پرش به محتوای صفحه

سینما و تئاتر

این دسته کتاب‌هایی درباره سینما و تئاتر را در بر دارد؛ از تحلیل آثار کارگردان‌ها و جستارهای سینمایی تا کتاب‌هایی درباره صحنه و نمایش.
کتاب‌های این دسته۱٬۰۸۴ کتاب
چینشپرفروش‌ترین
جلد کتاب الگوهای زمان (کنجی میزوگوچی و دهه 1930)

دونالد کیریهارا

ترجمه‌ی علی جمشیدی

نگاه

۲۰٪۵۲۵٬۰۰۰۴۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کلاین،سارتر و تخیل در فیلم های اینگمار برگمان

دن ویلیامز

ترجمه‌ی نیکا خمسی

نگاه

۲۰٪۶۷۵٬۰۰۰۵۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب جنگ ها و بدن ها (نشانه تن در فرهنگ و سینمای پساجنگ ژاپن (1945-1965))
۱۲٪۵۷۵٬۰۰۰۵۰۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شش کارگردان اروپایی

پیتر هارکورت

ترجمه‌ی پریسا فتوحی

ناهید

۲۰٪۶۵۰٬۰۰۰۵۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نگاه و صدا (جستارهایی در باب سینما)

پاسکال بونیتزر

ترجمه‌ی قاسم روبین

ناهید

۲۰٪۱۲۰٬۰۰۰۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ژیگا ورتوف (سینمای مستند)

ن.پ.ابراموف

ترجمه‌ی قاسم روبین

ناهید

۲۰٪۱۲۰٬۰۰۰۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تئاتر مدرن در پرتو نظریه و عمل 1 (رئالیسم و ناتورالیسم)

جی. ال. استیان

ترجمه‌ی عبدالحسین مرتضوی

مهرگان خرد

۲۰٪۱۸۰٬۰۰۰۱۴۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تئاتر مدرن در پرتو نظریه و عمل 2 (سمبولیسم،سورئالیسم و ابزورد)

جی. ال. استیان

ترجمه‌ی عبدالحسین مرتضوی

مهرگان خرد

۲۰٪۳۰۰٬۰۰۰۲۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کارگردان ها در تمرین (جهان پنهان)

سوزان لتزلر کول

ترجمه‌ی سمیه نصرالهی، رفیق نصرتی

مهرگان خرد

۲۰٪۲۰۰٬۰۰۰۱۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب قصه بازی نمایش 1 همراه 7 عروسک انگشتی (جشن نیمه کاره!)
۲۰٪۶۹۰٬۰۰۰۵۵۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب قصه بازی نمایش 2 همراه 6 عروسک انگشتی (هرکسی جای خودش!)
۲۰٪۷۳۰٬۰۰۰۵۸۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ماتریکس 2 (باز گذاری)

لاری واچفسکی، اندی واچفسکی

ترجمه‌ی سارا صفاتی، فرهاد ارکانی

مس

۲۰٪۸۰٬۰۰۰۶۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب فراسوی نگاتیوها (ساختار گفتمانی در فیلم های سینمای ایران)

رسول نظرزاده

ترجمه‌ی بهزاد ملک پور اصل، محمدحسین شریف زادگان

مروارید

۲۰٪۲۳۰٬۰۰۰۱۸۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مروا نبیلی:شاعر و سینماگر

کامیار عابدی

مروارید

۲۰٪۱۴۰٬۰۰۰۱۱۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب معنا در تئاتر

ریک ناولز

ترجمه‌ی محسن نوبخت

مروارید

۲۰٪۲۷۰٬۰۰۰۲۱۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نکته های اساسی در فیلمنامه نویسی

زاندر بنت

ترجمه‌ی غلامرضا صراف

مروارید

۲۰٪۲۸۰٬۰۰۰۲۲۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب گفت و گو با برشت

ورنر هشت

ترجمه‌ی محمدرضا خاکی

مات

۲۰٪۱۹۰٬۰۰۰۱۵۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب فیلم به مثابه فلسفه
۲۰٪۴۹۰٬۰۰۰۳۹۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کینو-آگورا:سینه فیلیای نوین

گیریش شامبو

ترجمه‌ی نوید پورمحمدرضا

لگا

۲۰٪۳۲۰٬۰۰۰۲۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کینو-آگورا:مونتاژ

ژاک اومون

ترجمه‌ی مهدیس محمدی

لگا

۲۰٪۳۲۰٬۰۰۰۲۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کینو-آگورا:دکوپاژ

تیموتی بارنار

ترجمه‌ی قاسم مومنی

لگا

۲۰٪۳۲۰٬۰۰۰۲۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کینو-آگورا:میزانسن

فرانک کسلر

ترجمه‌ی حسام الدین موسوی ریزی

لگا

۲۰٪۳۲۰٬۰۰۰۲۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کینو-آگورا:سینمای نقد اجتماعی

فرانک فیشباخ

ترجمه‌ی کیانوش اخباری

لگا

۲۰٪۱۶۰٬۰۰۰۱۲۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب چشم جان بین (ملاحظاتی پیرامون زیباشناسی فیلم)
۲۰٪۳۵۰٬۰۰۰۲۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب برش های کوتاه (گپ و گفت های سینمایی)

