شمس الدین محمد حافظ شیرازی، شاعری که ما ایرانی‌ها خیلی ساده «حافظ» صدایش می‌کنیم، شاید نزدیک‌ترین شاعر کلاسیک فارسی به زندگی روزمره‌ی مردم باشد. دیوانش در کمتر خانه‌ای پیدا نمی‌شود؛ شب یلدا کنار انار و هندوانه باز می‌شود، سر سفره‌ی هفت‌سین جا دارد و وقتی دلمان گرفته یا سر دوراهی مانده‌ایم، با نیتی در دل ورقش می‌زنیم. حافظ در قرن هشتم هجری در شیراز زندگی کرد، اما غزل‌هایش هنوز تازه‌اند و هر نسل معنای تازه‌ای در آن‌ها پیدا می‌کند.
در این صفحه درباره‌ی زندگی حافظ، ویژگی‌های شعرش، چاپ‌های مختلف دیوان، فال حافظ و راه‌های انتخاب یک نسخه‌ی مناسب برای خواندن یا هدیه دادن حرف می‌زنیم. اگر دنبال خرید دیوان حافظ هستید، این راهنما کمک می‌کند بدانید چه نسخه‌ای به کارتان می‌آید.
زندگی‌نامه شمس الدین محمد حافظ شیرازی
درباره‌ی جزئیات زندگی حافظ، برخلاف شهرت عظیمش، اطلاعات قطعی زیادی در دست نیست. آن‌چه با اطمینان می‌دانیم این است که او در قرن هشتم هجری در شیراز زندگی می‌کرد و بیشتر عمرش را در همین شهر گذراند. شیراز آن روزگار، با وجود جنگ‌ها و دست‌به‌دست شدن حکومت میان خاندان‌های مختلف، شهری پررونق از نظر علم و ادب بود و حافظ در چنین فضایی بالید.
لقب «حافظ» را به این خاطر داشت که قرآن را از حفظ بود؛ خودش هم در شعرهایش بارها به این موضوع اشاره کرده است. او با علوم زمانه‌اش، از ادبیات عرب و تفسیر تا فلسفه و عرفان، آشنایی عمیقی داشت و این دانش در لایه‌لایه‌ی غزل‌هایش پیداست.
حافظ با چند حاکم شیراز هم‌روزگار بود و گاهی در شعرهایش از آن‌ها یاد کرده است. دوره‌ای که در آن زندگی کرد پر از بالا و پایین سیاسی بود؛ حاکمانی که گاهی آزادی و شادی را میدان می‌دادند و گاهی سخت‌گیری و ریا را. همین تجربه‌ی زیسته، یکی از ریشه‌های نقد تند حافظ بر ریاکاری است.
او در اواخر قرن هشتم هجری در شیراز درگذشت و آرامگاهش، که امروز «حافظیه» نامیده می‌شود، یکی از پربازدیدترین جاهای شهر است. مردم از سراسر ایران و جهان به آن‌جا می‌روند، کنار سنگ مزارش می‌نشینند و دیوانش را باز می‌کنند.
چرا به حافظ «لسان‌الغیب» می‌گویند؟
یکی از لقب‌های مشهور حافظ «لسان‌الغیب» است، یعنی زبان غیب. این لقب نشان می‌دهد مردم شعر او را فقط یک اثر ادبی نمی‌دانستند، بلکه حس می‌کردند در آن چیزی فراتر از کلام عادی هست؛ سخنی که گویی از جای دیگری می‌آید و برای هر کس پیامی مخصوص خودش دارد.
همین باور، پایه‌ی سنت فال گرفتن با دیوان حافظ هم شد. وقتی دیوان را با نیت باز می‌کنیم و غزلی را می‌خوانیم، در واقع داریم از این زبان رازآلود کمک می‌گیریم تا به حال خودمان نگاه تازه‌ای بیندازیم. لقب لسان‌الغیب، پیوند عمیق مردم با حافظ را به خوبی نشان می‌دهد.
