۴۵ اثر در کتاب‌جم
باربارا پارک نویسنده آمریکایی کتاب کودک و خالق جونی بی جونز است، دختربچه شیطون و رکی که ماجراهایش را با زبان خنده‌دار خودش تعریف می‌کند. کتاب‌های او با طنز و صداقت، دنیای مدرسه، خانواده و دوستی را از چشم کودک نشان می‌دهند و بسیاری از بچه‌ها با همین کتاب‌ها عاشق کتاب‌خوانی شده‌اند.
باربارا پارک نویسنده آمریکایی کتاب کودک و نوجوان است که بیشتر با مجموعه «جونی بی جونز» شناخته می‌شود؛ ماجراهای دختربچه‌ای شیطون، رک و پرحرف که با زبان خودش از مدرسه، خانواده و دوستانش تعریف می‌کند. اگر کودکی در سنین دبستان دارید، به احتمال زیاد اسم جونی بی را شنیده‌اید یا قرار است به زودی از زبان فرزندتان بشنوید. کتاب‌های باربارا پارک بچه‌ها را می‌خندانند، اما در پس این خنده، احساس‌ها و نگرانی‌های واقعی دوران کودکی را هم با صداقت نشان می‌دهند.
در این نوشته با زندگی و سبک باربارا پارک آشنا می‌شوید، شخصیت جونی بی جونز را بهتر می‌شناسید، کتاب‌هایی را که در کتاب‌جم از او موجود است معرفی می‌کنیم و می‌گوییم این کتاب‌ها برای چه سنی مناسب‌اند و از کجا شروع کنید.
باربارا پارک در سال ۱۹۴۷ در ایالت نیوجرسی آمریکا به دنیا آمد و در سال ۲۰۱۳ درگذشت. او پیش از آن‌که نویسنده شود، مدتی دنبال کارهای دیگر بود و نوشتن برای کودکان را پس از تشکیل خانواده و بزرگ کردن فرزندانش جدی گرفت. شاید همین تجربه مادری بود که به او کمک کرد صدای بچه‌ها را این‌قدر خوب بشناسد و روی کاغذ بیاورد.
کارنامه نویسندگی او با رمان‌هایی برای بچه‌های بزرگ‌تر و نوجوانان آغاز شد. این رمان‌ها به خاطر طنز تند و نگاه صادقانه‌شان به دغدغه‌های نوجوانی مورد توجه قرار گرفتند. اما شهرت جهانی او با جونی بی جونز رقم خورد؛ مجموعه‌ای که از اوایل دهه نود میلادی منتشر شد و به یکی از پرفروش‌ترین مجموعه‌های کتاب کودک در آمریکا تبدیل شد.
باربارا پارک تا پایان عمر به نوشتن ماجراهای جونی بی ادامه داد و ده‌ها کتاب از این مجموعه منتشر کرد. امروز نسل‌هایی از بچه‌ها در آمریکا و دیگر کشورها، خواندن مستقل را با کتاب‌های او تجربه کرده‌اند.
جونی بی جونز دختری است که در نخستین کتاب‌ها به کودکستان می‌رود و بعدها به کلاس اول می‌رسد. او اصرار دارد همه بدانند اسمش «جونی بی» است و «بی» فقط «بی» است. پرانرژی است، زود هیجان‌زده می‌شود، رک حرف می‌زند، گاهی بی‌ادبی می‌کند و تقریبا همیشه دردسر درست می‌کند. اما در عین حال مهربان، کنجکاو و بی‌نهایت بامزه است.
ویژگی اصلی کتاب‌های جونی بی، راوی آنهاست. قصه‌ها از زبان خود جونی بی و با همان دستور زبان شکسته و منطق کودکانه‌اش روایت می‌شوند. او واژه‌ها را اشتباه به کار می‌برد، جمله‌ها را عجیب می‌سازد و برداشت‌های خنده‌داری از رفتار بزرگ‌ترها دارد. همین زبان ویژه است که بچه‌ها را از خنده روده‌بر می‌کند، چون خودشان را در آن می‌بینند.
