پرش به محتوای صفحه

اقتصاد اسلامی

این دسته به دیدگاه اسلام درباره اقتصاد می‌پردازد؛ از مبانی نظری نظام اقتصادی اسلام تا بانکداری بدون ربا و ابزارهای مالی اسلامی.
کتاب‌های این دسته۴۴ کتاب
چینشپرفروش‌ترین
جلد کتاب نظام اقتصادی در اسلام (مباحث نظری)،(دوره آثار25)
۲۰٪۵۷۵٬۰۰۰۴۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب دیدگان آسمانی (300نکته مدیریتی)

محمد امین زاده، علی نوروزی، معاونت توسعه مدیریت و منابع، مانیا اربابی، سازمان امور مالیاتی کشور

قلم علم

۵٪۷۳۵٬۰۰۰۶۹۸٬۲۵۰تومان
جلد کتاب شاخص‌های بازار مالی اسلامی
۵٪۶۷۰٬۰۰۰۶۳۶٬۵۰۰تومان
جلد کتاب فقه اقتصادی: مروری اجمالی بر احکام و قواعد فقهی- حقوقی کسب‌ و کار
۵٪۷۶۵٬۰۰۰۷۲۶٬۷۵۰تومان
جلد کتاب کسب و کار از منظر اسلام

پارسا علی‌جعفری، حانیه اسدکی

حکمت و عرفان

۵٪۹۴۰٬۰۰۰۸۹۳٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مسوولیت اجتماعی در بانکداری اسلامی (چارچوب‌های نظری و تجارب عملی در صندوق های قرض‌الحسنه)

محمد کریمی، مهدی قائمی اصل، سیروس چرخ، موسی شهبازی‌غیاثی

دانشگاه خوارزمی

۵٪۹۹۰٬۰۰۰۹۴۰٬۵۰۰تومان
جلد کتاب بازار سرمایه اسلامی (ابزارها، قراردادها و معاملات)

امیرحسین اعتصامی، محمد توحیدی، مجتبی کاوند، رضا میرزاخانی، محمد امین زاده

سمت

۱٬۵۱۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تامین مالیه اسلامی سطح متوسط

عباس میرآخور، ضمیر اقبال، نبیل مغربی

ترجمه‌ی حامد تاجمیر ریاحی

سمت

۱٬۰۹۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مبانی مالی اسلامی

سید عباس موسویان، محمد توحیدی

سمت

۴۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اقتصاد کلان پیشرفته با رویکرد اسلامی
۹۴۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب گستره اقتصاد اسلامی

حسن سبحانی

سمت

۱٬۶۷۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مبانی نظری اقتصاد اسلامی
۵۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اندیشه اقتصادی آیت اله محمدعلی شاه آبادی

سیدمحمدجواد قربی

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۱۰۰٬۰۰۰۹۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بهره وری در اسلام

محمد تقی دباغیان

اندیشه احسان

۵٪۹۸۳٬۰۰۰۹۳۳٬۸۵۰تومان
جلد کتاب بررسی اندیشه‌های اقتصادی شهید صدر (دانشگاه‌مفید)

ضیائ الدین کیا الحسینی

دانشگاه مفید

۱۵٪۱۳۰٬۰۰۰۱۱۰٬۵۰۰تومان
جلد کتاب بانکداری بدون بهره و فرایند استحاله آن
۱۰٪۹۰۰٬۰۰۰۸۱۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مالیه‌ی اسلامی

فلیل جمال الدین

ترجمه‌ی مجتبی فریدونی

آوند دانش

۲۰٪۱۷۰٬۰۰۰۱۳۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بانکداری اسلامی نوین محصولات و فرایندها -با مقدمه‌ای از دکتر علی صالح‌آبادی

ناتالی شون

ترجمه‌ی ناصر شاهباز، شهرام رئیسی دهکردی

آوند دانش

۲۰٪۱۵۰٬۰۰۰۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اسلام و توسعه اقتصادی (دانشگاه‌مفید)

م.ع.چپرا

ترجمه‌ی محمد نقی نظرپور

دانشگاه مفید

۱۵٪۲۱۰٬۰۰۰۱۷۸٬۵۰۰تومان
جلد کتاب ربا (پیشینه تاریخی ربا، ربا در قرآن و سنت، انواع ربا و فرار از ربا)
۱۵٪۲۵۰٬۰۰۰۲۱۲٬۵۰۰تومان
جلد کتاب المال المثلی و المال القیمی فی الفقه الاسلامی
۱۵٪۲۵۰٬۰۰۰۲۱۲٬۵۰۰تومان
جلد کتاب تقدیر معیشت ضرورت جامعه اسلامی

