کنکور علوم تجربی برای بسیاری از دانشآموزان یعنی یک ماراتن: زیست، شیمی، فیزیک و ریاضی، هر کدام با حجم و سلیقهی خودشان، و فاصلهای کوتاه تا آزمون. اگر در این مسیر هستید، احتمالا با دیوار کتابهای کنکوری روبهرو شدهاید و نمیدانید کدام را بردارید. دستهی علوم تجربی در بخش کنکور کتابجم برای همین ساخته شده است: کتابهای جامع، جمعبندی، تست و مجموعه آزمون برای داوطلبان رشتهی تجربی. در این صفحه میخوانید هر درس چه کتابی میخواهد، کتاب جامع با کتاب پایهای چه فرقی دارد، آزمونهای سالهای قبل را چطور به کار ببرید و چطور از انبوه کتابها، فقط چیزهایی را بردارید که به کارتان میآید.
یک توضیح: این صفحه مربوط به کتابهای کنکور است. کتابهای درسی مدرسهی رشتهی تجربی در بخش دیگری از کتابجم هستند. اما در عمل، میان این دو مرز مشخصی نیست و بعضی کتابها مثل کتابهای پایهی دوازدهم در هر دو دیده میشوند.
کنکور علوم تجربی شامل چه درسهایی است؟
در آزمون سراسری گروه علوم تجربی، درسهای اختصاصی شامل زیستشناسی، شیمی، فیزیک و ریاضی است. کنار اینها، درسهای عمومی مثل ادبیات، عربی، دین و زندگی و زبان خارجی هم هست. هر درس دنیای خودش را دارد و کتابهایش هم متفاوت است.
- زیستشناسی: از نظر حجم مطلب، معمولا سنگینترین درس گروه تجربی به شمار میآید و کتابهای زیادی دارد.
- شیمی: ترکیبی از مفهوم و مسئلهی محاسباتی.
- فیزیک: مفهوم و محاسبه، اما معمولا با ریاضی سبکتری نسبت به رشتهی ریاضی.
- ریاضی: ریاضیات پایههای دهم، یازدهم و دوازدهم رشتهی تجربی.
مشخصات دقیق آزمون، ضریب درسها و برنامهی سال جاری را از منبع رسمی و مدرسهی خودتان بگیرید. ما فقط کتاب معرفی میکنیم و دربارهی ضریب و قوانین آزمون اظهار نظر نمیکنیم.
انواع کتاب کنکور علوم تجربی
وقتی وارد این دسته میشوید، عنوانها ممکن است شما را گیج کنند: جامع، جمعبندی، مینیمیکرو، آزمون، شکلهای زیست. بگذارید آنها را دستهبندی کنیم.
کتابهای جامع
کتاب جامع همهی مطالب یک درس را در سه پایه مرور میکند و برای دانشآموزی است که میخواهد منبع اصلی مطالعه داشته باشد. عنوانهایی مثل «عکس و مکث زیستشناسی جامع کنکور تجربی» و «مسائل شیمی جامع کنکور» در این گروهاند. معمولا حجم زیادی دارند و باید برای خواندنشان برنامه داشته باشید.
کتابهای پایهای
کتابهایی که برای یک پایهی مشخصاند، مثل «فینال زیستشناسی دهم»، «فاگو زیست ویژهی کنکور پایهی دوازدهم» یا «کتاب اول ریاضی یازدهم تجربی». مناسب کسانی که میخواهند همزمان با مدرسه پیش بروند یا هر پایه را جداگانه مرور کنند.
کتابهای جمعبندی
«جمعبندی فیزیک تجربی کنکور» و «جمعبندی زیستشناسی» از این نوعاند. برای وقتی خوباند که مطالب را یکبار خواندهاید و میخواهید نکتههای مهم را مرور کنید. کتاب جمعبندی برای یادگیری از صفر مناسب نیست.
مجموعه آزمون و سؤالهای سالهای قبل
مثل «کنکوریوم پلاس ۱۴۰۲ تجربی، تیر ماه خارج کشور با پاسخ تشریحی» یا مجموعهی «زرد» که پاسخنامهاش هم عرضه میشود. اینها برای تمرین در شرایط شبیه آزموناند.
