زیگموند فروید بنیان‌گذار روانکاوی است؛ پزشکی اتریشی که با کتاب‌هایش شیوه‌ی فکر کردن ما درباره‌ی خواب، خاطره، میل، اضطراب و حتی شوخی‌های روزمره را تغییر داد. شاید با همه‌ی نظریه‌هایش موافق نباشید، اما تقریبا ممکن نیست درباره‌ی ذهن انسان در قرن بیستم چیزی بخوانید و رد پای او را نبینید. واژه‌هایی مثل ناخودآگاه، سرکوب، لغزش زبانی و عقده امروز در گفت‌وگوی عادی ما هم حضور دارند و بخش بزرگی از این زبان مشترک از نوشته‌های او آمده است.
در این صفحه با زندگی‌نامه زیگموند فروید، ایده‌های اصلی او، مهم‌ترین کتاب‌هایش و ترجمه‌های فارسی آن‌ها آشنا می‌شوید. همچنین پیشنهاد می‌کنیم اگر تازه می‌خواهید سراغ او بروید، از کدام کتاب شروع کنید تا خواندنش برایتان سخت و خسته‌کننده نشود. در پایان هم به پرسش‌های پرتکرار خوانندگان درباره‌ی خرید کتاب زیگموند فروید جواب داده‌ایم.
زیگموند فروید کیست؟
فروید را بیشتر مردم با یک تصویر می‌شناسند: مردی با ریش کوتاه و سیگار برگ که بیمارش روی کاناپه دراز کشیده و حرف می‌زند. این تصویر کلیشه‌ای است، اما بی‌پایه نیست. فروید روشی برای درمان ابداع کرد که در آن بیمار آزادانه هر چه به ذهنش می‌رسد می‌گوید و درمانگر با دقت گوش می‌دهد تا الگوهای پنهان را پیدا کند. این روش را «تداعی آزاد» نامید و آن را به قلب روانکاوی تبدیل کرد.
اما فروید فقط یک درمانگر نبود. او نویسنده‌ای پرکار بود که درباره‌ی رویا، دین، تمدن، هنر، ادبیات، جنسیت و مرگ نوشت. به همین دلیل کتاب‌های زیگموند فروید فقط در قفسه‌ی روانشناسی جا نمی‌گیرند؛ آن‌ها را در کنار کتاب‌های فلسفه، جامعه‌شناسی، نقد ادبی و حتی سینما هم می‌بینید. بسیاری از منتقدان ادبی و نظریه‌پردازان فرهنگ، چه موافق او و چه مخالفش، با او گفت‌وگو کرده‌اند.
اهمیت فروید در این است که پرسش‌هایی را جدی گرفت که پیش از او بیشتر حاشیه‌ای به نظر می‌رسیدند. چرا خواب‌های عجیب می‌بینیم؟ چرا گاهی اسم آدمی آشنا را فراموش می‌کنیم یا کلمه‌ای اشتباه از دهانمان می‌پرد؟ چرا خاطره‌های کودکی این‌قدر در بزرگسالی اثر دارند؟ او برای این پرسش‌ها پاسخ‌هایی ساخت که هنوز هم بحث‌برانگیزند، و همین بحث‌برانگیز بودن یکی از دلایل زنده ماندن آثار اوست.
زندگی‌نامه زیگموند فروید: از موراوی تا وین
فروید در سال ۱۸۵۶ در شهر کوچکی در موراوی به دنیا آمد؛ منطقه‌ای که آن زمان بخشی از امپراتوری اتریش بود و امروز در جمهوری چک قرار دارد. خانواده‌اش یهودی بودند و وقتی او کودک بود به وین مهاجرت کردند. تقریبا تمام زندگی فکری و حرفه‌ای فروید در وین گذشت؛ شهری پرجنب‌وجوش که در پایان قرن نوزدهم یکی از مراکز مهم علم، موسیقی و هنر اروپا بود.
