حیرت | شگفتی های روزمره چگونه زندگی ما را متحول می کنند؟

معرفی کتاب حیرت نوشته داکر کلنتر کتاب حیرت نوشته داکر کلتنر به ترجمه امیرحسین فتوحی توسط نشر هورمزد به چاپ رسیده است. آنچه که ما از حیرت می‌دانیم رازآلود بودن آن است. وقتی منظره‌ای شگفت‌انگیز را می‌بینیم یا متوجه راه رفتن کودکی برای اولین بار می‌شویم، چه احساسی در ما به وجود می‌آید؟ چگونه جوشش جمعی یک جمعیت یا آوازخوانی هماهنگ و دسته‌جمعی را در قالب کلمات بیان کنیم یا چطور شگفتی حاصل از مشاهده‌ی آثار هنری با چندین قرن قدمت را بیان نماییم؟ تا 15 سال قبل، چیزی به نام علم حیرت وجود نداشت. حیرت یعنی تجربه‌ای که در مواجهه با چیزی عظیم کسب می‌کنیم که درک ما را از جهان تعالی می‌بخشد. دانشمندان هیجاناتی از قبیل ترس و تنفر را بررسی کرده‌اند که به نظر می‌رسد برای بقای انسان ضروری است. متفکرین به این مسئله پرداخته‌اند که ما چگونه نیازهای اساسی خود را در اجتماع برآورده کرده‌ایم. ما به دلیل ظرفیت همکاری به حیات خود ادامه دادیم، جوامع مختلف تشکیل دادیم و فرهنگ‌هایی ساختیم که حس هویت مشترک ما را تقویت می‌کند. همه این کنش‌ها تحت تأثیر حیرت است. کتاب حیرت | زندگی حیرت‌آور و حیرت‌های زندگی کلتنر مثل یک کارآگاه همه‌جا به دنبال حیرت بود: در منابع تاریخی و ادبی، مقالات علمی، زندگی مصاحبه‌شونده‌ها و تجارب خودش. این کتاب چیزی فراتر از یک راهنمای میدانی است. داکر کلتنر ، نویسنده آثار پرفروش و استاد روانشناسی در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، به دنبال برملا کردن رازهای زندگی خوب است. خودش این‌طور می‌گوید: “پس از 20 سال تدریس خوشبختی، به یک پاسخ رسیدم: به دنبال حیرت باشید”. کلتنر تحت نظر پل اکمن، روانشناس و پیشگام در مطالعه هیجانات و حالات چهره در فرهنگ‌های مختلف، به مطالعه پرداخت (به گفته اکمن، بیان معین هیجانات امری جهانی است، دیدگاهی که توسط دیگر روانشناسان به چالش کشیده شده است). کلتنر هم مانند اکمن سرش شلوغ است و از او به‌عنوان متخصص هیجانات یاد می‌شود. او با پیکسار در تولید انیمیشن پشت‌ورو همکاری کرد. حیرت؛ تجربه ای به قدمت بشر کلتنر در ابتدای کتابش حیرت را این‌گونه تعریف می‌کند: احساس مواجهه با چیزی عظیم که درک کنونی ما از جهان را تعالی می‌بخشد. در این تعریف نکات بسیاری نهفته است: تجربه ما از حیرت مقید به مفاهیم فرهنگی، جایگاه ما در کیهان و بستر است (اینکه آیا کوه برای ما حیرت‌انگیز یا ترسناک است شاید به‌احتمال وقوع بهمن در محل زندگی ما بستگی داشته باشد). کلتنر به ما می‌گوید که تجربه حیرت در بین فرهنگ‌های مختلف متفاوت است، اما یک هیجان همگانی بوده که زبان خاص خودش را دارد و با مورمور شدن، اشک و آواهایی نظیر وای و آه همراه است. کلتنر به این مسئله اشاره کرده که حیرت تاریخ تیره‌وتاری داشته است، اما در حال حاضر هیچ ترسی در پی ندارد و همچنین به مطالعه‌ای اشاره کرده که حیرت را در کنار هیجاناتی مانند شادی و تحسین قرار می‌دهد. در نگاه کلتنر، حیرت تجربه‌ای شریف است که منجر به شگفتی، خلاقیت و همکاری می‌شود. او این مسئله را در سال 2019 و در زمان مرگ برادرش، رالف، به دلیل سرطان روده بزرگ درک کرد و درباره احساسات تحول‌آفرین پس از آن رویداد نوشت. او برای درک حیرت و متقاعد کردن ما نسبت به ارزش‌های آن در منابع مختلف، اعم از متون عرفانی تا گفتگو با هنرمندان، به دنبال حیرت رفت. در این راستا، او نشان می‌دهد که محرک‌های حیرت متنوع بوده و آن‌ها را به هشت شگفتی تقسیم‌بندی می‌کند. کلتنر مثل یک کارآگاه به مشاهده حالات چهره و ایماواشاره مصاحبه‌شوندگان پرداخت. داکر کلتنر نویسندۀ کتاب حیرت؛ انسانی خردمند کلتنر در فصل یک کتاب از بازدید زندان سن کونتین در سان‌فرانسیسکو و برخورد با یک زندانی می‌گوید که تجارب حیرتش را برای کلتنر تعریف می‌کند. این بخش مهمی از کتاب بوده که پاسخی به منتقدان کتاب‌های خودیاری است: اینکه راه‌حل پیشنهادی نویسنده، اگر هم مؤثر باشد، به درد همه نمی‌خورد. کلتنر متوجه شد که زندانیان در مواجهه با شرایط دشوار هم حیرت را تجربه می‌کنند. برقراری ارتباط میان تحقیقات علمی و داستان‌های مبهمی که ما درباره خودمان و هیجاناتمان تعریف می‌کنیم، دشوار است. علوم پایه و علوم انسانی اغلب به یک زوج ناسازگار تشبیه می‌شوند و کلتنر به دنبال اشاره به هر دوی این علوم بوده و درباره عصب واگ و سنت فرانسیس صحبت می‌کند. داکر کلتنر در این کتاب نقش‌های مختلفی را برعهده می‌گیرد. گاهی یک دانشمند است که به‌دقت دانش ما راجع به هیجانات انسانی بررسی می‌کند؛ همچنین گاهی یک قوم‌نگار می‌شد و با زندانیان و هنرمندان درباره حیرت بحث می‌کرد؛ او همچنین یک راهنمای روحانی بوده که ما را به سمت یک هیجان سوق می‌دهد که منجر به حس کوچکی می‌شود؛ و درنهایت، کلتنر یک انسان خردمند آگاه از وضعیت بوده که با پیکسار ه