کتابهای فرمول و خلاصه
مثل «فیزیک دوازدهم تجربی سری فرمول بیست هیبرید» که از نامش پیداست به فرمولها و روابط میپردازد. برای مرور سریع و شب امتحان خوب است.
معرفی چند کتاب نمونه در دستهی کنکور علوم تجربی
چند عنوان را فقط از روی نامشان معرفی میکنیم. برای جزئیات دقیق، صفحهی هر کتاب را ببینید.
- عکس و مکث زیستشناسی جامع کنکور تجربی: کتاب جامع زیست از یک سری مینیمیکرو طلایی و متناسب با نظام جدید.
- مسائل شیمی جامع کنکور: برای تمرین مسئلههای شیمی در سطح جامع.
- جمعبندی زیستشناسی کنکور: مرور نکتههای زیست.
- فیزیک دوازدهم تجربی سری فرمول بیست: کتاب فیزیک پایهی دوازدهم رشتهی تجربی.
- ریاضیات جامع کنکور تجربی جلد ۱: ریاضی جامع برای گروه تجربی، از یک سری شناختهشده.
- فینال زیستشناسی دهم: زیست پایهی دهم.
- کنکوریوم پلاس ۱۴۰۲ تجربی: مجموعهی آزمون با پاسخ تشریحی.
نسخهی چاپی این کتابها را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.
زیستشناسی کنکور: از کجا شروع کنیم؟
زیستشناسی درسی است که نظرها دربارهاش زیاد است: بعضی میگویند باید کتاب درسی را خطبهخط بخوانید، بعضی میگویند باید نکتهمحور بروید. حقیقت این است که کتاب درسی پایه است و هر کتاب کمکدرسی روی آن ساخته شده. پس اول کتاب درسی را با دقت بخوانید، بعد سراغ کتاب جامع بروید.
در زیست، شکلها اهمیت زیادی دارند و به همین دلیل کتابهایی که تصویر و شکل کامل دارند مفیدند. اگر در دستهی نمونههای این صفحه اسم «شکلهای زیست» را میبینید، همین قضیه را دنبال میکند. توصیه: هر شکل را بکشید، نه فقط نگاه کنید. کشیدن شکل به حافظه کمک میکند. و از دفتر خلاصهنویسی استفاده کنید: هر فصل را در یک صفحه بنویسید.
شیمی کنکور: مفهوم و مسئله
شیمی نیمی حفظیات و نیمی محاسبه است. برای بخش مفهومی، کتاب درسی و کتاب جامع کافی است. برای بخش محاسبه، تمرین لازم است. کتابی مثل «مسائل شیمی جامع» از نامش پیداست که روی مسئله تمرکز دارد. اگر در محاسبات ضعف دارید، از مسئلههای ساده شروع کنید و بعد سراغ سختتر بروید. هر بار که مسئلهای را غلط حل کردید، دلیلش را بنویسید: مفهوم نفهمیده بودید یا محاسبه را اشتباه کردید؟
فراموش نکنید که واحدها در شیمی همهچیز هستند. مول، گرم، لیتر و غلظت را با دقت تبدیل کنید. یک جدول تبدیل کوچک در دفترتان داشته باشید.
فیزیک و ریاضی در رشتهی تجربی
فیزیک و ریاضی رشتهی تجربی سبکتر از رشتهی ریاضی هستند، اما هنوز تمرین میخواهند. برای فیزیک، ابتدا مفهومها را بفهمید و بعد مسئله حل کنید. کتابهای فرمول و جمعبندی برای مرور خوباند، اما جایگزین فهمیدن نیستند. برای ریاضی هم همینطور: اول کتاب اول پایه را بفهمید، بعد جامع را بخوانید.
بعضی دانشآموزان تجربی ریاضی را نادیده میگیرند و بعد در آزمون پشیمان میشوند. ریاضی نیاز به تمرین منظم دارد و نمیشود آن را در آخر سال جبران کرد. حتی نیم ساعت روزانه، در طول یک سال، مقدار زیادی مسئلهی حلشده میشود.
