از سقراط تا سارتر

گزیده ای از کتاب، از سقراط تا سارتر از سقراط تا سارتر پژوهشي سترك است كه فلسفه را به نيرويي در زندگي ما ، دنياي ما و روياهاي ما برمي گرداند . از سقراط تا سارتر نگاه انتقادي نويني است به متفكران بزرگي كه با انديشه هاي خويش تمدن ما را ساختند . از سقراط تا سارتر نگاهي نو به زندگي و روزگار فيلسوفان بزرگ است. اين كتاب انديشه برانگيز ما را از سپيده دمان فلسفه غرب در آتن افلاطون به دنياي امروزي مي آورد كه در آن نيروي ماركسيسم اذهان بخش مهمي از مردم جهان را تسخير كرده است . در آغاز کتاب، از سقراط تا سارتر؛ می خوانیم يادداشت مترجم پروفسور ت. ز. لاوين كه سال‌ها استاد فلسفه در دانشگاه جورج واشنگتن بوده است، از سقراط تا سارتر را نخست به‌صورت سريالى تلويزيونى براى مركز سخن‌پراكنى مريلند با همكارى شبكه 44 در شيكاگو فراهم كرد و سپس نوارهاى ويدئويى آن رابراى يك دوره آموزشى فلسفه در اختيار كالج‌ها و دانشگاه‌ها قرار داد. مؤلف در اين كتاب كوشيده است معنايى از فلسفه چونان پديده و در عين حال پديدآورنده تمدن انسانى ارائه دهد و موقعيت تاريخى، اجتماعى، سياسى و فرهنگى‌ئى را كه هريك از فيلسوفان سخنگوى آن بوده‌اند معرفى نمايد. مؤلف قصد نداشته تاريخ فلسفه بنويسد ازاين رو به بحث درباره چند فيلسوف مهم پرداخته و با اشاره به ساير فلاسفه، نظرات كليه آنان را با ديدى انتقادى نگريسته است. اينجانب در سال‌هاى اخير همواره با اين خواست علاقه‌مندان به فلسفه، به‌ويژه دانشجويان روبه‌رو بوده‌ام كه كتابى جامع و در عين حال ساده درباره كليات فلسفه معرفى كنم كه دانشى عمومى و اجمالى از فلسفه به آنان بدهد. مترجم بر اين باور است كه كتاب حاضر اين نياز خوانندگان را به ميزان زيادى برآورده مى‌سازد. از دوست و همكار عزيزم اصغر مهدى‌زادگان سپاسگزارم كه از سر لطف دستنويس را بازخوانى كرد و نكات اصلاحى قابل توجهى را پيشنهاد داد و نيز از خانم سيما اكرم‌زاده كه زحمت حروفچينى را برعهده داشتند و تغييرات مكرر در نمونه‌هاى حروفچينى را كه ناشى از خطاهاى اينجانب بود با بردبارى تحمل نمودند. پ. ب. گنجانيده‌ها درآمد: پرسش‌هاى پايان ناپذير        21 ـ شاخه‌هاى اصلى فلسفه و پرسش‌ها و پاسخ‌هاى آن. چرا فلسفه تحصيل مى‌كنيم. حملات به فلسفه. كوشش براى تصور جهانى بدون فلسفه. در اين كتاب آثار چند فيلسوف مهم و نگرش‌هاى آنان درباره انسان، خدا، طبيعت، تاريخ، حقيقت، اخلاق و سياست مورد بررسى قرار گرفته است؛ و نيز ديدگاه‌هاى فلسفى مسلط بر فلسفه معاصر معرفى و نقد شده است. بخش يكم: افلاطون فضيلت دانش است 31 موقعيت تاريخى: از عصر زرين آتن در دوران حاكميت پريكلس تا شكست آتن دمكراتيك توسط اسپارت در جنگ پلوپونز. حاكميت سى‌گانه؛ خارميدس و كريتياس. فلسفه سقراطى. محاكمه و مرگ سقراط. زندگى افلاطون. افلاطون و سياست‌هاى ضدّ انقلابى در آتن. مفهوم فرمانروا ـ فيلسوف. سايه و جوهر 45 افلاطون چونان تدوين‌گر فيلسوفان متضاد جهان يونانى. صورت مناظره. منابع افلاطون: روش سقراطى؛ تعريف سقراطى؛ فيلسوفان پيش از سقراط، هراكليتوس و پارمنيدس. سوفيست‌ها. تركيب مابعدالطبيعه‌اى افلاطون و ابراز آن در تمثيل غار. انطباق تمثيل. دوران معاصر. خط فاصل 59 نظريه شناخت افلاطون. شناخت راستين چيست و چگونه مى‌شود به آن نايل شد؟ خط فاصل: جدول چهار سطح شناخت، هر سطح با موضوعات خودش و روش خودش براى شناخت آن‌ها. عقيده در مقابل شناخت. نظريه صورت‌ها (مُثُل، جوهر). مثال نيك. معناى «ديالكتيك» براى افلاطون. بالندگى از غار به مثال نيك چونان نمادى مسيحى. روح سه‌گانه 73 افلاطون در مقابل سوفيست‌ها؛ حقيقت تغييرناپذير صور افلاطونى در مقابل نسبيت‌گرايى فرهنگى و اخلاقى معاصر. تحليل مثال عدالت، كتاب اول جمهورى. صورت يا مثال انسان. نظريه روح سه‌گانه، نسبت آن با روان‌شناسى معاصر، به‌ويژه با فرويد. ارابه‌ران و دو اسب. انسان، شير، و اژدها. اخلاق افلاطون: «عدالت» در روح. خير اعلا زندگى خردمندانه است. فضيلت دانش است. دولت آرمانى (ايده‌آل) 87 فلسفه سياسى افلاطون: عدالت در حكومت آرمانى طبق الگوى سرشت سه‌گانه روح انسانى و عدالت آن، هماهنگى شايسته اجزا. سه طبقه جامعه و آموزش آن‌ها براى اجراى وظايف‌شان: توليدكنندگان؛ مديران و سپاهيان؛ پادشاهان فيلسوف. دروغ شريفانه. موقعيت زنان. «به‌دست آوردن و خرج كردن»، زندگى توليدكنندگان. زندگى منضبط و مبتنى بر رياضت طبقه نگهبان. خودكامگى سياسى. نقد دليل موجه از طريق حقيقت مطلق. چه كسى مراقب نگهبانان است؟ اتهام تماميت‌گرايى عليه جمهورى. بخش دوم: دكارت گذار تاريخى به جهان مدرن 101 «ترور تاريخ» پس از انقراض تمدن آتن، «انحطاط و زوال» امپراطورى روم. جهان‌بينى كلاسيك افلاطون و ارسطو مبتنى بر تصور جهان طبيعى، عقلانى، منتظم، اخلاقى و غايت‌گرايانه‌اى بود كه