مولانا جلال الدین محمد بلخی، که بیشتر با نام مولوی یا مولانا شناخته می‌شود، از بزرگ‌ترین شاعران زبان فارسی و از نام‌آشناترین چهره‌های ادبیات عرفانی جهان است. مثنوی معنوی و دیوان غزلیات شمس، دو گنجینه‌ای هستند که قرن‌هاست در خانه‌های ایرانی خوانده می‌شوند و امروز در زبان‌های دیگر هم خواننده‌های فراوانی دارند. در این صفحه با زندگی و آثار او آشنا می‌شوید و می‌بینید کدام چاپ از کتاب‌هایش برای شما مناسب‌تر است.
شعر مولانا برای همه است: برای کسی که دنبال معنا و آرامش است، برای دوستدار زبان فارسی، برای کسی که قصه دوست دارد و حتی برای کودکی که با قصه‌های ساده‌شده مثنوی آشنا می‌شود. این نوشته تلاش می‌کند راهی ساده برای ورود به این دنیای بزرگ پیش پای شما بگذارد.
مولانا جلال الدین محمد بلخی کیست؟
مولانا در سال ۶۰۴ هجری قمری در بلخ، از شهرهای مهم خراسان بزرگ، به دنیا آمد. پدرش بهاءالدین ولد از عالمان و واعظان نامدار زمان خود بود. در کودکی مولانا، خانواده از بلخ کوچ کرد و پس از سال‌ها سفر در سرزمین‌های مختلف، سرانجام در قونیه، در آسیای صغیر، ساکن شد. به همین دلیل او را گاهی «رومی» هم می‌نامند، چون آن سرزمین در آن روزگار روم خوانده می‌شد.
مولانا پس از درگذشت پدر، جای او را در تدریس و وعظ گرفت و عالمی محترم و پرشاگرد شد. اما زندگی او با دیداری سرنوشت‌ساز به کلی دگرگون شد و از یک فقیه و مدرس، به شاعری شوریده و عارفی بزرگ تبدیل شد. او در سال ۶۷۲ هجری قمری در قونیه درگذشت و آرامگاهش امروز یکی از پربازدیدترین مکان‌های فرهنگی جهان است.
دیدار با شمس تبریزی؛ نقطه عطف زندگی
مهم‌ترین رویداد زندگی مولانا، آشنایی با شمس تبریزی بود؛ درویشی سرگردان و صاحب‌دل که حدود سال ۶۴۲ هجری قمری به قونیه آمد. این دیدار، مولانا را چنان منقلب کرد که از درس و منبر فاصله گرفت و به سماع و شعر روی آورد. شمس پس از مدتی از قونیه رفت، بازگشت و دوباره ناپدید شد و داغ این جدایی، سرچشمه بسیاری از پرشورترین غزل‌های مولانا شد.
مولانا دیوان غزلیاتش را به نام شمس کرد و در بسیاری از غزل‌ها، به جای نام خود، نام شمس را در تخلص آورد. به همین دلیل این دیوان به دیوان شمس یا کلیات شمس تبریزی مشهور است. این پیوند معنوی، یکی از شگفت‌انگیزترین رابطه‌های دوستی و ارادت در تاریخ ادبیات است.
پس از شمس، مولانا با یاران دیگری هم پیوند نزدیک داشت، از جمله صلاح‌الدین زرکوب و حسام‌الدین چلبی. حسام‌الدین همان کسی است که مولانا را به سرودن مثنوی تشویق کرد و ابیات آن را هم‌زمان با سروده شدن می‌نوشت.
مثنوی معنوی؛ دریای قصه و معنا
مثنوی معنوی در شش دفتر و حدود بیست و شش هزار بیت سروده شده است. این کتاب با نی‌نامه معروف آغاز می‌شود؛ ابیاتی که از جدایی نی از نیستان شکایت می‌کند و تمثیلی از دوری روح انسان از اصل خویش است. تقریبا هر ایرانی دست‌کم بیت نخست آن را شنیده است.
ساختار مثنوی بر قصه استوار است. مولانا قصه‌ای را آغاز می‌کند، در میانه آن به نکته‌ای عرفانی یا اخلاقی می‌رسد، از آن نکته به قصه‌ای دیگر می‌رود و گاه پس از چند صفحه به قصه اول بازمی‌گردد. قصه‌هایی مثل طوطی و بازرگان، موسی و شبان، فیل در تاریکی و پادشاه و کنیزک، از مشهورترین بخش‌های مثنوی‌اند که بسیاری از آنها به ادبیات عامه هم راه یافته‌اند.
