چند بار شده که حرفی زده‌اید و طرف مقابل چیز دیگری فهمیده؟ یا فکر کرده‌اید «همین را که گفتم، چرا نفهمید؟». یا برعکس، ساکت مانده‌اید چون نمی‌دانستید حرف سخت‌تان را چطور بگویید. ارتباط مؤثر همین‌جا به کار می‌آید: یعنی پیام‌مان همان‌طور که می‌خواهیم برسد و شنیدن طرف مقابل هم همان‌قدر جدی باشد. دسته‌ی «ارتباط مؤثر» کتاب‌جم کتاب‌هایی را گرد آورده که به بهتر حرف زدن و بهتر شنیدن کمک می‌کنند: از فن بیان و سخنرانی تا ارتباط جسورانه، مهارت‌های مشاوره و راه‌های ساختن رابطه‌های اجتماعی. در ادامه می‌گوییم مهارت ارتباطی چیست، چه نوع کتابی به چه کاری می‌آید و چطور از کتاب به تمرین برسید.
این صفحه برای هر کسی است که می‌خواهد رابطه‌هایش در خانه، کار و بین دوستان بهتر شود، بدون آنکه وعده‌ی معجزه بشنود.
ارتباط مؤثر یعنی چه؟
ارتباط مؤثر یعنی پیام درست برسد و رابطه هم آسیب نبیند. این تعریف ساده دو نیمه دارد. نیمه‌ی اول رساندن است: روشن و محترمانه بگویید چه می‌خواهید یا چه فکر می‌کنید. نیمه‌ی دوم شنیدن است: کاملا گوش بدهید تا بفهمید طرف مقابل چه می‌گوید و چه احساسی دارد. بسیاری از دعواها از همین‌جا شروع می‌شوند که یکی از این دو نیمه ناقص می‌ماند.
خبر خوب این است که ارتباط مهارت است، نه استعداد ثابت. مثل رانندگی یا آشپزی با تمرین بهتر می‌شود. کتاب‌های این دسته راهنمایی می‌دهند و تمرین با خودتان است.
کتاب ارتباط مؤثر را برای چه هدفی می‌خرید؟
پیش از خرید از خودتان بپرسید چه چیزی را می‌خواهید بهتر کنید. جواب معلوم می‌کند چه کتابی لازم است.
- می‌خواهم جلوی جمع راحت‌تر حرف بزنم: کتاب‌های فن بیان و سخنرانی.
- می‌خواهم «نه» بگویم و حقم را بی‌دعوا بگیرم: کتاب‌های ارتباط جسورانه.
- می‌خواهم با آدم‌ها راحت‌تر دوست شوم: کتاب‌های روابط اجتماعی و دوست‌یابی.
- می‌خواهم بهتر گوش بدهم: کتاب‌های شنیدن و گفت‌وگو.
- می‌خواهم به دیگران کمک کنم و مشاور یا مربی هستم: کتاب‌های مهارت مشاوره.
- می‌خواهم در محیط کار مؤثرتر باشم: کتاب‌های ارتباط سازمانی و مذاکره.
بیشتر ناامیدی‌ها از خواندن کتاب اشتباه می‌آید، نه از خود موضوع. کسی که از حرف زدن در جمع می‌ترسد، شاید به کتاب دوست‌یابی نیاز نداشته باشد.
فن بیان و سخنرانی: برای کسی که باید حرفش را جلوی جمع بزند
یکی از بزرگ‌ترین ترس‌های آدم‌ها سخنرانی است. در این دسته چند عنوان با همین موضوع هست: «سخنران حرفهای»، «آموزش فن بیان»، «سخنرانی موفق (قدرت بیان)» و «چگونه آسان و تأثیرگذار سخنرانی کنیم؟». از عنوان‌ها پیداست که به مهارت حرف زدن جلوی جمع می‌پردازند. درباره‌ی محتوای دقیق و سطح هر کدام، مشخصات صفحه‌ی خودش را بخوانید.