علی اکبر کلانتری

بوستان کتاب

۱۵٪۱۸۰٬۰۰۰۱۵۳٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اخلاق و فرهنگ اقتصاد مقاومتی

محمد سبحانینیا

بوستان کتاب

۱۵٪۱۷۵٬۰۰۰۱۴۸٬۷۵۰تومان
جلد کتاب جعاله در بانك‌داری اسلامی

رسول مظاهری

بوستان کتاب

۱۵٪۱۲۰٬۰۰۰۱۰۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اقتصاد در مکتب توحید

آیت‌الله احمد بهشتی

بوستان کتاب

۱۵٪۱۵۰٬۰۰۰۱۲۷٬۵۰۰تومان
جلد کتاب پول، بانك، صرافی

محمدحسین ابراهیمی

بوستان کتاب

۱۵٪۵۲۰٬۰۰۰۴۴۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مهندسی مالی اسلامی

quot، شاهین شایان آرانی&quot، shahin shayan arani

چالش

۱۰٪۶۸۰٬۰۰۰۶۱۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اقتصاد اسلامی به مثابه یک سیستم

حسن سبحانی

دانشگاه تهران

۵٪۱٬۰۵۵٬۰۰۰۱٬۰۰۲٬۲۵۰تومان
جلد کتاب کسب و کار از دیدگاه اسلام

فائزه وزیرمقدم، ثریا اکبر ادیبی

ادیبان روز

۲۰٪۷۱۵٬۰۰۰۵۷۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب آشنایی با تکافل نظریه وعمل

عدنان مالک.کریم الله

ترجمه‌ی عباس راد باهمکاری فرزانه نظری زاده

مرکز نشر دانشگاهی

۵٪۲۰۰٬۰۰۰۱۹۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نظری به نظام اقتصادی اسلام (نسخه چاپی)
۵٪۱۷۹٬۰۰۰۱۷۰٬۰۵۰تومان
جلد کتاب پادشکنندگی تامین مالی اسلامی گزینه تسهیم ریسک

عمررافی.عباس میرآخور

ترجمه‌ی غلامحسین خورشیدی.میلاد دائی نبی

مرکز نشر دانشگاهی

۵٪۱۹۵٬۰۰۰۱۸۵٬۲۵۰تومان
جلد کتاب اقتصاد تعاونی

ایت الله بهشتی

روزنه

۲۰٪۲۶۰٬۰۰۰۲۰۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نظام اقتصادی در اسلام (مباحث نظری)
۲۰٪۷۹۵٬۰۰۰۶۳۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نظام اقتصادی در اسلام(مباحث کاربردی)
۲۰٪۷۵۰٬۰۰۰۶۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام
۲۰٪۹۱۵٬۰۰۰۷۳۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تدبیر هزینه و درآمد در خانواده اسلامی

مجید رضایی‌دوانی

ترجمه‌ی بهنام کیماسی

کانون اندیشه جوان

۲۰٪۲۸۰٬۰۰۰۲۲۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بررسی فقهی (سیاست مالیات تورمی)،(اقتصاد39)

نصرالله خلیلی تیرتاشی

ترجمه‌ی مسعود خیرخواه

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

۲۰٪۱۹۰٬۰۰۰۱۵۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بررسی فقهی اقتصادی حمایت از کالای ایرانی (اقتصاد74)

احمدعلی یوسفی

ترجمه‌ی شهریار آیرملو تبریزی

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

۲۰٪۱۲۰٬۰۰۰۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب الگوهای بانکداری بدون ربا

عباس موسویان

ترجمه‌ی امیرحسین طاهری، ابراهیم رنجبر

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

۲۰٪۵۸۰٬۰۰۰۴۶۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اقتصاد صدر اسلام 1 (اوضاع اقتصادی،ساخت نظام اقتصادی)

محمدرضا مالک

ترجمه‌ی شهریار آیرملو تبریزی

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

۲۰٪۷۹۰٬۰۰۰۶۳۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب انسان اقتصادی از دیدگاه اسلام

علی اصغر هادوی نیا

ترجمه‌ی امیرحسین طاهری، ابراهیم رنجبر

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

۲۰٪۵۸۰٬۰۰۰۴۶۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شرح و نقدی بر «اقتصاد ما»

علی ملتی

ترجمه‌ی احمد اخوت

بهمن برنا

۲۰٪۴۲۰٬۰۰۰۳۳۶٬۰۰۰تومان

درباره‌ی اقتصاد اسلامی

پول، بازار، مالکیت، بهره، عدالت و رفاه، پرسش‌هایی هستند که هر جامعه‌ای با آن‌ها سروکار دارد. اقتصاد اسلامی تلاش می‌کند این پرسش‌ها را بر پایه‌ی آموزه‌های دینی و ارزش‌های اخلاقی پاسخ بدهد. اینکه این تلاش چقدر موفق بوده، چه نظریه‌هایی در آن مطرح شده و در عمل چگونه به بانکداری و بازار سرمایه رسیده، موضوعی است که در دسته‌ی «اقتصاد اسلامی» کتاب‌جم در قالب کتاب‌های چاپی می‌توانید دنبال کنید.