لارنس گربل

ترجمه‌ی آرش کلانتری

فرهنگ جاوید

۲۰٪۷۹۹٬۰۰۰۶۳۹٬۲۰۰تومان
جلد کتاب حضور با واسطه و رویکردهای جایگزین:دو مقاله درباره ی حضور صحنه ای و هنر اجرا (نقره فام/تئاتر امروز 3)
۲۰٪۶۸٬۰۰۰۵۴٬۴۰۰تومان
جلد کتاب فرهنگ سینمای فارسی (1309-1357)،(2جلدی،باقاب)

وحید علیرضائی

ترجمه‌ی حسین محبی

عنوان

۲۰٪۲٬۶۰۰٬۰۰۰۲٬۰۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب میدان خانواده در نمایشنامه

شهرام احمدزاده

ترجمه‌ی حسن ره آورد

عنوان

۲۰٪۱۱۰٬۰۰۰۸۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب از دل ویرانه ها:درباره ی تئاتر اروپای شرقی (نه مقاله و یک گزارش)

پگاه صمدزاده

ترجمه‌ی منصوره وحدتی احمدزاده

عنوان

۲۰٪۱۲۰٬۰۰۰۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب زنده باد تئاتر (پیام های روز جهانی تئاتر از 1962 تا 2024)

پگاه صمدزاده

ترجمه‌ی حسین محبی

عنوان

۲۰٪۳۳۰٬۰۰۰۲۶۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب روش های پژوهش در تئاتر و اجرا

باز کرشا، هلن نیکولسون

ترجمه‌ی شیرین بزرگمهر، سحر مشگین قلم

علم

۲۰٪۵۵۰٬۰۰۰۴۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب 101 بازی نمایشی (سرگرمی و آموزش با بازی و ایفای نقش)

پائول رویاکرز

ترجمه‌ی حسین فدایی‌حسین

صابرین

۲۰٪۵۱۰٬۰۰۰۴۰۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب خلاقیت نمایشی (ویژه کارشناسی و کارشناسی ارشد هنر)

حامد امرایی

ترجمه‌ی حسین محبی

شباهنگ

۲۰٪۷۵۰٬۰۰۰۶۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب یازده شاهکار ماندگار سینمای فرانسه (به انتخاب منتقدان سینمای ایران)
۲۰٪۱۲۵٬۰۰۰۱۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب برگمان به روایت برگمان

استیگ بیورکمان

ترجمه‌ی مسعود اوحدی

سروش

۲۰٪۱٬۱۰۰٬۰۰۰۸۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ادبیات فیلم (جایگاه سینما در علوم انسانی)

ویلیام جینکز

ترجمه‌ی محمدتقی احمدیان، شهلا حکیمیان

سروش

۲۰٪۲۳۰٬۰۰۰۱۸۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب فن برنامه سازی تلویزیونی

جرالد میلرسون

ترجمه‌ی مهدی رحیمیان

سروش

۲۰٪۱۳۰٬۰۰۰۱۰۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب انیمیشن در تلویزیون

اسماعیل شرعی

ترجمه‌ی حسین محبی

سروش

۲۰٪۷۰٬۰۰۰۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نظریه های جدید در مطالعات ادبیات نمایشی و تئاتر (رویکردی بینارشته ای)
۲۰٪۱۸۸٬۰۰۰۱۵۰٬۴۰۰تومان
جلد کتاب وظایف کارگردان در تئاتر

هیو موریسون

ترجمه‌ی حسن پارسایی

سروش

۲۰٪۲۴۰٬۰۰۰۱۹۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سینمای مستند ایران (عرصه تفاوتها)

محمد تهامی نژاد

ترجمه‌ی احمد اخوت

سروش

۲۰٪۹۰٬۰۰۰۷۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اقتباس برای تلویزیون و سریال

شانون ولز-لاسان

ترجمه‌ی سروش جنتی

سروش

۲۰٪۱٬۴۰۰٬۰۰۰۱٬۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب برنامه سازی تلویزیونی

جیم آونز

ترجمه‌ی مهدی رحیمیان

سروش

۲۰٪۲٬۳۴۰٬۰۰۰۱٬۸۷۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مقدمه بر تئاتر (آینه طبیعت)

اورلی هولتن

ترجمه‌ی محبوبه مهاجر

سروش

۲۰٪۳۴۰٬۰۰۰۲۷۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سی و شش وضعیت نمایشی

ژرژ پولتی

ترجمه‌ی جمال آل احمد، عباس بیاتی

سروش

۲۰٪۲۵۰٬۰۰۰۲۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شناخت عوامل نمایش

ابراهیم مکی

ترجمه‌ی حسن ره آورد

سروش

۲۰٪۶۴۰٬۰۰۰۵۱۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب طراحی صدا برای فیلم

تیم هریسون

ترجمه‌ی مرتضی دهنوی

سروش

۲۰٪۱٬۳۷۰٬۰۰۰۱٬۰۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مبانی کارگردانی تئاتر