چطور از آزمون و سوالهای سالهای قبل استفاده کنیم؟
آزمون جامع و سوالهای سالهای گذشته ابزارهای قدرتمندیاند، ولی باید درست به کار روند.
- بعد از یادگیری: اول مطالب را بخوانید و بعد آزمون بدهید. آزمون برای سنجش است، نه یادگیری از صفر.
- شرایط واقعی: زمانسنج بگذارید و در محیط آرام بنشینید.
- تحلیل نتیجه: بعد از هر آزمون، اشتباهها را بنویسید و دلیلشان را پیدا کنید.
- پاسخ تشریحی: حتی سوالهایی که درست زدید را با پاسخ تشریحی مقایسه کنید، شاید راه بهتری باشد.
- دورهای: هر هفته یک آزمون کافی است. بیشتر از آن، وقت تحلیل نمیماند.
عنوانهایی که «با پاسخ تشریحی» یا «پاسخنامه» دارند، برای همین تحلیل خوباند. اما اگر پاسخنامه جدا از کتاب است، پیش از خرید توضیح کتاب را ببینید.
سالبهسال: برنامهی کتاب برای داوطلب علوم تجربی
سال دهم
سال اول فرصت بنا کردن پایه است. در سال دهم، کتاب درسی را خوب بخوانید و تنها یک کتاب کمکی برای هر درس بردارید. عنوانهایی مانند «فینال زیستشناسی دهم» برای همین سالاند. هدف این سال مسابقه نیست؛ هدف ساختن عادت مطالعه و یادگرفتن مفهومهاست. دانشآموزی که در دهم شیمی و زیست را با عمق بخواند، در سالهای بعد چیزی را از نو یاد نمیگیرد.
سال یازدهم
یازدهم معمولا سال پرکار است و زیستشناسی و شیمی حجم بیشتری پیدا میکنند. اینجا میشود جدیتر شد: یک کتاب پایهای برای هر درس و یک دفتر خلاصهنویسی. «کتاب اول ریاضی یازدهم تجربی» نمونهای از کتابهای همین پایه است. بد نیست از تابستان بین یازدهم و دوازدهم، مروری بر دهم و یازدهم داشته باشید.
سال دوازدهم
سال آخر سال جمعبندی است. در این سال، کتابهای جامع، جمعبندی و مجموعه آزمون بیشتر به کار میآیند. اما به یاد داشته باشید که هدف این سال، تازه یاد گرفتن همهچیز نیست؛ بلکه مرور و تثبیت آموختههاست. اگر در جایی ضعف جدی دارید، به کتاب پایهای بازگردید و آن بخش را کامل کنید.
کتاب علوم تجربی برای داوطلب فارغالتحصیل
بعضی داوطلبان چند سال است که از مدرسه بیرون آمدهاند و میخواهند دوباره تلاش کنند. اگر شما هم یکی از آنهایید، نگران نباشید؛ مسیرتان همان است اما برنامهاش کمی فرق دارد. شما نیازی به کتاب پایهی کامل برای همهی درسها ندارید، بلکه باید ابتدا ضعفهایتان را شناسایی کنید. یک آزمون جامع بدهید و ببینید کدام درسها و کدام فصلها پاییناند. بعد برای همان بخشها کتاب پایهای بردارید.
کتابهای آزمون و مجموعههای سالهای قبل، برای شما ابزار مهمی هستند. آنها هم سبک سوال را نشان میدهند و هم نقاط ضعف را. اما همانطور که گفتیم، بدون تحلیل درست، فقط وقت را میگیرند. پس هر آزمون را با دفتر اشتباهها ببندید.
چند نکته دربارهی درسهای عمومی
خیلی از داوطلبان علوم تجربی تمام وقتشان را صرف درسهای اختصاصی میکنند و درسهای عمومی را رها میکنند. اما ادبیات، عربی، دین و زندگی و زبان هم در آزموناند و برای آنها هم باید کتاب و برنامه داشت. یک راه ساده این است که هر روز نیم ساعت را به یکی از این درسها اختصاص دهید. مثلا شنبه ادبیات، یکشنبه عربی، دوشنبه دین و زندگی و سهشنبه زبان.