حافظ و غزل فارسی
غزل پیش از حافظ هم در ادبیات فارسی جایگاه بلندی داشت. سعدی غزل عاشقانه را به اوج رسانده بود و مولانا غزل عرفانی را با شور و جذبه‌ای بی‌مانند سروده بود. هنر حافظ این بود که این دو جریان را با هم آشتی داد و چیزی ساخت که هم عاشقانه است، هم عارفانه و هم اجتماعی.
غزل حافظ معمولا کوتاه است، اما هر بیتش می‌تواند به تنهایی یک جهان معنا داشته باشد. گاهی بیت‌های یک غزل در نگاه اول به هم ربط ندارند و همین ویژگی، که پژوهشگرها درباره‌اش بسیار بحث کرده‌اند، به شعر او حالتی چندلایه می‌دهد. خواننده هر بار که غزل را می‌خواند، می‌تواند پیوند تازه‌ای میان بیت‌ها کشف کند.
زبان حافظ بسیار سنجیده است. انتخاب هر کلمه، موسیقی هر مصراع و بازی‌های ظریف لفظی و معنایی، نشان می‌دهد که او سال‌ها روی شعرهایش کار کرده و آن‌ها را صیقل داده است. برای همین است که بسیاری از بیت‌هایش به ضرب‌المثل تبدیل شده‌اند و در حرف زدن روزمره‌ی ما جا خوش کرده‌اند، گاهی بی‌آن‌که بدانیم از حافظ است.
درون‌مایه‌های شعر حافظ
اگر بخواهیم مهم‌ترین موضوع‌های غزل‌های حافظ را نام ببریم، به چند محور اصلی می‌رسیم:
- عشق: عشقی که هم می‌تواند زمینی و انسانی خوانده شود و هم آسمانی و عرفانی. حافظ عمدا این دو را در هم می‌آمیزد.
- نقد ریاکاری: زاهد ریاکار، واعظ بی‌عمل و صوفی ظاهرساز بارها در شعرش آماج طنز و انتقاد قرار می‌گیرند.
- رندی: شخصیت «رند» در شعر حافظ کسی است که آزاده است، ظاهرسازی نمی‌کند و حقیقت را از پشت پرده‌ی ظاهر می‌بیند.
- غنیمت شمردن لحظه: یادآوری گذرا بودن عمر و دعوت به شاد زیستن و دریافتن فرصت‌ها.
- امید: حتی در تلخ‌ترین غزل‌ها، معمولا نوری از امید و گشایش دیده می‌شود.
همین ترکیب است که شعر حافظ را برای آدم‌هایی با سلیقه‌ها و باورهای گوناگون خواندنی کرده است. یکی در آن عرفان می‌بیند، دیگری عشق، سومی نقد اجتماعی و چهارمی دلداری در روزهای سخت.
دیوان شمس الدین محمد حافظ شیرازی و چاپ‌های آن
حافظ در زمان حیاتش دیوانی منظم و نهایی از خودش به جا نگذاشت. پس از درگذشت او، شعرهایش گردآوری شد و نسخه‌های خطی زیادی از دیوان در قرن‌های بعد نوشته شد. طبیعی است که این نسخه‌ها با هم تفاوت‌هایی دارند؛ گاهی در تعداد غزل‌ها، گاهی در ترتیب بیت‌ها و گاهی در یک کلمه.
در دوران معاصر، پژوهشگرها تلاش کرده‌اند با مقایسه‌ی نسخه‌های کهن، متنی دقیق‌تر از دیوان فراهم کنند. تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی یکی از مشهورترین این کارهاست و بسیاری از چاپ‌های رایج بر پایه‌ی آن منتشر شده‌اند. تصحیح‌های دیگری هم از سوی استادان ادبیات فارسی انجام شده که هر کدام ویژگی خود را دارند.
وقتی دیوانی را برای خرید انتخاب می‌کنید، خوب است ببینید بر اساس کدام تصحیح است. برای خواندن جدی و پژوهشی، تصحیح معتبر اهمیت زیادی دارد. برای فال، هدیه یا خواندن گاه‌به‌گاه، معمولا ظاهر کتاب، خوش‌خوانی خط و کیفیت چاپ مهم‌تر به نظر می‌رسد.