زبان مثنوی ساده و نزدیک به گفتار است، اما مفاهیمش بسیار عمیق است. همین ترکیب باعث شده که هر کس به اندازه ظرفیت خود از آن بهره ببرد: کودک قصه را می‌فهمد، نوجوان پند را و بزرگسال لایه‌های عرفانی و فلسفی را.
در کتاب‌جم چاپ‌های مختلفی از مثنوی معنوی موجود است، از جمله مثنوی معنوی شکیبا در قطع‌ها و جلدهای مختلف و مثنوی معنوی با تذهیب و نگاره‌های استاد فرشچیان که برای هدیه و نگهداری در کتابخانه خانوادگی انتخابی ارزشمند است.
دیوان شمس و غزلیات مولانا جلال الدین محمد بلخی
اگر مثنوی دریای آرام قصه و اندیشه است، دیوان شمس طوفان شور و عشق است. غزل‌های مولانا پر از موسیقی، تکرار، شادی و هیجان‌اند. بسیاری از آنها در حال سماع سروده شده‌اند و ریتمشان آدم را به حرکت درمی‌آورد. خواندن این غزل‌ها با صدای بلند، تجربه‌ای کاملا متفاوت با خواندن در سکوت است.
دیوان شمس هزاران غزل و رباعی دارد و یکی از پرحجم‌ترین دیوان‌های شعر فارسی است. موضوع اصلی آن عشق است، عشقی که از معشوق زمینی آغاز می‌شود و به عشق الهی می‌رسد. شاعر در این غزل‌ها گاه شاد و سرمست است و گاه در فراق، بی‌قرار و نالان.
در کتاب‌جم چند چاپ از این دیوان و گزیده‌های آن را می‌بینید: غزلیات شمس محرمی با جلد چرمی و نفیس، گزیده غزلیات شمس تبریز با نگاره‌های فرشچیان و گزیده‌ای دیگر با هنر آقامیری. اگر تازه با غزل مولانا آشنا می‌شوید، شروع با یک گزیده انتخاب هوشمندانه‌ای است.
دیگر آثار مولانا
علاوه بر مثنوی و دیوان شمس، چند اثر منثور هم از مولانا به جا مانده است:
- فیه ما فیه: مجموعه گفتارها و مجلس‌های مولانا که شاگردانش گردآوری کرده‌اند. نثری ساده و دلنشین دارد و آینه‌ای از اندیشه‌های او در گفت‌وگوهای روزمره است.
- مجالس سبعه: هفت مجلس وعظ که از دوران پیش از تحول روحی او باقی مانده است.
- مکتوبات: نامه‌هایی که مولانا به افراد مختلف نوشته و گوشه‌هایی از زندگی اجتماعی او را نشان می‌دهد.
این آثار برای کسانی که می‌خواهند مولانا را عمیق‌تر بشناسند، مکمل خوبی برای شعرهای او هستند.
کتاب‌های مولانا جلال الدین محمد بلخی در کتاب‌جم
در کتاب‌جم بیش از پنجاه عنوان موجود از آثار مولانا و کتاب‌های برگرفته از آنها می‌بینید. چند نمونه:
- مثنوی معنوی شکیبا: در چاپ‌های مختلف، با قاب و کاغذ گلاسه.
- مثنوی معنوی فرشچیان: چاپی نفیس با نگاره‌های استاد محمود فرشچیان.
- غزلیات شمس محرمی: با جلد چرم و پلاک، مناسب هدیه و نگهداری.
- گزیده غزلیات شمس تبریز: در دو چاپ با هنر فرشچیان و آقامیری.
- شهر عجاب: گزیده‌ای با عنوان «هزار بیت و هزار پند از مولانا».
- صد و یک غزل از مولانا به زبان انگلیسی: برای کسانی که می‌خواهند شعر مولانا را به دوستان غیرفارسی‌زبان هدیه بدهند.
