کتاب‌هایی هستند که یک بار می‌خرید و یک عمر به آن‌ها برمی‌گردید. فهرست مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی در کتاب‌جم پر از همین کتاب‌هاست: جلدهای یک دانشنامه‌ی بزرگ، دانشنامه‌ی فرهنگ مردم ایران، فهرست‌ها و راهنماهای پژوهشی، متن‌های تاریخی تصحیح‌شده و پژوهش‌هایی در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی. این صفحه راهنمای شماست برای آشنایی با این کتاب‌ها و انتخاب آنچه به کار پژوهش یا کتابخانه‌تان می‌آید.
اگر دانشجو، پژوهشگر، کتابدار یا فقط عاشق کتاب‌های مرجع هستید، در ادامه می‌بینید هر بخش از فهرست این مرکز به چه کاری می‌آید و چطور از میانشان انتخاب کنید.
کتاب‌های دایره المعارف بزرگ اسلامی چه حوزه‌هایی را در بر می‌گیرد؟
پرتکرارترین دسته در فهرست این ناشر در کتاب‌جم علوم و معارف اسلامی است و با فاصله‌ی زیاد از بقیه جلوتر است. پس از آن ادبیات و داستان، تاریخ اسلام و تاریخ قرار می‌گیرند. چند کتاب هم در دسته‌های زبان‌های خارجی، مردم‌شناسی و فرهنگ عامه، مذهبی و معنوی و خاطرات جنگ دیده می‌شود.
اما این دسته‌ها فقط بخشی از ماجرا را می‌گویند. وقتی عنوان‌ها را نگاه می‌کنید، می‌بینید که بیشتر کتاب‌ها رنگ مرجع و پژوهش دارند: جلدهای یک دانشنامه، فهرست مقاله‌ها، بیت‌یاب، شیوه‌نامه، متن‌های کهن و اسناد تاریخی. این‌ها کتاب‌هایی نیستند که از اول تا آخر خوانده شوند؛ کتاب‌هایی‌اند که وقت پژوهش سراغشان می‌روید، چیزی را پیدا می‌کنید و دوباره به قفسه برمی‌گردانید.
نام کاظم موسوی بجنوردی در صدر نویسنده‌ها و سرپرستان فهرست این ناشر دیده می‌شود؛ نامی که برای اهل پژوهش با این مرکز و دانشنامه‌اش گره خورده است.
جلدهای دانشنامه‌ی دایره المعارف بزرگ اسلامی
بخش اصلی فهرست این ناشر جلدهای دانشنامه‌ای بزرگ است که هر جلدش مدخل‌هایی به ترتیب الفبا دارد. در فهرست کتاب‌جم چند جلد از آن دیده می‌شود، از جمله جلد ۲، جلد ۹ و جلد ۲۵. این دانشنامه به موضوع‌هایی در گستره‌ی فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی می‌پردازد و در دسته‌ی علوم و معارف اسلامی قرار گرفته است.
دانشنامه به درد چه کسی می‌خورد؟
پژوهشگر تاریخ، ادبیات، فلسفه، فقه، جغرافیای تاریخی و هر حوزه‌ای که با تمدن اسلامی و ایرانی سروکار دارد، از مدخل‌های یک دانشنامه‌ی تخصصی بهره می‌برد. مدخل‌های دانشنامه معمولا با منابع همراه‌اند و نقطه‌ی شروع خوبی برای هر پژوهش‌اند. کتابخانه‌های دانشگاهی، حوزوی و عمومی هم این جلدها را برای مراجعه‌کنندگانشان نگه می‌دارند.
همه‌ی جلدها را بخریم یا چند جلد؟
اگر کتابخانه‌ی سازمانی یا پژوهشی دارید، داشتن جلدهای پیاپی ارزش مرجع مجموعه را بالا می‌برد. اگر پژوهشگر فردی هستید، می‌توانید جلدی را بخرید که مدخل‌های مورد نیازتان در آن است. ترتیب الفبایی مدخل‌ها کمک می‌کند حدس بزنید موضوع شما در کدام جلد است؛ برای اطمینان توضیح صفحه‌ی هر جلد را ببینید.
