مامایی یکی از قدیمیترین و انسانیترین حرفههای دنیاست: همراه بودن با یک زن در مهمترین لحظههای زندگیاش، از روزهای اول بارداری تا زایمان و دوران بعد از آن. اگر دانشجوی مامایی هستید، برای آزمون استخدامی آماده میشوید، ماما یا کارشناس شاغل هستید، یا مادری که میخواهد بارداریاش را آگاهانهتر بگذراند، این صفحه راهنمای شماست. در دستهی مامایی کتابجم کتابهای درسی و مرجع بارداری و زایمان، بیماریهای زنان، پزشکی جنین و منابع آزمون استخدامی را پیدا میکنید.
در ادامه توضیح میدهیم رشتهی مامایی چه چیزهایی را در بر میگیرد، هر کتاب به چه کسی میخورد و چطور از میان مجموعههای چندجلدی و کتابهای آزمون درست انتخاب کنید. نسخه چاپی کتابها را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش آمده است.
مامایی رشتهای در علوم پزشکی است که به سلامت زنان در بارداری، زایمان و پس از زایمان و همچنین سلامت نوزاد در روزهای اول میپردازد. ماما مراقبتهای دوران بارداری را پیگیری میکند، در زایمان همراه مادر است، آموزش میدهد و در صورت لزوم مادر را به پزشک متخصص ارجاع میدهد.
مامایی فقط زایمان نیست. مشاورهی پیش از بارداری، تغذیه، آمادگی برای زایمان، شیردهی، تنظیم خانواده و سلامت زنان در سنین مختلف هم در حوزهی این رشته قرار میگیرند. به همین دلیل کتابهای مامایی طیف وسیعی دارند: از بیولوژی و فیزیولوژی تا مراقبت، بیماری و آموزش.
یک نکتهی مهم: کتابهای این دسته منبع آموزشی و مرجعاند و جایگزین ویزیت پزشک یا ماما نیستند. اگر باردار هستید یا سؤال درمانی دارید، حتما با پزشک یا ماما مشورت کنید.
هر گروه باید کتاب مناسب خودش را انتخاب کند. کتابهای مرجع بزرگ مثل مجموعهی ویلیامز برای دانشجو و متخصص نوشته شدهاند و ممکن است برای خوانندهی عادی خیلی فنی باشند. اگر مادر هستید و میخواهید فقط آگاه شوید، از ماما یا پزشکتان بپرسید کدام منبع مناسبتر است.
اگر تازه وارد این رشته شدهاید، بهتر است از یک کتاب عمومی شروع کنید. در این دسته کتابی با عنوان سادهی «مامایی» میبینید که از نامش پیداست به کلیات رشته میپردازد. همچنین «دانستنیهای دنیای مامایی (مرسل)» هم عنوانی است که از نامش پیداست مجموعهای از دانستنیهای این حوزه را در خود جای داده است. پیش از خرید، توضیحات صفحهی هر کدام و نام ناشر و مؤلف را بخوانید تا از سطح و هدف آن مطمئن شوید.
یک کتاب دیگر برای شروع «امداد مامایی» است. از عنوانش پیداست که به کمکهای اولیه و اقدامهای فوری در حوزهی مامایی مربوط است. اینگونه کتابها برای دانشجوها و شاغلانی که با موقعیتهای اورژانسی روبهرو میشوند مفید است. البته هر اقدام درمانی را باید طبق دستورالعمل رسمی و زیر نظر متخصص انجام داد.
پیشنهاد ما: اول یک کتاب عمومی، بعد سراغ مرجع اصلی بارداری و زایمان و بعد کتابهای تخصصیتر.
در میان کتابهای این دسته، مجموعهی «بارداری و زایمان ویلیامز» جایگاه ویژهای دارد. در فهرست، ویراست بیستوچهارم آن در سه جلد دیده میشود: جلد اول، جلد دوم و جلد سوم. این مجموعه از مراجع شناختهشدهی مامایی و زنان است و از نام و ویراستش پیداست که مرجع جامع بارداری و زایمان است.