این کتاب‌ها از ناشرهایی مثل پیام عدالت، سخن و خانه فرهنگ و هنر گویا منتشر شده‌اند.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای خرید کتاب مولانا
با این همه چاپ و گزیده، انتخاب شاید سخت باشد. این راهنما بر اساس هدف شما تنظیم شده است:
اگر تازه‌کار هستید
با یک گزیده شروع کنید، مثل «شهر عجاب» یا گزیده غزلیات شمس. گزیده‌ها بهترین و مشهورترین ابیات را جمع کرده‌اند و خواننده را خسته نمی‌کنند.
اگر قصه دوست دارید
مثنوی معنوی را از دفتر اول آغاز کنید. اگر زبان قدیمی برایتان سخت است، کنار متن اصلی یک شرح یا بازنویسی ساده هم داشته باشید.
اگر دنبال هدیه هستید
چاپ‌های نفیس با نگاره‌های فرشچیان یا جلدهای چرمی، هدیه‌ای ماندگار برای عروسی، نوروز یا مناسبت‌های خانوادگی است.
اگر برای دوستی خارجی هدیه می‌خرید
«صد و یک غزل از مولانا به زبان انگلیسی» انتخاب مناسبی است تا شعر فارسی را به زبانی دیگر هم معرفی کنید.
مولانا برای کودکان و نوجوانان
قصه‌های مثنوی برای بچه‌ها هم جذاب است. بسیاری از این قصه‌ها، مثل داستان فیل در تاریکی یا طوطی و بازرگان، با زبان ساده و تصویرگری رنگی برای کودکان بازنویسی شده‌اند. این کتاب‌ها هم سرگرم‌کننده‌اند و هم بچه‌ها را از کودکی با میراث ادبی فارسی آشنا می‌کنند.
به همین دلیل آثار مولانا در کتاب‌جم در دسته‌های قصه و افسانه و کتاب‌های تصویری هم دیده می‌شود. اگر می‌خواهید فرزندتان با ادبیات کلاسیک دوست شود، این بازنویسی‌ها نقطه شروع خوبی هستند.
پیشنهاد ما این است که قصه را برای بچه بخوانید و بعد بیت یا دو بیت از متن اصلی را هم برایش بخوانید. کم‌کم گوش او با آهنگ شعر فارسی آشنا می‌شود و شاید روزی خودش سراغ مثنوی برود.
اندیشه‌های مولانا جلال الدین محمد بلخی به زبان ساده
اندیشه مولانا را نمی‌شود در چند جمله خلاصه کرد، اما چند محور اصلی در آثارش برجسته است. نخست، عشق؛ مولانا عشق را نیروی محرکه هستی می‌داند و راه رسیدن به حقیقت را از دل عشق می‌گذراند. دوم، بازگشت به اصل؛ همان نی که از نیستان جدا شده، روح انسان هم مشتاق بازگشت به سرچشمه خویش است.
سوم، فروتنی و پرهیز از خودبینی؛ بسیاری از قصه‌های مثنوی درباره خطر غرور و ظاهربینی است. قصه موسی و شبان یادآوری می‌کند که نباید عبادت دیگران را از روی ظاهرش قضاوت کرد. چهارم، دگرگونی؛ مولانا بارها از مردن و دوباره زاده شدن، از خام بودن و پخته شدن سخن می‌گوید و انسان را موجودی در حال شدن می‌بیند.
این اندیشه‌ها فرازمانی‌اند و به همین دلیل خواننده امروز هم، با همه تفاوت‌هایش با انسان قرن هفتم، در شعر مولانا پاسخی برای پرسش‌های خود پیدا می‌کند.
جایگاه جهانی مولانا
مولانا امروز یکی از پرخواننده‌ترین شاعران جهان است. ترجمه‌های آثار او به زبان‌های مختلف، به‌خصوص انگلیسی، خواننده‌های زیادی پیدا کرده و ابیاتی از او در کتاب‌ها و سخنرانی‌های سراسر دنیا نقل می‌شود. سازمان یونسکو هم به مناسبت هشتصدمین سال تولد او، سال ۲۰۰۷ را سال مولانا نامید.
آرامگاه او در قونیه هر سال میزبان بازدیدکنندگان بسیاری از کشورهای مختلف است و مراسم سماع پیروان طریقت مولویه، که پس از او توسط فرزندش سلطان ولد و یارانش سامان یافت، هنوز اجرا می‌شود. این همه نشان می‌دهد که پیام او مرزهای زبان و فرهنگ را پشت سر گذاشته است.