او در دانشگاه وین پزشکی خواند و سال‌ها در زمینه‌ی عصب‌شناسی پژوهش کرد. در آن دوره روی دستگاه عصبی جانوران و انسان کار می‌کرد و به‌تدریج به بیماری‌های عصبی علاقه‌مند شد. سفری به پاریس و آشنایی با کارهای ژان مارتن شارکو، پزشک مشهور فرانسوی که روی هیستری و هیپنوتیزم کار می‌کرد، نقطه‌ی عطفی در مسیر او بود. فروید از آن تجربه این فکر را با خود آورد که برخی بیماری‌ها ریشه‌ی روانی دارند، نه فقط جسمی.
پس از بازگشت به وین، همکاری او با پزشکی به نام یوزف برویر آغاز شد. آن دو با هم کتابی درباره‌ی هیستری منتشر کردند که معمولا آن را یکی از نخستین سنگ‌بناهای روانکاوی می‌دانند. برویر متوجه شده بود که وقتی بیمار درباره‌ی خاطره‌های دردناکش حرف می‌زند، برخی نشانه‌هایش کم می‌شود. فروید این ایده را گسترش داد و کم‌کم از هیپنوتیزم فاصله گرفت و به گفت‌وگوی آزاد روی آورد.
دهه‌های بعد پربارترین سال‌های نوشتن فروید بود. او در کنار درمان بیماران، کتاب پشت کتاب نوشت و حلقه‌ای از شاگردان و همکاران گرد او جمع شدند. برخی از آن‌ها، مثل کارل گوستاو یونگ و آلفرد آدلر، بعدها راه خود را جدا کردند و مکتب‌های تازه‌ای ساختند. این جدایی‌ها نشان می‌دهد روانکاوی از همان ابتدا یک مجموعه‌ی بسته و یکدست نبود و درون خودش هم بحث و اختلاف داشت.
سال‌های پایانی زندگی فروید با بیماری و سیاست گره خورد. او سال‌ها با سرطان فک دست‌وپنجه نرم کرد و چندین عمل جراحی را از سر گذراند. با پیوستن اتریش به آلمان نازی در سال ۱۹۳۸، ماندن در وین برای او و خانواده‌اش خطرناک شد و به لندن رفت. فروید در سال ۱۹۳۹ در لندن درگذشت. دخترش آنا فروید راه پدر را ادامه داد و خود یکی از چهره‌های مهم روانکاوی کودک شد.
ایده‌های اصلی زیگموند فروید به زبان ساده
پیش از خواندن کتاب‌ها، آشنایی با چند ایده‌ی کلیدی کار را بسیار آسان‌تر می‌کند. لازم نیست همه را حفظ کنید؛ فقط کافی است بدانید وقتی در متن به این مفاهیم برمی‌خورید، با چه چیزی سروکار دارید.
ناخودآگاه
مهم‌ترین ایده‌ی فروید این است که بخش بزرگی از زندگی ذهنی ما بیرون از آگاهی‌مان جریان دارد. آرزوها، ترس‌ها و خاطره‌هایی که تحملشان سخت است کنار زده می‌شوند، اما از بین نمی‌روند. آن‌ها به شکل‌های غیرمستقیم برمی‌گردند: در رویا، در فراموشی‌های عجیب، در شوخی و در نشانه‌های بیماری. این تصویر از ذهن، که در آن «من» آگاه همه‌کاره نیست، برای هم‌دوره‌های فروید تکان‌دهنده بود.
سرکوب و سازوکارهای دفاعی
از نگاه فروید ذهن برای محافظت از خودش راه‌هایی دارد. سرکوب یعنی بیرون راندن یک فکر یا میل ناخوشایند از آگاهی. بعدها او و به‌ویژه دخترش آنا درباره‌ی سازوکارهای دیگری هم نوشتند؛ مثل فرافکنی که در آن احساس خودمان را به دیگری نسبت می‌دهیم، یا دلیل‌تراشی که برای کاری که کرده‌ایم توضیحی قابل‌قبول می‌سازیم. امروز این واژه‌ها حتی در گفت‌وگوهای عادی هم به کار می‌روند.
