۴۰ اثر در کتاب‌جم
هنریک ایبسن نمایشنامه‌نویس نروژی قرن نوزدهم است که او را پدر درام مدرن می‌نامند. او با آثاری مثل «خانه‌ی عروسک»، «اشباح»، «دشمن مردم» و «هدا گابلر» زندگی خانواده‌های معمولی، رازها و ریاکاری‌های جامعه را روی صحنه آورد. نمایشنامه‌هایش کوتاه، پرکشش و هنوز امروزی‌اند.
![جلد کتاب تابستان در زمستان بهتر توصیف می شود [قلمرو خصوصی]،(ادبیات،هنر و اندیشه83)](/uploads/im0000931264.webp)
هنریک ایبسن
ترجمه‌ی علی کوچهری
افراز
هنریک ایبسن نمایشنامه‌نویس نروژی قرن نوزدهم است که بسیاری او را پدر درام مدرن می‌دانند. او با نمایشنامه‌هایی مثل «خانه‌ی عروسک»، «اشباح»، «دشمن مردم» و «هدا گابلر» تئاتر را از قصه‌های قهرمانی و احساساتی به اتاق نشیمن خانواده‌های معمولی آورد و دروغ‌ها، رازها و فشارهای پنهان زندگی روزمره را روی صحنه برد. در این راهنما با زندگی هنریک ایبسن، سبک کارش، نمایشنامه‌های مهمش و بهترین مسیر خواندن آن‌ها آشنا می‌شوید.
در کتاب‌جم ترجمه‌های فارسی نمایشنامه‌های او، به‌ویژه از نشرهای یکشنبه، بیدگل و مهراندیش، با قیمت روز و موجودی به‌روز آماده‌ی سفارش آنلاین است.
ایبسن در سال ۱۸۲۸ در شهر کوچک شین در نروژ به دنیا آمد و در سال ۱۹۰۶ در کریستیانیا، که امروز اسلو نام دارد، درگذشت. او پس از شکسپیر از پراجراترین نمایشنامه‌نویس‌های جهان به شمار می‌رود و نمایشنامه‌هایش هنوز در سراسر دنیا، از اروپا تا ایران، روی صحنه می‌روند.
اهمیت ایبسن فقط در محبوبیتش نیست. او شیوه‌ی نوشتن نمایشنامه را تغییر داد. پیش از او بیشتر نمایش‌های اروپایی یا تراژدی‌های شاعرانه درباره‌ی شاهان و قهرمانان بودند یا کمدی‌ها و ملودرام‌های سرگرم‌کننده. ایبسن آدم‌های طبقه‌ی متوسط را با زبان روزمره روی صحنه آورد و مسائلی را طرح کرد که جامعه‌ی زمانه‌اش ترجیح می‌داد درباره‌شان حرف نزند: جایگاه زن در خانواده، ریاکاری اجتماعی، بیماری‌های موروثی، فساد در مدیریت شهر و دروغ‌هایی که زندگی خانوادگی بر آن‌ها بنا شده.
به همین دلیل، نام ایبسن با رئالیسم در تئاتر گره خورده است. اما او فقط رئالیست نبود؛ در آثار اولیه و پایانی‌اش شعر، نماد و رویا هم نقش پررنگی دارند. شناختن همه‌ی این چهره‌ها برای فهم کامل او لازم است.
ایبسن در خانواده‌ای بازرگان به دنیا آمد که در دوران کودکی او ورشکست شد. این سقوط مالی و تحقیری که خانواده تجربه کرد، احتمالا بر نگاه او به جامعه، پول و آبرو اثر عمیقی گذاشت. موضوع ورشکستگی، بدهی و رازهای مالی بعدها بارها در نمایشنامه‌هایش تکرار شد.
در نوجوانی برای کار به شهر کوچک گریمستاد رفت و شاگرد داروخانه شد. در همین سال‌ها شروع به نوشتن کرد و نخستین نمایشنامه‌اش را نوشت. سپس به کریستیانیا رفت تا برای ورود به دانشگاه آماده شود، اما راه تئاتر را انتخاب کرد.
چند سال در تئاتری در برگن کار کرد. در آنجا با همه‌ی جنبه‌های عملی تئاتر، از کارگردانی تا صحنه‌پردازی و آماده کردن متن، آشنا شد. این تجربه‌ی عملی بعدها به او کمک کرد نمایشنامه‌هایی بنویسد که روی صحنه درست کار می‌کنند. پس از آن مدتی در تئاتری در کریستیانیا مسئولیت داشت، اما این دوره با مشکلات مالی و ناکامی همراه بود.