برای ما فارسی‌زبان‌ها اما مولانا چیزی فراتر از یک چهره جهانی است. او بخشی از زبان روزمره ماست؛ بسیاری از ضرب‌المثل‌ها و تعبیرهایی که به کار می‌بریم، ریشه در مثنوی دارند و شاید خودمان ندانیم.
چاپ‌های نفیس و هنر کتاب‌آرایی
آثار مولانا از دیرباز با هنرهای کتاب‌آرایی ایرانی همراه بوده‌اند. خوشنویسی، تذهیب، نگارگری و جلدسازی، همه در خدمت زیباتر کردن این متن‌ها قرار گرفته‌اند. چاپ‌های امروزی هم این سنت را ادامه می‌دهند و کتاب‌هایی می‌سازند که هم برای خواندن‌اند و هم برای تماشا.
نگاره‌های استاد محمود فرشچیان، که در چند چاپ موجود در کتاب‌جم آمده، نمونه برجسته این هنر است. این نگاره‌ها با رنگ‌ها و خط‌های ظریف، فضای عرفانی شعر را به تصویر می‌کشند. چاپ‌هایی با قاب، کاغذ گلاسه، جلد چرمی و پلاک هم برای کسانی است که می‌خواهند کتاب را سال‌ها نگه دارند یا به عنوان هدیه‌ای ارزشمند تقدیم کنند.
هنگام انتخاب، به قطع، وزن و نوع کاغذ هم توجه کنید. چاپ‌های نفیس معمولا سنگین و بزرگ‌اند و برای مطالعه روزانه در سفر مناسب نیستند. اگر می‌خواهید مثنوی را همراه خود ببرید، یک چاپ ساده‌تر و سبک‌تر را هم در نظر بگیرید.
چند قصه مشهور مثنوی
برای اینکه با حال و هوای مثنوی آشنا شوید، مرور چند قصه معروف آن مفید است. این قصه‌ها را بسیاری از ما در کتاب‌های درسی یا از زبان بزرگ‌ترها شنیده‌ایم، بی آنکه بدانیم از کجا آمده‌اند.
فیل در تاریکی
گروهی از مردم که هرگز فیل ندیده بودند، در خانه‌ای تاریک با فیلی روبه‌رو می‌شوند. هر کدام دست به عضوی از آن می‌زنند: یکی خرطوم را لمس می‌کند و می‌گوید فیل مانند ناودان است، دیگری گوش را و می‌گوید مانند بادبزن است، سومی پا را و می‌گوید مانند ستون است. مولانا از این قصه نتیجه می‌گیرد که اختلاف آدم‌ها اغلب از نگاه ناقص آنهاست و اگر شمعی در کار بود، اختلاف از میان می‌رفت.
طوطی و بازرگان
بازرگانی طوطی‌ای در قفس دارد و هنگام سفر به هندوستان، از او می‌پرسد چه سوغاتی می‌خواهد. طوطی پیامی برای طوطیان هند می‌فرستد. پاسخی که بازرگان از آنجا می‌آورد، راه رهایی را به طوطی نشان می‌دهد. این قصه درباره آزادی، رهایی از بند و بهایی است که برای آن باید پرداخت.
موسی و شبان
شبانی ساده‌دل با زبانی عامیانه و صمیمی با خدا راز و نیاز می‌کند. موسی او را سرزنش می‌کند که چنین سخن گفتنی شایسته نیست، اما از سوی خدا عتاب می‌شنود که دل‌ها را باید دید، نه زبان‌ها را. این قصه یکی از زیباترین روایت‌ها درباره تسامح و احترام به راه‌های گوناگون بندگی است.
پادشاه و کنیزک
نخستین قصه دفتر اول، داستان پادشاهی است که دلباخته کنیزکی می‌شود و کنیزک بیمار می‌شود. پزشکان از درمان او ناتوان می‌مانند تا اینکه طبیبی الهی راز بیماری را کشف می‌کند. این قصه درآمدی بر بسیاری از مضمون‌های مثنوی است و شارحان تفسیرهای گوناگونی از آن کرده‌اند.