اید، ایگو و سوپرایگو
فروید در دوره‌ی پختگی‌اش الگویی سه‌بخشی از روان پیشنهاد کرد. «اید» یا نهاد مخزن خواسته‌های غریزی است و فقط به لذت فکر می‌کند. «سوپرایگو» یا فرامن صدای قانون، اخلاق و والدین درونی شده است. «ایگو» یا من میان این دو و دنیای واقعی میانجی‌گری می‌کند. کتاب «ایگو و اید» دقیقا به همین موضوع می‌پردازد و برای فهم بسیاری از نظریه‌های بعدی روانکاوی ضروری است.
رشد روانی جنسی
بحث‌برانگیزترین بخش نظریه‌ی فروید شاید همین باشد. او معتقد بود میل جنسی، به معنای گسترده‌ای که خودش تعریف می‌کرد، از کودکی وجود دارد و از مرحله‌هایی می‌گذرد. «سه مقاله درباره رشد جنسی انسان» متن اصلی این بحث است. خیلی از روانشناسان امروز با جزئیات این نظریه موافق نیستند، اما خواندن آن برای فهم تاریخ روانشناسی و نقدهایی که بعدها بر آن نوشته شد اهمیت زیادی دارد.
رانه‌ی زندگی و رانه‌ی مرگ
در سال‌های پس از جنگ جهانی اول، فروید ایده‌ای تازه و تاریک‌تر را مطرح کرد: در کنار میل به زندگی و پیوند، نیرویی هم در انسان هست که به سوی تکرار، ویرانی و بازگشت به سکون می‌رود. این بحث در کتاب «فراسوی اصل لذت» آمده است و از دشوارترین و در عین حال جذاب‌ترین نوشته‌های اوست. بسیاری از متفکران بعدی، از فیلسوفان تا منتقدان ادبی، به این متن بازگشته‌اند.
مهم‌ترین کتاب‌های زیگموند فروید
فروید آثار زیادی نوشت؛ از کتاب‌های بلند گرفته تا مقاله‌های کوتاه و سخنرانی‌ها. در اینجا کتاب‌هایی را معرفی می‌کنیم که ترجمه‌ی فارسی آن‌ها در کتاب‌جم وجود دارد و می‌توانید نسخه‌ی چاپی‌شان را سفارش دهید. برای هر کدام توضیح داده‌ایم موضوعش چیست و برای چه خواننده‌ای مناسب‌تر است.
تعبیر خواب
«تعبیر خواب» مشهورترین کتاب فروید است و خودش هم آن را مهم‌ترین اثرش می‌دانست. ایده‌ی اصلی کتاب این است که رویا معنا دارد و راهی به سوی ناخودآگاه است. فروید در این کتاب خواب‌های بیماران و حتی خواب‌های خودش را تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد چطور ذهن آرزوها را در لباس تصویرهای عجیب پنهان می‌کند. مفاهیمی مثل فشرده‌سازی و جابه‌جایی که در این کتاب می‌خوانید، بعدها در نقد ادبی و نظریه‌ی فیلم هم به کار رفتند.
این کتاب حجیم است و بعضی بخش‌هایش فنی‌اند، اما خواندنش تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است. اگر حوصله‌ی یک متن بلند را دارید و می‌خواهید فروید را از دست خودش بشناسید، «تعبیر خواب» بهترین انتخاب است. پیشنهاد می‌کنیم آن را آرام و فصل به فصل بخوانید و از یادداشت‌برداری غافل نشوید.
آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره
اگر بخواهیم یک کتاب از فروید را برای شروع پیشنهاد کنیم، احتمالا همین است. موضوعش چیزهای کوچک و آشنای زندگی است: فراموش کردن نام‌ها، اشتباه‌های لفظی، گم کردن وسایل، اشتباه در نوشتن. فروید با مثال‌های فراوان نشان می‌دهد که این خطاها شاید تصادفی نباشند. عبارت «لغزش فرویدی» که امروز همه به کار می‌برند، از همین بحث می‌آید. زبان کتاب نسبت به آثار نظری‌ترش روان‌تر است و مثال‌هایش اغلب خواننده را به لبخند می‌اندازد.