جونی بی کودکی کامل و نمونه نیست. حسودی می‌کند، قهر می‌کند، دروغ کوچک می‌گوید، از نوزاد تازه خانه دلخور است و گاهی کارهایی می‌کند که بزرگ‌ترها را کلافه می‌کند. اما همین ناکامل بودن او را واقعی و دوست‌داشتنی کرده است. بچه‌ها با او احساس نزدیکی می‌کنند و پدر و مادرها هم کودک خودشان را در او می‌شناسند.
اگر بخواهیم سبک باربارا پارک را در یک کلمه بگوییم، آن کلمه «صداقت» است. او از بالا و با لحن معلم به بچه‌ها نگاه نمی‌کند. دنیا را از چشم کودک می‌بیند و همان‌طور که کودک حس می‌کند، می‌نویسد. ترس‌ها، دلخوری‌ها، شادی‌ها و حتی بدجنسی‌های کوچک کودکانه، بی‌سانسور اما با مهربانی روایت می‌شوند.
طنز در کار او جایگاه مرکزی دارد. این طنز از موقعیت‌ها و از زبان شخصیت‌ها می‌جوشد، نه از شوخی‌های بیرونی. جونی بی جدی است و همین جدیت در موقعیت‌های کوچک کودکانه، خنده‌دار می‌شود. برای مثال، وقتی او با تمام وجود درباره یک موضوع کوچک مدرسه حرص می‌خورد، خواننده هم می‌خندد و هم با او همدلی می‌کند.
جمله‌ها کوتاه و فصل‌ها کوتاه‌اند. کتاب‌های جونی بی معمولا حدود شصت تا هشتاد صفحه دارند و با تصویرهای سیاه و سفید همراه‌اند. این قالب برای بچه‌هایی که تازه از کتاب تصویری به کتاب داستانی فصل‌دار می‌روند ایده‌آل است. کودک احساس می‌کند یک «کتاب واقعی» می‌خواند، اما خسته نمی‌شود.
چندین عنوان از مجموعه جونی بی جونز و دیگر آثار باربارا پارک با ترجمه فارسی در کتاب‌جم موجود است. چند عنوان را کوتاه معرفی می‌کنیم.
عنوان بامزه این جلد خودش نشان می‌دهد با چه داستان پرخنده‌ای روبه‌رو هستیم. جونی بی باز هم با همان منطق کودکانه و زبان ویژه‌اش ماجرایی روزمره را به دردسری بزرگ و خنده‌دار تبدیل می‌کند. مثل بقیه کتاب‌های مجموعه، ماجرا در نهایت به فهم تازه‌ای برای جونی بی می‌رسد، بی‌آن‌که داستان به نصیحت تبدیل شود.
دروغ گفتن و پیامدهایش از موضوع‌هایی است که پدر و مادرها با کودکان دبستانی زیاد درباره‌اش حرف می‌زنند. در این کتاب جونی بی با «چاخان» سر و کار پیدا می‌کند و خواننده کوچک می‌بیند که چطور یک حرف ناراست می‌تواند گره‌های بزرگ‌تری بسازد. این کتاب را پیام مشرق منتشر کرده است.
جونی بی عاشق مهمانی است و وقتی پای یک مهمانی در میان باشد، هیجانش اندازه ندارد. این کتاب با عنوان «مهمانی بالش‌های قلنبه» هم در چاپ دیگری منتشر شده است. دنیای بچه‌ها پر از دعوت‌نامه، دوست‌یابی، دلخوری از دعوت نشدن و شادی بازی دسته‌جمعی است و این کتاب همه اینها را با شوخی و گرمی نشان می‌دهد.
عنوان این کتاب به تنهایی کافی است تا بچه‌ها بخندند. جونی بی با کنجکاوی همیشگی‌اش به دنبال سر در آوردن از یک ماجرای عجیب است و طبیعتا کار به جاهای خنده‌دار می‌کشد.