سماع و موسیقی در جهان مولانا
یکی از جنبه‌های شناخته‌شده زندگی مولانا، پیوند او با سماع است؛ حرکتی چرخان همراه با موسیقی که برای او راهی برای بیان شور درونی بود. بسیاری از غزل‌های دیوان شمس آشکارا آهنگین‌اند و تکرار واژه‌ها و ردیف‌های بلند، آنها را به ترانه‌هایی پرتپش تبدیل کرده است.
پس از مولانا، پیروانش این سنت را در قالب آیین سماع مولویه سامان دادند. چرخ زدن درویشان با جامه‌های سفید و کلاه‌های بلند، امروز در بسیاری از کشورها به عنوان نمادی از عرفان شرقی شناخته می‌شود. این آیین در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو هم ثبت شده است.
شعر مولانا در موسیقی امروز ایران هم حضوری پررنگ دارد. خوانندگان بسیاری از سنت آواز ایرانی تا سبک‌های تازه‌تر، غزل‌های او را خوانده‌اند. اگر غزلی از مولانا را در آوازی شنیده‌اید و دلتان را برده، شاید وقتش رسیده باشد که کل غزل را در دیوان بخوانید.
مولانا و شاعران پس از او
تاثیر مولانا بر ادبیات فارسی پس از او گسترده است. شاعران عارف‌مسلک، شیوه بیان او را الگو قرار دادند و مضمون‌هایی مثل نی و نیستان، عشق و فنا و سفر روح، در شعر نسل‌های بعد بارها تکرار شد. در شبه‌قاره هند و سرزمین عثمانی هم مثنوی یکی از متن‌های محبوب و پرشرح بود و شرح‌های بسیاری به زبان‌های مختلف بر آن نوشته شد.
در دوران معاصر هم پژوهشگران ایرانی آثار مهمی درباره مولانا پدید آورده‌اند و تصحیح‌های علمی از مثنوی و دیوان شمس، راه را برای خواندن دقیق‌تر این آثار هموار کرده است. خواننده امروز این امکان را دارد که میان چاپ‌های مختلف، آنچه را با نیازش سازگارتر است انتخاب کند.
سفر از بلخ تا قونیه
کوچ خانواده مولانا از بلخ، در روزگاری پرآشوب رخ داد. در آن سال‌ها خطر هجوم مغول بر سرزمین‌های شرقی سایه انداخته بود و بسیاری از خانواده‌های اهل علم به سوی غرب رفتند. این سفر طولانی، که سال‌ها به درازا کشید، مولانای نوجوان را با شهرها، مردمان و عالمان گوناگون آشنا کرد.
روایت‌های سنتی از دیدار این خانواده با بزرگانی در مسیر سفر سخن می‌گویند، از جمله در نیشابور. هرچند جزئیات برخی از این روایت‌ها را باید با احتیاط نگریست، آنچه روشن است اینکه این سفرها افق دید مولانا را گسترده کرد و او را با فرهنگ‌های مختلف جهان اسلام پیوند داد.
خانواده پس از اقامت در چند شهر، سرانجام به دعوت فرمانروای سلجوقی روم در قونیه ماندگار شد. قونیه در آن روزگار شهری فرهنگی و پررونق بود و زبان فارسی در دربار و میان اهل ادب جایگاه بالایی داشت. همین محیط، بستر مناسبی برای شکوفایی شاعری شد که به فارسی می‌سرود و تا امروز در آن شهر گرامی است.
زبان مولانا؛ ساده اما ژرف
یکی از شگفتی‌های شعر مولانا، سادگی زبان آن است. او از واژه‌های روزمره، مثال‌های کوچه و بازار و تصویرهای زندگی معمولی استفاده می‌کند: نان و آب، آسیاب و نخود، بازار و دکان، شیر و روباه. اما از دل همین تصویرهای ساده، به ژرف‌ترین مفهوم‌ها می‌رسد.
این شیوه، شعر او را برای مردم عادی قابل فهم کرده است. مثنوی کتاب خواص نیست؛ کتابی است که قصاب و نانوا و کشاورز هم می‌توانستند در مجلس‌های مثنوی‌خوانی بشنوند و از آن بهره ببرند. همین مردمی بودن، راز ماندگاری آن در فرهنگ ماست.
شعر مولانا در زندگی روزمره ما
شاید کمتر خانه ایرانی را بتوان یافت که در آن بیتی از مولانا بر دیوار، در دفتری یا در پیامی میان دوستان نیامده باشد. در شب‌های یلدا، در کنار سفره هفت‌سین، در مراسم عروسی و حتی در سوگواری‌ها، شعر او همراه ماست. برخی خانواده‌ها رسم دارند که در لحظه‌های مهم، مثنوی یا دیوان شمس را باز کنند و بیتی را به نیت بخوانند.