دانشنامه‌ی فرهنگ مردم ایران
«دانشنامه‌ی فرهنگ مردم ایران» یکی دیگر از کتاب‌های مهم این فهرست است و جلد ششم آن در کتاب‌جم دیده می‌شود. از نامش پیداست که به آداب، باورها، جشن‌ها، بازی‌ها، خوراک‌ها، پیشه‌ها و دیگر جنبه‌های زندگی مردم ایران می‌پردازد. این کتاب در پیوند با دسته‌ی مردم‌شناسی و فرهنگ عامه است.
برای پژوهشگر مردم‌شناسی، نویسنده‌ای که داستانش را در فضای سنتی ایران می‌نویسد، معلم و هر کسی که می‌خواهد بداند یک رسم قدیمی از کجا آمده، چنین دانشنامه‌ای منبعی ارزشمند است. مدخل‌ها را می‌شود جدا جدا خواند و هر بار چیزی تازه درباره‌ی فرهنگ ایرانی یاد گرفت.
ابزارهای پژوهش ادبی: بیت‌یاب و فهرست مقالات
بخش دیگری از فهرست این ناشر ابزارهایی است که کار پژوهشگر را آسان می‌کند. این کتاب‌ها در دسته‌ی ادبیات و داستان قرار گرفته‌اند.
بیت‌یاب شاهنامه‌ی فردوسی
بیت‌یاب کتابی است که به شما کمک می‌کند جای یک بیت را در متن پیدا کنید. وقتی بیتی از شاهنامه در ذهن دارید و می‌خواهید بدانید در کدام داستان و کدام بخش آمده، بیت‌یاب راه را کوتاه می‌کند. این کتاب برای دانشجوی ادبیات فارسی، پژوهشگر شاهنامه، معلم و هر کسی که با متن شاهنامه کار می‌کند، ابزاری کاربردی است.
فهرست مقالات فارسی
«فهرست مقالات فارسی» با جلد ۱۳ در فهرست کتاب‌جم دیده می‌شود. نام ایرج افشار، کتاب‌شناس و پژوهشگر نامدار، در فهرست نویسنده‌های این ناشر هست و این مجموعه با نام او شناخته می‌شود. فهرست مقالات یعنی کتابی که مقاله‌های منتشرشده در نشریه‌ها را بر اساس موضوع فهرست می‌کند. پژوهشگری که می‌خواهد بداند پیش از او چه کسانی درباره‌ی موضوعش نوشته‌اند، از چنین فهرستی بی‌نیاز نیست.
شیوه‌نامه
«شیوه‌نامه» هم در فهرست هست. از نامش پیداست که قاعده‌های نگارش، ویرایش و ارجاع را توضیح می‌دهد. برای ویراستار، نویسنده‌ی مقاله‌ی علمی و دانشجویی که پایان‌نامه می‌نویسد، داشتن یک شیوه‌نامه‌ی معتبر کار را منظم‌تر می‌کند.
متن‌های کهن تصحیح‌شده در فهرست این مرکز
چند عنوان در فهرست، متن‌هایی از گذشته‌اند که برای خواننده‌ی امروز منتشر شده‌اند:
- فضائل بلخ: از نامش پیداست که درباره‌ی شهر بلخ و ویژگی‌ها و بزرگان آن است.
- تذکره‌ی اربیل: تذکره‌ها کتاب‌هایی‌اند که شرح حال بزرگان را گرد می‌آورند.
- رساله‌ی موسیقی نقاوة الادوار و تصانیف: رساله‌ای درباره‌ی موسیقی که برای پژوهشگر تاریخ موسیقی ایرانی ارزشمند است.
- تواریخ هفت لشکر: متنی تاریخی که از نامش پیداست به رویدادهای جنگی و سپاهیان می‌پردازد.
- چشمه‌ی حکمت: عنوانی دیگر در این فهرست.
این متن‌ها برای پژوهشگر تاریخ، ادبیات و موسیقی منبع دست اول‌اند. در صفحه‌ی هر کتاب نام مصحح و توضیحات را ببینید.
تاریخ و اسناد در کتاب‌های دایره المعارف بزرگ اسلامی
دسته‌های تاریخ اسلام و تاریخ هم چند کتاب از این ناشر دارند. «گزیده‌ی اسناد دیوانی عهد قاجار» از نامش پیداست که اسناد اداری و حکومتی دوره‌ی قاجار را گرد آورده است. اسناد دیوانی برای پژوهشگر تاریخ اجتماعی و اداری ایران منبعی دست اول‌اند؛ از روی آن‌ها می‌شود فهمید حکومت چطور کار می‌کرد، مالیات چطور گرفته می‌شد و مردم با دولت چه رابطه‌ای داشتند.