این صفحه به شما کمک می‌کند بفهمید در این دسته چه نوع کتاب‌هایی هست، هر کدام برای چه خواننده‌ای مناسب است و از کجا شروع کنید. لحن این متن بی‌طرف و توضیحی است؛ هدف ما معرفی کتاب‌هاست، نه دفاع یا رد یک دیدگاه. دیدگاه‌های نویسندگان با هم تفاوت دارند و قضاوت با خود شماست.

اقتصاد اسلامی یعنی چه؟

اقتصاد اسلامی نامی است برای مجموعه‌ای از مطالعات که رفتار اقتصادی، نهادها و سیاست‌های مالی را با منابع اسلامی می‌سنجد. بعضی نویسندگان آن را یک «مکتب» می‌دانند؛ یعنی مجموعه‌ی اصول و ارزش‌هایی که نظام اقتصادی مطلوب را تعریف می‌کند. بعضی دیگر آن را «علم» می‌دانند؛ یعنی تلاش برای توصیف و تحلیل رفتار واقعی مردم. و بعضی هم آن را «نظام» می‌نامند؛ یعنی مجموعه‌ی نهادها و قواعد اجرایی.

همین تفاوت نگاه، یکی از جذاب‌ترین بحث‌ها در این حوزه است و در عنوان کتاب‌ها هم دیده می‌شود: «اقتصاد اسلامی به مثابه یک سیستم»، «نظری به نظام اقتصادی اسلام» و «اقتصاد در مکتب توحید» هر کدام از زاویه‌ای وارد می‌شوند. اگر می‌خواهید خواندن را شروع کنید، خوب است بدانید کتاب مورد نظر از کدام زاویه نوشته شده است.

موضوع‌های رایج این حوزه شامل مالکیت، تولید و توزیع ثروت، نقش دولت، زکات و خمس و دیگر منابع مالی دینی، ربا و بهره، قراردادهای مالی مثل مضاربه و مشارکت، و بانکداری و بازار سرمایه است. البته مرز بین این‌ها روشن نیست و بسیاری از کتاب‌ها چند موضوع را کنار هم می‌آورند.

مخاطبان کتاب‌های اقتصاد اسلامی

گروه اول دانشجویان و پژوهشگران‌اند: دانشجوی اقتصاد، معارف اسلامی، الهیات، مدیریت مالی و حقوق. برای آن‌ها کتاب‌های درسی دانشگاهی و پژوهشی، مثل جزوه‌ها و مجموعه‌ی درس‌های دانشگاهی، منبع اصلی‌اند.

گروه دوم کارکنان و مدیران نهادهای مالی‌اند: بانک‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و بازار سرمایه. آن‌ها معمولا دنبال شناخت قراردادها و محصولات مالی هستند و کتاب‌هایی درباره‌ی بانکداری و ابزارهای مالی برایشان مفید است.

گروه سوم علاقه‌مندان عمومی‌اند که می‌خواهند بدانند نگاه اسلامی به اقتصاد چیست و چه تفاوتی با نظریه‌های رایج دارد. گروه چهارم هم پژوهشگران فکری و تاریخی‌اند که به مقایسه‌ی نظام‌های اقتصادی علاقه دارند. هر کدام از این گروه‌ها با سطح و سبک متفاوتی از کتاب‌ها رو‌به‌رو می‌شوند.

انواع کتاب‌های اقتصاد اسلامی

برای ورود راحت‌تر، بد نیست کتاب‌های این دسته را به چند خانواده تقسیم کنیم.

  • کتاب‌های مبانی و نظام اقتصادی: درباره‌ی اصول، مکتب و ساختار کلی، مثل «نظام اقتصادی در اسلام (مباحث نظری)» و «نظری به نظام اقتصادی اسلام».
  • کتاب‌های درسی و آموزشی: مثل «درس‌هایی در اقتصاد اسلامی» از دانشگاه مفید.
  • کتاب‌های بانکداری و مالی: مثل «بانکداری اسلامی نوین: محصولات و فرایندها» و «بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام».
  • کتاب‌های بازار سرمایه: مثل «بازار سرمایه اسلامی: ابزارها، قراردادها و معاملات».
  • کتاب‌های توسعه: مثل «اسلام و مسیر توسعه‌ی اقتصادی و انسانی».
  • کتاب‌های تخصصی‌تر: مثل «اقتصاد تعاونی از منظر اسلام» و «پادشکنندگی تأمین مالی اسلامی: گزینه‌ی تسهیم ریسک».