این حضور همیشگی نشان می‌دهد که مولانا فقط شاعری کلاسیک در کتابخانه‌ها نیست، بلکه بخشی زنده از فرهنگ ماست. داشتن یک چاپ خوب از آثار او در خانه، یعنی داشتن همدمی که در شادی و غم می‌توان به آن پناه برد.
برای نسل جوان هم شعر مولانا جذابیت تازه‌ای پیدا کرده است. ابیات کوتاه و پرمعنای او در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود و بسیاری از جوان‌ها از همین راه با او آشنا می‌شوند. قدم بعدی می‌تواند خواندن کامل یک غزل یا یک قصه از مثنوی در کتاب باشد.
چطور مثنوی بخوانیم؟
مثنوی کتابی نیست که بشود یک‌نفس آن را تمام کرد. بهتر است آن را آرام و با حوصله بخوانید. چند پیشنهاد:
- هر روز چند ده بیت بخوانید، نه بیشتر. بگذارید معنا در ذهنتان بنشیند.
- ابیات را با صدای بلند بخوانید تا آهنگ شعر را حس کنید.
- اگر به واژه‌ای ناآشنا برخوردید، از یک فرهنگ لغت یا شرح کمک بگیرید.
- قصه‌ها را دنبال کنید و اگر رشته کلام از دستتان رفت، نگران نباشید؛ مولانا خودش عمدا از قصه‌ای به قصه دیگر می‌رود.
- بیت‌هایی را که دوست دارید یادداشت کنید و گاهی به آنها برگردید.
- اگر امکانش هست، در یک جلسه گروهی مثنوی‌خوانی شرکت کنید؛ این سنتی قدیمی در فرهنگ ماست.
دسته‌بندی آثار مولانا جلال الدین محمد بلخی در کتاب‌جم
کتاب‌های مولانا در چند دسته در کتاب‌جم قرار گرفته‌اند:
پرسش‌های پرتکرار درباره مولانا
مولانا و مولوی یک نفرند؟
بله. جلال‌الدین محمد بلخی را با نام‌های مولانا، مولوی و در کشورهای غربی رومی می‌شناسند.
مهم‌ترین آثار مولانا کدام است؟
مثنوی معنوی در شش دفتر و دیوان شمس یا کلیات شمس، مهم‌ترین آثار شعری او هستند. فیه ما فیه هم مهم‌ترین اثر منثور اوست.
برای شروع خواندن مولانا چه کتابی بخرم؟
یک گزیده از غزلیات شمس یا گزیده‌ای مثل «شهر عجاب» برای شروع مناسب است. بعد می‌توانید سراغ مثنوی کامل بروید.
کدام چاپ برای هدیه مناسب‌تر است؟
چاپ‌های نفیس با نگاره‌های فرشچیان یا غزلیات شمس با جلد چرمی، برای هدیه انتخاب‌های ماندگاری هستند.
آیا ترجمه انگلیسی شعر مولانا هم موجود است؟
بله، کتاب «صد و یک غزل از مولانا به زبان انگلیسی» در فهرست کتاب‌جم آمده است.
آیا کتاب مولانا برای کودکان هم هست؟
بله، بازنویسی‌های مصور قصه‌های مثنوی برای کودکان در دسته‌های قصه و کتاب‌های تصویری موجود است.
جمع‌بندی: خرید کتاب مولانا جلال الدین محمد بلخی
مولانا شاعری است که هر بار خواندنش، چیز تازه‌ای به آدم می‌دهد. از نی‌نامه تا آخرین غزل دیوان شمس، شعر او دعوتی است به عشق، فروتنی و جست‌وجوی معنا. داشتن یک چاپ خوب از آثار او، در هر کتابخانه‌ای جای خود را دارد.
در کتاب‌جم چاپ‌های ساده، نفیس، گزیده، مصور و حتی انگلیسی از آثار او را می‌بینید که با قیمت روز و موجودی به‌روز آماده سفارش است. چاپ دلخواهتان را انتخاب کنید و نسخه چاپی را همین حالا آنلاین سفارش بدهید.
