نزار قبانی شاعر سوری و یکی از پرخواننده‌ترین شاعران عرب در قرن بیستم است؛ شاعری که عشق را با زبانی ساده و بی‌پرده وارد شعر عربی کرد و میلیون‌ها نفر از مراکش تا عراق شعرهایش را از بر کردند. در ایران هم شعرهای نزار قبانی در سال‌های اخیر با ترجمه‌های گوناگون بسیار خوانده شده و گزیده‌های عاشقانه‌اش در قفسه بسیاری از کتاب‌خوان‌ها جا دارد. در این راهنما با زندگی، شعر، موضوعات اصلی و کتاب‌های فارسی او آشنا می‌شوید و می‌فهمید از کدام گزیده شروع کنید.
نزار قبانی کیست؟
نزار قبانی در سال ۱۹۲۳ در دمشق به دنیا آمد و در سال ۱۹۹۸ در لندن درگذشت. پیکرش را به دمشق بردند و در شهری که عاشقش بود به خاک سپردند. او در خانواده‌ای اهل فرهنگ بزرگ شد و حقوق خواند. پس از تحصیل وارد وزارت خارجه سوریه شد و سال‌ها به عنوان دیپلمات در شهرهای مختلف جهان کار کرد. این سفرها افق دیدش را گسترده کرد و با فرهنگ‌ها و شعر کشورهای دیگر آشنایش ساخت.
قبانی خیلی جوان بود که اولین دفتر شعرش را منتشر کرد. همان دفتر اول، با شعرهایی عاشقانه و جسورانه درباره زن و تن و عشق، سروصدای زیادی به پا کرد. جامعه سنتی آن روز عادت نداشت شاعری این‌قدر بی‌پرده از عشق حرف بزند. اما همین جسارت، او را خیلی زود به شاعری محبوب میان جوانان تبدیل کرد. بعدها دیپلماسی را کنار گذاشت، انتشاراتی خودش را راه انداخت و تمام وقت به شعر پرداخت.
زندگی‌نامه نزار قبانی و رخدادهایی که شعرش را ساخت
زندگی قبانی با چند رخداد تلخ گره خورده است که هر کدام ردی عمیق در شعرش گذاشت. نخستین آن‌ها، مرگ خواهرش در جوانی بود. روایت‌های مشهور می‌گویند او به خاطر ازدواجی که نمی‌خواست، به زندگی خودش پایان داد. قبانی بعدها گفته بود که این رخداد یکی از دلیل‌هایی بود که او را به دفاع از حق زن در عشق و انتخاب کشاند. به همین دلیل بخش بزرگی از شعر او به صدای زن، رنج زن و آزادی زن اختصاص دارد.
رخداد دوم، شکست کشورهای عربی در جنگ سال ۱۹۶۷ بود. این شکست برای بسیاری از روشنفکران عرب ضربه‌ای سنگین بود و شعر قبانی را هم تغییر داد. شاعری که تا آن روز بیشتر از عشق می‌نوشت، حالا شعرهایی تند و انتقادی درباره سیاست، استبداد و شکست نوشت. این شعرها هم خوانندگان فراوانی پیدا کرد و هم برایش دردسر ساخت؛ برخی از آن‌ها در برخی کشورها ممنوع شد.
رخداد سوم و شاید دردناک‌ترین، مرگ همسرش بلقیس بود. بلقیس، زنی عراقی که قبانی عاشقانه دوستش داشت، در سال ۱۹۸۱ در انفجار سفارت عراق در بیروت کشته شد. قبانی برای او مرثیه‌ای بلند سرود که از مشهورترین شعرهای سوگ در ادبیات معاصر عرب است. در این شعر، سوگ شخصی و خشم از خشونت سیاسی در هم آمیخته‌اند. پس از این رخداد، قبانی بیروت را ترک کرد و سال‌های پایانی عمرش را بیشتر در اروپا گذراند.
کنار این رخدادهای تلخ، زندگی او پر از سفر، عشق، دوستی با هنرمندان و شب‌های شعرخوانی پرجمعیت بود. شعرخوانی‌های قبانی در شهرهای مختلف جهان عرب، هزاران نفر را جمع می‌کرد. او شاعری بود که مردم معمولی هم شعرش را می‌خواندند، نه فقط اهل ادب.