چند نکته که در هر سخنرانی کاربرد دارد:
- پیام اصلی‌تان را در یک جمله بنویسید. اگر نتوانستید، هنوز آماده نیستید.
- مخاطب را بشناسید. سخنرانی برای دانشجویان با سخنرانی برای همکاران فرق دارد.
- شروع و پایان را خوب تمرین کنید. بقیه راحت‌تر می‌شود.
- بلند و آهسته حرف بزنید. سرعت زیاد نشانه‌ی استرس است و مخاطب را خسته می‌کند.
- جلوی آینه یا برای یک دوست تمرین کنید و ازش بازخورد بگیرید.
کتاب می‌تواند روش بدهد، ولی سخنرانی فقط با تمرین بهتر می‌شود. اولین بار سخت است و دفعه‌های بعد آسان‌تر.
ارتباط جسورانه: نه گفتن بدون پرخاش و سکوت
بین سکوت و پرخاش راه سومی هم هست: بیان روشن و محترمانه‌ی خواسته‌ها و احساسات. به این راه ارتباط جسورانه یا قاطعانه می‌گویند. در این دسته عنوان «جسارت‌آموزی: تبحر یافتن در ارتباط جسورانه» را می‌بینید که از اسمش پیداست به همین موضوع می‌پردازد.
ارتباط جسورانه یعنی:
- بگویید چه می‌خواهید، بی‌آنکه دیگری را سرزنش کنید.
- «نه» بگویید، بی‌آنکه مجبور باشید توجیه‌های طولانی بیاورید.
- احساس خودتان را با «من» شروع کنید: «من ناراحت شدم»، نه «تو همیشه...».
- به حق دیگران هم احترام بگذارید. جسور بودن با زورگویی یکی نیست.
اگر این موضوع برایتان مهم است، بدانید که تغییر عادت‌های ارتباطی زمان می‌برد. با موقعیت‌های کوچک شروع کنید، مثلا «نه» گفتن به یک درخواست کوچک، و کم‌کم به موقعیت‌های مهم‌تر برسید.
گوش دادن: مهارتی که کمتر تمرین می‌کنیم
همه یاد می‌گیریم حرف بزنیم ولی کمتر کسی گوش دادن را تمرین می‌کند. عنوان «گوش کن، جان کلام را دریاب، راه جدیدی به جلو پیدا کن» در این دسته از همین مهارت خبر می‌دهد. شنیدن واقعی یعنی به حرف طرف مقابل توجه کامل کنید، پیش از جواب دادن بفهمید چه می‌گوید و اگر لازم شد پرسش کنید.
چند تمرین ساده:
- وقتی کسی حرف می‌زند، گوشی را کنار بگذارید و نگاهش کنید.
- قبل از جواب دادن، یک ثانیه صبر کنید.
- حرف او را با جمله‌ی خودتان خلاصه کنید: «یعنی می‌گویی...». اگر درست نبود، اصلاح می‌کند.
- به‌جای دادن پند فوری، اول بپرسید: «می‌خواهی راهکار بدهم یا فقط گوش کنم؟»
همین چند تمرین بسیاری از دعواها را قبل از شروع خاموش می‌کند.
روابط اجتماعی: دوست‌یابی و ارتباط با آدم‌های تازه
برای بعضی آدم‌ها شروع رابطه با یک غریبه سخت‌ترین کار است. در نمونه‌ی این دسته عنوان‌هایی مثل «قوانین ارتباط (سیزده راهبرد علمی برای خلق روابط اجتماعی)» و «آیین دوست‌یابی (چگونه می‌توان دوست یافت و در مردم نفوذ کرد)» دیده می‌شود. از عنوان‌ها پیداست که درباره‌ی ساختن رابطه‌ی اجتماعی‌اند. برای اطلاع از رویکرد هر کتاب، مشخصات صفحه‌اش را بخوانید.