سه مقاله درباره رشد جنسی انسان
این کتاب کوتاه یکی از متن‌های پایه‌ای روانکاوی است. فروید در آن نظریه‌ی خود درباره‌ی میل جنسی، شکل‌گیری آن در کودکی و انحراف‌ها را مطرح می‌کند. متن فشرده و نظری است و برای کسی که به تاریخ روانشناسی یا مطالعات جنسیت علاقه دارد، منبعی اساسی است. پیشنهاد می‌کنیم پیش از آن یکی از کتاب‌های ساده‌تر فروید را خوانده باشید.
توتم و تابو
در «توتم و تابو» فروید از اتاق درمان بیرون می‌آید و سراغ مردم‌شناسی و تاریخ دین می‌رود. او می‌کوشد با ابزار روانکاوی به ریشه‌های ممنوعیت‌ها، آیین‌ها و احساس گناه در جامعه‌های انسانی نگاه کند. بسیاری از مردم‌شناسان بعدی با یافته‌های تاریخی این کتاب موافق نبودند، اما کتاب از نظر جسارت فکری و تأثیرش بر علوم انسانی جایگاه مهمی دارد.
تمدن و نارضایتی‌های آن
این کتاب یکی از خواندنی‌ترین آثار فروید برای خواننده‌ی عمومی است. پرسش اصلی‌اش ساده و عمیق است: چرا با وجود همه‌ی پیشرفت‌های تمدن، انسان‌ها احساس خوشبختی نمی‌کنند؟ فروید پاسخ می‌دهد که تمدن برای حفظ نظم ناچار است بخشی از غرایز ما را مهار کند و این مهار بهایی دارد. کتاب کوتاه است، اما ایده‌هایش تا امروز در بحث‌های فلسفی و اجتماعی تکرار می‌شوند.
فراسوی اصل لذت
فروید در این کتاب با پدیده‌هایی روبه‌رو می‌شود که با نظریه‌ی پیشینش جور درنمی‌آمدند؛ مثلا اینکه چرا آدم‌ها تجربه‌های دردناک را در خواب یا در رفتار تکرار می‌کنند. پاسخ او طرح رانه‌ی مرگ است. متن دشوار و فلسفی است و بهتر است وقتی سراغش بروید که با مفاهیم پایه‌ی فروید آشنا شده‌اید.
ایگو و اید
این کتاب کوتاه همان جایی است که الگوی سه‌بخشی روان به‌طور منظم مطرح می‌شود. اگر می‌خواهید بفهمید وقتی روانکاوان از «من» و «فرامن» حرف می‌زنند منظورشان چیست، این کتاب مرجع اصلی است. خواندنش تمرکز می‌خواهد، اما حجم کمش کار را ساده‌تر می‌کند.
نظریه‌ی عمومی روان‌نژندی‌ها
این اثر بر پایه‌ی درس‌گفتارهایی است که فروید برای مخاطب عام ارائه می‌کرد و به همین دلیل لحنی آموزشی دارد. او در این درس‌ها تلاش می‌کند روانکاوی را قدم به قدم برای شنونده‌ای که چیزی از آن نمی‌داند توضیح دهد. اگر دنبال یک مقدمه‌ی جامع از خود فروید هستید، این کتاب گزینه‌ی خوبی است.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای خواندن کتاب‌های زیگموند فروید
یکی از اشتباه‌های رایج این است که خواننده‌ی تازه‌کار مستقیم سراغ «تعبیر خواب» یا «فراسوی اصل لذت» برود و بعد از چند ده صفحه کتاب را کنار بگذارد. فروید نویسنده‌ی خوش‌قلمی است، اما بعضی متن‌هایش واقعا سنگین‌اند. پیشنهاد ما یک مسیر چندمرحله‌ای است.
- مرحله‌ی اول: «آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره». مثال‌های آشنا دارد و شما را با شیوه‌ی فکر کردن فروید آشنا می‌کند.
- مرحله‌ی دوم: «نظریه‌ی عمومی روان‌نژندی‌ها» یا «تمدن و نارضایتی‌های آن». اولی مقدمه‌ای جامع است و دومی نشان می‌دهد فروید چطور ایده‌هایش را به جامعه گسترش داد.