نقطه‌ی عطف زندگی ایبسن ترک نروژ بود. او سال‌های طولانی، نزدیک به سه دهه، در ایتالیا و آلمان زندگی کرد. مهم‌ترین نمایشنامه‌هایش را در همین دوره‌ی دوری از وطن نوشت. فاصله گرفتن از جامعه‌ی کوچک نروژ به او امکان داد با نگاهی تیزتر و بی‌رحمانه‌تر به آن نگاه کند.
نخستین موفقیت بزرگش با نمایشنامه‌های شاعرانه‌ی «براند» و «پر گینت» آمد. «پر گینت» داستان مردی خیال‌باف و فراری است که سراسر عمرش از روبه‌رو شدن با خودش طفره می‌رود و موسیقی مشهوری که ادوارد گریگ برای اجرای آن ساخت، این اثر را جهانی‌تر هم کرد. پس از این دوره، ایبسن به سمت نمایشنامه‌های واقع‌گرای منثور رفت و پرسروصداترین آثارش را نوشت.
او در سال‌های پایانی عمر به نروژ برگشت و به‌عنوان چهره‌ای ملی و جهانی شناخته می‌شد. آخرین نمایشنامه‌هایش لحنی شخصی‌تر و نمادین‌تر دارند و به پرسش هنر، پیری و حسرت می‌پردازند. ایبسن پس از چند سال بیماری در کریستیانیا درگذشت.
اگر بخواهیم سبک ایبسن را در یک تصویر خلاصه کنیم، باید بگوییم «گذشته‌ای که در خانه را می‌زند». در بیشتر نمایشنامه‌های واقع‌گرای او، ماجرای اصلی سال‌ها پیش اتفاق افتاده است: یک دروغ، یک وام پنهانی، یک بیماری، یک خیانت. نمایش از جایی شروع می‌شود که این گذشته ناگهان آشکار می‌شود و آدم‌ها مجبورند با پیامدهایش روبه‌رو شوند.
ایبسن این آشکار شدن را با مهارتی کم‌نظیر می‌سازد. اطلاعات را قطره‌قطره به تماشاگر می‌دهد، هر پرده یک گره تازه باز می‌کند و فشار آرام‌آرام بالا می‌رود تا به اوجی تکان‌دهنده برسد. خواندن نمایشنامه‌هایش گاهی مثل خواندن یک داستان معمایی است، با این تفاوت که معما درباره‌ی روح آدم‌هاست.
زبان شخصیت‌ها ساده و روزمره است. خبری از خطابه‌های شاعرانه نیست؛ آدم‌ها درباره‌ی پول، بچه‌ها، مهمانی و کار حرف می‌زنند. اما پشت این حرف‌های معمولی، همیشه چیزی بزرگ‌تر نهفته است. ایبسن استاد زیرمتن است: آنچه شخصیت‌ها نمی‌گویند، از آنچه می‌گویند مهم‌تر است.
نماد هم در کار او جای ویژه‌ای دارد. اردک زخمی در «اردک وحشی»، تپانچه‌های ژنرال در «هدا گابلر»، برج بلند در «استاد معمار» و خود خانه در «خانه‌ی عروسک»، همه معنایی فراتر از ظاهرشان دارند. این نمادها هیچ‌وقت داستان را متوقف نمی‌کنند، اما به آن عمق می‌دهند.
مشهورترین نمایشنامه‌ی ایبسن و یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌های تاریخ تئاتر. نورا زن جوانی است که در نگاه همه، حتی شوهرش، همسری شاد و کمی سبک‌سر است. اما او رازی دارد: سال‌ها پیش برای نجات جان شوهرش، پنهانی وامی گرفته و برای گرفتنش امضایی جعل کرده است. وقتی این راز در خطر افشا قرار می‌گیرد، نورا کم‌کم می‌فهمد زندگی‌اش در خانه‌ای عروسکی گذشته است.
پایان این نمایشنامه، که در آن نورا تصمیمی بزرگ می‌گیرد، در زمان خودش جنجال عظیمی به پا کرد. صدای بسته شدن در در پایان نمایش، به یکی از مشهورترین لحظه‌های تئاتر جهان تبدیل شده است. «خانه‌ی عروسک» در کتاب‌جم در ترجمه‌های مختلف موجود است، از جمله نسخه‌ی نشر یکشنبه و کتابی که این نمایشنامه را همراه «اشباح» آورده است.