هر توصیه‌ای که در کتاب می‌خوانید، آن را با صداقت به کار ببرید. مهارت ارتباطی وقتی مؤثر است که با احترام به طرف مقابل همراه باشد. اگر از آن برای فریب یا فشار استفاده شود، رابطه‌ی بلندمدت را خراب می‌کند و اعتماد را از بین می‌برد.
ارتباط مؤثر و شناخت آدم‌ها: با احتیاط بخوانید
کتابی با عنوان «چگونه افراد را تجزیه و تحلیل کنیم؟» هم در این دسته هست. موضوع شناخت شخصیت و رفتار آدم‌ها برای بسیاری جذاب است. اما یک نکته‌ی مهم: خواندن آدم‌ها از روی چند نشانه‌ی ظاهری همیشه دقیق نیست و برداشت اشتباه می‌تواند رابطه را خراب کند. به شناخت‌هایی که از کتاب می‌گیرید مثل فرضیه نگاه کنید نه حکم قطعی، و همیشه از خود طرف بپرسید.
همین احتیاط درباره‌ی هر روش دیگری هم لازم است. عنوان «ارتباط موفقیت‌آمیز با ان‌ال‌پی» در این دسته هست که به رویکردی مشهور با همین نام اشاره دارد. دیدگاه‌ها درباره‌ی این رویکرد یکسان نیست. اگر می‌خواهید آن را بشناسید، با نگاه پرسشگر بخوانید و ادعاها را با تجربه‌ی خودتان بسنجید.
مهارت‌های مشاوره: برای مربی، مشاور و دوست خوب
عنوان «مقدمه‌ای بر مهارت‌های مشاوره» با ترجمه‌ی کیانوش زهراکار در این دسته هست. مهارت‌های مشاوره نه فقط برای مشاورها، بلکه برای هر کسی که می‌خواهد به دیگران خوب گوش بدهد و کمک کند مفید است: معلم، مدیر، پدر و مادر و حتی دوست. شنیدن همدلانه، پرسیدن پرسش‌های باز و پرهیز از قضاوت‌های سریع از مهارت‌های پایه‌ای هستند.
یک نکته‌ی مهم: کتاب مشاوره جای دوره‌ی تخصصی نیست. اگر می‌خواهید حرفهای مشاوره بدهید، آموزش رسمی لازم دارید. و اگر خودتان یا کسی که می‌شناسید در وضعیت روانی سخت است، به روان‌شناس یا مشاور مجاز مراجعه کنید. کتاب کمک می‌کند ولی جای درمان نیست. اگر به سلامت روان علاقه دارید، دسته‌ی اضطراب و افسردگی هم هست.
ارتباط در خانه: زوج‌ها و والدین
خیلی از مشکل‌های خانوادگی از ارتباط ناقص می‌آید. «تو هیچ‌وقت گوش نمی‌دهی» و «تو همیشه همین‌طوری» جمله‌هایی‌اند که هر کدام دعوایی را شروع می‌کنند. مهارت‌های کتاب‌های این دسته، مثل جسارت‌آموزی و گوش دادن، در رابطه‌ی زناشویی و فرزندپروری هم به کار می‌آید. برای موضوع‌های نزدیک، دسته‌های ازدواج و زندگی زناشویی و فرزندپروری و تربیت کودک هم هست.
چند نکته که در خانه خیلی کمک می‌کند:
- گفتوگوهای مهم را وقتی هر دو آرام‌اید شروع کنید، نه وسط عصبانیت.
- یک موضوع را در یک بار حرف زدن بحث کنید و موضوع‌های قدیمی را دوباره باز نکنید.
- از جمله‌های «من» استفاده کنید، نه «تو».
- هر روز چند دقیقه بی‌گوشی با هم حرف بزنید.