- مرحله‌ی سوم: «تعبیر خواب». حالا آماده‌اید که شاهکار او را بخوانید.
- مرحله‌ی چهارم: «ایگو و اید»، «سه مقاله درباره رشد جنسی انسان» و «فراسوی اصل لذت» برای کسی که می‌خواهد نظریه را عمیق‌تر بفهمد.
- مرحله‌ی پنجم: «توتم و تابو» برای علاقه‌مندان به دین، فرهنگ و مردم‌شناسی.
البته این مسیر قانون نیست. اگر دانشجوی روانشناسی هستید و استادتان کتاب خاصی را خواسته، از همان شروع کنید. اگر به ادبیات علاقه دارید، شاید «تعبیر خواب» زودتر از بقیه برایتان جذاب شود. مهم این است که با حوصله بخوانید و از نخستین دشواری‌ها ناامید نشوید.
ترجمه‌های فارسی کتاب‌های زیگموند فروید
آثار فروید سال‌هاست که به فارسی ترجمه می‌شوند و برای برخی کتاب‌ها بیش از یک ترجمه وجود دارد. در کتاب‌جم مجموعه‌ای از آثار او با ترجمه‌ی مهدی گنجی دیده می‌شود که شامل «تعبیر خواب»، «توتم و تابو»، «تمدن و نارضایتی‌های آن»، «فراسوی اصل لذت»، «ایگو و اید»، «سه مقاله درباره رشد جنسی انسان» و «آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره» است. داشتن چند کتاب با یک مترجم این مزیت را دارد که اصطلاح‌ها در همه‌ی آن‌ها یکدست‌اند و خواننده در جابه‌جا شدن میان کتاب‌ها سردرگم نمی‌شود.
کتاب‌های فروید در کتاب‌جم از ناشرهایی مثل نگاه، مرکز و جامی منتشر شده‌اند. هنگام انتخاب، به نام مترجم و ناشر دقت کنید؛ گاهی ترجمه‌ها در انتخاب معادل‌ها با هم فرق دارند. مثلا یک مترجم ممکن است «ایگو» و «اید» را به همین شکل نگه دارد و دیگری از «من» و «نهاد» استفاده کند. هیچ‌کدام غلط نیست، اما اگر چند کتاب را کنار هم می‌خوانید، یکدست بودن کمک می‌کند.
نکته‌ی دیگر این است که برخی ترجمه‌ها از متن آلمانی و برخی از ترجمه‌های انگلیسی انجام شده‌اند. ترجمه‌ی انگلیسی مشهور آثار فروید خودش سنت مهمی دارد و بسیاری از اصطلاح‌های رایج در فارسی از همان سنت آمده‌اند. اگر برایتان مهم است، پیش از خرید به مقدمه‌ی مترجم نگاهی بیندازید.
چرا هنوز کتاب‌های زیگموند فروید را می‌خوانیم؟
شاید بپرسید وقتی روانشناسی امروز بیشتر بر پژوهش تجربی، علوم اعصاب و درمان‌های کوتاه‌مدت تکیه دارد، چرا باید کتاب‌های مردی را خواند که بیش از صد سال پیش می‌نوشت. پاسخ چند لایه دارد.
نخست اینکه فروید بخشی از تاریخ اندیشه است. بدون شناختن او نمی‌توان بسیاری از نظریه‌های بعدی، چه روانکاوانه و چه مخالف روانکاوی، را فهمید. روانشناسان، فیلسوفان و نظریه‌پردازان فرهنگی بسیاری یا او را بسط داده‌اند یا با او مخالفت کرده‌اند، و در هر دو حالت فروید نقطه‌ی شروع گفت‌وگوست.
دوم اینکه بعضی ایده‌های او، حتی اگر در جزئیات تغییر کرده باشند، به فهم عمومی ما راه یافته‌اند. اینکه گذشته در حال حاضر اثر دارد، اینکه ما همیشه دلیل واقعی کارهایمان را نمی‌دانیم، و اینکه حرف زدن درباره‌ی رنج می‌تواند تسکین‌دهنده باشد، امروز تقریبا بدیهی به نظر می‌رسند. بخشی از این بداهت مدیون فروید است.