هنگام خرید این مجموعه به چند نکته دقت کنید. اول، شمارهی جلد را درست ببینید. هر جلد بخشهایی را در بر میگیرد و ممکن است شما فقط یکی از آنها را لازم داشته باشید. دوم، ویراست و سال را بررسی کنید، چون محتوای پزشکی با گذشت زمان بهروز میشود. سوم، اگر درس دانشگاه دارید، سرفصل درس را با فهرست مطالب جلدها مطابقت بدهید.
به یاد داشته باشید که این مجموعه مرجع است و برای مطالعهی روزانهی ساده نوشته نشده. بهتر است هنگام مطالعه، هر فصل را جداگانه بخوانید و با یادداشتبرداری پیش بروید. اگر برای اولین بار سراغ مرجع میروید، از فصلهای مربوط به موضوع مورد نیازتان شروع کنید و یکجا همه را نخوانید.
یکی از جذابترین بخشهای این رشته، شناخت جنین و پایش او در دوران بارداری است. کتاب «مامایی و پزشکی جنینی» از نامش پیداست که مامایی را در کنار پزشکی جنین میآورد. این حوزه به رشد جنین، پایش سلامت او و شناسایی مشکلهای احتمالی میپردازد.
مطالعهی چنین کتابی معمولا به پایهی خوبی از فیزیولوژی و زنان نیاز دارد. برای دانشجوی مامایی که میخواهد دید عمیقتری از دوران بارداری پیدا کند، این نوع کتاب میتواند مکمل خوبی باشد. اگر به مباحث پزشکی عمومی نزدیکتر میشوید، میتوانید بخش پزشکی را هم ببینید.
یادآوری: نتیجهی هر آزمایش یا سونوگرافی را باید پزشک یا ماما تفسیر کند. کتاب به شما دانش میدهد اما جای تشخیص نیست.
ماما و دانشجوی مامایی فقط باید زایمان را بشناسند؛ باید بیماریهای داخلی و جراحی و عفونی را هم بدانند، چون بارداری با آنها در تعامل است. کتاب «بیماریهای داخلی، جراحی و عفونی (۱ و ۲ و ۳)، (درسنامه مامایی)» از نامش پیداست که درسنامهای برای دانشجوی مامایی است و سه بخش داخلی، جراحی و عفونی را در بر میگیرد.
مطالعهی این بخشها به دانشجو کمک میکند بفهمد بیماریهای عمومی چگونه بر بارداری اثر میگذارند و چه ملاحظاتی در مراقبت لازم است. برای رشتههای نزدیک، مثل پرستاری، هم این مباحث مهم است و میتوانید بخش پرستاری را نیز ببینید.
اگر در درس داخلی و جراحی مشکل دارید، پیشنهاد میکنیم مباحث را با خلاصهبرداری و مرور روزانه پیش ببرید. حفظ کردن یکجای همهی بیماریها ممکن نیست؛ بهتر است هر بیماری را با علت، نشانه، تشخیص و مراقبت یاد بگیرید.
گاهی مرجع بزرگ لازم نیست و فقط میخواهید سریع چیزی را پیدا کنید. کتاب «دستنامه مامایی و زنان ماساچوست» در این دسته دیده میشود. از نام «دستنامه» پیداست که کتابی فشرده و کاربردی است که میتوان آن را همراه داشت و در موقعیتهای عملی به سرعت به آن مراجعه کرد.
مزیت دستنامهها این است که خلاصه و دستهبندیشدهاند. اما معایبی هم دارند: فقط مرور میکنند و توضیح مفصل نمیدهند. بنابراین بهتر است دستنامه را کنار یک کتاب مرجع بزرگ داشته باشید، نه بهجای آن. برای دانشجویی که در بخشهای بالینی کارآموزی میکند، دستنامه ابزار مفیدی است.
بخشی از خریداران این دسته داوطلب آزمون استخدامی هستند. در فهرست این دسته دو عنوان مستقیم به این هدف مربوط است: «بسته طلایی استخدامی مامایی» و «آزمون های استخدامی مامایی». از نامها پیداست که مجموعهی جمعبندی و تست برای آزمونهای استخدامی این رشتهاند.