اگر «خانه‌ی عروسک» درباره‌ی زنی است که خانه را ترک می‌کند، «اشباح» درباره‌ی زنی است که ماند. خانم آلوینگ سال‌ها با شوهری فاسد زندگی کرد و برای حفظ آبرو حقیقت را پنهان کرد. حالا شوهرش مرده و او می‌خواهد گذشته را دفن کند، اما گذشته به شکل‌هایی هولناک بازمی‌گردد. عنوان نمایشنامه به این اشاره دارد که ما فقط وارث مال پدرانمان نیستیم، بلکه عقاید مرده و عادت‌های کهنه هم مثل شبح با ما زندگی می‌کنند. «اشباح» در کتاب‌جم هست.
دکتر استوکمان، پزشک یک شهر کوچک، کشف می‌کند که آب حمام‌های معدنی شهر، که منبع اصلی درآمد آن است، آلوده است. او فکر می‌کند همه از این کشف استقبال می‌کنند، اما وقتی معلوم می‌شود اصلاح مشکل پرهزینه است، مدیران شهر، روزنامه‌ها و حتی مردم علیه او می‌شوند. این نمایشنامه درباره‌ی حقیقت، منفعت، رسانه و فشار اکثریت است و هنوز هم به‌طرز شگفت‌آوری امروزی است. «دشمن مردم» در کتاب‌جم موجود است.
نمایشنامه‌ای پیچیده و تلخ درباره‌ی خانواده‌ای که زندگی‌اش بر چند توهم بنا شده و مرد جوانی که با اصرار بر گفتن حقیقت، این زندگی را به هم می‌ریزد. ایبسن در این اثر به نظر می‌رسد از خودش هم انتقاد می‌کند: آیا گفتن همه‌ی حقیقت همیشه درست است؟ آیا آدم‌ها گاهی برای زنده ماندن به رویا نیاز ندارند؟ «اردک وحشی» در کتاب‌جم هست.
هدا، دختر یک ژنرال، تازه ازدواج کرده و از زندگی کسل‌کننده و محدودش به ستوه آمده است. او زنی باهوش، مغرور و بی‌قرار است که نمی‌داند با انرژی‌اش چه کند و این انرژی به سمت ویرانی می‌رود. هدا یکی از پیچیده‌ترین شخصیت‌های زن در تاریخ تئاتر است و بازیگران زیادی آرزوی بازی در این نقش را دارند. «هدا گابلر» در کتاب‌جم موجود است.
یکی از نخستین نمایشنامه‌های واقع‌گرای ایبسن درباره‌ی بازرگانی محترم که پایه‌های جایگاه اجتماعی‌اش بر دروغی قدیمی بنا شده است. عنوان نمایشنامه کنایه‌ای است به آدم‌هایی که خودشان را ستون اخلاق جامعه می‌دانند، اما در پشت پرده چیز دیگری‌اند. «ستون‌های جامعه» در کتاب‌جم هست.
از آثار دوره‌ی پایانی ایبسن. معماری مشهور و سالخورده که از جوان‌ها و از سقوط خودش می‌ترسد، با ورود دختری جوان و پرشور به زندگی‌اش، وسوسه می‌شود یک بار دیگر به بلندی برود. این نمایشنامه نمادین‌تر و شخصی‌تر از آثار قبلی است و بسیاری آن را بازتاب نگرانی‌های خود ایبسن درباره‌ی پیری و هنر می‌دانند. «استاد معمار» در کتاب‌جم موجود است.
از دیگر آثار مهم ایبسن «براند»، «پر گینت»، «روسمرسهولم»، «بانوی دریایی»، «یون گابریل بورکمان» و «وقتی ما مردگان بیدار می‌شویم» هستند. «پر گینت» به‌ویژه برای علاقه‌مندان نمایش شاعرانه و فانتزی خواندنی است.
خبر خوب این است که نمایشنامه‌های ایبسن کوتاه‌اند و هر کدام را می‌توان در یک یا دو نشست خواند. یک مسیر پیشنهادی:
اگر می‌خواهید هم‌زمان دو اثر مهم را داشته باشید، کتاب «دو نمایشنامه: خانه‌ی عروسک و اشباح» که در کتاب‌جم هست، شروع خوبی است.