شعر نزار قبانی؛ عشق به زبان ساده
بزرگ‌ترین ویژگی شعر قبانی، سادگی زبان آن است. او از واژه‌های روزمره استفاده می‌کرد، از تصویرهای آشنا و از جمله‌هایی که به گفت‌وگو نزدیک‌اند. شعر عربی پیش از او، به‌خصوص شعر عاشقانه، اغلب زبانی سنگین و پرتکلف داشت. قبانی این دیوار را شکست و شعر را به کوچه و خانه آورد. به همین دلیل گاهی او را «شاعر زن» یا «شاعر عشق» می‌نامند.
در شعر او معشوق دیگر فقط تصویری دور و دست‌نیافتنی نیست. زنی واقعی است که حرف می‌زند، اعتراض می‌کند، عاشق می‌شود و گاهی خودش راوی شعر است. بسیاری از شعرهای قبانی از زبان زن سروده شده‌اند و همین برای زمان خودش نوآوری بزرگی بود. او زن را نه موضوع شعر، بلکه صدای شعر کرد.
ویژگی دیگر شعرش، موسیقی آن است. حتی وقتی وزن کلاسیک را کنار می‌گذارد، شعرش آهنگ دارد. همین موسیقی باعث شد خوانندگان بزرگ جهان عرب بسیاری از شعرهایش را به آواز بخوانند. ترانه‌هایی که از شعر قبانی ساخته شده، هنوز در کشورهای عربی شنیده می‌شوند و نسل‌های تازه را با شعرش آشنا می‌کنند.
موضوعات اصلی شعر نزار قبانی
عشق و تن
بخش بزرگ کارنامه قبانی شعر عاشقانه است. عشق در شعر او هم لطیف و رمانتیک است، هم زمینی و پرشور. او از نگاه‌ها، نامه‌ها، دیدارها، جدایی‌ها و حسادت‌های عاشقانه می‌نویسد. شعرهایش پر از جزئیات کوچک زندگی عاشقانه است: فنجان قهوه، عطر، موی رها، نامهای که نوشته نشده. همین جزئیات، شعرش را صمیمی و باورپذیر می‌کند.
زن و آزادی
قبانی بارها از ستمی که بر زن در جامعه سنتی می‌رود نوشت. او از زنی که حق انتخاب ندارد، از زنی که باید عشقش را پنهان کند، از زنی که در خانه زندانی است. این شعرها او را نزد بسیاری از زنان عرب به صدایی برای آرزوهایشان تبدیل کرد و نزد گروهی دیگر، مخالفت و انتقاد برانگیخت.
سیاست و وطن
پس از جنگ ۱۹۶۷، شعر سیاسی جای مهمی در کار قبانی پیدا کرد. او از شکست، از دیکتاتوری، از سانسور و از سرنوشت فلسطین نوشت. لحن این شعرها گاهی تند و تلخ است، اما همان سادگی زبان شعرهای عاشقانه را دارد. برای قبانی، عشق و آزادی دو روی یک سکه بودند: کسی که آزاد نیست، نمی‌تواند درست عاشق شود.
دمشق و سوگ
دمشق، شهر کودکی‌اش، در بسیاری از شعرهای قبانی حضور دارد؛ با یاس‌ها و حیاط‌ها و فواره‌هایش. و سوگ، چه برای خواهر، چه برای همسر و چه برای پسرش که جوان درگذشت، رگه‌ای از اندوه در شعرش نشانده است. این شعرهای سوگ، در کنار شعرهای عاشقانه، از تأثیرگذارترین بخش‌های کارنامه او هستند.
کتاب‌های نزار قبانی به فارسی
شعر قبانی در ایران سال‌هاست ترجمه می‌شود و در سال‌های اخیر گزیده‌های متعددی از شعرهایش با نامهای عاشقانه و جذاب منتشر شده است. در کتاب‌جم چند ده عنوان از آثار او فهرست شده که بیشترشان گزیده شعرهای عاشقانه‌اند. چند نمونه از این عنوان‌ها:
- دوستت دارم و باقی قضایا: گزیده‌ای از شعرهای عاشقانه قبانی که نامش از معروف‌ترین حال‌وهوای شعر او گرفته شده است.
- آواز در دستگاه عشق!: گزیده‌ای دیگر که شعرهای عاشقانه را با عنوانی آهنگین کنار هم آورده است.
- معبدی برای عاشقان جهان: گزیده شعرهایی که عشق را به شکل نوعی پرستش و ستایش نشان می‌دهند.