چند نکته برای انتخاب و استفاده از کتاب آزمون:
برای برنامهی مطالعه، بهتر است هر روز مقدار کمی و پیوسته بخوانید. یک برنامهی هفتگی بریزید که بخشی برای درس، بخشی برای تست و یک روز برای مرور باشد. تستهای اشتباه را در دفتر جدا یادداشت کنید و آخر هفته دوباره ببینید.
مامایی در دستهی علوم پزشکی و سلامت جای دارد و با بسیاری از رشتهها همکاری میکند. پزشک زنان و زایمان، پرستار، داروساز، روانشناس و فیزیوتراپیست، همه در مراقبت از مادر و نوزاد نقش دارند. اگر بخواهید دید کلیتری پیدا کنید، هر یک از این بخشها میتواند مکمل باشد.
برای مثال، دارودرمانی در بارداری نیاز به دقت ویژه دارد و بخش داروسازی دانش پایهی آن را میدهد. بخش بهداشت عمومی به سلامت مادر و کودک در سطح جامعه میپردازد. و بخش فیزیوتراپی در توانبخشی بعد از زایمان و دردهای دوران بارداری مطرح است. مصرف هر دارو در بارداری را فقط با نظر پزشک انجام دهید.
سلامت مادر فقط جسم نیست. بارداری و بعد از زایمان دورانهایی پر از تغییر هورمونی و احساسیاند. خستگی، نگرانی و گاهی غم شدید میتواند مادر را درگیر کند. ماما نقش مهمی در تشخیص زودهنگام این مشکلها و راهنمایی مادر دارد. اگر خودتان یا کسی نزدیکتان در این دوران احساس ناراحتی سنگین دارد، حتما با ماما، پزشک یا روانشناس صحبت کنید.
کتابها میتوانند آگاهی بدهند، اما درمان کار متخصص است. برای دیدن منابع مرتبط، بخش روانشناسی بالینی را هم ببینید، بهشرط آن که کتاب را جای درمان ندانید.
خیلیها این سه نقش را با هم اشتباه میگیرند. ماما متخصص مراقبتهای عادی بارداری و زایمان است و در وضعیتهای طبیعی مادر را همراهی میکند. پزشک متخصص زنان و زایمان بیشتر بر مشکلهای پزشکی و موقعیتهای پرخطر و جراحی تمرکز دارد. پرستار در بخشهای بستری و مراقبت بالینی حضور دارد و مراقبتهای پرستاری را انجام میدهد. این سه در عمل کنار هم کار میکنند و هر کدام مکمل دیگری است.
این تفاوت برای انتخاب کتاب هم مهم است. کتابهای مامایی بیشتر بر مراقبت و روند طبیعی تأکید دارند و کتابهای تخصصی زنان و زایمان بیشتر بر بیماری و درمان. دانشجوی مامایی هر دو را باید در حد لازم بشناسد، چون تشخیص این که کجا مراقبت عادی کافی است و کجا باید ارجاع داد، از مهارتهای اصلی ماماست.
یکی از کارهای اصلی ماما آموزش است. مادر و همسرش باید بدانند در بارداری چه تغییرهایی طبیعی است، چه نشانههایی نیاز به مراجعهی فوری دارد، برای زایمان چگونه آماده شوند و بعد از آن چه چیزهایی را انتظار داشته باشند. آموزش خوب اضطراب را کم میکند و به مادر حس کنترل میدهد.
اگر شما دانشجو یا ماما هستید، یاد بگیرید این آموزش را به زبان ساده بدهید. از واژههای پیچیده پرهیز کنید، مثال بزنید و بپرسید که مادر متوجه شده یا نه. کتابهای درسی و مرجع علم را به شما میدهند، اما مهارت ساده گفتن را باید با تمرین به دست آورید. یک تمرین خوب این است که هر مبحث را برای دوستی که رشتهی شما را نمیشناسد در سه جمله توضیح دهید.
اگر مادر هستید، سؤالهایتان را از ماما یا پزشک بپرسید و از اطلاعات نادرست شبکههای اجتماعی دوری کنید. یک دفتر کوچک برای نوشتن سؤالها، بین دو ویزیت، بسیار کمک میکند.