اگر تازه‌کارید، از کتاب‌های مبانی یا درسی شروع کنید و بعد به بانکداری و بازار سرمایه بروید.

نگاهی به کتاب‌های اقتصاد اسلامی در کتاب‌جم

در ادامه چند عنوان را فقط بر اساس نام‌شان معرفی می‌کنیم. جزئیات هر کتاب در صفحه‌ی خودش آمده است.

«اقتصاد اسلامی به مثابه یک سیستم» از نامش برمی‌آید که اقتصاد اسلامی را مثل یک نظام منسجم بررسی می‌کند. «اقتصاد در مکتب توحید» عنوانی است که رویکرد مکتبی و توحیدی را نشان می‌دهد. «نظری به نظام اقتصادی اسلام» و «نظام اقتصادی در اسلام (مباحث نظری)» هم به مباحث نظری نظام اقتصادی می‌پردازند.

«درس‌هایی در اقتصاد اسلامی» و «اسلام و مسیر توسعه‌ی اقتصادی و انسانی» از انتشارات دانشگاه مفید در این دسته دیده می‌شوند. برای بخش مالی، «بانکداری اسلامی نوین: محصولات و فرایندها» با مقدمه‌ای از دکتر علی صالح‌آبادی، «بازار سرمایه اسلامی» و «بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام» را داریم.

و برای موضوع‌های خاص‌تر، «اقتصاد تعاونی از منظر اسلام» و «پادشکنندگی تأمین مالی اسلامی: گزینه‌ی تسهیم ریسک» در دسترس‌اند. همه‌ی این‌ها نشان می‌دهند دسته‌ی اقتصاد اسلامی هم مباحث نظری دارد و هم کاربردی.

مبانی نظری: مکتب، نظام یا علم؟

کتاب‌های مبانی نظری معمولا با یک پرسش شروع می‌کنند: اقتصاد اسلامی چه جایگاهی در برابر اقتصاد متعارف دارد؟ بعضی می‌گویند دو مسیر جداست، بعضی معتقدند می‌توان ابزار تحلیلی رایج را با ارزش‌های اسلامی ترکیب کرد و بعضی هم نظریه‌ی کاملا مستقلی می‌سازند.

خواندن این کتاب‌ها گاهی سنگین است، چون هم با متون دینی و هم با اصطلاح‌های اقتصادی سروکار دارید. توصیه‌ی ما این است که اگر پیش‌زمینه‌ی اقتصادی ندارید، ابتدا یک کتاب مقدماتی اقتصاد بخوانید. برای این کار دسته‌ی اقتصاد در کتاب‌جم ابزار خوبی دارد.

از طرف دیگر، اگر از متون دینی پیش‌زمینه دارید و با نظریه‌های اقتصادی آشنا نیستید، به بخش‌های اقتصادی کتاب کمی بیشتر وقت بدهید. خواندن یک کتاب از دو نگاه مختلف، شما را با دیدی گسترده‌تر آشنا می‌کند و همین به قضاوت بهتر کمک می‌کند.

بانکداری و تأمین مالی اسلامی

بانکداری اسلامی احتمالا کاربردی‌ترین بخش اقتصاد اسلامی است. ایده‌ی اصلی این است که به‌جای دریافت بهره‌ی ثابت از وام، از قراردادهایی مثل مضاربه، مشارکت، اجاره و فروش اقساطی استفاده شود و ریسک و سود بین طرف‌ها تقسیم گردد.

کتاب‌هایی مثل «بانکداری اسلامی نوین: محصولات و فرایندها» به تشریح این قراردادها و چگونگی اجرای آن‌ها در بانک می‌پردازند. کتاب «بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام» بر موضوع ربا و قوانین مالی تمرکز دارد. و «پادشکنندگی تأمین مالی اسلامی» به موضوع تسهیم ریسک و مقاوم بودن نظام مالی در برابر شوک‌ها اشاره می‌کند.

این حوزه هم مثل هر حوزه‌ی مالی دیگر، ریسک و پیچیدگی دارد. کتاب‌ها مفاهیم را توضیح می‌دهند، اما تصمیم‌های سرمایه‌گذاری واقعی نیازمند مشاوره‌ی متخصص مالی و حقوقی است و کتاب نمی‌تواند جای آن را بگیرد. ما هم توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نمی‌کنیم.