- آبی مایل به عشق!: گزیده‌ای با شعرهای لطیف و تصویری.
- عشق تو پرنده‌ای سبز است!: گزیده‌ای با عنوانی برگرفته از تصویرهای طبیعت در شعر او.
- زنی در من قدم می‌زند: عنوانی که به حضور همیشگی زن و معشوق در ذهن شاعر اشاره دارد.
- ۹۹ نامه عاشقانه: مجموعه‌ای از قطعه‌های کوتاه به شکل نامه‌های عاشقانه، که حال‌وهوای مشهورترین مجموعه نامه‌های عاشقانه قبانی را دارد.
- نه!: عنوانی کوتاه و قاطع که با جنبه اعتراضی شعر قبانی هم‌خوان است.
این کتاب‌ها از ناشرانی مثل خانه فرهنگ و هنر گویا، ثالث و علم در کتاب‌جم عرضه شده‌اند. چون از شعرهای قبانی ترجمه‌های متعددی وجود دارد، ممکن است یک شعر را در دو گزیده مختلف با دو ترجمه متفاوت ببینید. این خودش تجربه جالبی است: مقایسه دو ترجمه نشان می‌دهد هر مترجم چطور موسیقی و تصویر شعر عربی را به فارسی آورده است.
بهترین کتاب‌های نزار قبانی برای شروع
اگر دنبال بهترین کتاب‌های نزار قبانی برای آشنایی اول هستید، چند نکته کمک‌تان می‌کند. اول اینکه با یک گزیده عاشقانه شروع کنید؛ چون قلب شعر او همین‌جاست و ترجمه‌اش هم به فارسی روان‌تر نشسته است. گزیده‌هایی مثل «دوستت دارم و باقی قضایا» یا «آواز در دستگاه عشق!» برای این کار مناسب‌اند.
دوم اینکه اگر شعر کوتاه و پراکنده را دوست دارید، سراغ مجموعه‌هایی مثل «۹۹ نامه عاشقانه» بروید؛ قطعه‌هایی که می‌شود هر کدام را جداگانه خواند، روی کارت نوشت یا برای کسی فرستاد. سوم اینکه اگر می‌خواهید جنبه اعتراضی و اجتماعی شعر او را بشناسید، در توضیح گزیده‌ها دنبال شعرهای سیاسی و شعرهای مربوط به زن و آزادی باشید؛ عنوانی مثل «نه!» می‌تواند نشانه خوبی باشد.
و چهارم، اگر می‌توانید، دو گزیده از دو مترجم مختلف بخرید. شعر قبانی در ترجمه‌های مختلف رنگ‌های متفاوتی پیدا می‌کند و خواندن هر دو، تصویر کامل‌تری از او به شما می‌دهد.
ترجمه شعر نزار قبانی؛ چالش‌ها و زیبایی‌ها
ترجمه شعر همیشه سخت است، اما شعر قبانی چالش خاص خودش را دارد. سادگی زبانش ممکن است فریب‌دهنده باشد: جمله‌ها ساده‌اند، اما موسیقی و بازی‌های ظریف واژه در عربی گاهی در ترجمه از دست می‌رود. مترجمان فارسی برای حفظ این موسیقی راه‌های مختلفی رفته‌اند. بعضی به نثر شاعرانه ترجمه کرده‌اند، بعضی سعی کرده‌اند آهنگ شعر نو فارسی را به کار ببرند.
از سوی دیگر، فارسی و عربی نزدیکی‌های زیادی دارند. بسیاری از واژه‌ها و تصویرهای شعر قبانی برای خواننده فارسی‌زبان آشناست و این، ترجمه را از برخی زبان‌های دیگر طبیعی‌تر می‌کند. تصویرهایی مثل یاس دمشق، قهوه، ماه و شب، در شعر فارسی هم سابقه دارند. شاید یکی از دلیل‌های محبوبیت قبانی در ایران همین باشد: خواننده فارسی‌زبان در شعر او چیزی آشنا و در عین حال تازه پیدا می‌کند.
نزار قبانی و شعر معاصر فارسی
خواننده ایرانی وقتی شعر قبانی را می‌خواند، ناخودآگاه آن را با شاعران عاشقانه‌سرای معاصر خودمان مقایسه می‌کند. سادگی زبان، صمیمیت با معشوق و پیوند عشق با آزادی، ویژگی‌هایی است که در شعر معاصر فارسی هم می‌بینیم. شعر قبانی برای کسی که شعر نو فارسی را دوست دارد، فضایی آشنا و در عین حال متفاوت دارد؛ با تصویرهایی از دمشق و بیروت به جای تهران و شیراز.