انواع نسخه‌های دیوان حافظ در کتاب‌جم
یکی از جذابیت‌های دیوان حافظ، تنوع چاپ‌های آن است. در کتاب‌جم نسخه‌های مختلفی از دیوان را می‌بینید که هر کدام برای کاری مناسب‌اند. چند نمونه از عنوان‌های موجود:
- متن کامل فال حافظ با معنی: برای کسانی که می‌خواهند علاوه بر غزل، معنی و تفسیر فال را هم داشته باشند.
- دیوان حافظ،همراه با فال (چرم،لیزری،باقاب): نسخه‌ای نفیس با جلد چرمی که برای هدیه دادن بسیار مناسب است.
- دیوان حافظ سلامی (2زبانه،گلاسه،باقاب): چاپی دوزبانه روی کاغذ گلاسه.
- دیوان حافظ فرشچیان با مینیاتور (2طرح)،(2زبانه،گلاسه،باقاب): همراه با نگاره‌های استاد محمود فرشچیان.
- دیوان حافظ آقامیری (2زبانه،باقاب): نسخه‌ای دوزبانه با خوشنویسی.
- دیوان حافظ فرشچیان بامینیاتور (چند طرح)،(2زبانه،گلاسه،باقاب): با طرح‌های گوناگون جلد.
- دیوان حافظ (چرم،پلاک دار،لیزری،باقاب): جلد چرمی با پلاک تزیینی.
- غزلیات حافظ محرمی (گلاسه،چرم،پلاک دار،لیزری،باقاب): با خوشنویسی و تزیینات نفیس.
این نسخه‌ها از ناشرهایی مثل پیام عدالت، پارمیس و خانه فرهنگ و هنر گویا منتشر شده‌اند. برای دیدن همه‌ی گزینه‌ها می‌توانید به فهرست حافظ سر بزنید.
دیوان‌های نفیس و هدیه‌ای: جلد چرم، قاب و مینیاتور
دیوان حافظ در فرهنگ ما فقط یک کتاب نیست؛ یک هدیه‌ی ماندگار است. برای عروسی، تولد، نوروز، شب یلدا یا هر مناسبت دیگری، یک دیوان زیبا همیشه انتخابی محترمانه و پرمعناست. به همین خاطر ناشرها نسخه‌های نفیس بسیاری با جلد چرمی، حکاکی لیزری، قاب مقوایی یا چوبی و کاغذ گلاسه آماده کرده‌اند.
واژه‌ی «باقاب» در عنوان این کتاب‌ها یعنی کتاب داخل یک جعبه یا قاب محافظ قرار دارد. این قاب هم از کتاب محافظت می‌کند و هم ظاهر هدیه‌ای را کامل‌تر می‌کند. «لیزری» معمولا به نقش‌هایی اشاره دارد که با دستگاه لیزر روی جلد حک شده‌اند و «پلاک دار» یعنی جلد یک پلاک تزیینی فلزی یا مشابه دارد.
نسخه‌های مصور با مینیاتور، به‌ویژه آن‌هایی که با نگاره‌های فرشچیان همراه‌اند، جایگاه ویژه‌ای دارند. نگارگری ایرانی و شعر حافظ قرن‌هاست که کنار هم زندگی کرده‌اند و دیدن غزل در کنار تصویری ظریف، تجربه‌ی خواندن را دلپذیرتر می‌کند. اگر کتاب را برای کسی می‌خرید که اهل هنر است، این نسخه‌ها بسیار مناسب‌اند.
دیوان‌های دوزبانه: حافظ برای دوستان غیرفارسی‌زبان
بسیاری از نسخه‌های دیوان، دوزبانه‌اند؛ یعنی کنار متن فارسی، ترجمه‌ی انگلیسی غزل‌ها هم آمده است. این نسخه‌ها برای هدیه دادن به دوستان خارجی یا ایرانی‌هایی که بیرون از ایران بزرگ شده‌اند و فارسی را کمتر می‌خوانند، انتخاب خیلی خوبی هستند. به همین دلیل بخشی از این نسخه‌ها در فهرست زبان خارجی هم دیده می‌شوند.