عروسی در خانواده و نقش دختر گل‌ریز برای جونی بی بزرگ‌ترین افتخار دنیاست. اما همه چیز آن‌طور که او در ذهنش ساخته پیش نمی‌رود. کلمه «تقریبا» در عنوان، خودش نشانه‌ای از دردسرهای بامزه‌ای است که در راه است.
این کتاب خارج از مجموعه جونی بی است و نشان می‌دهد که باربارا پارک برای بچه‌های کمی بزرگ‌تر هم داستان‌های خنده‌دار و دلنشین نوشته است. حال و هوای مدرسه و مراسم پایان سال، زمینه داستانی پرماجرا را فراهم می‌کند.
این کتاب از آثار اولیه باربارا پارک برای بچه‌های بزرگ‌تر است و به موضوعی جدی‌تر می‌پردازد: کودکی که پدر و مادرش از هم جدا می‌شوند. باربارا پارک این موضوع دشوار را هم با همان صداقت و طنز ظریف همیشگی روایت کرده است. خشم، اندوه و سردرگمی راوی واقعی‌اند و کتاب به خواننده‌هایی که تجربه مشابهی دارند نشان می‌دهد که تنها نیستند.
مجموعه جونی بی جونز عموما برای بچه‌های حدود شش تا نه سال مناسب است. بچه‌های کلاس اول و دوم می‌توانند کتاب را همراه پدر و مادر بخوانند و بچه‌های کلاس سوم و بالاتر معمولا خودشان مستقل از پس آن برمی‌آیند. حتی بچه‌های پنج ساله هم از شنیدن این قصه‌ها لذت می‌برند، چون جونی بی در کتاب‌های نخست خودش کودکستانی است.
کتاب‌هایی مانند «از من نخواهید لبخند بزنم» و «فارغ‌التحصیلی جیک مون» برای بچه‌های بزرگ‌تر و نوجوانان جوان‌ترند. اگر فرزندتان از جونی بی بزرگ‌تر شده، این کتاب‌ها می‌توانند ادامه طبیعی آشنایی‌اش با باربارا پارک باشند.
برای دیدن کتاب‌های دیگر مناسب این سن، دسته کودک (۶ تا ۹ سال) را ببینید و برای سنین بالاتر به دسته رمان نوجوان سر بزنید.
دلیل اول، خنده است. بچه‌ها عاشق کتاب‌هایی‌اند که آنها را بخنداند و جونی بی در این کار استاد است. خنده باعث می‌شود کودک کتاب را تا آخر بخواند و دنبال جلد بعدی بگردد. برای بسیاری از بچه‌ها، جونی بی اولین شخصیتی است که به خاطرش عاشق کتاب خواندن می‌شوند.
دلیل دوم، آشنایی است. ماجراهای جونی بی در جاهایی می‌گذرد که بچه‌ها هر روز تجربه می‌کنند: کلاس درس، سرویس مدرسه، زنگ تفریح، خانه، مهمانی تولد. کودک می‌بیند که نگرانی‌ها و هیجان‌های خودش در کتاب هست و این برایش ارزشمند است.
دلیل سوم، احساس بزرگ شدن است. کتاب‌های فصل‌دار برای کودکی که تازه خواندن یاد گرفته، نشانه بزرگ شدن است. وقتی کودک یک کتاب جونی بی را خودش تا آخر می‌خواند، احساس موفقیت و اعتماد به نفس می‌کند.
بیشتر پدر و مادرها از این‌که فرزندشان با جونی بی به کتاب‌خوانی علاقه‌مند می‌شود خوشحال‌اند. با این حال، برخی نگران زبان شکسته و رفتارهای گاهی گستاخانه جونی بی هستند. آیا ممکن است کودک این رفتارها را تقلید کند؟
تجربه نشان می‌دهد که بیشتر بچه‌ها فرق میان شخصیت داستان و خودشان را خوب می‌فهمند. آنها به اشتباه‌های جونی بی می‌خندند، چون می‌دانند اشتباه است. در واقع، دیدن پیامد رفتارهای نادرست جونی بی در قصه، فرصتی برای گفت‌وگو درباره درست و نادرست فراهم می‌کند. می‌توانید بعد از خواندن از کودک بپرسید: «به نظرت جونی بی کار درستی کرد؟ تو بودی چه کار می‌کردی؟»
درباره زبان هم، مترجمان فارسی معمولا کوشیده‌اند شیرینی زبان کودکانه جونی بی را حفظ کنند. این زبان بخشی از بازی و طنز کتاب است و بچه‌ها خوب می‌دانند که در کلاس انشا نباید این‌طور بنویسند.