ارتباط مؤثر در محیط کار
در سازمان‌ها بسیاری از خطاها از ارتباط ناقص می‌آید: ایمیل مبهم، جلسه‌ی بی‌نتیجه، بازخورد تند. چند عادت ساده کمک می‌کند:
- پیام را کوتاه و دقیق بنویسید. بگویید چه می‌خواهید و تا کی.
- پیش از جلسه هدف را بنویسید و بعد از جلسه تصمیم‌ها را خلاصه کنید.
- بازخورد را با یک نکته‌ی مثبت و یک پیشنهاد مشخص بدهید، نه فقط انتقاد.
- وقتی چیزی را نفهمیدید، بپرسید. پرسیدن ضعف نیست.
اگر رشد شخصی و شغلی برایتان مهم است، دسته‌ی توسعه فردی و کتاب‌های انگیزشی هم می‌تواند مکمل باشد.
موانع ارتباط مؤثر: چرا حرف‌هایمان گم می‌شوند؟
پیش از یاد گرفتن روش‌ها، خوب است بدانید چه چیزهایی جلوی ارتباط مؤثر را می‌گیرند. شناخت مانع نصف راه است.
قضاوت زودهنگام
وقتی از قبل تصمیم گرفته‌ایم طرف مقابل چه می‌خواهد بگوید، دیگر واقعا گوش نمی‌دهیم و فقط منتظریم جوابمان را بدهیم.
آماده‌کردن جواب وسط حرف دیگری
ذهن ما وقتی طرف حرف می‌زند مشغول ساختن پاسخ است. نتیجه: نیمی از حرف را نمی‌شنویم.
لحن و بدن
گاهی محتوای پیام درست است ولی لحن تند، نگاه کردن به گوشی یا چهره‌ی درهم، پیام دیگری می‌فرستد. طرف مقابل به لحن و حالت بدن هم واکنش نشان می‌دهد.
زمان و مکان نامناسب
حرف مهم را وقتی طرف خسته، گرسنه یا عصبانی است زدن، تقریبا همیشه بد تمام می‌شود. گاهی صبر کردن نصف راه‌حل است.
فرض‌های نگفته
«او باید خودش بفهمد» جمله‌ای است که بسیاری از رابطه‌ها را خراب کرده. هیچ‌کس ذهن دیگری را نمی‌خواند. آنچه لازم است را بگویید.
یک گفتوگوی سخت، گام به گام
فرض کنید باید به همکار یا عضو خانواده چیزی بگویید که شنیدنش برایش راحت نیست. این چند گام کمک می‌کند ارتباط مؤثر بماند.
- هدف را روشن کنید: می‌خواهم چه چیزی حل شود؟ نه اینکه «برنده شوم».
- زمان مناسب انتخاب کنید و اجازه بگیرید: «الان وقت داری درباره‌ی یک چیزی حرف بزنیم؟»
- با واقعیت شروع کنید، نه با قضاوت: «دیروز جلسه نیم ساعت دیر شروع شد»، نه «تو همیشه بی‌نظمی».
- احساس خودتان را بگویید: «من نگران شدم».
- بعد گوش بدهید. شاید داستان دیگری هم وجود داشته باشد.
- با هم راه‌حل بسازید و در پایان تصمیم را با یک جمله تکرار کنید.
این مراحل همیشه کار نمی‌کنند و بعضی آدم‌ها با همه‌ی تلاش شما تغییر نمی‌کنند. اما احتمال گفتوگوی سازنده را خیلی بالا می‌برند.
ارتباط مؤثر در دوره‌ی پیام‌رسان‌ها
خیلی از گفتوگوهای امروز ما نوشتاری است: پیام‌رسان، ایمیل، پیامک. نوشتن لحن را نمی‌رساند و همین سوءتفاهم می‌سازد. جمله‌ی «باشه» می‌تواند مهربان یا سرد باشد و گیرنده خودش انتخاب می‌کند. چند عادت ساده کمک می‌کند:
- اگر موضوع حساس است، به‌جای پیام، تماس بگیرید یا حضوری حرف بزنید.