مراقبت با تولد نوزاد تمام نمیشود. چند هفتهی اول برای مادر و نوزاد دوران حساسی است: بهبود بدن مادر، شروع شیردهی، خواب کم و سازگاری خانواده با عضو تازه. بخش مهمی از آموزشهای مامایی به همین دوره مربوط است.
کتابهای عمومی معمولا فصلهایی دربارهی مراقبتهای پس از زایمان، شیردهی و مراقبت اولیهی نوزاد دارند. اگر در دورهی کارآموزی هستید، این فصلها را با مشاهدهی عملی در بخش ترکیب کنید. اگر مادر هستید، هر مشکلی در شیردهی یا بهبود بدنی را با ماما یا پزشک در میان بگذارید و منتظر نمانید تا خودش برطرف شود.
یک نکتهی مهم دربارهی همهی این موضوعها: هر مادر و هر نوزاد فرق دارد. آنچه در کتاب بهصورت کلی آمده، ممکن است برای وضعیت شما کمی متفاوت باشد. مشورت با متخصص همیشه مقدم بر توصیهی کتاب است.
درسهای مامایی حجم زیادی دارند: آناتومی، فیزیولوژی، بارداری، زایمان، بیماریها، دارو و آموزش. برای آن که غرق نشوید، چند روش را امتحان کنید.
و یادتان باشد که هیچ دانشجویی همهچیز را یکباره نمیفهمد. مرور تدریجی، از مطالعهی فشرده در چند شب مؤثرتر است.
ماما با انسانها در حساسترین لحظههای زندگیشان سروکار دارد. مادری که نگران است، همسری که مضطرب است و خانوادهای که منتظر خبر خوب است، همه به آرامش و صداقت ماما نیاز دارند. مهارت ارتباط، شنیدن فعال و توضیح روشن به همان اندازهی دانش پزشکی اهمیت دارد.
کتابها میتوانند اصول ارتباط را توضیح دهند، اما این مهارت با تمرین، مشاهدهی همکاران باتجربه و بازخورد گرفتن از دیگران ساخته میشود. اگر دانشجو هستید، در کارآموزی به رفتار ماماهای باتجربه توجه کنید: چطور با مادر حرف میزنند، چطور بد خبر را میگویند و چطور به سؤالها جواب میدهند. همین مشاهدهها گاهی بیشتر از یک فصل کتاب یاد میدهد.
در پایان به یاد داشته باشید که ماما بودن یعنی هم دانش داشتن و هم انسان بودن. کتاب اولی را تقویت میکند و بقیهی راه را باید با دل و تجربه رفت.
کتابهای مرجع مثل مجموعههای چندجلدی ارزش بلندمدت دارند اما دانش پزشکی همیشه در حال تغییر است. برای همین بهتر است مرجع را همراه منابع تازه بخوانید: راهنماهای بالینی رسمی، مقالههای معتبر و آموزشهای ضمن خدمت. اگر مطلبی در کتاب با راهنمای بالینی جدید فرق داشت، راهنمای رسمی را ملاک قرار دهید و از استاد یا مسئول بخش بپرسید.
کتابها را سازماندهی کنید: جلدها را به ترتیب بگذارید، روی برگهای فهرست فصلهای مهم را بنویسید و نشانهگذاری کنید. این کار در وقتهای شلوغ کارآموزی و آزمون بسیار به کار میآید. اگر کتابی را دستدوم یا قدیمیتر دارید، ویراست آن را با ویراست تازه مقایسه کنید و بدانید چه چیزهایی ممکن است عوض شده باشد.
اگر هنوز مطمئن نیستید، از استاد، همکلاسیها یا همکاران باتجربهتان بپرسید کدام منبع را استفاده کردهاند. تجربهی دیگران در انتخاب کتاب بسیار کمک میکند.
با کتاب عمومی مامایی شروع کنید و با واژهها و ساختار رشته آشنا شوید.
سراغ مرجع اصلی بارداری و زایمان بروید و فصل به فصل جلو بروید.
درسنامهی بیماریهای داخلی، جراحی و عفونی را بخوانید تا اثر بیماریها بر بارداری را بفهمید.