الکساندر دین، لارنس کارا

ترجمه‌ی مسعود اوحدی

سروش

۲۰٪۷۳۰٬۰۰۰۵۸۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سینمای ایران امروز،دیروز (مصاحبه با سینماگران قبل و بعد از انقلاب)،(گلاسه)
۲۰٪۲۵۰٬۰۰۰۲۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب لینچ از زبان لینچ (هنر هفتم10)

کریس رادلی

ترجمه‌ی سامان رضایی

سرزمین اهورایی

۲۰٪۱٬۳۰۰٬۰۰۰۱٬۰۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سایه روشن های آنتونی هاپکینز:زندگی و آثار (هنر هفتم20)

مایکل فینی کالان

ترجمه‌ی غلامحسین سالمی

سرزمین اهورایی

۲۰٪۵۵۰٬۰۰۰۴۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سینمای طبیعی

جانی چلاتی

ترجمه‌ی تارا کابلی

نشر نی

۱۲٪۴۰۰٬۰۰۰۳۵۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مبانی مطالعات سینمایی و نقد فیلم (با بررسی و تحلیل نمونه هایی از فیلم های مهم تاریخ سینما از...)
۱۲٪۸۲۰٬۰۰۰۷۲۱٬۶۰۰تومان
جلد کتاب مفاهیم نقد فیلم (تحلیل نئوفرمالیستی و مقالات دیگر)

مجید اسلامی

ترجمه‌ی احمد اخوت

نشر نی

۱۲٪۲٬۱۰۰٬۰۰۰۱٬۸۴۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب روزی روزگاری در هالیوود

کوئنتین تارانتینو

ترجمه‌ی علیرضا شفیعی‌نسب

مون

۲۰٪۹۹۰٬۰۰۰۷۹۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ تئاتر جهان 3

اسکار گروس براکت

ترجمه‌ی هوشنگ آزادی‌ور

مروارید

۲۰٪۹۵۰٬۰۰۰۷۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ تئاتر جهان 2

اسکار گروس براکت

ترجمه‌ی هوشنگ آزادی‌ور

مروارید

۲۰٪۹۵۰٬۰۰۰۷۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ تئاتر جهان 1

اسکار گروس براکت

ترجمه‌ی هوشنگ آزادی‌ور

مروارید

۲۰٪۹۵۰٬۰۰۰۷۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تئاتر و اسلام

ماروین کارلسون

ترجمه‌ی الهام معدنی، بهزاد لطفی

لگا

۲۰٪۲۲۰٬۰۰۰۱۷۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شب من در خانه مو (عشق در سینما 4)

صالح نجفی

ترجمه‌ی حسین محبی

لگا

۲۰٪۶۰٬۰۰۰۴۸٬۰۰۰تومان

درباره‌ی سینما و تئاتر

تاریکی سالن، پرده‌ای که روشن می‌شود یا صحنه‌ای که نور می‌گیرد، و چند دقیقه بعد همه‌ی حواس‌مان پیش قصه‌ای است که آدم‌های دیگر ساخته‌اند. سینما و تئاتر از قدیمی‌ترین و پرکشش‌ترین راه‌های قصه‌گویی‌اند و کتاب‌های این حوزه به ما نشان می‌دهند پشت این جادو چه چیزی هست: چه کسی فیلمنامه را می‌نویسد، بازیگر چطور نقش می‌سازد، کارگردان چطور نگاه می‌کند، و چرا بعضی فیلم‌ها و نمایش‌ها سال‌ها در ذهن می‌مانند. در این صفحه می‌بینید در دسته‌ی سینما و تئاتر چه کتاب‌هایی هست، چطور بر اساس علاقه و هدف خودتان یکی را انتخاب کنید و از کجا شروع کنید.

ممکن است دانشجوی رشته‌ی هنر باشید، ممکن است بازیگر یا نویسنده‌ی جوان باشید، یا فقط عاشق فیلم دیدن که می‌خواهید بیشتر بفهمید. برای هر گروه بخش جدا داریم. لحن ما ساده است و درباره‌ی هر کتاب فقط چیزی می‌گوییم که از عنوانش برمی‌آید.

چرا درباره‌ی سینما و تئاتر کتاب بخوانیم؟

فیلم دیدن و نمایش دیدن به خودی خود لذت‌بخش است. پس چرا کتاب؟ چون کتاب چیزی را نشان می‌دهد که در تماشا نمی‌بینیم: چرا این صحنه این‌طور فیلم‌برداری شده؟ چرا فلان کارگردان همیشه از یک نوع نما استفاده می‌کند؟ چطور یک نمایش‌نامه‌ی چهارصد ساله هنوز روی صحنه زنده است؟ کتاب‌ها به ما زبان و ابزار می‌دهند تا چیزی را که می‌بینیم بهتر بفهمیم و دربارش حرف بزنیم.