- پیام را پیش از فرستادن یک بار بلند بخوانید. اگر خودتان از لحنش ناراحت شدید، تغییرش بدهید.
- پیام‌های خیلی طولانی را به چند بند کوتاه تقسیم کنید.
- در عصبانیت جواب ندهید. یک ساعت صبر کنید.
این نکته‌ها ساده‌اند ولی خیلی از دلخوری‌های روزمره را کم می‌کنند.
ارتباط مؤثر برای نوجوان و جوان
جوان‌ها و نوجوان‌ها هم به مهارت ارتباطی نیاز دارند: برای مدرسه، دانشگاه، اولین کار و دوستی. کتاب‌های این دسته بیشتر برای بزرگسالان نوشته شده‌اند ولی بسیاری از مطالبشان به جوان هم می‌خورد. اگر می‌خواهید به نوجوانی کتاب هدیه بدهید، به سطح زبان و موضوع توجه کنید و بهتر است خودش هم در انتخاب نقش داشته باشد. کتاب مهارت ارتباطی که کسی مجبور به خواندنش شده، کمتر اثر می‌کند.
برای بچه‌های کوچک‌تر، مهارت ارتباط را بیشتر از راه بازی و نمونه بودن خود بزرگ‌ترها یاد می‌گیرند. دسته‌ی کودک و نوجوان در کتاب‌جم کتاب‌های مهارت‌های زندگی هم دارد.
ارتباط مؤثر و ارتباط غیرکلامی
بخش زیادی از پیام ما بدون کلمه منتقل می‌شود: نگاه، حالت چهره، فاصله، لحن صدا و حالت بدن. البته درصدهای دقیقی که گاهی در کتاب‌ها و دوره‌ها می‌شنوید، همیشه قابل اتکا نیستند و بهتر است به آن‌ها با احتیاط نگاه کنید. اما نکته‌ی اصلی درست است: اگر حرف و بدن‌تان با هم ناسازگار باشد، مخاطب اغلب به بدن باور می‌کند.
چند توصیه‌ی ساده:
- هنگام صحبت نگاه مهربان و طبیعی داشته باشید، نه خیره.
- هنگام شنیدن کمی به طرف مقابل متمایل شوید.
- دست‌ها را در حالت باز نگه دارید، نه گره‌کرده.
- لحن صدا را با محتوا هماهنگ کنید. حرف مهربان با لحن تند باور نمی‌شود.
این نکته‌ها را نباید به شکل نمایش یا تکنیک اجرا کنید. اگر مصنوعی باشد، مخاطب حس می‌کند. بهتر است طبیعی باشید و فقط آگاه.
خودشناسی؛ نقطه‌ی شروع هر ارتباط خوب
قبل از اینکه بتوانید خوب با دیگران حرف بزنید، باید خودتان را بشناسید: چه چیزی عصبانی‌تان می‌کند؟ چه زمانی ساکت می‌شوید؟ چه حرف‌هایی را نمی‌توانید بگویید؟ کسی که نداند چه احساسی دارد، نمی‌تواند آن را بگوید. برای همین بسیاری از مربیان توصیه می‌کنند مهارت ارتباطی را با خودشناسی همراه کنید. اگر این موضوع برایتان جذاب است، به دسته‌ی خودشناسی و ذهن‌آگاهی سر بزنید.
یک تمرین ساده: شبانه یک دفتر کوچک باز کنید و بنویسید امروز کدام گفت‌وگو را خوب پیش بردید و کدام را دوست داشتید جور دیگری پیش برود. بعد از چند هفته الگوها را می‌بینید و می‌دانید کجا باید بیشتر تمرین کنید.