وقتی پایهها محکم شد، کتابهای پزشکی جنین و زنان را ببینید.
دستنامه را در کارآموزی همراه داشته باشید و پیش از آزمون سراغ مجموعهی تست بروید.
اشتباه اول این است که از مرجع بزرگ شروع کنید و انتظار داشته باشید همهچیز را بفهمید. مراجع برای مطالعهی هدفمند و مرحلهایاند. اشتباه دوم این است که جلد اشتباه را بخرید؛ در مجموعههای چندجلدی هر جلد بخشی جدا را دارد. اشتباه سوم این است که ویراست را نادیده بگیرید. اشتباه چهارم این است که فقط کتاب تست بخوانید و درسنامه را رها کنید. اشتباه پنجم این است که از کتاب انتظار تشخیص و درمان داشته باشید.
راه بهتر این است که هر مبحث را با مثال بالینی یا تجربهی کارآموزی ترکیب کنید. وقتی در بیمارستان یا زایشگاه با موردی روبهرو میشوید، به فصل مربوطه برگردید و دوباره بخوانید. اینگونه یادگیری ماندگارتر میشود.
ماماها در نظام سلامت کشور نقش مهمی دارند. آنها در مراکز بهداشتی، بیمارستانها، زایشگاهها و مراکز مشاوره کار میکنند و بسیاری از مادران نخستین ارتباطشان با نظام سلامت را از طریق ماما تجربه میکنند. رشتهی مامایی در دانشگاههای علوم پزشکی تدریس میشود و فارغالتحصیلان آن پس از قبولی در آزمونهای لازم وارد کار میشوند. برای اطلاعات دقیق دربارهی مسیر شغلی، بهتر است از دانشگاه و مراجع رسمی بپرسید.
ماما بودن فقط دانش نمیخواهد؛ همدلی، آرامش و توان تصمیمگیری در لحظههای حساس هم میخواهد. کتابها بخش دانش را پوشش میدهند و بقیه را کارورزی و تجربه میسازد. اگر تازه شروع کردهاید، از همکاران باتجربه یاد بگیرید و از پرسیدن نترسید.
یک کتاب عمومی با عنوان «مامایی» یا «دانستنیهای دنیای مامایی» انتخاب کنید. بعد سراغ مرجع بارداری و زایمان و درسنامهی بیماریها بروید.
بستگی به نیاز شما دارد. فهرست مطالب هر جلد را در صفحهی همان جلد بخوانید و ببینید کدام بخشها را لازم دارید. برای دانشجو معمولا همهی جلدها در طول تحصیل به کار میآید.
هر دو کاربرد جدا دارند. دستنامه برای مرور سریع و کار بالینی است و مرجع بزرگ برای یادگیری عمیق. ایدهآل این است که هر دو را در کنار هم داشته باشید.
سال انتشار، داشتن پاسخ تشریحی و هماهنگی با منبع آزمون را بررسی کنید. کتاب آزمون مکمل درسنامه است و جای آن را نمیگیرد.
بیشتر این کتابها برای دانشجو و متخصص نوشته شدهاند و فنیاند. اگر باردار هستید، بهتر است از ماما یا پزشک خود بخواهید منبع مناسب را به شما معرفی کند. تصمیمهای درمانی را هم فقط با متخصص بگیرید.
نه. کتاب دانش میدهد اما تشخیص و درمان کار پزشک و ماما است. هر علامتی که نگرانتان میکند را با متخصص در میان بگذارید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید.
مامایی رشتهای است که دانش، مهربانی و مسئولیت را با هم میخواهد. کتابهای این دسته از مرجع بارداری و زایمان و پزشکی جنین تا درسنامهی بیماریها، دستنامهی بالینی و منابع آزمون استخدامی را پوشش میدهند و برای دانشجو و شاغلان این حرفه مفیدند.
پیشنهاد ما این است که هدف خودتان را روشن کنید، از یک کتاب عمومی شروع کنید و کمکم به سراغ مرجع و کتاب تخصصی بروید. نگاهی به کتابهای همین دسته بیندازید و نسخه چاپی مناسب را آنلاین سفارش بدهید.