سوم اینکه فروید نویسنده‌ی خوبی است. نثرش، حتی در ترجمه، روشن و پرمثال است و گاهی به داستان شبیه می‌شود. او با مثال‌هایی از ادبیات، از اسطوره‌های یونانی تا نمایشنامه‌های شکسپیر، استدلال می‌کند. به همین دلیل خواندن آثارش حتی برای کسی که با روانکاوی موافق نیست هم لذت‌بخش است.
چهارم اینکه نقدهای فراوانی بر او نوشته شده و خواندن خود فروید شما را برای فهم این نقدها آماده می‌کند. منتقدان گفته‌اند برخی ادعاهای او آزمون‌پذیر نیستند، دیدگاه‌هایش درباره‌ی زنان محدود به زمانه‌ی خودش بود، و تعمیم‌هایش گاهی بر شمار کمی از بیماران تکیه داشت. خواننده‌ی دقیق می‌تواند هم از فروید بیاموزد و هم با او بحث کند.
زیگموند فروید و ادبیات و هنر
رابطه‌ی فروید با ادبیات دوطرفه بود. از یک سو او از ادبیات برای توضیح نظریه‌هایش کمک می‌گرفت؛ مشهورترین نمونه‌اش استفاده از داستان ادیپ شهریار در نمایشنامه‌ی سوفوکل است که نام «عقده‌ی ادیپ» از آن آمده است. او درباره‌ی هملت، داستایفسکی، لئوناردو داوینچی و میکل‌آنژ هم نوشت و تلاش کرد با ابزار روانکاوی به اثر هنری و زندگی هنرمند نگاه کند.
از سوی دیگر، نویسندگان و هنرمندان بسیاری از فروید الهام گرفتند. جنبش سوررئالیسم در نقاشی و شعر، با تکیه بر رویا و ناخودآگاه، آشکارا وامدار ایده‌های او بود. در رمان قرن بیستم، شیوه‌ی جریان سیال ذهن و توجه به درون شخصیت‌ها تا حدی در فضایی شکل گرفت که فروید ساخته بود. در سینما هم فیلم‌سازان زیادی از نمادهای رویا و روان استفاده کرده‌اند.
اگر به نقد ادبی علاقه دارید، خواندن «تعبیر خواب» و «فراسوی اصل لذت» ابزارهایی به شما می‌دهد که در تحلیل داستان و فیلم به کار می‌آید. نقد روانکاوانه یکی از رویکردهای جاافتاده‌ی نقد ادبی است و بدون شناختن متن‌های اصلی فروید، فهم آن دشوار است.
کتاب‌های زیگموند فروید برای دانشجویان و پژوهشگران
برای دانشجوی روانشناسی، مشاوره، جامعه‌شناسی، فلسفه یا ادبیات، آثار فروید معمولا جزو منابع درسی یا مطالعه‌ی آزاد مهم‌اند. در کلاس‌های تاریخ روانشناسی و نظریه‌های شخصیت، فروید تقریبا همیشه اولین فصل است. داشتن نسخه‌ی چاپی چند کتاب اصلی او در کتابخانه‌ی شخصی به شما امکان می‌دهد هر وقت لازم شد به متن اصلی برگردید، حاشیه بنویسید و جمله‌های مهم را علامت بزنید.
برای پژوهش، پیشنهاد می‌کنیم چند ترجمه را کنار هم داشته باشید و در صورت امکان به معادل‌های اصطلاح‌ها دقت کنید. همچنین خواندن کتاب‌هایی درباره‌ی فروید، مثل زندگی‌نامه‌ها و شرح‌ها، کمک می‌کند متن‌ها را در بستر تاریخی‌شان بفهمید. در دسته‌ی زندگی‌نامه و خاطرات می‌توانید کتاب‌هایی درباره‌ی زندگی چهره‌های فکری را هم پیدا کنید.