بازار سرمایه‌ی اسلامی

بازار سرمایه محلی است که در آن سرمایه‌گذاران و شرکت‌ها به هم می‌رسند. در نگاه اسلامی، ابزارهای این بازار باید با ضوابط شرعی سازگار باشد. مثال‌ها شامل اوراق مبتنی بر قراردادهای اجاره، مشارکت و مضاربه است که معمولا با نام صکوک شناخته می‌شوند.

کتاب «بازار سرمایه‌ی اسلامی: ابزارها، قراردادها و معاملات» از عنوانش پیداست که به معرفی ابزارها و ساختار معاملات می‌پردازد. برای دانشجویان مدیریت مالی و کارکنان بازار سرمایه، چنین کتابی می‌تواند آشنایی مفیدی باشد.

البته قوانین و ضوابط بازار سرمایه در هر کشور و هر زمان ممکن است تغییر کند. پس اگر می‌خواهید بر پایه‌ی کتاب عمل کنید، همیشه مقررات روز و نظر کارشناسان را هم بررسی کنید.

توسعه، عدالت و تعاون در نگاه اقتصاد اسلامی

بخشی از کتاب‌های این دسته به پرسش کلان‌تری می‌پردازند: توسعه یعنی چه و چگونه می‌توان به آن رسید؟ در نگاه بسیاری از نویسندگان اسلامی، توسعه فقط رشد درآمد نیست، بلکه رشد انسان و عدالت اجتماعی هم هست. کتاب «اسلام و مسیر توسعه‌ی اقتصادی و انسانی» از همین رویکرد سخن می‌گوید.

عدالت توزیعی هم از محورهای تکرارشونده است: چگونه ثروت میان مردم توزیع شود و نقش دولت، بازار و نهادهایی مثل زکات چیست. نویسندگان مختلف پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند و همین خواندن چند کتاب را ارزشمند می‌کند.

تعاون هم از موضوع‌هایی است که در برخی کتاب‌ها جداگانه بحث شده است. کتاب «اقتصاد تعاونی از منظر اسلام» درباره‌ی این است که همکاری و مشارکت جمعی در اقتصاد چه جایگاهی دارد. برای مباحث اجتماعی نزدیک به این موضوع، دسته‌ی جامعه‌شناسی را هم ببینید.

چطور کتاب اقتصاد اسلامی مناسب را انتخاب کنیم؟

  1. هدفتان را مشخص کنید: درس دانشگاهی، پژوهش، کار در نهاد مالی یا علاقه‌ی عمومی؟
  2. نوع کتاب را بشناسید: مبانی نظری، درسی، بانکداری، بازار سرمایه یا توسعه؟
  3. سطح خودتان را بسنجید: بعضی کتاب‌ها پیش‌فرض اقتصادی یا فقهی دارند و برای مبتدی سنگین‌اند.
  4. ناشر و نویسنده را ببینید: دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، جایگاه خاصی در این حوزه دارند.
  5. مشخصات را بخوانید: تعداد صفحه، سال چاپ و نام مؤلف در صفحه‌ی هر کتاب آمده است.

یک نکته‌ی مهم دیگر: چون این حوزه هم نظری است و هم با قوانین روز ارتباط دارد، سال چاپ کتاب‌های بانکداری و بازار سرمایه مهم‌تر از کتاب‌های مبانی است.

مسیر پیشنهادی مطالعه برای تازه‌کارها

اگر هیچ پیش‌زمینه‌ای ندارید، این مسیر را پیشنهاد می‌کنیم.

گام اول: یک کتاب مقدماتی اقتصاد (از دسته‌ی اقتصاد) بخوانید تا اصطلاح‌ها مثل عرضه، تقاضا، بهره و سرمایه را بشناسید.

گام دوم: یک کتاب مبانی اقتصاد اسلامی یا کتاب درسی بخوانید تا با ایده‌های اصلی و اختلاف‌نظرها آشنا شوید.

گام سوم: اگر علاقه‌ی کاربردی دارید، سراغ بانکداری یا بازار سرمایه بروید. اگر علاقه‌ی نظری دارید، به مکتب‌ها و نظام‌ها و مقایسه‌ی آن‌ها بپردازید.

در هر گام، بهتر است دست‌کم دو کتاب با رویکردهای مختلف بخوانید تا با یک دیدگاه محدود نشوید. اقتصاد اسلامی حوزه‌ای زنده است و همچنان درباره‌ی بسیاری از مسائل آن بحث و اختلاف وجود دارد.

اشتباه‌های رایج در مطالعه

یکی از اشتباه‌ها این است که یک کتاب را تمام حقیقت بدانیم. نویسندگان این حوزه نظرهای متفاوتی دارند و هیچ کتابی همه‌ی آن‌ها را نمایندگی نمی‌کند. خواندن دست‌کم دو یا سه منبع، تصویر کامل‌تری می‌دهد.