کتاب‌های جونی بی تا حدی مستقل‌اند، اما خواندن به ترتیب شماره، روند بزرگ شدن جونی بی و آشنایی با دوستان و خانواده‌اش را بهتر نشان می‌دهد. چند پیشنهاد:
اگر کودک با جونی بی ارتباط گرفت، تقریبا مطمئن باشید که جلدهای بعدی را هم خواهد خواست. بسیاری از خانواده‌ها مجموعه را کم‌کم و جلد به جلد کامل می‌کنند.
کتاب‌های جونی بی جونز با ترجمه‌ها و ناشرهای مختلف به فارسی منتشر شده‌اند. در کتاب‌جم عنوان‌هایی از ناشرهایی مانند ماهی، افق و پیام مشرق موجود است. به همین دلیل گاهی یک کتاب با دو عنوان کمی متفاوت دیده می‌شود؛ مثلا ماجرای مهمانی جونی بی هم با عنوان «عاشق مهمانی است» و هم با عنوان «مهمانی بالش‌های قلنبه» منتشر شده است.
هنگام خرید، اگر کودکتان چند جلد را از یک ناشر خوانده، بهتر است بقیه را هم از همان ناشر بگیرید تا لحن ترجمه، اسم شخصیت‌ها و شماره‌گذاری یکدست باشد. برای کودک، تغییر اسم دوستان جونی بی از یک جلد به جلد دیگر می‌تواند گیج‌کننده باشد.
تعداد عنوان‌های ثبت‌شده از باربارا پارک در کتاب‌جم زیاد است و بخشی از آنها موجودند. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
هرچند کتاب‌های جونی بی پیش از هر چیز سرگرم‌کننده‌اند، در دلشان مهارت‌های زندگی مهمی هم نهفته است. کنار آمدن با حسادت، پذیرفتن اشتباه، دوست‌یابی، مدیریت خشم، راستگویی و همدلی با دیگران، موضوع‌هایی‌اند که در ماجراهای مختلف پیش می‌آیند.
تفاوت این کتاب‌ها با کتاب‌های آموزشی مستقیم این است که درس در آنها گفته نمی‌شود، بلکه نشان داده می‌شود. کودک از تجربه جونی بی یاد می‌گیرد، نه از نصیحت راوی. به همین دلیل اثر این یادگیری ماندگارتر است. اگر به این نوع کتاب‌ها علاقه دارید، دسته آموزشی و مهارت‌های زندگی را هم ببینید. برای قصه‌های کوتاه و افسانه‌های مناسب این سن، دسته قصه و افسانه هم گزینه‌های خوبی دارد.
کتاب‌های باربارا پارک ابزار خوبی برای ساختن عادت کتاب‌خوانی در کودک‌اند. چند پیشنهاد عملی:
این روش‌های ساده می‌توانند کتاب را از یک تکلیف به یک سرگرمی محبوب تبدیل کنند.
یکی از دلایلی که این مجموعه این‌قدر زنده به نظر می‌رسد، آدم‌های دور و بر جونی بی است. در خانه، مامان و بابایی هستند که گاهی از دست دخترشان کلافه می‌شوند اما همیشه دوستش دارند. پدربزرگ و مادربزرگ هم در ماجراها حضور دارند و جونی بی رابطه گرمی با آنها دارد. وقتی برادر کوچکش به دنیا می‌آید، احساس‌های پیچیده‌ای سراغش می‌آید که برای هر فرزند بزرگ‌تری آشناست: هم کنجکاوی و هم دلخوری از این‌که دیگر مرکز توجه نیست.