زیگموند فروید و روانکاوی پس از او
روانکاوی پس از فروید مسیرهای مختلفی رفت. شاگردان و پیروانش هر کدام بخشی از نظریه را گسترش دادند یا تغییر دادند. یونگ به ناخودآگاه جمعی و کهن‌الگوها روی آورد. آدلر بر احساس حقارت و نقش اجتماع تأکید کرد. آنا فروید روی سازوکارهای دفاعی و روانکاوی کودک کار کرد. ملانی کلاین نظریه‌هایی درباره‌ی دنیای درونی نوزاد ساخت. بعدها در فرانسه ژاک لکان با خوانشی زبان‌شناختی بازگشت به فروید را مطرح کرد.
در کنار این شاخه‌ها، روان‌درمانی‌های دیگری هم شکل گرفتند که برخی‌شان در واکنش به روانکاوی پدید آمدند؛ مثل رفتاردرمانی و درمان شناختی. با این حال حتی منتقدان هم اغلب می‌پذیرند که ایده‌ی «درمان با گفت‌وگو» که امروز اساس بسیاری از روان‌درمانی‌هاست، با فروید رواج یافت. اگر به این شاخه‌ها علاقه دارید، در دسته‌ی روانکاوی و روان‌درمانی کتاب‌های بیشتری در این زمینه پیدا می‌کنید.
نقدها بر زیگموند فروید
معرفی منصفانه‌ی فروید بدون اشاره به نقدها کامل نیست. فیلسوفان علم گفته‌اند برخی از نظریه‌های او طوری ساخته شده‌اند که هیچ شاهدی نمی‌تواند ردشان کند و این از اعتبار علمی آن‌ها می‌کاهد. پژوهشگرانی که پرونده‌ی بیماران او را بررسی کرده‌اند، در برخی موارد نتیجه گرفته‌اند که گزارش‌های درمان ساده‌سازی شده‌اند. دیدگاه‌های فروید درباره‌ی زنان و جنسیت هم از طرف بسیاری از نویسندگان نقد شده است.
در عین حال، برخی پژوهش‌های تازه‌تر در روانشناسی و علوم اعصاب نشان داده‌اند که پردازش ناخودآگاه واقعی است و بخش بزرگی از ذهن بیرون از آگاهی کار می‌کند؛ هرچند نه لزوما به همان شکلی که فروید توصیف کرده بود. به همین دلیل امروز بسیاری فروید را نه یک دانشمند به معنای امروزی، بلکه متفکری می‌دانند که پرسش‌های درستی پرسید و افق تازه‌ای گشود.
پیشنهاد ما این است که فروید را با ذهنی باز و انتقادی بخوانید. لازم نیست هر چه می‌گوید را بپذیرید؛ لذت خواندن او در دنبال کردن استدلال‌ها، مثال‌ها و جسارت فکری‌اش است.
خرید کتاب زیگموند فروید از کتاب‌جم
در کتاب‌جم مجموعه‌ای از کتاب‌های زیگموند فروید با ترجمه‌ی فارسی گردآوری شده است. برای هر کتاب می‌توانید نام مترجم، ناشر، قیمت روز و موجودی به‌روز را ببینید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید. بخشی از عنوان‌ها همیشه موجودند و برخی ممکن است گاهی ناموجود شوند؛ وضعیت موجودی هر کتاب به‌طور منظم به‌روز می‌شود.
اگر می‌خواهید فقط یک کتاب بخرید، پیشنهاد ما «آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره» یا «تمدن و نارضایتی‌های آن» است. اگر قصد دارید کتابخانه‌ای از آثار فروید بسازید، خریدن چند کتاب از یک مترجم را در نظر بگیرید تا اصطلاح‌ها یکدست بمانند. برای دیدن کتاب‌های مرتبط با دیگر نویسندگان هم می‌توانید سری به دسته‌های روانشناسی عمومی و روانشناسی و موفقیت بزنید.
پیشنهادهایی برای بهتر خواندن فروید
- آهسته بخوانید. متن‌های فروید فشرده‌اند و ارزش دو بار خواندن دارند.
- یادداشت بردارید. یک دفترچه کنار دستتان داشته باشید و مفهوم‌های تازه را با کلمه‌های خودتان بنویسید.
- مقدمه‌ی مترجم را نادیده نگیرید. مترجم معمولا درباره‌ی زمینه‌ی تاریخی و معادل‌ها توضیح‌های مفیدی داده است.