اشتباه دوم، اکتفا به نظریه بدون نگاه به واقعیت است. بانکداری و بازار سرمایه در عمل با قوانین و چالش‌های اجرایی روبه‌روست و کتاب‌ها گاهی فقط حالت آرمانی را توصیف می‌کنند. اگر می‌توانید، گزارش‌ها و تحلیل‌های عملی را هم بخوانید.

اشتباه سوم، استفاده از کتاب به عنوان مشاوره‌ی مالی است. هیچ کتابی، حتی بهترینش، نمی‌تواند جای مشاور مالی و حقوقی را بگیرد. اشتباه چهارم هم پرداختن به اصطلاح‌ها بدون فهم معنایشان است. مثلا مضاربه یا مشارکت را تا نفهمیده‌اید، از آن‌ها رد نشوید.

پیوندهای اقتصاد اسلامی با رشته‌های دیگر

اقتصاد اسلامی در تقاطع چند حوزه قرار دارد: اقتصاد، فقه و حقوق، فلسفه‌ی اخلاق و تاریخ. برای همین خواندن کتاب‌های این حوزه‌ها هم کنارش مفید است. اگر به مبانی فکری علاقه دارید، دسته‌ی فلسفه را ببینید. اگر به تاریخ اقتصادی جوامع اسلامی علاقه دارید، دسته‌ی تاریخ هم می‌تواند کمک کند.

برای دیدن تصویر کلی‌تر علوم انسانی و اجتماعی نیز می‌توانید به دسته‌ی علوم انسانی و اجتماعی سر بزنید. مطالعه‌ی هم‌زمان چند حوزه، فهم شما را عمیق‌تر می‌کند.

هدیه دادن کتاب اقتصاد اسلامی

برای دانشجوی رشته‌ی اقتصاد یا معارف اسلامی، کتاب درسی یا مبانی نظری هدیه‌ی مناسبی است. برای مدیر یا کارمند بانک و بازار سرمایه، کتاب‌های بانکداری و ابزارهای مالی کاربردی‌ترند. و برای علاقه‌مند عمومی، یک کتاب مقدماتی و روان انتخاب بهتری است.

نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و پیش از خرید، مشخصات را در صفحه‌ی کتاب ببینید.

واژه‌نامه‌ی کوتاه برای شروع

خواندن کتاب‌های این حوزه بدون آشنایی با چند اصطلاح دشوار است. این فهرست کوتاه را مرور کنید و هنگام مطالعه به آن برگردید.

  • ربا: در فقه اسلامی به دریافت زیادی بر وام یا در برخی معاملات خاص گفته می‌شود و حکم آن محل بحث تفصیلی در کتاب‌هاست.
  • مضاربه: قراردادی که در آن یک طرف سرمایه می‌دهد و طرف دیگر با آن کار می‌کند و سود بر اساس نسبت توافق‌شده تقسیم می‌شود.
  • مشارکت: قراردادی که در آن چند طرف با سرمایه‌ی خود در یک کار شریک می‌شوند و سود و زیان را بر اساس توافق سهیم می‌شوند.
  • اجاره: واگذاری استفاده از یک دارایی در برابر پرداخت مبلغ مشخص، که در تأمین مالی اسلامی کاربرد زیادی دارد.
  • زکات: پرداخت مالی دینی که شرایط و مصرف مشخصی دارد و در بحث توزیع ثروت به آن اشاره می‌شود.
  • صکوک: اوراقی که بر پایه‌ی دارایی یا قراردادهای مجاز منتشر می‌شود و در بازار سرمایه‌ی اسلامی جایگاه دارد.
  • تسهیم ریسک: اینکه ریسک کار میان طرف‌های قرارداد تقسیم شود، نه اینکه فقط یک طرف آن را بپذیرد.

این معنی‌ها خلاصه‌اند و کتاب‌های مختلف تفسیرهای گوناگونی دارند. برای درک دقیق هر اصطلاح، بخش تعریف‌های خود کتاب را بخوانید.

نقد و دشواری‌ها: هر دو طرف ماجرا

یک منبع خوب هیچ‌گاه فقط از یک طرف نمی‌گوید. درباره‌ی اقتصاد اسلامی هم نقدها و دشواری‌ها مطرح شده‌اند. بعضی منتقدان می‌پرسند تفاوت عملی برخی محصولات بانکداری اسلامی با محصولات رایج چقدر است. بعضی می‌پرسند آیا می‌توان نظریه‌ای را که بیشتر بر ارزش‌ها استوار است، به مدل‌های قابل آزمون تبدیل کرد. و بعضی درباره‌ی اجرا در جوامع امروزی و هماهنگی با اقتصاد جهانی سؤال دارند.