کتاب‌های سینما و تئاتر چند کار مشخص انجام می‌دهند:

  • آموزش می‌دهند: فیلمنامه‌نویسی، بازیگری، کارگردانی و طراحی صحنه.
  • تحلیل می‌کنند: آثار یک کارگردان یا یک جریان را بررسی می‌کنند.
  • تاریخ می‌گویند: از آغاز یک هنر تا تحول‌های بعدی.
  • نظریه می‌سازند: پرسش‌های بنیادی درباره‌ی روایت، تصویر و صحنه را باز می‌کنند.
  • خاطره ثبت می‌کنند: گفت‌وگو با هنرمندان و روایت شخصی از دوره‌هایی که رفته‌اند.

گروه‌های اصلی کتاب‌های سینما و تئاتر

وقتی وارد این دسته می‌شوید، انبوهی از عنوان‌ها می‌بینید. تقسیم آن‌ها به چند گروه انتخاب را ساده‌تر می‌کند.

کتاب‌های آموزشی و حرفه‌ای

این کتاب‌ها برای کسانی است که می‌خواهند کاری یاد بگیرند. عنوانی مثل «کلاس پیشرفته فیلمنامه‌نویسی» از نامش پیداست که برای نویسنده‌ی فیلمنامه است و سطح «پیشرفته» را خطاب قرار می‌دهد. یا «هدایت بازیگران (خلق بازی‌های به یاد ماندنی در سینما و تلویزیون)» که از عنوانش برمی‌آید به کار کارگردان با بازیگر می‌پردازد. اگر در کارگاه یا کلاس هنر شرکت می‌کنید، این نوع کتاب‌ها همراه خوبی برای تمرین است.

کتاب‌های تحلیل آثار و کارگردان‌ها

گروهی از کتاب‌ها به یک کارگردان اختصاص دارند. مثال‌هایی که در این دسته می‌بینید: «سینمای دیوید لینچ» و «امید بازیافته: سینمای آندری تارکوفسکی». هر دو از نامشان پیداست که به سینمای یک فیلمساز مشخص می‌پردازند. این کتاب‌ها برای کسی خوب است که فیلم‌های آن کارگردان را دیده و می‌خواهد فراتر از تماشا برود.

کتاب‌های تئاتر

در این گروه، هم کتاب‌هایی درباره‌ی یک جریان می‌بینید و هم درباره‌ی یک نمایش‌نامه‌نویس. عنوان «تئاتر نو در فرانسه» نشان می‌دهد که به جریان تئاتر یک کشور و دوره‌ی مشخص نگاه می‌کند. «راز شکسپیر» هم از نامش پیداست که به موضوعی مربوط به شکسپیر می‌پردازد. «نمایش عروسکی» هم برای علاقه‌مندان به شکل خاصی از نمایش است.

کتاب‌های نظریه و مطالعات نمایش

عنوانی مثل «نظریه‌های جدید در مطالعات ادبیات نمایشی و تئاتر (رویکردی بینارشته‌ای)» بیشتر برای دانشجو و پژوهشگر است و نگاه نظری دارد. این کتاب‌ها معمولا سنگین‌ترند و پیش‌زمینه می‌خواهند.

کتاب‌های بین‌رشته‌ای و فرهنگی

گاهی کتاب سینما و تئاتر را با ادبیات، شهر، موسیقی یا تاریخ ترکیب می‌کند. عنوان «چگونگی بازنمایی شهر در ادبیات و سینما: تهران و پاریس» از نامش پیداست که سینما را در کنار ادبیات و شهر بررسی می‌کند. «موسیقی کلاسیک در سده‌ی بیستم» هم که در این دسته دیده می‌شود، نشان می‌دهد مرز هنرها گاهی باز است.

خاطره و گفت‌وگو

کتابی مثل «از سینماتک پاریس تا کانون فیلم تهران (رودررو با فرخ غفاری)» از نامش پیداست که در قالب گفت‌وگو با یک چهره‌ی سینمایی است. کتاب‌های گفت‌وگو و خاطره، تاریخ را با صدای آدم‌ها روایت می‌کنند و خواندنشان راحت‌تر از متن نظری است.

خواننده‌ی سینما و تئاتر: شما کدام‌یک هستید؟

دانشجوی هنر و سینما

شما به کتاب‌های مرجع و آموزشی نیاز دارید. برای درس‌هایی مثل تاریخ سینما، نظریه‌ی فیلم، فیلمنامه و بازیگری، معمولا یک کتاب اصلی و چند کتاب کمکی لازم است. حتما منبع معرفی‌شده‌ی استاد را با ویراست و چاپ کتاب مقایسه کنید.

فیلمنامه‌نویس و نویسنده‌ی جوان

اگر می‌خواهید فیلمنامه بنویسید، کتاب‌های آموزش نگارش را کنار خواندن فیلمنامه‌ها و دیدن فیلم‌ها قرار بدهید. کتاب به شما ساختار را می‌آموزد، اما مهارت واقعی با نوشتن و بازنویسی به دست می‌آید.

بازیگر و کارگردان

کسی که روی صحنه یا مقابل دوربین کار می‌کند، به کتاب‌هایی درباره‌ی بازی، هدایت بازیگر، طراحی صحنه و نمایش نیاز دارد. این کتاب‌ها بدون تمرین عملی کافی نیستند، اما ابزار فکری خوبی می‌دهند.