برای پیدا کردن کتاب این درسها میتوانید صفحهی دروس عمومی را ببینید. توصیهی معمول این است که برای هر درس عمومی هم مثل درسهای اختصاصی، یک کتاب اصلی داشته باشید و از تعدد کتاب پرهیز کنید.
اگر ترسیدهاید: چند جمله برای دلگرمی
کنکور ترسآور است و این طبیعی است. حجم زیاد، رقابت، انتظار خانواده و نگرانی دربارهی آینده، همه بر شانههای شما سنگینی میکنند. اما نکتهای هست که به یاد داشتن آن کمک میکند: هر روز تلاش منظم، ولو کوچک، شما را جلو میبرد. لازم نیست همهچیز را یکشبه یاد بگیرید.
وقتی احساس کردید توانتان تمام شده، نفس بکشید و یک قدم کوچک بردارید: یک فصل، یک مسئله، یک شکل. بعد یک استراحت کوتاه. اگر فشار از حدی بیشتر شد، با خانواده، معلم یا مشاور صحبت کنید. کتاب کمک میکند، اما سلامت روانتان از هر کتابی مهمتر است.
نکتههایی برای والدین داوطلب علوم تجربی
اگر پدر یا مادر یک داوطلب هستید، نقش شما بسیار مهم است، هرچند لازم نیست درس بلد باشید. مهمترین کمک شما، محیطی آرام و حمایتگر است. از مقایسهی فرزندتان با دیگران بپرهیزید و از او نپرسید «چند درصد زدی؟» بلکه بپرسید «چه چیز جدیدی یاد گرفتی؟». مراقب تغذیه و خواب او باشید و اگر خسته و ناامید است، فقط گوش بدهید.
هنگام خرید کتاب، به جای تعیین کتاب برای او، با معلم یا مشاورش صحبت کنید و بگذارید خودش انتخاب نهایی را انجام دهد. دانشآموزی که کتاب را خودش انتخاب کرده، بیشتر برایش وقت میگذارد.
روش مطالعهی درسهای علوم تجربی: چند تکنیک ساده
کنکور علوم تجربی حجم زیادی از مطلب را میطلبد و مطالعهی بیروش، سریع خستهکننده میشود. چند تکنیک ساده کمک میکند. اول، «مرور فاصلهدار»: مطلبی را که امروز خواندهاید، فردا، بعد از سه روز و بعد از یک هفته دوباره مرور کنید. هر بار مرور کوتاهتر است، اما حافظه را محکم میکند. دوم، «توضیح به دیگری»: مطلب را برای یک دوست، برادر یا حتی خودتان جلوی آینه توضیح دهید. جایی که لکنت کردید، همانجا را نفهمیدهاید.
سوم، «پرسشسازی»: بهجای فقط خواندن، از هر پاراگراف یک پرسش بسازید و جوابش را بدهید. چهارم، «رنگ و نمودار»: در زیست و شیمی، جدولها و نمودارهای رنگی مفهومها را سازمان میدهند. پنجم، «دفتر اشتباهها». هر مسئلهی غلط را با علتش بنویسید. ششم، «مطالعهی فعال»: کتاب را با مداد بخوانید و حاشیهنویسی کنید.
این تکنیکها در کتابهای جامع علوم تجربی هم به کار میآیند. مثلا وقتی فصلی از زیستشناسی را میخوانید، شکلها را بکشید، اصطلاحها را در جدول بنویسید و بعد از فصل، ده پرسش از آن بسازید. هرچند زمانبر به نظر میرسد، اما یادگیری عمیقتری به دست میدهد.
یک داوطلب خیالی و سه اشتباه
فرض کنید آرش داوطلب کنکور علوم تجربی است. او از ابتدای سال ده کتاب جامع خریده و همه را شروع کرده اما هیچکدام را تمام نکرده است. هر هفته یک کتاب تازه میبیند و فکر میکند اگر آن را داشته باشد، همهچیز درست میشود. اشتباه اولش این است که به تعداد کتاب اعتماد کرده، نه به عمق مطالعه. اشتباه دومش این است که آزمون داده اما تحلیل نکرده. اشتباه سومش این است که برای خواب و ورزش وقت نگذاشته است.