در مدرسه، معلمی صبور هست که جونی بی او را با احترامی بامزه خطاب می‌کند. دوستان صمیمی‌اش، که گاهی با آنها قهر و آشتی می‌کند، و همکلاسی‌هایی که گاهی رقیب و گاهی همراه‌اند، دنیای کلاس را می‌سازند. سرویس مدرسه، زنگ تفریح، ناهارخوری و سر و کله زدن با مدیر مدرسه، صحنه‌هایی‌اند که بارها تکرار می‌شوند و هر بار ماجرای تازه‌ای می‌سازند.
این شخصیت‌های ثابت به کودک خواننده حس آشنایی می‌دهند. وقتی جلد تازه‌ای را باز می‌کند، می‌داند با چه کسانی روبه‌رو می‌شود و مثل دیدار با دوستان قدیمی، از این آشنایی لذت می‌برد. این همان چیزی است که مجموعه‌های موفق کودک را از کتاب‌های تکی متمایز می‌کند.
میان کتاب تصویری و رمان کودک، دوره‌ای هست که کارشناسان آموزش خواندن به آن اهمیت زیادی می‌دهند. کودک در این دوره الفبا را می‌شناسد و می‌تواند جمله بخواند، اما هنوز برای خواندن متن‌های طولانی بی‌تصویر آماده نیست. اگر کتاب مناسب این دوره به دستش نرسد، ممکن است خواندن برایش سخت و خسته‌کننده شود و از آن فاصله بگیرد.
کتاب‌های فصل‌دار کوتاه با تصویرهای پراکنده، دقیقا برای این دوره ساخته شده‌اند. فصل‌های کوتاه به کودک اجازه می‌دهند در هر نشست یک بخش کامل را تمام کند و احساس موفقیت کند. تصویرها به او استراحت می‌دهند و فهم متن را آسان می‌کنند. و مهم‌تر از همه، مجموعه بودن کتاب‌ها انگیزه ادامه دادن می‌سازد: کودکی که یک جلد را دوست داشته، خودش جلد بعدی را می‌خواهد.
در این میان، مجموعه‌ای که بچه‌ها را بخنداند ارزش دوچندان دارد. خنده یعنی لذت و لذت یعنی بازگشت دوباره به کتاب. بسیاری از معلمان دبستان گفته‌اند که شاگردانشان با همین نوع کتاب‌ها از «باید بخوانم» به «می‌خواهم بخوانم» رسیده‌اند.
این کتاب‌ها برای معلمان دبستان هم ابزار خوبی‌اند. می‌شود یک فصل را در کلاس با صدای بلند خواند و بعد درباره رفتار شخصیت‌ها گفت‌وگو کرد. بچه‌ها معمولا نظرهای جالبی درباره کارهای جونی بی دارند و این گفت‌وگوها هم مهارت بیان را تقویت می‌کند و هم فرصتی برای حرف زدن درباره رفتار درست در مدرسه است.
یک فعالیت ساده دیگر این است که از بچه‌ها بخواهید ادامه ماجرا را خودشان بنویسند یا نقاشی کنند. یا از آنها بخواهید یک ماجرای واقعی از مدرسه خودشان را با لحن جونی بی تعریف کنند. این تمرین‌ها خلاقیت را بیدار می‌کند و پیوند میان خواندن و نوشتن را محکم‌تر می‌سازد. کتابخانه کلاس هم با داشتن چند جلد از این مجموعه، به جایی تبدیل می‌شود که بچه‌ها در زنگ‌های آزاد خودشان سراغش می‌روند.
گاهی کتاب‌های خنده‌دار کودک کمتر از کتاب‌های جدی و پندآموز جدی گرفته می‌شوند. اما متخصصان ادبیات کودک بارها یادآوری کرده‌اند که طنز یکی از سخت‌ترین و ارزشمندترین قالب‌های نوشتن برای بچه‌هاست. نوشتن چیزی که واقعا یک کودک هفت ساله را بخنداند، نیازمند شناخت دقیق ذهن و زبان اوست.