در مقابل، حامیان می‌گویند این نظام به عدالت و اخلاق در اقتصاد توجه بیشتری دارد و می‌تواند راه‌حل‌هایی برای مشکل‌هایی مثل بدهی و نابرابری ارائه کند. آن‌ها معمولا بر تسهیم ریسک، پیوند مالی با اقتصاد واقعی و نقش نهادهای تعاونی و خیریه تأکید می‌کنند.

ما در کتاب‌جم کتاب‌فروشیم و قضاوت نمی‌کنیم. توصیه‌مان این است که هم کتاب‌های حامی و هم کتاب‌های منتقد را بخوانید و خودتان نتیجه بگیرید. آنچه در نهایت اهمیت دارد، فهم دقیق مسئله است، نه پیروی از یک جبهه.

اقتصاد اسلامی و مقایسه‌ی نظام‌های اقتصادی

بخش بزرگی از کتاب‌های این حوزه، اقتصاد اسلامی را با نظام‌های دیگر مقایسه می‌کنند: بازار آزاد و برنامه‌ریزی متمرکز. این مقایسه به خواننده کمک می‌کند بفهمد ادعای اصلی هر نظام چیست و کجا با هم تفاوت دارند. مثلا در مالکیت، بعضی نظام‌ها مالکیت خصوصی را محور می‌دانند، بعضی مالکیت عمومی را، و اقتصاد اسلامی معمولا ترکیبی از مالکیت‌ها را با حدود مشخص مطرح می‌کند.

البته توصیف این نظام‌ها در کتاب‌های مختلف یکسان نیست و بعضی نویسندگان ساده‌سازی می‌کنند. اگر به مقایسه‌ی دقیق علاقه دارید، بخشی از منابع را از دسته‌ی سیاست و علوم سیاسی و دسته‌ی اقتصاد بخوانید تا هر نظام را از زبان خودش هم بشنوید.

این مقایسه فقط دانشگاهی نیست. وقتی خبر مربوط به بانک، تورم یا سیاست‌های پولی می‌خوانید، آگاهی از این چارچوب‌ها به شما کمک می‌کند تحلیل بهتری داشته باشید.

چند نکته برای مطالعه‌ی روشمند

کتاب‌های این حوزه اغلب چندلایه‌اند: هم استدلال دینی دارند، هم استدلال اقتصادی. یک روش خوب برای خواندن، جدا کردن این دو لایه است. وقتی نویسنده از یک منبع دینی استفاده می‌کند، ببینید کدام منبع است و چه نتیجه‌ای می‌گیرد. وقتی استدلال اقتصادی می‌آورد، ببینید بر چه فرضی ایستاده است.

یادداشت‌برداری هم کمک می‌کند. برای هر فصل، یک جمله بنویسید که ادعای اصلی چیست و یک جمله که دلیلش چیست. بعد از چند فصل، می‌توانید ادعاهای کتاب‌های مختلف را با هم مقایسه کنید و ببینید کجا توافق و کجا اختلاف دارند.

و در نهایت، اگر کتابی برای‌تان سنگین بود، آن را رها نکنید؛ فقط آن را برای بعد بگذارید و کتاب ساده‌تری بخوانید. برگشتن به کتاب دشوار پس از خواندن چند کتاب مقدماتی، تجربه‌ی بسیار متفاوتی است.

پول و زندگی روزمره: چرا این بحث‌ها به ما ربط دارد؟

شاید فکر کنید بحث درباره‌ی نظام اقتصادی فقط به اقتصاددان‌ها مربوط است، اما هر روز با آن سروکار داریم. وقتی وام می‌گیریم، سپرده می‌گذاریم، بیمه می‌خریم یا خانه اجاره می‌کنیم، درگیر قراردادهای مالی هستیم. آگاهی از اینکه این قراردادها چه اصولی دارند، به ما کمک می‌کند بهتر بفهمیم چه می‌پذیریم.

برای خانواده‌هایی که می‌خواهند رفتار مالی‌شان با باورهای دینی‌شان هماهنگ باشد، کتاب‌های این دسته منبع خوبی برای شناخت مفاهیم‌اند. البته اجرای عملی همیشه به قوانین جاری و نهادهای مالی موجود بستگی دارد و در موارد مشخص باید از متخصص و مراجع رسمی راهنمایی گرفت.

حتی اگر به این چارچوب باور ندارید، آشنایی با آن بخشی از سواد اقتصادی و فرهنگی جامعه‌ی ماست. بسیاری از بحث‌های عمومی درباره‌ی بانک، سود و تورم به این مفاهیم اشاره می‌کنند و خواندن یک منبع منظم، فهم شما از خبرها و گفتگوها را روشن‌تر می‌کند.

دانشجویان و پژوهشگران: چگونه از این کتاب‌ها استفاده کنند؟

اگر دانشجو هستید، پیش از هر چیز سرفصل درس و منابع معرفی‌شده‌ی استاد را ببینید. کتاب‌های درسی مثل مجموعه‌های دانشگاهی معمولا با سرفصل هماهنگ‌اند. کتاب‌های نظری و تخصصی را برای تحقیق، مقاله و پایان‌نامه نگه دارید.

هنگام نوشتن مقاله یا پایان‌نامه، فقط به یک کتاب اکتفا نکنید. از هر رویکرد دست‌کم یک منبع برگزینید و ارجاع دقیق بدهید. اگر موضوع‌تان بانکداری یا بازار سرمایه است، علاوه بر کتاب، قوانین و گزارش‌های رسمی و به‌روز را هم بخوانید، چون این بخش‌ها زود تغییر می‌کنند.

برای پژوهشگران جوان، یکی از راه‌های خوب پیدا کردن موضوع، مطالعه‌ی بخش «پیشنهاد پژوهش» یا نتیجه‌گیری کتاب‌هاست. بسیاری از نویسندگان در پایان به پرسش‌های بی‌پاسخ اشاره می‌کنند و این‌ها می‌تواند نقطه‌ی شروع پروژه‌ی شما باشد.

کتاب‌های چندنسخه‌ای و چاپ‌های مختلف

گاهی یک کتاب در چند چاپ یا چند ناشر منتشر می‌شود و عنوان‌هایی شبیه هم در فهرست می‌بینید. پیش از خرید، مشخصات کتاب را با دقت بخوانید: نام مؤلف یا مترجم، ناشر، سال انتشار و تعداد صفحه. این‌ها به شما کمک می‌کنند مطمئن شوید همان چیزی را می‌خرید که می‌خواهید و از خرید تکراری پرهیز می‌کنید.

اگر کتابی تجدیدنظر یا ویرایش تازه دارد، معمولا بهتر است ویرایش جدیدتر را بخرید، مخصوصا در مباحث بانکداری و بازار سرمایه که به‌سرعت تغییر می‌کنند. اما برای مباحث نظری و مکتبی، چاپ‌های قدیمی هم اعتبار دارند و بسیاری از آن‌ها همچنان مرجع‌اند.

پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب اقتصاد اسلامی

برای شروع کدام کتاب اقتصاد اسلامی مناسب است؟

کتاب‌های مبانی یا درسی مثل «درس‌هایی در اقتصاد اسلامی» برای شروع مناسب‌اند. اگر با اقتصاد آشنا نیستید، ابتدا یک کتاب مقدماتی اقتصاد بخوانید.

فرق اقتصاد اسلامی با اقتصاد رایج چیست؟

نویسندگان در این باره یک‌نظر نیستند. بعضی آن را مکتبی جدا می‌دانند و بعضی ترکیبی از ابزار رایج و ارزش‌های اسلامی. برای دانستن دقیق‌تر، چند کتاب با رویکردهای مختلف بخوانید.

آیا این کتاب‌ها فقط برای مسلمانان است؟

هر کسی که به اقتصاد، نظام‌های مالی یا مطالعات تطبیقی علاقه دارد، می‌تواند این کتاب‌ها را بخواند. البته موضوع بر اساس آموزه‌های اسلامی است و نویسندگان از همان منظر می‌نویسند.

آیا کتاب بانکداری اسلامی را می‌شود مشاوره‌ی مالی دانست؟

خیر. این کتاب‌ها مفاهیم را توضیح می‌دهند، اما تصمیم مالی به شرایط شما و قوانین روز بستگی دارد و باید با متخصص مشورت کنید.

کتاب‌های این دسته برای دانشجویان مناسب است؟

بله، بسیاری از عنوان‌ها درسی یا پژوهشی هستند و در دانشگاه‌ها مطالعه می‌شوند.

چطور کتاب اقتصاد اسلامی سفارش بدهم؟

نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.

جمع‌بندی: پرسش‌هایی که هنوز باز است

اقتصاد اسلامی حوزه‌ای پرسش‌برانگیز و در حال رشد است. از مبانی مکتبی تا بانکداری و بازار سرمایه، از توسعه و عدالت تا تعاون، هر کتاب بخشی از این تصویر را نشان می‌دهد. مهم‌ترین توصیه‌ی ما این است که با ذهن باز و از چند منبع بخوانید.

حالا کتاب‌های دسته‌ی اقتصاد اسلامی را مرور کنید، مشخصات هر کدام را ببینید و کتابی را که به نیازتان می‌خورد انتخاب کنید. نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهید و گفتگو درباره‌ی پول، عدالت و رفاه را از یک منبع خوب شروع کنید.