سینمادوست و تماشاگر تئاتر

اگر فقط عاشق دیدن هستید، کتاب‌های تحلیل و گفت‌وگو برای شما جذاب‌ترند. آن‌ها به دیدن‌های بعدی شما عمق می‌دهند.

پژوهشگر

کسی که مقاله یا پایان‌نامه می‌نویسد، به کتاب‌های نظری و تاریخی نیاز دارد. برای شما، ارجاع‌ها، نمایه و ویراست اهمیت زیادی دارد.

چند عنوان از سینما و تئاتر

در ادامه چند نمونه از این دسته آمده است. درباره‌ی محتوا فقط بر اساس عنوان می‌گوییم. برای مشخصات کامل هر کتاب، صفحه‌ی خودش را ببینید.

  • کلاس پیشرفته فیلمنامه‌نویسی: برای کسی که مقدمات نگارش فیلمنامه را می‌داند.
  • هدایت بازیگران: درباره‌ی کار کارگردان با بازیگر در سینما و تلویزیون.
  • سینمای دیوید لینچ: بررسی آثار یک فیلمساز مشخص.
  • امید بازیافته: سینمای آندری تارکوفسکی: بررسی سینمای تارکوفسکی.
  • تئاتر نو در فرانسه: درباره‌ی جریانی از تئاتر فرانسه.
  • راز شکسپیر: عنوانی برای علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌نویس بزرگ انگلیسی.
  • نمایش عروسکی: برای علاقه‌مندان به تئاتر عروسکی.
  • از سینماتک پاریس تا کانون فیلم تهران: گفت‌وگو با فرخ غفاری.

چطور کتاب مناسب سینما و تئاتر را انتخاب کنیم؟

اول هدف را روشن کنید

می‌خواهید یاد بگیرید، تحلیل کنید یا فقط لذت ببرید؟ کتاب آموزشی با کتاب تحلیلی خیلی فرق دارد. اگر می‌خواهید فیلمنامه بنویسید، کتاب آموزشی بردارید و اگر می‌خواهید فیلم‌های یک کارگردان را بهتر بفهمید، کتاب تحلیلی.

سطح خود را بشناسید

بعضی کتاب‌ها برای مبتدی نوشته شده‌اند و بعضی برای پیشرفته. کلمه‌هایی مثل «مقدماتی»، «پیشرفته» یا «نظریه‌ها» در عنوان می‌تواند راهنمای خوبی باشد.

به فیلم‌ها و نمایش‌هایی که دیده‌اید فکر کنید

کتاب تحلیلی درباره‌ی کارگردانی وقتی بیشتر لذت می‌دهد که چند فیلم او را دیده باشید. اگر هنوز ندیده‌اید، اول فیلم‌ها را ببینید، بعد کتاب را بخوانید. برای تئاتر هم همین‌طور: اگر متن نمایش را خوانده یا اجرای آن را دیده‌اید، کتاب تحلیلی بهتر جا می‌افتد.

ترجمه یا تألیف؟

بخش بزرگی از کتاب‌های این حوزه ترجمه است. کیفیت ترجمه و آشنایی مترجم با اصطلاحات فنی، مهم است. پیش از خرید، نام مترجم و ناشر را ببینید.

مسیر پیشنهادی برای شروع

  1. چند فیلم یا نمایش از یک کارگردان یا جریان را ببینید.
  2. سراغ کتاب معرفی یا گفت‌وگو بروید تا فضا روشن شود.
  3. اگر خواستید یاد بگیرید، کتاب آموزشی مقدماتی بردارید.
  4. بعد به سراغ کتاب تحلیلی درباره‌ی همان کارگردان یا جریان بروید.
  5. در نهایت، کتاب‌های نظری و تخصصی را بخوانید.

این ترتیب مثل غذا خوردن است: اول کمی مزه کنید، بعد سفارش اصلی را بدهید.

نگاهی به سینما، تئاتر و تفاوت‌شان

گاهی گمان می‌کنیم سینما و تئاتر یکی هستند، اما فرق‌های مهمی دارند. در تئاتر، بازیگر و تماشاگر در یک زمان و مکان‌اند و هر اجرا منحصر به فرد است. در سینما، تصویر از پیش ضبط می‌شود و ویرایش، ترکیب صدا و تصویر و نمای نزدیک به کارگردان قدرت زیادی می‌دهد. بازیگر تئاتر باید صدا و حرکتش را به آخرین ردیف برساند، اما بازیگر سینما گاهی با یک نگاه، احساس بزرگی را منتقل می‌کند.

کتاب‌ها این تفاوت‌ها را با جزئیات بررسی می‌کنند. در عین حال بسیاری از فیلم‌سازان از تئاتر آمده‌اند و بسیاری از نمایش‌ها از زبان سینما تأثیر گرفته‌اند. کتاب‌های بین‌رشته‌ای، مثل کتاب‌هایی که سینما و ادبیات را کنار هم می‌گذارند، همین ارتباط را بررسی می‌کنند.