طنز کارکردهای مهمی هم دارد. به کودک کمک می‌کند با ترس‌ها و نگرانی‌هایش فاصله بگیرد و آنها را کوچک‌تر ببیند. وقتی جونی بی درباره روز اول مدرسه یا آمدن برادر کوچک نگران است و این نگرانی به شکلی بامزه روایت می‌شود، کودک خواننده هم نگرانی مشابه خودش را سبک‌تر حس می‌کند. خندیدن به یک موقعیت یعنی تا اندازه‌ای بر آن چیره شدن.
از سوی دیگر، کتاب خنده‌دار پیوند خانوادگی هم می‌سازد. وقتی پدر یا مادر و کودک با هم به یک صحنه می‌خندند، لحظه‌ای مشترک شکل می‌گیرد که در خاطره هر دو می‌ماند. این لحظه‌ها شاید از هر درسی که کتاب بدهد، ارزشمندتر باشند.
برای همین است که در انتخاب کتاب برای کودک، بهتر است میان کتاب‌های آموزشی، قصه‌های کهن، شعر و کتاب‌های طنز تعادل برقرار کنید. هر کدام نیازی از کودک را پاسخ می‌دهند. کتاب طنز، به‌ویژه برای کودکی که هنوز با کتاب رابطه خوبی برقرار نکرده، اغلب کلید ورود به دنیای خواندن است. بسیاری از کتاب‌خوان‌های جدی امروز، داستان علاقه‌شان به کتاب را با یک قهرمان بامزه کودکی آغاز کرده‌اند و بعدها به سراغ رمان‌های بزرگ‌تر و جدی‌تر رفته‌اند.
اگر تا امروز فرزندتان با کتاب میانه خوبی نداشته، ناامید نشوید. گاهی فقط کافی است کتاب درست در زمان درست به دستش برسد؛ کتابی که با زبان خودش حرف بزند، او را بخنداند و حس کند نویسنده دنیایش را می‌فهمد. یک قهرمان شیطون و پرحرف می‌تواند همان کتاب درست باشد و راه را برای سال‌ها کتاب‌خوانی باز کند.
او نویسنده‌ای آمریکایی بود که در نیوجرسی به دنیا آمد و بیشتر با مجموعه جونی بی جونز شناخته می‌شود.
در کتاب‌های نخست مجموعه، جونی بی به کودکستان می‌رود و در کتاب‌های بعدی به کلاس اول می‌رسد.
بیشتر برای حدود شش تا نه سال، اما بچه‌های کوچک‌تر هم از شنیدن آنها لذت می‌برند.
لازم نیست، چون هر جلد ماجرای مستقلی دارد، اما خواندن به ترتیب آشنایی با شخصیت‌ها را بهتر می‌کند.
بیشتر بچه‌ها می‌دانند این زبان بخشی از طنز داستان است. خواندن همراه با گفت‌وگو هر نگرانی را برطرف می‌کند.
بله. «از من نخواهید لبخند بزنم» و «فارغ‌التحصیلی جیک مون» نمونه‌هایی از کتاب‌های او برای بچه‌های بزرگ‌ترند.
فهرست کتاب‌ها را در همین صفحه ببینید، قیمت روز و موجودی را بررسی کنید و نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید.
باربارا پارک با جونی بی جونز به میلیون‌ها کودک نشان داد که کتاب می‌تواند به اندازه یک بازی سرگرم‌کننده باشد. کتاب‌های او بچه‌ها را می‌خندانند، به آنها اعتماد به نفس خواندن می‌دهند و در کنار این، درباره دوستی، راستگویی و احساس‌ها چیزهای مهمی یادشان می‌دهند.
اگر می‌خواهید فرزندتان عاشق کتاب شود، شاید جونی بی بهترین همراه او باشد. فهرست کتاب‌های باربارا پارک را در همین صفحه ببینید، قیمت روز و موجودی هر عنوان را بررسی کنید و نسخه چاپی کتاب دلخواه را آنلاین سفارش دهید.