آرش با راهنمایی معلمش، همهی کتابها را جز چهار تا کنار میگذارد: یک منبع برای هر درس اختصاصی. هر هفته یک آزمون میدهد و تحلیل میکند. روزی چهلوپنج دقیقه هم ورزش میکند. نتیجهی آزمون را نمیتوانیم تضمین کنیم، اما آرش حالا حس میکند مسیرش را میشناسد. این داستان ساختگی است و برای تصویر کردن یک الگوی رایج آمده.
زیستشناسی جامع و مکث روی شکلها
یکی از نکتههای کتابهای زیست علوم تجربی، جایگاه ویژهی شکلهاست. سوالات زیست بسیار وقتها به شکلهای کتاب درسی ارجاع میدهند. عنوانی مانند «عکس و مکث» را از نامش میتوان چنین فهمید که تصویر و مکث روی مفهومها را برجسته میکند، هرچند برای جزئیات باید صفحهی خود کتاب را ببینید. در هر صورت، توصیهی ما این است که هر شکل کتاب درسی را دستکم یک بار با دست بکشید و اجزایش را نامگذاری کنید.
وقتی شکل را میکشید، ذهن شما دو بار آن را پردازش میکند: یک بار وقتی میبیند و یک بار وقتی میکشد. این همان چیزی است که در حافظه میماند. بعضی دانشآموزان از این روش خیلی سریع نتیجه میگیرند و بعضی باید چند هفته صبر کنند. صبور باشید.
ریاضی تجربی: چرا نباید رهایش کرد؟
در بسیاری از خانهها، ریاضی رشتهی تجربی مظلوم واقع میشود: همهی وقت صرف زیست و شیمی میشود و ریاضی برای «بعدا» میماند. اما ریاضی درسی است که با انباشت پیش میرود، و اگر پایهی دهم و یازدهم را نخوانده باشید، دوازدهم را نمیتوانید بفهمید. کتابی مثل «ریاضیات جامع کنکور تجربی» که چند جلد است، برای کسانی است که میخواهند مطالب را یکجا و منظم ببینند.
روش سادهی کار با ریاضی این است: هر روز حداقل چند مسئله. نه یک روز بیست مسئله و ده روز هیچ. ریاضی مثل ورزش است و باید هر روز تمرین شود. اگر مسئلهای را نتوانستید، پس از چند دقیقه تلاش جواب را ببینید و همان را فردا دوباره خودتان حل کنید.
روز آزمون و هفتههای آخر
هفتههای آخر پیش از آزمون، زمان یادگرفتن مطلب تازه نیست. بهتر است بیشتر به مرور، حل آزمون کامل و تنظیم ساعت خواب بپردازید. چند روز مانده به آزمون، ساعت بیدار شدن و مطالعهتان را با ساعت برگزاری آزمون هماهنگ کنید تا ذهنتان در همان ساعت آمادهترین حالت را داشته باشد. لوازم مورد نیاز را از قبل آماده کنید و شب قبل، زود بخوابید.
در حین آزمون، از سوالهای آسانتر شروع کنید، روی یک سوال بیش از حد نمانید و زمان را بین درسها تقسیم کنید. اگر بخشی از آزمون بد رفت، آن را رها کنید و به سوال بعدی بروید. یک درس ضعیف نباید کل آزمون را خراب کند. بعد از آزمون هم، از تحلیل بیرحمانهی خودتان بپرهیزید و به خودتان استراحت بدهید.
یادتان باشد که کنکور، مهم است اما تنها ارزش شما نیست. هر نتیجهای که بگیرید، مسیرهای دیگری هم برای یادگیری و پیشرفت هست. کتابها، یعنی همینهایی که در این صفحه میبینید، ابزارند و شما استاد آنهایید.
چند اشتباه رایج در خرید کتاب کنکور
- خرید همهی سریها: برای هر درس یک منبع اصلی کافی است.
- خرید کتاب سال قدیمی: برای نظام جدید، کتابها را با نظام جدید انتخاب کنید و سال چاپ را بررسی کنید.
- شروع با تست: بدون خواندن مطالب، تست زدن فقط ناامیدکننده است.