سینما و تئاتر و ادبیات: پیوندی دیرینه

داستان و نمایش‌نامه در تاریخ همیشه به هم نزدیک بوده‌اند. بسیاری از فیلم‌ها بر پایه‌ی رمان یا نمایش‌نامه ساخته می‌شوند و بسیاری از نویسنده‌ها با فکر تصویر و صحنه می‌نویسند. اگر به این پیوند علاقه دارید، کتاب‌هایی که شهر، ادبیات و سینما را با هم بررسی می‌کنند، مثل عنوانی که تهران و پاریس را کنار هم می‌گذارد، راه جذابی برای فهم این رابطه است.

در این میان، شکسپیر جای خاصی دارد. نمایش‌نامه‌های او صدها بار روی صحنه و روی پرده رفته‌اند. کتابی که به راز او می‌پردازد، از عنوانش پیداست که کنجکاوی خواننده را هدف گرفته است. اگر تازه با او آشنا شده‌اید، پیش از خواندن تحلیل‌ها، خود نمایش‌نامه‌ها را ببینید یا بخوانید.

سینما و تئاتر در کنار هنرهای دیگر

این دسته بخشی از دنیای هنر است و با هنرهای دیگر پیوند دارد. اگر دوست دارید حوزه‌ی مطالعه‌تان را گسترده‌تر کنید، این مسیرها را پیشنهاد می‌کنیم.

  • برای پیوند تصویر و صدا، موسیقی را ببینید.
  • برای زمینه‌ی تاریخی و سبک‌ها، تاریخ هنر جای خوبی است.
  • برای فهم نگاه تصویری و نور و قاب، عکاسی را نگاه کنید.
  • برای دیدن ریشه‌های بصری و طراحی صحنه، نقاشی و طراحی را ببینید.

اشتباه‌های رایج هنگام خرید

انتخاب کتاب سنگین برای شروع

کتاب‌های نظری، مثل مطالعات نمایش با رویکرد بین‌رشته‌ای، بیشتر برای کسانی است که مقداری زمینه دارند. اگر تازه شروع کرده‌اید، اول گفت‌وگوها و کتاب‌های معرفی را بخوانید.

توقع مهارت از کتاب

کتاب آموزش فیلمنامه‌نویسی یا بازیگری راهنماست، اما مهارت واقعی با تمرین و کار عملی حاصل می‌شود. کتاب را با نوشتن و اجرا کردن همراه کنید.

خواندن بدون دیدن

کتاب درباره‌ی یک فیلم یا نمایش وقتی مؤثرتر است که آن اثر را دیده باشید. اگر ندیده‌اید، کتاب ممکن است لذت دیدن را هم از شما بگیرد و هم چیز زیادی نفهمید.

نادیده گرفتن ویراست

برای کتاب‌های درسی، ویراست و چاپ را ببینید. کتاب‌هایی که چاپ‌های مختلف دارند ممکن است در بخش‌هایی متفاوت باشند.

چند توصیه برای لذت بیشتر

  • کتاب را کنار فیلم بخوانید. فیلم را پیش از کتاب یا بعد از آن ببینید و مقایسه کنید.
  • دفتر یادداشت داشته باشید. فیلم‌ها و نمایش‌ها را با چند خط ثبت کنید.
  • با دوستان درباره‌شان حرف بزنید. تجربه‌ی جمعی، فهم را عمیق‌تر می‌کند.
  • به نمایش زنده سر بزنید. تئاتر زنده‌ی شهر خودتان، کنار کتاب، تجربه‌ای کامل می‌سازد.
  • از یک کارگردان شروع کنید. تمرکز روی یک نفر، نگاه شما را عمیق و منظم می‌کند.

فیلمنامه‌نویسی: از ایده تا صفحه

هر فیلم از یک ایده شروع می‌شود، اما ایده کافی نیست. فیلمنامه‌نویس باید ایده را به موقعیت، شخصیت و ساختار تبدیل کند. کتاب‌های آموزش نگارش معمولا چند مفهوم بنیادی را توضیح می‌دهند: شروع و پایان، نقطه‌ی عطف، هدف شخصیت و مانع پیش روی او، و تفاوت گفت‌وگوی خوب با گفت‌وگوی پرحرف.

چند تمرین ساده که کتاب‌ها پیشنهاد می‌دهند

بسیاری از کتاب‌های آموزشی تمرین‌هایی شبیه این پیشنهاد می‌کنند. یک صحنه‌ی کوتاه بنویسید که در آن دو نفر چیزی می‌خواهند اما یکی نمی‌خواهد بدهد. سپس همان صحنه را بدون هیچ گفت‌وگو بنویسید و فقط با حرکت و تصویر. بعد بخشی از یک فیلم مورد علاقه‌تان را به صورت فیلمنامه پیاده کنید تا ببینید نویسنده چطور در چند خط فضا را ساخته است. این تمرین‌ها کوچک‌اند، اما اگر ادامه بدهید، دست شما را باز می‌کنند.

کتابی که خود را «پیشرفته» معرفی می‌کند، معمولا فرض می‌کند شما این پایه‌ها را می‌دانید و به سراغ مسئله‌های ظریف‌تر می‌رود. اگر هنوز چند صحنه ننوشته‌اید، بهتر است اول با یک کتاب مقدماتی شروع کنید.