اگر به شعر معاصر علاقه دارید، فهرست شعر معاصر کتاب‌جم را ببینید تا شاعران دیگری را هم کنار قبانی پیدا کنید. و اگر دلتان می‌خواهد ریشه‌های شعر عاشقانه را در سنت کهن هم بخوانید، فهرست شعر کلاسیک جای خوبی است؛ از حافظ و سعدی تا دیگر بزرگان. شاید جالب باشد بدانید که قبانی هم، با همه نوآوری‌اش، از سنت کهن شعر عاشقانه عرب جدا نبود و آن را به زبان امروز بازگرداند.
چرا شعرهای نزار قبانی این‌قدر محبوب‌اند؟
محبوبیت قبانی دلیل‌های مختلفی دارد. نخست، او از چیزی می‌نویسد که همه تجربه‌اش کرده‌اند: عشق. اما نه عشقی انتزاعی و دور، بلکه عشقی با جزئیات روزمره که هر کس می‌تواند خودش را در آن ببیند. دوم، زبانش ساده است و نیازی به شرح و فرهنگ لغت ندارد. نوجوانی که تازه عاشق شده، همان‌قدر از شعرش لذت می‌برد که استاد ادبیات.
سوم، شعر قبانی جسارت دارد. او از چیزهایی حرف زد که دیگران جرئتش را نداشتند؛ از تن، از حق زن، از استبداد. این جسارت برای خواننده جوان جذاب است و حس می‌کند شاعر حرف دل او را بی‌پرده گفته است. چهارم، شعرش برای نقل کردن ساخته شده است. سطرهای کوتاه و تصویرهای تند، به راحتی در یادداشت‌ها، پیام‌ها و کارت‌ها جا می‌گیرند. شاید به همین دلیل است که امروز در شبکه‌های اجتماعی هم سطرهایی از شعر او را فراوان می‌بینیم.
کتاب‌های نزار قبانی برای هدیه
گزیده‌های عاشقانه قبانی از محبوب‌ترین کتاب‌ها برای هدیه دادن‌اند. کتاب‌هایی کوچک و خوش‌دست با عنوان‌های عاشقانه، که می‌شود برای همسر، نامزد یا دوستی عزیز خرید. اگر قصد هدیه دارید، به چند نکته توجه کنید: قطع کتاب، جنس جلد و حال‌وهوای عنوان. عنوان‌هایی مثل «دوستت دارم و باقی قضایا» یا «عشق تو پرنده‌ای سبز است!» برای هدیه‌ای عاشقانه بسیار مناسب‌اند.
اگر می‌خواهید هدیه‌تان شخصی‌تر باشد، شعری را که دوست دارید علامت بزنید یا در صفحه اول کتاب چند سطر بنویسید. شعر قبانی برای چنین کاری ساخته شده است؛ شاعری که خودش عمری نامه‌های عاشقانه نوشت.
نزار قبانی در کتاب‌جم
شعر قبانی در کتاب‌جم بیشتر در دسته‌های شعر معاصر و ادبیات قرار گرفته است. برای دیدن آثار مشابه از شاعران و نویسندگان دیگر، فهرست ادبیات و داستان را ببینید. برخی آثار مرتبط با او در فهرست رمان خارجی هم دیده می‌شوند، اما بیشتر کتاب‌های او مجموعه شعرند، نه رمان.
برای هر کتاب قیمت روز و موجودی به‌روز در صفحه‌اش نمایش داده می‌شود. چون بسیاری از گزیده‌ها کم‌حجم‌اند، ممکن است بخواهید چند گزیده را با هم سفارش دهید. پیش از سفارش، نام مترجم را ببینید تا اگر ترجمه خاصی را دوست دارید، همان را انتخاب کنید.
نکته‌هایی برای خواندن شعر نزار قبانی
- آرام بخوانید. شعرهای قبانی کوتاه‌اند، اما ارزش دوباره خواندن دارند. هر شعر را دو بار بخوانید: یک بار برای معنا، یک بار برای موسیقی.
- بلند بخوانید. شعر او برای شنیده شدن ساخته شده است. خواندن با صدای بلند، آهنگش را بهتر نشان می‌دهد.
- به صدای زن دقت کنید. در خیلی از شعرها، راوی زن است. این را در نظر داشته باشید تا معنای شعر کامل‌تر شود.
- شعرهای سیاسی را هم ببینید. اگر فقط شعرهای عاشقانه را بخوانید، نیمی از قبانی را شناخته‌اید.
- ترجمه‌ها را مقایسه کنید. اگر شعری را در دو گزیده دیدید، هر دو ترجمه را بخوانید و ببینید کدام به دلتان نزدیک‌تر است.
نامه‌های عاشقانه؛ قالبی که قبانی دوست داشت
یکی از قالب‌هایی که قبانی بارها سراغش رفت، نامه عاشقانه است. او مجموعه‌ای از نامه‌های کوتاه و شاعرانه نوشت که هر کدام خطاب به معشوق است و از دلتنگی، انتظار، حسادت یا شوق دیدار حرف می‌زند. این نامه‌ها مرز میان شعر و نثر را از میان برمی‌دارند. جمله‌ها ساده‌اند، اما هر کدام تصویری دارد که در ذهن می‌ماند.
چرا نامه؟ شاید چون نامه صمیمی‌ترین شکل نوشتن است. وقتی کسی برای معشوقش نامه می‌نویسد، نیازی به آرایه و تکلف ندارد؛ فقط باید راست بگوید. قبانی همین راستی را می‌خواست. او در این نامه‌ها گاهی شوخ است، گاهی بی‌قرار، گاهی دلخور و گاهی آن‌قدر عاشق که کلمه‌ها برایش کم می‌آیند. خواننده با خواندن این نامه‌ها حس می‌کند پشت شانه شاعر ایستاده و نامهای خصوصی را می‌خواند.
در کتاب‌جم مجموعه «۹۹ نامه عاشقانه» نمونه‌ای از همین حال‌وهواست. این نوع کتاب‌ها را می‌شود از هر صفحه‌ای باز کرد و خواند. نیازی نیست از اول تا آخر پیش بروید؛ هر نامه دنیای کوچک خودش را دارد. برای کسی که فرصت زیادی برای خواندن ندارد، چند نامه در شب، همراهی دلنشینی است.
نزار قبانی و آواز
کمتر شاعر معاصری را می‌شناسیم که این‌قدر شعرش به آواز درآمده باشد. خوانندگان مشهور جهان عرب، از نسل‌های مختلف، شعرهای قبانی را خوانده‌اند. برخی از این ترانه‌ها در دهه‌های گذشته ساخته شدند و هنوز در رادیوها و مهمانی‌ها شنیده می‌شوند؛ برخی دیگر در دهه‌های اخیر با صدای خوانندگان جوان‌تر دوباره زنده شدند.
این پیوند با آواز، دلیل دیگری برای محبوبیت عمومی قبانی است. بسیاری از مردم پیش از آنکه کتاب شعرش را بخوانند، شعرش را در قالب ترانه شنیده‌اند. شاید شما هم ترانه‌ای عربی شنیده باشید که شعرش از قبانی بوده و خبر نداشته‌اید. همین تجربه نشان می‌دهد که شعر او از آغاز برای زبان و گوش ساخته شده است، نه فقط برای چشم.
اگر بخواهید شعر قبانی را بهتر حس کنید، پیشنهاد می‌کنیم بعد از خواندن یک گزیده فارسی، نسخه آوازی چند شعرش را هم بشنوید. حتی اگر عربی نمی‌دانید، آهنگ کلمه‌ها و احساسی که خواننده منتقل می‌کند، ترجمه فارسی را در ذهنتان زنده‌تر می‌کند.
زن در شعر نزار قبانی؛ نگاهی نزدیک‌تر
درباره نگاه قبانی به زن بحث‌های زیادی شده است. گروهی او را مدافع آزادی زن می‌دانند؛ شاعری که از حق زن برای عشق و انتخاب دفاع کرد و صدای زنانی شد که نمی‌توانستند حرف بزنند. گروهی دیگر معتقدند در برخی شعرهایش، زن بیشتر از چشم مرد و به عنوان موضوع ستایش دیده می‌شود. حقیقت شاید چیزی میان این دو باشد.