ترجمه‌ی حافظ کار بسیار دشواری است؛ ایهام‌ها، بازی‌های لفظی و موسیقی شعر او به سختی به زبان دیگر منتقل می‌شوند. با این حال، ترجمه‌ها دست‌کم دریچه‌ای به جهان او باز می‌کنند و خواننده‌ی غیرفارسی‌زبان را با حال‌وهوای شعرش آشنا می‌کنند. حافظ در اروپا هم خواننده‌های مشهوری داشته است؛ گوته، شاعر بزرگ آلمانی، چنان شیفته‌ی او شد که مجموعه‌ای از شعرهایش را با الهام از حافظ سرود.
فال حافظ: سنتی که زنده مانده است
فال گرفتن با دیوان حافظ یکی از رسم‌های قدیمی و دوست‌داشتنی ایرانی‌هاست. روش معمول این است که نیتی در دل می‌کنید، گاهی فاتحه‌ای برای حافظ می‌خوانید و بعد دیوان را بی‌هدف باز می‌کنید. غزلی که می‌آید، پاسخ نیت شما دانسته می‌شود. برخی هم غزل بعدی را به‌عنوان «شاهد» می‌خوانند.
شب یلدا اوج این رسم است. خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند و بزرگ‌ترها برای هر کس فال می‌گیرند. همین سنت باعث شده دیوان حافظ همیشه یکی از کتاب‌های پرطرفدار در روزهای پایانی پاییز باشد. فهرست فال و طالع‌بینی هم بخشی از این کتاب‌ها را در خود دارد.
کتاب‌هایی مثل «متن کامل فال حافظ با معنی» برای کسانی ساخته شده‌اند که می‌خواهند کنار هر غزل، تعبیری روشن و ساده هم بخوانند. این تعبیرها ساخته‌ی گردآورنده‌ها هستند، نه خود حافظ، اما به بسیاری کمک می‌کنند با غزل ارتباط راحت‌تری برقرار کنند. فال حافظ را بیشتر باید فرصتی برای تامل و همدلی دانست تا پیشگویی قطعی.
بهترین کتاب‌های شمس الدین محمد حافظ شیرازی برای شروع
وقتی کسی «بهترین کتاب‌های حافظ» را جست‌وجو می‌کند، در واقع دنبال بهترین نسخه‌ی دیوان است، چون اثر اصلی حافظ همین دیوان غزل‌هاست. انتخاب درست به هدف شما بستگی دارد:
- برای خواندن جدی: یک دیوان ساده و خوش‌خوان بر پایه‌ی تصحیحی معتبر انتخاب کنید و اگر لازم است کنارش یک شرح غزل داشته باشید.
- برای فال: نسخه‌هایی که تعبیر فال کنار غزل دارند، مثل «متن کامل فال حافظ با معنی»، کار را ساده‌تر می‌کنند.
- برای هدیه: نسخه‌های چرمی، باقاب یا مصور با مینیاتور ماندگارتر و چشم‌نوازترند.
- برای دوستان غیرفارسی‌زبان: چاپ‌های دوزبانه بهترین گزینه‌اند.
- برای علاقه‌مندان خوشنویسی: نسخه‌هایی که با قلم خوشنویس‌های شناخته‌شده نوشته شده‌اند، مثل «غزلیات حافظ محرمی».
یک توصیه‌ی کاربردی: اگر دیوان را برای استفاده‌ی هر روزه می‌خواهید، قطع کوچک‌تر و کاغذ معمولی راحت‌تر است. اگر برای قفسه‌ی کتابخانه یا هدیه می‌خواهید، قطع بزرگ‌تر و جلد نفیس جلوه‌ی بیشتری دارد.
چطور شعر حافظ را بهتر بفهمیم؟
بسیاری از ما از کودکی بیت‌هایی از حافظ را شنیده‌ایم، اما وقتی دیوان را باز می‌کنیم، با واژه‌ها و اشاره‌هایی روبه‌رو می‌شویم که معنایشان روشن نیست. این طبیعی است؛ شعر حافظ از زبان و فرهنگ قرن هشتم هجری می‌آید و پر از اشاره به داستان‌های قرآنی، اسطوره‌های ایرانی، اصطلاحات عرفانی و رسم‌های زمانه است.
چند راه برای نزدیک‌تر شدن به حافظ وجود دارد. اول، آرام و بلند خواندن؛ موسیقی شعر حافظ نیمی از معنای آن را منتقل می‌کند. دوم، استفاده از شرح‌ها؛ استادان ادبیات شرح‌های خوبی بر دیوان نوشته‌اند که واژه‌ها و اشاره‌ها را توضیح می‌دهند. سوم، خواندن مکرر؛ غزلی که امروز گنگ است، شاید چند ماه بعد ناگهان برایتان روشن شود.
چهارم، شنیدن. بسیاری از غزل‌های حافظ را خواننده‌های بزرگ موسیقی ایرانی اجرا کرده‌اند و شنیدن غزل با آواز، درک آن را آسان‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند. و پنجم، فراموش نکنید که لازم نیست همه‌ی لایه‌های معنا را بفهمید تا از شعر لذت ببرید.
جایگاه شمس الدین محمد حافظ شیرازی در فرهنگ ایرانی
کمتر شاعری را می‌شناسیم که مثل حافظ این‌قدر در زندگی مردم حضور داشته باشد. دیوانش کنار قرآن و شاهنامه از کتاب‌های همیشگی خانه‌های ایرانی بوده است. مردم بیت‌هایش را در شادی و غم، در عروسی و سوگ، در نامه‌ها و گفتگوهای روزمره به کار می‌برند.
در تقویم رسمی ایران روزی به نام بزرگداشت حافظ در مهرماه وجود دارد و در این روز برنامه‌هایی در شیراز و شهرهای دیگر برگزار می‌شود. حافظیه هم نه فقط یک آرامگاه، بلکه نمادی از پیوند شیراز با شعر و ادب است.
حضور حافظ در هنرهای دیگر هم چشمگیر است: در خوشنویسی، نگارگری، موسیقی و حتی معماری. بسیاری از کتیبه‌ها و تابلوهای خوشنویسی، بیت‌هایی از او را بر خود دارند. این حضور گسترده نشان می‌دهد که حافظ برای ما فقط یک شاعر کلاسیک نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی است. برای آشنایی بیشتر با شاعران و نویسنده‌های دیگر، فهرست ادبیات و داستان را هم ببینید.
حافظ و شاعران هم‌روزگار و پیشین
برای فهم بهتر حافظ، خوب است بدانیم در کجای تاریخ شعر فارسی ایستاده است. پیش از او سعدی، شاعر بزرگ دیگر شیراز، غزل را به زبانی روشن و دلنشین رسانده بود. مولانا با غزل‌های پرشور عرفانی‌اش، و شاعرانی مانند خواجوی کرمانی و عماد فقیه که هم‌روزگار یا اندکی پیش از حافظ بودند، هر کدام سهمی در شکل‌گیری فضای ادبی آن دوره داشتند.
حافظ از همه‌ی این سنت‌ها آموخت و گاهی حتی به استقبال غزل‌های شاعران پیش از خود رفت؛ یعنی در همان وزن و قافیه غزلی تازه سرود. اما نتیجه، صدایی کاملا شخصی و منحصربه‌فرد بود. به همین خاطر بسیاری او را نقطه‌ی اوج غزل فارسی می‌دانند.
نمادها و واژه‌های کلیدی در غزل حافظ
کسی که چند غزل از حافظ بخواند، زود متوجه می‌شود که برخی واژه‌ها مدام تکرار می‌شوند و هر بار بار معنایی خاصی دارند. آشنایی با این واژه‌ها، کلید ورود به جهان اوست.
رند شاید مهم‌ترین شخصیت شعر حافظ باشد. رند کسی است که به ظاهر بی‌پرواست و به قید و بندهای ظاهری اعتنایی ندارد، اما در باطن صادق، آگاه و آزاده است. حافظ رند را در برابر زاهد ریاکار قرار می‌دهد و آشکارا جانب رند را می‌گیرد.
پیر مغان چهره‌ای است که در شعر حافظ نقش راهنما و مرشد را دارد؛ کسی که رازهایی را می‌داند که زاهد و واعظ از آن بی‌خبرند. میخانه و خرابات هم در بسیاری از غزل‌ها نماد جایی‌اند که در آن ظاهرسازی رنگ می‌بازد و آدم با خودش روراست می‌شود.
زاهد، واعظ، شیخ و محتسب در شعر حافظ معمولا نماینده‌ی ریاکاری و سخت‌گیری بی‌روح‌اند. باید توجه داشت که حافظ با دین و معنویت مخالفتی ندارد؛ نقد او متوجه کسانی است که دین را ابزار فریب و قدرت کرده‌اند.
در کنار این‌ها، تصویرهایی از طبیعت مثل گل، بلبل، نسیم صبا و سرو بارها می‌آیند. صبا در شعر حافظ اغلب پیام‌رسان میان عاشق و معشوق است و بلبل نماد عاشق نالان. شناختن این نمادها کمک می‌کند غزل‌ها را لایه‌لایه بخوانید و از ظرافتشان بیشتر لذت ببرید.
ایهام: راز چندمعنایی شعر حافظ
یکی از مهم‌ترین شگردهای حافظ «ایهام» است؛ یعنی به کار بردن واژه‌ای که هم‌زمان دو یا چند معنا دارد و هر دو معنا در بیت درست درمی‌آیند. همین ایهام است که باعث می‌شود یک بیت از حافظ را بتوان عاشقانه، عارفانه یا حتی اجتماعی خواند.
به خاطر همین چندمعنایی است که بحث درباره‌ی «منظور واقعی» حافظ هیچ‌وقت تمام نمی‌شود. برخی او را عارفی سراسر معنوی می‌دانند، برخی شاعری اهل خوش‌باشی و زندگی، و برخی منتقدی تیزبین که در لفافه‌ی شعر از روزگارش انتقاد کرده است. شاید زیبایی کار حافظ در همین است که هر سه خوانش در شعرش جا دارند و او خواننده را مجبور به انتخاب نمی‌کند.
ایهام همچنین یکی از دلیل‌های محبوبیت فال حافظ است. وقتی یک بیت چند معنا دارد، هر کس می‌تواند معنایی را که با حال و روز خودش جور است در آن پیدا کند. برای همین است که فال حافظ برای آدم‌های مختلف، با دغدغه‌های گوناگون، معنادار به نظر می‌رسد.
دیوان حافظ در کتابخانه‌ی خانواده
در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، دیوان حافظ نسل به نسل دست‌به‌دست شده است. گاهی در حاشیه‌ی صفحه‌هایش تاریخ تولد بچه‌ها، یادداشت‌های کوتاه یا تاریخ یک رویداد مهم خانوادگی نوشته شده است. این دیوان‌ها کم‌کم به گنجینه‌ی خاطره‌ها تبدیل می‌شوند.
اگر می‌خواهید چنین سنتی را در خانواده‌ی خودتان شروع کنید، یک نسخه‌ی محکم و خوش‌ساخت انتخاب کنید که سال‌ها دوام بیاورد. جلد چرمی، دوخت محکم و کاغذ مرغوب در این‌جا اهمیت پیدا می‌کنند. یک دیوان خوب می‌تواند سال‌ها بعد، یادگاری ارزشمند برای فرزندان و نوه‌ها باشد.
دیوان حافظ همچنین هدیه‌ای مناسب برای زوج‌های جوان است. بسیاری از خانواده‌ها رسم دارند که دیوان حافظ یا قرآن را کنار سفره‌ی عقد بگذارند و بعد به عروس و داماد هدیه دهند. نسخه‌های باقاب و نفیس برای چنین مناسبت‌هایی ساخته شده‌اند.