بازیگری و هدایت بازیگر

وقتی فیلمی را می‌بینیم و بازیگر را باورپذیر می‌یابیم، معمولا فراموش می‌کنیم پشت این باور، ساعت‌ها تمرین، گفت‌وگو و تصمیم‌گیری هست. کتاب‌هایی که درباره‌ی هدایت بازیگر نوشته می‌شوند، رابطه‌ی کارگردان و بازیگر را بررسی می‌کنند: چطور نقش را توضیح بدهیم، چطور بازیگر را آزاد بگذاریم، و چه وقت باید مداخله کنیم.

اگر بازیگر هستید، این کتاب‌ها به شما نشان می‌دهند کارگردان از شما چه انتظاری دارد و چطور می‌توانید بهتر با او همکاری کنید. اگر کارگردان هستید، به شما کمک می‌کنند زبان مشترکی با بازیگران پیدا کنید. در هر دو حالت، کتاب کنار تمرین و تجربه معنا پیدا می‌کند.

تئاتر عروسکی و اشکال خاص نمایش

نمایش فقط بازیگر انسانی روی صحنه نیست. تئاتر عروسکی سنتی طولانی دارد و در بسیاری از فرهنگ‌ها، از جمله فرهنگ ما، بخشی از سرگرمی و آموزش بوده است. کتابی با عنوان «نمایش عروسکی» برای کسانی است که می‌خواهند با این شکل نمایش آشنا شوند، خواه علاقه‌مند عادی باشند و خواه معلمی که می‌خواهد در کلاس از عروسک استفاده کند.

اگر با کودکان کار می‌کنید یا خودتان کودک درون دارید، این گروه از کتاب‌ها برای شما جذاب است. عروسک زبانی دارد که حرف زدن با بچه‌ها را آسان‌تر می‌کند و ساخت آن هم می‌تواند سرگرمی خانوادگی باشد.

سینمای یک فیلمساز: چرا کتاب تک‌کارگردان می‌خوانیم؟

وقتی چند فیلم از یک کارگردان دیده‌اید، متوجه یک صدای مشترک می‌شوید: نوع نور، ریتم، موضوع‌ها، رنگ حال و هوا. کتاب‌هایی که به یک فیلمساز اختصاص دارند، این صدای مشترک را نام‌گذاری می‌کنند. عنوان‌هایی مثل «سینمای دیوید لینچ» یا «امید بازیافته: سینمای آندری تارکوفسکی» نمونه‌هایی از این نوع‌اند.

مزیت این کتاب‌ها این است که فیلم‌ها را در کنار هم می‌بینید و مضمون‌های تکراری را کشف می‌کنید. اما یک هشدار هست: هر نویسنده یک برداشت دارد و لزوما همه با آن موافق نیستند. کتاب را مثل گفت‌وگو با یک دوست باهوش بخوانید که نظر خودش را می‌گوید و شما می‌توانید موافق یا مخالف باشید.

چند فیلم را پیش از کتاب ببینید؟

قانون دقیقی نیست، اما اگر دست‌کم دو یا سه فیلم از آن کارگردان دیده باشید، کتاب بهتر کار می‌کند. همچنین اگر فیلم‌های او در دسترس شماست، آن‌ها را کنار کتاب دوباره ببینید.

تاریخ سینمای ایران و کانون‌های فیلم

سینمای ایران تاریخی دارد که با جشنواره‌ها، کانون‌های فیلم و کلاس‌های سینمایی پیوند خورده است. کتاب‌هایی که با یک چهره‌ی سینمایی گفت‌وگو می‌کنند، یکی از جذاب‌ترین راه‌های آشنایی با این تاریخ‌اند. عنوان «از سینماتک پاریس تا کانون فیلم تهران» از نامش پیداست که مسیری را از یک شهر به شهر دیگر دنبال می‌کند. چنین گفت‌وگوهایی معمولا پر از خاطره‌اند و برای کسی که به تاریخ فرهنگی علاقه دارد، لذت‌بخش‌اند.

البته گفت‌وگو تنها روایت یک نفر است. اگر می‌خواهید تصویر کامل‌تری بگیرید، چند کتاب و چند دیدگاه را کنار هم بخوانید.

یک شب سینمایی در خانه: راهنمای کوچک برای علاقه‌مندان

فرض کنید می‌خواهید یک شب را با فیلم و کتاب بگذرانید. این ترتیب را امتحان کنید. اول فیلم را ببینید، بدون یادداشت و بدون توقف. فردا چند خط درباره‌ی حس‌تان بنویسید: کدام صحنه ماند؟ کدام شخصیت؟ بعد کتاب مرتبط را بردارید و فقط فصل مربوط را بخوانید. وقتی به تحلیل نویسنده می‌رسید، آن را با یادداشت خودتان مقایسه کنید. گاهی می‌بینید هم‌نظرید و گاهی متوجه چیزی می‌شوید که نمی‌دیدید.

این روش ساده، از هر فیلمی یک کلاس کوچک می‌سازد و بی‌خرج است. اگر دوستانی دارید که به سینما علاقه دارند، این کار را دسته‌جمعی هم می‌توانید انجام بدهید: یک فیلم، یک فصل از کتاب و یک گفت‌وگوی ساده.