از خواندن به تمرین: چطور مهارت‌ها ماندگار شوند؟
خواندن کتاب مهارت ارتباطی به‌تنهایی کافی نیست. بسیاری از ما کتاب را می‌خوانیم و بعد یک هفته بعد همان عادت‌های قبلی را داریم. برای اینکه فرق واقعی ایجاد شود:
- هر بار فقط یک مهارت را انتخاب کنید، مثلا «شنیدن بدون قطع کردن».
- یک هفته تمرینش کنید و شبانه یادداشت کنید چه شد.
- از یک دوست یا همکار بخواهید بازخورد بدهد.
- اشتباهات را ببخشید. هیچ‌کس ارتباط کامل ندارد.
- بعد از یک ماه سراغ مهارت بعدی بروید.
نتیجه‌ی این روش کند است ولی ماندگار.
کتاب ارتباط مؤثر به‌عنوان هدیه
کتاب مهارت ارتباطی هدیه‌ی حساسی است، چون اگر درست انتخاب نشود، ممکن است گیرنده فکر کند شما به او پیام می‌دهید که «ارتباطت بد است». پس با ظرافت انتخاب کنید. برای همکاری که تازه مدیر شده، کتاب سخنرانی یا مذاکره مناسب است. برای دانشجویی که می‌خواهد در جمع راحت‌تر حرف بزند، کتاب فن بیان. برای دوستی که علاقه‌مند روانشناسی است، کتاب مشاوره یا شنیدن همدلانه.
بهتر است همراه هدیه یادداشتی بنویسید که دلیل انتخابتان را روشن کند: «فکر کردم به کارت می‌آید» یا «خودم خواندم و خوشم آمد». این جمله‌ها هدیه را از توصیه به لطف تبدیل می‌کنند. مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و پیش از سفارش می‌توانید بخوانید.
چند سؤال برای سنجش پیشرفت
بعد از چند هفته تمرین، از خودتان بپرسید:
- آیا کمتر وسط حرف دیگران می‌پرم؟
- آیا وقتی ناراحتم، سریع‌تر و آرام‌تر می‌گویم؟
- آیا بیشتر می‌شنوم و کمتر دفاع می‌کنم؟
- آیا دیگران راحت‌تر با من حرف می‌زنند؟
- آیا بعد از گفتوگوهای سخت، رابطه سالم‌تر می‌ماند؟
اگر جواب چند مورد «بله» شد، مسیر درست است. اگر نه، ناراحت نشوید؛ ارتباط مؤثر مسیر طولانی است و برای همه پر از افت و خیز.
عذرخواهی و بخشش: بخشی فراموش‌شده از ارتباط مؤثر
هر رابطه‌ای روزی خراب می‌شود و ترمیم آن هم بخشی از ارتباط است. عذرخواهی خوب کوتاه، روشن و بدون اما و اگر است. «متأسفم که دیر آمدم و شما را منتظر گذاشتم» بهتر از «متأسفم، ولی ترافیک بود» است. جمله‌ی اول مسئولیت را می‌پذیرد و جمله‌ی دوم دوباره آن را پس می‌زند.
پذیرفتن عذرخواهی هم مهارت است. لازم نیست فوری همه‌چیز فراموش شود، ولی می‌شود گفت «ممنون که گفتی، به آن فکر می‌کنم». اگر رابطه برایتان مهم است، بعد از عذرخواهی از خودتان بپرسید که برای اصلاح چه کاری می‌شود کرد. کتاب‌های مهارت ارتباطی این بخش را کمتر توضیح می‌دهند، ولی در عمل بخش بزرگی از رابطه‌های ماندگار روی همین بنا شده است.
دسته‌های نزدیک به ارتباط مؤثر
اگر موضوع‌های این صفحه برایتان جذاب بود، ممکن است این دسته‌ها هم به کارتان بیایند:
دسته‌ی مادر همه‌ی این‌ها روانشناسی و موفقیت است.
اشتباه‌های رایج هنگام خرید کتاب ارتباط مؤثر
انتظار تغییر سریع
هیچ کتابی در یک هفته آدم را عوض نمی‌کند. مهارت با تمرین ساخته می‌شود.
خرید بدون تعیین هدف
اگر نمی‌دانید چه چیزی را می‌خواهید بهتر کنید، کتاب مناسب هم پیدا نمی‌شود. اول هدف را بنویسید.
استفاده‌ی ابزاری از مهارت‌ها
اگر نیت شما فریب دادن یا فشار آوردن باشد، هیچ روشی رابطه را خوب نمی‌کند. صداقت شرط اصلی است.
نادیده گرفتن ترجمه و ناشر
در کتاب‌های ترجمه‌شده، کیفیت ترجمه در فهم اثر دارد. مشخصات کتاب را بخوانید.
قیمت، موجودی و سفارش
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود. مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. پیش از سفارش یک بار از خودتان بپرسید: چه مهارتی را می‌خواهم تمرین کنم؟ و آیا این کتاب همان مهارت را هدف گرفته است؟
پرسش‌های پرتکرار
برای شروع ارتباط مؤثر کدام کتاب بهتر است؟
بستگی به نیازتان دارد. اگر از سخنرانی می‌ترسید، کتاب فن بیان. اگر نمی‌توانید «نه» بگویید، کتاب ارتباط جسورانه. اگر شنیدن برایتان سخت است، کتاب گوش دادن و گفت‌وگو.
کتاب می‌تواند خجالتی بودن را از بین ببرد؟
کتاب می‌تواند روش و تمرین بدهد، ولی تغییر واقعی با تمرین رخ می‌دهد. اگر خجالتی بودن زندگی‌تان را جدی محدود کرده، با روان‌شناس مشورت کنید.
فرق ارتباط جسورانه با پرخاش چیست؟
در ارتباط جسورانه شما خواسته‌ی خودتان را روشن می‌گویید و به حق دیگران هم احترام می‌گذارید. پرخاش یعنی خواسته را با فشار یا توهین بگویید.
کتاب‌های سخنرانی به درد کسی می‌خورد که هرگز جلوی جمع نرفته؟
بله، این کتاب‌ها معمولا از مبانی شروع می‌کنند. اما بدون تمرین عملی، فقط دانش است. اول در جمع کوچک، مثل خانواده یا دوستان، تمرین کنید.
آیا می‌شود آدم‌ها را از روی رفتارشان شناخت؟
نشانه‌های رفتاری می‌توانند سرنخ بدهند ولی حکم قطعی نیستند. به برداشت‌هایتان با احتیاط نگاه کنید و بهتر است با خود فرد صحبت کنید.
کتاب مشاوره برای پدر و مادر هم مفید است؟
مهارت‌های پایه‌ی مشاوره مثل گوش دادن همدلانه و پرسش‌های باز به پدر و مادر هم کمک می‌کند. اما جای مشاور خانواده و روان‌شناس را نمی‌گیرد.
این کتاب‌ها جای درمان یا مشاوره‌ی حرفهای را می‌گیرند؟
خیر. کتاب کمک می‌کند ولی برای مشکل‌های جدی روانی و خانوادگی باید به متخصص مراجعه کرد.
جمع‌بندی
ارتباط مؤثر مهارتی است که زندگی روزمره را ساده‌تر می‌کند: در خانه، در کار و در دوستی. کتاب‌های این دسته روش‌ها را نشان می‌دهند و شما با تمرین آن‌ها را به عادت تبدیل می‌کنید. هدفتان را مشخص کنید، یک مهارت را انتخاب کنید و صبور باشید.
کتاب‌های همین دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود، پس صفحه‌ی خود کتاب آخرین وضعیت را نشان می‌دهد. شاید بعد از خواندن اولین فصل، گفتوگوی بعدی‌تان کمی بهتر شود.