- دنبال کردن ترندها: هر که کتاب معروف خرید، لزوما برای شما مناسب نیست.
- نادیدهگرفتن درسهای عمومی: درسهای عمومی هم در آزمون هستند و باید کتاب مناسب داشته باشند.
- خرید بیبرنامه: پیش از خرید، برنامهی سالانه را بنویسید.
برنامهی نمونهی هفتگی برای داوطلب تجربی
این برنامه فقط یک الگوست. شما با توجه به شرایط خودتان آن را تغییر دهید.
- شنبه: زیستشناسی، مطالعه و تست.
- یکشنبه: شیمی و مسئله.
- دوشنبه: فیزیک.
- سهشنبه: ریاضی.
- چهارشنبه: درسهای عمومی و مرور.
- پنجشنبه: آزمون و تحلیل.
- جمعه: استراحت و مرور سبک.
استراحت را جدی بگیرید. خواب کافی، غذای مناسب و ورزش سبک، عملکرد ذهن را بالا میبرند. اگر زیر فشار زیادید، با مشاور مدرسه یا یک متخصص صحبت کنید.
کنار رشتهی تجربی: دیگر مسیرهای کنکور
اگر هنوز در انتخاب گروه دودل هستید یا میخواهید کتابهای همهی مسیرها را ببینید، صفحهی کنکور نمای کلی میدهد. برای درسهای مشترک، دروس عمومی را ببینید. مسیر ریاضی و فیزیک و علوم انسانی هم کتابهای مخصوص خودشان را دارند. دانشآموزان تیزهوش هم میتوانند تیزهوشان و المپیاد را ببینند و برای زبان، زبانهای خارجی را مرور کنند.
در پایان، اگر هنوز مطمئن نیستید کتاب علوم تجربی کدام درس را اول بخرید، از ضعیفترین درستان شروع کنید. درسی که کمترین نمره را در آزمون آخر گرفتهاید، بیشترین امکان رشد را دارد. یک درس ضعیف که به حد متوسط برسد، بیشتر از یک درس قوی که کمی قویتر شود، به شما کمک میکند. برای همین، مسیر مطالعه را از پایینترین نقطهی خودتان آغاز کنید.
پرسشهای پرتکرار
برای کنکور علوم تجربی، اول چه کتابی بخرم؟
اول کتاب درسی را داشته باشید. بعد برای هر درس یک کتاب جامع یا پایهای انتخاب کنید که با سطح شما بخواند.
کتاب جامع بخرم یا کتاب هر پایه؟
اگر هنوز پایهی دهم یا یازدهم هستید، کتاب پایهای با مدرسه هماهنگتر است. اگر سال آخر هستید و میخواهید همهچیز را مرور کنید، کتاب جامع مناسبتر است.
آیا کتاب جمعبندی بهتنهایی کافی است؟
معمولا نه. کتاب جمعبندی برای مرور است و اگر مطالب را قبلا نخواندهاید، کمک زیادی نمیکند.
آزمونهای سالهای قبل را از کی شروع کنم؟
وقتی بخشی از مطالب را یاد گرفتهاید. بهتر است ابتدا موضوعی و بعد کامل و زماندار حل کنید.
کتابهای خارج از کشور یا سالهای قبل هم مفیدند؟
بله، برای تمرین و آشنایی با سبک سوال. اما حتما با پاسخ تشریحی و با نظام درسی جاری تطبیق دهید.
آیا کتاب میتواند جای معلم را بگیرد؟
کتاب کمک بزرگی است، اما معلم اشتباههای شما را میبیند. اگر در جایی گیر کردید، پرسیدن را دریغ نکنید.
آیا نسخهی چاپی را میتوانم آنلاین سفارش بدهم؟
بله. نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
جمعبندی
کنکور علوم تجربی با برنامه و کتاب مناسب قابلمدیریت است. اول کتاب درسی، بعد یک منبع اصلی برای هر درس، بعد آزمون و مرور، و همیشه استراحت. کتابهای این دسته از جامع و پایهای تا جمعبندی و مجموعه آزمون، برای هر مرحله چیزی دارند.
حالا میتوانید کتابهای همین دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپی دلخواهتان را آنلاین سفارش بدهید.