شهر در پرده و روی صحنه

یکی از جذاب‌ترین موضوع‌های سینما و تئاتر، شهر است. وقتی فیلمی در تهران یا پاریس می‌گذرد، شهر فقط پس‌زمینه نیست و خودش نقش دارد: کوچه‌ها، نور، صدای خیابان و آدم‌هایی که در آن رفت‌وآمد می‌کنند. کتابی مثل «چگونگی بازنمایی شهر در ادبیات و سینما: تهران و پاریس» از نامش پیداست که همین موضوع را دنبال می‌کند و دو شهر را با هم مقایسه می‌کند.

اگر به فیلم‌هایی که در شهر خودتان می‌گذرند علاقه دارید، خواندن چنین کتاب‌هایی نگاه شما را به خیابان‌های آشنا عوض می‌کند. دفعه‌ی بعد که فیلمی را می‌بینید، به این فکر می‌کنید که کارگردان کدام گوشه‌ی شهر را انتخاب کرده و چرا.

نکته‌ای برای کسانی که می‌خواهند بنویسند

اگر دوست دارید فیلمنامه یا نمایش‌نامه بنویسید، مکان را جدی بگیرید. نویسنده‌های خوب شهر را طوری توصیف می‌کنند که خواننده بوی آن را حس کند. کتاب‌هایی که به بازنمایی شهر در هنر می‌پردازند، به شما نشان می‌دهند بزرگان چطور این کار را کرده‌اند.

موسیقی، صدا و ریتم در سینما و تئاتر

فیلم بی‌صدا و نمایش بی‌ریتم را تصور کنید. موسیقی و صدا نیمی از احساس تماشاگر را می‌سازند. در دسته‌ی سینما و تئاتر گاهی کتاب‌هایی می‌بینید که موسیقی را هم بررسی می‌کنند، مثل کتابی درباره‌ی موسیقی کلاسیک در سده‌ی بیستم که از عنوانش برمی‌آید مرور تاریخی دارد. اگر به این ارتباط علاقه دارید، دسته‌ی موسیقی هم کتاب‌های بیشتری دارد.

وقتی فیلمی را می‌بینید، یک بار گوش‌تان را به موسیقی و صدای محیط بسپارید. تجربه‌ی تازه‌ای است که با خواندن کتاب‌های تحلیلی هم عمیق‌تر می‌شود.

چرا کتاب چاپی؟

کتاب‌های سینما و تئاتر اغلب پر از تصویر، عکس صحنه و جدول‌اند و در نسخه‌ی چاپی حس بهتری دارند. می‌توانید کنار عکس صحنه یادداشت بنویسید، صفحه‌ها را علامت بزنید و پیش از تماشای فیلم یا نمایش، دوباره مرور کنید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.

پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب‌های سینما و تئاتر

برای شروع، کدام کتاب سینما مناسب است؟

اگر تازه شروع کرده‌اید، کتاب‌های گفت‌وگو و معرفی، مثل کتاب گفت‌وگو با یک چهره‌ی سینمایی، ساده‌ترند. سپس به کتاب درباره‌ی کارگردان محبوب‌تان بروید.

کتاب فیلمنامه‌نویسی واقعا کمک می‌کند؟

بله، ساختار و اصول را نشان می‌دهد. اما برای یاد گرفتن باید بنویسید و بازنویسی کنید. کتاب راهنماست، نه جایگزین تمرین.

آیا کتاب‌های تئاتر فقط برای اهل نمایش است؟

نه. خیلی از کتاب‌های تئاتر برای هر کسی که به قصه و نمایش علاقه دارد جذاب است. اما کتاب‌های نظری ممکن است به آمادگی بیشتری نیاز داشته باشند.

کتاب درباره‌ی یک کارگردان را بدون دیدن فیلم‌هایش بخوانم؟

بهتر است اول چند فیلم او را ببینید. در این صورت، تحلیل‌ها برای شما معنا پیدا می‌کند.

آیا این کتاب‌ها برای دانشجوها مناسب‌اند؟

بسیاری از عنوان‌های آموزشی و نظری برای دانشجوها مفیدند. فقط ویراست و چاپ را با منبع درس مقایسه کنید.

مناسب هدیه هم هستند؟

کتاب‌های گفت‌وگو و تصویری برای هدیه به سینمادوست‌ها مناسب‌اند. اگر گیرنده حرفه‌ای است، بهتر است سلیقه‌اش را بدانید.

چطور کتاب را سفارش بدهم؟

نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. صفحه‌ی کتاب را باز کنید، مشخصات را بخوانید و آن را به سبد خرید اضافه کنید.

جمع‌بندی

سینما و تئاتر دنیایی پر از قصه، تصویر و صداست و کتاب‌های آن، راهنمای ورود به پشت‌صحنه. از کتاب‌های آموزشی فیلمنامه و بازیگری تا تحلیل آثار کارگردان‌ها، تاریخ نمایش و نظریه‌های جدید، برای هر خواننده چیزی هست. با هدف و سطح خودتان شروع کنید، فیلم و نمایش را کنار کتاب ببینید و آرام و با کنجکاوی پیش بروید.

حالا می‌توانید کتاب‌های این دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید.