏های آویخته شده از طول دیوار راه‌اهن و آوای شاد موسیقی رستوران‏ها، نخستین چیزهایی بود که او به چشم دید و به گوش شنید. هنگامی که طاهر و جمیل پیاده شدند، مهی نرم و خنک می‏وزید. صدای قهقهة دختران و پسرانی که در کشت‏وگذار بودند، روستاییانی که با نهیب رفقای خود را صدا می‏کردند، غریو مسافرانی که باربران را صدا می‏زدند، به گوش می‏رسید. طاهر حس می‏کرد که خودِ باکو نیز چنین پرازدحام و پرهیاهوست و اگر با بی‌احتیاطی از جمیل جدا شود، در میان جمعیت گم‏وگور می‏شود. این هراس خلیده در دلش بیرون نیامده بود که نوری خیره‏کننده و نیرومند بالای شهر درخشید. نگاه طاهر به فشفشه‏هایی سُکید که در آسمان رنگ به رنگ می‏شدند. ناگاه غرش توپ‏ها او را از جا پراند. شلیکی که همه‏جا را به لرزه درآورد، گویی طاهر را به سختی تکان داد. چشمان وق زده‌اش را از آسمان برنداشت، درجا میخکوب شد، با شگفتی به واپسین شلیکی نگریست که به ستاره‌ای فروریزنده می‏مانست و تا هنگامی که آسمان در تاریکی مطلق فرو رود، شتابان پرسید: _ کجایی جمیل؟ شلیک دوبارة فشفشه‏ها باز هم تاریکی را از هم درید. طاهر بازوی جمیل را گرفت. _ این چیست؟ جمیل نیز با بُهت می‏نگریست. برای نخستین بار روشنایی بی‏شمار رنگارنگ بالای شهر را از سمت ایستگاه راه‌اهن می‏دید. باربری که کیسة بزرگ بار بر گُرده داشت، به طاهر خورد. او با گام‏های سنگین راه می‏سپرد و ‏نتوانست شادی‌اش را پنهان کند و ‏گفت: _ امروز هم ژاپن گوربه‏گور شده… رفتار و وجنات انسان‏هایی که با صدای بلند می‏خندیدند و به هم تبریک می‏گفتند، برای جمیل هم که باکو را خوب می‏شناخت، تازگی داشت و خوشایند بود… گویی همه آماده بودند که همدیگر را بیشتر دوست بدارند و سنگ صبور هم باشند. انگار شلیک نیرومند بار دیگر خبر خوشبختی همه را تأیید می‏کرد و به چهره‏های رخشندة زیر روشنایی ایستگاه خبر می‏داد. [1] . قاراشهر و بائیل از محلات حومة باکوی آن زمان. مناطقی نفت‌خیز و کار