- با دیگران بحث کنید. خواندن فروید در یک گروه کتابخوانی تجربه‌ی جذابی است؛ بحث درباره‌ی خواب‌ها و لغزش‌ها معمولا گفت‌وگوهای زنده‌ای راه می‌اندازد.
- نقدها را هم بخوانید. پس از چند کتاب از خود فروید، سراغ کتاب‌هایی بروید که او را نقد یا شرح کرده‌اند.
پرسش‌های پرتکرار درباره کتاب‌های زیگموند فروید
بهترین کتاب برای شروع آشنایی با فروید کدام است؟
برای بیشتر خوانندگان «آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره» شروع خوبی است، چون مثال‌های آشنا و زبان روانی دارد. اگر می‌خواهید تصویری جامع‌تر بگیرید، «نظریه‌ی عمومی روان‌نژندی‌ها» هم انتخاب مناسبی است.
آیا خواندن «تعبیر خواب» برای غیرمتخصص سخت است؟
کتاب حجیم است و بعضی بخش‌هایش فنی‌اند، اما غیرمتخصص هم با حوصله می‌تواند آن را بخواند. پیشنهاد می‌کنیم پیش از آن یک کتاب کوتاه‌تر از فروید را خوانده باشید.
کتاب‌های فروید در کتاب‌جم با ترجمه‌ی چه کسی هستند؟
بخش مهمی از آثار فروید در کتاب‌جم با ترجمه‌ی مهدی گنجی منتشر شده است. برای هر کتاب، نام مترجم و ناشر در صفحه‌ی همان کتاب آمده و می‌توانید پیش از سفارش آن را ببینید.
فرق «تمدن و نارضایتی‌های آن» با «توتم و تابو» چیست؟
«توتم و تابو» بیشتر به ریشه‌های دین و ممنوعیت‌ها در جامعه‌های ابتدایی می‌پردازد، اما «تمدن و نارضایتی‌های آن» درباره‌ی رابطه‌ی فرد با تمدن امروزی و ناخشنودی‌های آن است. دومی برای خواننده‌ی عمومی ساده‌تر است.
آیا نظریه‌های فروید هنوز در روانشناسی معتبرند؟
برخی ایده‌های کلی او، مثل وجود فرایندهای ناخودآگاه، هنوز مورد توجه‌اند، اما بسیاری از جزئیات نظریه‌اش نقد یا کنار گذاشته شده‌اند. خواندن فروید برای فهم تاریخ و شکل‌گیری روانشناسی امروز همچنان ارزشمند است.
کتاب‌های فروید را به چه ترتیبی بخوانم؟
پیشنهاد ما این ترتیب است: «آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره»، سپس «تمدن و نارضایتی‌های آن»، بعد «تعبیر خواب» و در پایان متن‌های نظری‌تر مثل «ایگو و اید» و «فراسوی اصل لذت».
چطور کتاب‌های فروید را سفارش دهم؟
کافی است در صفحه‌ی هر کتاب قیمت روز و موجودی را ببینید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
جمع‌بندی: سفری به ذهن با زیگموند فروید
زیگموند فروید نویسنده‌ای است که حتی مخالفانش هم نمی‌توانند نادیده‌اش بگیرند. او نشان داد که ذهن انسان پیچیده‌تر از آن است که فکر می‌کنیم و بسیاری از رفتارهای ما ریشه‌هایی دارند که خودمان از آن‌ها خبر نداریم. کتاب‌هایش، از «تعبیر خواب» تا «تمدن و نارضایتی‌های آن»، هنوز خواننده را به فکر وامی‌دارند و گفت‌وگو را زنده نگه می‌دارند.
اگر آماده‌اید این سفر را آغاز کنید، یکی از کتاب‌های بالا را انتخاب کنید، قیمت روز و موجودی را در کتاب‌جم ببینید و نسخه‌ی چاپی‌اش را سفارش دهید. خواندن فروید شاید نگاه شما را به خواب‌هایتان، به لغزش‌های کوچک روزمره و حتی به خودتان کمی تغییر دهد.