یکی از دلایل ماندگاری ایبسن، شخصیت‌های زن اوست. نورا، خانم آلوینگ، هدا گابلر، ربکا و الیده، همه زنانی‌اند که با محدودیت‌های جامعه‌ی زمانه‌شان درگیرند. برخی راه گریز پیدا می‌کنند، برخی تسلیم می‌شوند و برخی به سمت ویرانی می‌روند.
«خانه‌ی عروسک» اغلب به‌عنوان یک اثر پیشگام درباره‌ی حقوق زنان خوانده می‌شود. خود ایبسن البته گفته بود که بیش از هر چیز به آزادی انسان فکر می‌کرده، نه به یک جنبش خاص. شاید بهترین برداشت این باشد که او زن‌ها را مثل انسان‌های کامل، با خواسته‌ها، رازها و حق انتخاب، روی صحنه آورد؛ کاری که در زمان خودش انقلابی بود.
این شخصیت‌ها برای خواننده‌ی امروز هم حرف دارند. پرسش‌هایی مثل این که آیا زندگی‌ام را خودم انتخاب کرده‌ام، آیا حاضرم برای آبرو حقیقت را قربانی کنم، و آیا می‌توانم بیرون از نقشی که به من داده‌اند زندگی کنم، پرسش‌هایی‌اند که هنوز تازه‌اند.
اگر یک موضوع در سراسر کارنامه‌ی ایبسن تکرار شود، آن حقیقت و دروغ است. خانواده‌ها بر دروغ بنا شده‌اند، اعتبار اجتماعی بر دروغ ایستاده، شهرها برای منفعت حقیقت را پنهان می‌کنند. شخصیت‌هایی مثل دکتر استوکمان برای گفتن حقیقت هزینه‌ی سنگینی می‌پردازند.
اما ایبسن ساده‌انگار نیست. در «اردک وحشی» نشان می‌دهد که اصرار بی‌رحمانه بر حقیقت هم می‌تواند ویرانگر باشد. این دوگانگی، کار او را از یک پیام اخلاقی ساده به تأملی پیچیده درباره‌ی زندگی انسانی تبدیل می‌کند. خواننده بعد از تمام کردن هر نمایشنامه، با پرسشی تنها می‌ماند، نه با پاسخی آماده.
ایبسن در ایران نام آشنایی است. نمایشنامه‌هایش از دهه‌ها پیش به فارسی ترجمه شده و بارها در تئاترهای ایران روی صحنه رفته‌اند. «خانه‌ی عروسک»، «دشمن مردم» و «هدا گابلر» از جمله آثاری‌اند که کارگردان‌های ایرانی بارها سراغشان رفته‌اند و گاهی آن‌ها را با فضای جامعه‌ی خودمان تطبیق داده‌اند.
برای دانشجویان تئاتر و ادبیات نمایشی، ایبسن بخش ثابت درس‌هاست. خواندن او برای فهم ساختار نمایشنامه‌ی مدرن ضروری است و بسیاری از نمایشنامه‌نویس‌های بعدی، از جمله نویسنده‌های ایرانی، به نوعی وام‌دار او هستند. اگر به این حوزه علاقه دارید، فهرست نمایشنامه و فیلمنامه کتاب‌جم را هم ببینید.
آثار ایبسن توسط مترجمان مختلف به فارسی ترجمه شده‌اند و از برخی نمایشنامه‌ها چند ترجمه موجود است. نشر یکشنبه مجموعه‌ای از نمایشنامه‌های او را در قطع کوچک و یکدست منتشر کرده که برای خواندن پشت سر هم مناسب است. نشرهای بیدگل و مهراندیش هم ترجمه‌هایی از آثار او دارند.
در کتاب‌جم حدود شصت و چند عنوان مرتبط با ایبسن ثبت شده که حدود پنجاه عنوان آن موجود است. پیش از خرید، نام مترجم و ناشر را در صفحه‌ی هر کتاب ببینید. یادتان باشد که عنوان‌ها گاهی کمی فرق دارند؛ برای نمونه «هدا گابلر» گاهی سرهم نوشته شده و «استاد معمار» با عنوان‌های نزدیک دیگری هم آمده است.
یک نکته برای اهل اجرا: اگر نمایشنامه را برای اجرا یا تمرین بازیگری می‌خواهید، به سراغ ترجمه‌ای بروید که گفت‌وگوهایش روان و قابل گفتن باشد. خواندن چند صفحه از دو ترجمه با صدای بلند، کمک می‌کند تفاوت را حس کنید.
شاید فکر کنید نمایشنامه‌هایی که بیش از صد و چهل سال پیش نوشته شده‌اند، دیگر حرفی برای ما ندارند. اما ایبسن به طرز شگفت‌آوری امروزی است. مدیرانی که برای حفظ درآمد مشکلی را پنهان می‌کنند، رسانه‌هایی که به سمت قدرت می‌چرخند، خانواده‌هایی که زیر بار آبرو و ظاهر خم شده‌اند و آدم‌هایی که در نقش‌های اجتماعی‌شان گیر افتاده‌اند، همه هنوز اطرافمان هستند.
از طرف دیگر، خواندن نمایشنامه تجربه‌ای متفاوت از رمان است. شما با گفت‌وگو و موقعیت سروکار دارید و باید خودتان صحنه را تصور کنید. ایبسن برای شروع این تجربه عالی است، چون داستان‌هایش گیرا، شخصیت‌هایش زنده و ساختارش محکم است.
بسیاری از خواننده‌ها ایبسن را فقط با نمایشنامه‌های واقع‌گرایش می‌شناسند، اما او کارش را با شعر و نمایش منظوم شروع کرد. «براند» و «پر گینت» دو اثر بزرگ این دوره‌اند و هر دو در اصل برای خواندن نوشته شده بودند تا اجرا. «براند» درباره‌ی کشیشی است که اصرار بی‌چون و چرایش بر آرمان، همه‌چیز را از او می‌گیرد. «پر گینت» درست نقطه‌ی مقابل اوست: مردی که هیچ‌وقت به هیچ چیز متعهد نمی‌شود.
پر گینت جوانی روستایی، دروغ‌گو، خیال‌باف و جذاب است که در سفری طولانی به سرزمین‌های واقعی و خیالی می‌رود. او با غول‌های کوهستان روبه‌رو می‌شود، تاجر می‌شود، خود را پیامبر جا می‌زند و همیشه از یک پرسش فرار می‌کند: خود واقعی‌ام کیست؟ در یکی از مشهورترین صحنه‌ها، او پیازی را لایه‌لایه پوست می‌کند و می‌بیند در مرکزش هیچ چیزی نیست؛ تصویری که خودش را توصیف می‌کند.
این دو اثر نشان می‌دهند پرسش اصلی ایبسن از اول تا آخر یکی بوده است: انسان چطور می‌تواند خودش باشد. فقط شکل طرح این پرسش در طول زمان تغییر کرد؛ از شعر و فانتزی به اتاق نشیمن و گفت‌وگوی روزمره و در پایان دوباره به نماد و رویا.
برای کسی که می‌خواهد نمایشنامه‌نویسی یاد بگیرد، ایبسن کلاس درس کاملی است. نمایشنامه‌های واقع‌گرای او معمولا در یک مکان محدود، اغلب یک اتاق، و در بازه‌ی زمانی کوتاهی می‌گذرند. تعداد شخصیت‌ها کم است و هر کدام کارکرد مشخصی دارند. هیچ صحنه‌ای اضافه نیست و هر گفت‌وگو داستان را جلو می‌برد یا گوشه‌ای از گذشته را روشن می‌کند.
یکی از ابزارهای مهم او شخصیت مهمان است: کسی که از بیرون وارد خانه می‌شود و آرامش ظاهری را به هم می‌زند. خانم لینده و کروگستاد در «خانه‌ی عروسک»، گرگرس در «اردک وحشی» و هیلده در «استاد معمار» نمونه‌های این شخصیت‌اند. ورود آن‌ها جرقه‌ای است که آتش زیر خاکستر را شعله‌ور می‌کند.
نمایشنامه‌نویس‌های بسیاری پس از ایبسن از این ساختار استفاده کردند. اگر نمایشنامه‌های قرن بیستم را بخوانید، ردپای او را در کار بسیاری از آن‌ها خواهید دید؛ از درام‌های خانوادگی تا نمایشنامه‌های اجتماعی. حتی فیلمنامه‌های امروزی که در یک خانه و با چند شخصیت می‌گذرند، به نوعی وام‌دار همین شیوه‌اند.
کمتر لحظه‌ای در تاریخ تئاتر به اندازه‌ی پایان «خانه‌ی عروسک» بحث برانگیخته است. در زمان اجرای نخستین، این پایان برای بسیاری از تماشاگران و منتقدان غیرقابل قبول بود؛ تا جایی که در برخی اجراها پایان را تغییر دادند و ایبسن ناچار شد با اکراه نسخه‌ی دیگری بنویسد که خودش آن را نمی‌پسندید. این ماجرا نشان می‌دهد این نمایشنامه چقدر به باورهای زمانه‌اش ضربه زد.
امروز هم این پایان معنای خودش را از دست نداده است. هر نسل آن را با پرسش‌های خودش می‌خواند: آیا نورا درست کرد؟ بچه‌هایش چه می‌شوند؟ آیا هلمر هرگز تغییر می‌کند؟ ایبسن به هیچ‌کدام از این پرسش‌ها پاسخ قطعی نمی‌دهد و همین پرسش‌های بی‌پاسخ است که نمایشنامه را زنده نگه داشته است.
در کتاب‌جم ترجمه‌های مختلف نمایشنامه‌های ایبسن کنار هم آمده‌اند تا راحت مقایسه و انتخاب کنید. قیمت هر کتاب، قیمت روز پشت جلد است و موجودی هر روز به‌روز می‌شود. همه‌ی کتاب‌ها نسخه چاپی‌اند و می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. برای کشف آثار مشابه، فهرست‌های ادبیات و داستان و رمان خارجی را هم ببینید.
«خانه‌ی عروسک»، «اشباح»، «دشمن مردم»، «اردک وحشی»، «هدا گابلر» و «پر گینت» از مشهورترین آثار او هستند.
چون او آدم‌های معمولی و مسائل واقعی جامعه را با زبان روزمره روی صحنه آورد و ساختاری برای نمایشنامه ساخت که الگوی بسیاری از نمایشنامه‌نویس‌های بعدی شد.
درباره‌ی نورا، زنی که رازی مالی را از شوهرش پنهان کرده و وقتی این راز در خطر افشا قرار می‌گیرد، حقیقت ازدواج و زندگی‌اش را می‌فهمد و تصمیمی بزرگ می‌گیرد.
او نروژی بود، اما سال‌های طولانی در ایتالیا و آلمان زندگی کرد و بسیاری از آثار مهمش را همان‌جا نوشت.
نه. نمایشنامه‌های واقع‌گرای او کوتاه و پرکشش‌اند. «خانه‌ی عروسک» برای شروع کاملا مناسب است.
در صفحه‌ی هر کتاب نام مترجم و ناشر آمده است. اگر می‌خواهید چند نمایشنامه را پشت سر هم بخوانید، انتخاب یک مجموعه‌ی یکدست، مثل نسخه‌های نشر یکشنبه، کار را راحت‌تر می‌کند.
بسیار مناسب‌اند. کوتاه بودن نمایشنامه‌ها باعث می‌شود همه‌ی اعضا فرصت خواندن داشته باشند و پایان‌های باز و چالش‌برانگیز، بحث‌های طولانی و پرشور می‌سازند. حتی می‌توانید نقش‌ها را بین اعضا تقسیم کنید و بخش‌هایی از نمایشنامه را با صدای بلند بخوانید. این کار تجربه‌ی خواندن را به یک اجرای کوچک تبدیل می‌کند و شخصیت‌ها را زنده‌تر از همیشه پیش چشمتان می‌آورد.
ایبسن را می‌شود در هر سنی خواند و هر بار چیز تازه‌ای در او پیدا کرد. نوجوانی که «خانه‌ی عروسک» را می‌خواند، شاید فقط شجاعت نورا را ببیند؛ همان خواننده سال‌ها بعد، وقتی خودش زندگی مشترک و خانواده را تجربه کرده، لایه‌های تازه‌ای از رابطه‌ی نورا و هلمر را کشف می‌کند. این ویژگی آثار بزرگ است که با خواننده‌شان بزرگ می‌شوند.
هنریک ایبسن نویسنده‌ای است که پرده‌ی آبرو را کنار می‌زند و آنچه پشت آن پنهان است نشانمان می‌دهد. نمایشنامه‌هایش کوتاه‌اند، اما پرسش‌هایشان تا مدت‌ها با شما می‌ماند. اگر تا حالا نمایشنامه نخوانده‌اید، او بهترین نقطه‌ی شروع است.
همین حالا فهرست کتاب‌های این نویسنده را در کتاب‌جم ببینید، از «خانه‌ی عروسک» شروع کنید و نسخه چاپی را با قیمت روز آنلاین سفارش دهید.