خرید کتاب شمس الدین محمد حافظ شیرازی از کتاب‌جم
در کتاب‌جم می‌توانید نسخه‌های چاپی مختلف دیوان حافظ را ببینید و آنلاین سفارش بدهید. در صفحه‌ی هر نسخه، ناشر، قطع، نوع جلد و موجودی روز آمده و قیمت هم مرتب به‌روز می‌شود. اگر نسخه‌ای ناموجود باشد، صفحه‌اش باقی می‌ماند تا بعدا دوباره سر بزنید.
پیش از سفارش، به هدفتان فکر کنید: خواندن روزانه، فال، هدیه یا کتابخانه. بعد با توجه به قطع، جلد، دوزبانه بودن یا مصور بودن، نسخه‌ی مناسب را انتخاب کنید. برای هدیه‌های مناسبتی مثل یلدا و نوروز، بهتر است کمی زودتر سفارش بدهید تا با خیال راحت به دستتان برسد.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی حافظ
حافظ در چه دوره‌ای زندگی می‌کرد؟
حافظ در قرن هشتم هجری در شیراز زندگی کرد و در اواخر همان قرن درگذشت. آرامگاهش در شیراز به نام حافظیه شناخته می‌شود.
چرا به او «حافظ» می‌گویند؟
چون قرآن را از حفظ بود. نام اصلی‌اش شمس‌الدین محمد است و «حافظ» تخلص اوست که در غزل‌هایش هم آمده است.
کدام نسخه‌ی دیوان حافظ برای خواندن بهتر است؟
برای خواندن جدی، نسخه‌ای بر پایه‌ی تصحیح معتبر، مثل تصحیح قزوینی و غنی، انتخاب کنید. برای هدیه یا فال، نسخه‌های نفیس و نسخه‌های همراه با تعبیر فال مناسب‌ترند.
دیوان دوزبانه چیست؟
نسخه‌ای است که کنار متن فارسی غزل‌ها، ترجمه‌ی آن‌ها به زبان دیگری، معمولا انگلیسی، هم آمده است. برای هدیه به دوستان غیرفارسی‌زبان بسیار مناسب است.
«باقاب» و «لیزری» در عنوان کتاب یعنی چه؟
«باقاب» یعنی کتاب داخل جعبه یا قاب محافظ عرضه می‌شود و «لیزری» یعنی نقش‌های جلد با لیزر حک شده‌اند. این ویژگی‌ها بیشتر در نسخه‌های هدیه‌ای دیده می‌شوند.
فال حافظ چطور گرفته می‌شود؟
معمولا با نیتی در دل، دیوان را باز می‌کنند و غزلی که می‌آید پاسخ نیت دانسته می‌شود. نسخه‌هایی که تعبیر فال دارند، معنای هر غزل را به زبان ساده توضیح می‌دهند.
آیا حافظ آثاری جز دیوان دارد؟
اثر اصلی و شناخته‌شده‌ی حافظ همان دیوان است که بیشتر آن را غزل تشکیل می‌دهد و چند قالب دیگر مثل قطعه و رباعی هم در آن دیده می‌شود.
جمع‌بندی: شمس الدین محمد حافظ شیرازی، همدم همیشگی خانه‌های ایرانی
حافظ شاعری است که قرن‌ها از روزگارش گذشته، اما هنوز در خانه‌ها و دل‌های ما زندگی می‌کند. غزل‌هایش عشق و عرفان و نقد اجتماعی را با زبانی سنجیده و موسیقایی کنار هم می‌نشاند و هر خواننده‌ای، با هر سلیقه‌ای، چیزی برای خودش در آن پیدا می‌کند. از فال شب یلدا تا مطالعه‌ی جدی ادبی، دیوان او همیشه همراه ماست.
اگر هنوز یک دیوان خوب در کتابخانه‌تان ندارید، یا دنبال هدیه‌ای ماندگار برای عزیزی هستید، نسخه‌های مختلف دیوان حافظ را در کتاب‌جم ببینید، قیمت روز و موجودی را بررسی کنید و نسخه‌ی چاپی دلخواهتان را آنلاین سفارش بدهید.
