آدورنو و تئاتر مدرن

آدورنو و تئاتر مدرن درام نفس آسیب ‌ دیده در آثار باند، رودکین، بارکر و کین برای آدورنو، تعهد بی‌قید و بند فرهنگ غرب به پوزیویتیسم و تجربه‌گرایی را باید در چارچوب واقعیت موجود آسیب‌دیده، زیر سوال برد. هرگونه تاکید اجباری بر معنا در مقابل بی‌معنایی، همان‌گونه که در محصولات بانشاط صنعت فرهنگ بیان شده است، به‌عنوان یک [نظریه] ایدئولوژیک و نادرست رد می‌شود. تاکید صحیح او در این‌باره، در دیدگاهش نسبت به امکان بقا و یا ادامه‌ی «فرهنگ» پس از آشویتس قابل رویت است. بیانیه‌ی معروف آدورنو که می‌گوید «نوشتن شعر بعد از آشویتس وحشیانه است» (نقد جامعه و فرهنگ 30)، بدون شک قضاوتی تحریک‌آمیز درباره‌ی فعالیت‌ فرهنگی‌ خلاقانه‌ی «غیرشخصی‌شده و اداره‌شده»، در زمانه‌ی «شی‌ءوارگی مطلق» بود (همان، 48، 49). با این وصف، این دیدگاه بدبینانه نسبت به عدم توانایی هنر مدرن برای مقابله با ایدئولوژی صنعت فرهنگ، در کنار تلاش آدورنو برای ساخت یک تجربه‌ی هنری و زیباشناختی‌ به‌مثابه‌ی قطب متناظر شی‌ءوارگی اجتماعی و همچنین ایجاد جان‌پناهی برای عقلانیت ذهنی آسیب‌دیده قرار می‌گیرد. همان‌طور که آدورنو در کتاب نظریه‌ی زیبایی‌شناختی پیشنهاد می‌دهد، هنر می‌تواند برای ما تجربه‌ی مصالحه‌جویی و خوشبختی را به ارمغان بیاورد، تجربه‌ای که همواره به زمانی دیگر موکول می‌شود، چرا که با واقعیت موجود هم‌خوانی ندارد. «چون تمام خوشی‌ها در وضعیت موجود مصنوعی و کاذب است، هنر باید وعده‌ی خود را نقض کند تا به آن وفادار بماند» . ایده‌ی اثر هنری و یا تظاهر آن به مصالحه‌جویی، رابطه‌ای متفاوت از سوژه با ابژه را اعلام می‌کند؛ این موضوع راه را برای بیان طبیعتی باز می‌کند که زیر سلطه نرفته است (ابژه، فارغ از نیاز اجباری به سوژه)، ولی نمود این اعلامیه در اثر هنری متناقض، مبهم، ناکافی و ناسازگار است. وعده‌ی هنر مبنی بر آشتی تناقض‌های اجتماعی که فراتر از نفی کلیت اجتماعی است، در نظریه‌ی زیباشناختی آدورنو هم تایید و هم مسئله‌مند شده است. با اینکه اثر هنری ممکن است در ظاهر پناهگاهی خودمختار در برابر ابزار‌سازی کبره‌بسته‌ی زندگی روزمره باشد، شی‌ءوارگی (اجتناب‌ناپذیر) آن به‌مثابه‌ی محصول صنعت فرهنگ، چنین خودمختاری را از هنر سلب می‌کند.