آنچه مسلم است این است که قبانی زن را از حاشیه شعر عربی به مرکز آن آورد. او از تجربه‌های زنانه نوشت، از تنهایی زن در خانه، از انتظارش، از خشمش و از شوقش. در شعرهایی که از زبان زن سروده، زن از معشوق می‌خواهد که او را همان‌طور که هست دوست بدارد، نه آن‌طور که جامعه می‌خواهد. این حرف برای زمانه قبانی جسورانه بود و برای امروز هم تازگی‌اش را از دست نداده است.
خواننده فارسی‌زبان، به‌خصوص خوانندگان زن، در این شعرها چیزهای آشنای فراوانی پیدا می‌کنند. شاید همین آشنایی است که گزیده‌های قبانی را در ایران این‌قدر پرخواننده کرده است. خواندن این شعرها فرصتی است برای فکر کردن به رابطه عشق و آزادی، و اینکه چطور می‌شود کسی را دوست داشت بی‌آنکه آزادی‌اش را گرفت.
شعر سوگ نزار قبانی
گفتیم که قبانی در سوگ همسرش بلقیس مرثیه‌ای مشهور سرود. اما سوگ در شعر او فقط به این یک شعر محدود نمی‌شود. او پسر جوانش را هم از دست داد و برای او هم شعر گفت. در این شعرها، همان زبان ساده‌ای که در عاشقانه‌ها شیرین و شوخ است، به زبانی شکسته و پر از درد تبدیل می‌شود. شاعر از اشیای کوچک خانه، از جای خالی، از عادت‌هایی که دیگر معنایی ندارند حرف می‌زند.
این شعرها نشان می‌دهند که قبانی فقط شاعر لحظه‌های خوش عشق نبود. او درد از دست دادن را هم می‌شناخت و آن را با همان صداقتی نوشت که شادی را. برای خواننده‌ای که خودش سوگی را تجربه کرده، این شعرها همدمی آرام و صادق‌اند.
خرید کتاب نزار قبانی از کتاب‌جم
اگر تصمیم به خرید کتاب نزار قبانی گرفته‌اید، در کتاب‌جم گزیده‌های مختلف شعر او را از ناشران و مترجمان گوناگون پیدا می‌کنید. صفحه هر کتاب، اطلاعات کامل مترجم، ناشر، قطع و تعداد صفحه را نشان می‌دهد. قیمت روز و موجودی به‌روز را ببینید و نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید.
پرسش‌های پرتکرار درباره نزار قبانی
نزار قبانی اهل کجا بود؟
او اهل دمشق، پایتخت سوریه، بود. سال‌ها به عنوان دیپلمات در کشورهای مختلف زندگی کرد و در لندن درگذشت، اما در دمشق به خاک سپرده شد.
معروف‌ترین موضوع شعر نزار قبانی چیست؟
عشق و زن. اما پس از جنگ ۱۹۶۷، شعرهای سیاسی و اجتماعی هم بخش مهمی از کارنامه‌اش شد.
بلقیس کیست؟
بلقیس همسر عراقی قبانی بود که در سال ۱۹۸۱ در انفجار سفارت عراق در بیروت کشته شد. قبانی در سوگ او مرثیه‌ای بلند و مشهور سرود.
از کدام کتاب نزار قبانی شروع کنم؟
یکی از گزیده‌های عاشقانه، مثل «دوستت دارم و باقی قضایا» یا «آواز در دستگاه عشق!»، شروع خوبی است.
آیا شعرهای قبانی برای هدیه مناسب است؟
بله، گزیده‌های عاشقانه او از محبوب‌ترین کتاب‌های هدیه‌اند. کم‌حجم، زیبا و پر از سطرهای ماندگار.
چرا از یک شعر قبانی چند ترجمه فارسی هست؟
چون مترجمان مختلف شعر او را ترجمه کرده‌اند و هر کدام گزیده خودشان را منتشر کرده‌اند. این تنوع به شما امکان مقایسه و انتخاب می‌دهد.
جمع‌بندی
نزار قبانی شاعری بود که عشق را از تالارهای ادبی به کوچه و خانه آورد. او با زبانی ساده و بی‌پرده از عشق، زن، آزادی و وطن نوشت و شعرش با ترانه‌ها و ترجمه‌ها در سراسر جهان پراکنده شد. گزیده‌های فارسی شعر او، از «دوستت دارم و باقی قضایا» تا «زنی در من قدم می‌زند»، دریچه‌ای به این جهان پرشور و اندوهگین‌اند. کتاب‌های او را در کتاب‌جم ببینید، گزیده و ترجمه دلخواهتان را انتخاب کنید و نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید.