«جدایی بحرین از ایران» هم عنوانی است که از نامش پیداست به یکی از رویدادهای تاریخ معاصر ایران می‌پردازد. این کتاب برای علاقه‌مندان تاریخ معاصر و روابط ایران با همسایگان خواندنی است.
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی
یکی از جالب‌ترین بخش‌های فهرست این ناشر، کتاب‌هایی درباره‌ی زبان‌هاست. «گویش ابوزیدآبادی» از نامش پیداست که گویش مردم ابوزیدآباد را بررسی می‌کند. گویش‌های محلی ایران گنجینه‌ای از واژه‌ها و ساختارهای کهن‌اند و بسیاری از آن‌ها در خطر فراموشی‌اند. ثبت و بررسی این گویش‌ها برای زبان‌شناسی و حفظ میراث فرهنگی اهمیت زیادی دارد.
چند کتاب هم در دسته‌ی زبان‌های خارجی از این ناشر دیده می‌شود. نام‌هایی مثل حسن رضایی باغ‌بیدی، محمود جعفری دهقی، احمد تفضلی و عبدالمجید ارفعی در فهرست نویسنده‌ها هست؛ نام‌هایی که برای اهل پژوهش با زبان‌های ایرانی باستان و میانه و زبان‌های کهن این سرزمین آشنایند. این کتاب‌ها برای دانشجوی زبان‌شناسی و فرهنگ و زبان‌های باستانی منبع مطالعه‌اند.
کتاب‌های شاخص این ناشر در کتاب‌جم
برای آشنایی سریع، این عنوان‌ها از فهرست به چشم می‌آیند. ترتیب بر اساس موضوع است، نه رتبه‌ی فروش:
- جلدهای دانشنامه‌ی اصلی این مرکز (از جمله جلد ۲، ۹ و ۲۵)
- دانشنامه‌ی فرهنگ مردم ایران، جلد ۶
- بیت‌یاب شاهنامه‌ی فردوسی
- فهرست مقالات فارسی، جلد ۱۳
- شیوه‌نامه
- گزیده‌ی اسناد دیوانی عهد قاجار
- جدایی بحرین از ایران
- گویش ابوزیدآبادی
- رساله‌ی موسیقی نقاوة الادوار و تصانیف
- فضائل بلخ
نویسنده‌ها و پژوهشگران پرتکرار
- کاظم موسوی بجنوردی: پرتکرارترین نام فهرست.
- ایرج افشار: کتاب‌شناس و پژوهشگر، در پیوند با فهرست مقالات فارسی.
- علی ایمانی و میترا حسنی: از نام‌های پرتکرار.
- حسن رضایی باغ‌بیدی و محمود جعفری دهقی: پژوهشگران زبان‌های ایرانی.
- احمد تفضلی: پژوهشگر زبان‌ها و ادبیات ایران پیش از اسلام.
- عبدالمجید ارفعی: پژوهشگر زبان‌های کهن.
- عنایت‌الله مجیدی و نازنین خلیلی‌پور: دیگر نام‌های فهرست.
راهنمای انتخاب کتاب مرجع
کتاب مرجع با کتاب معمولی فرق دارد. چند نکته کمک می‌کند انتخاب درستی کنید.
نیازتان را دقیق بدانید
اگر روی موضوع خاصی کار می‌کنید، اول ببینید کدام نوع کتاب به کارتان می‌آید: دانشنامه برای شروع، فهرست مقالات برای پیدا کردن منابع، متن کهن برای منبع دست اول و بیت‌یاب یا شیوه‌نامه برای کار روزمره.
شماره‌ی جلد را درست انتخاب کنید
در مجموعه‌های چند جلدی، هر جلد بخشی از موضوع‌ها یا بازه‌ی الفبایی را در بر می‌گیرد. پیش از سفارش توضیح جلد را ببینید.
به جای خواندن، به مراجعه فکر کنید
کتاب مرجع را در جایی نگه دارید که دم دست باشد. ارزش این کتاب‌ها در سال‌ها مراجعه‌ی دوباره است، نه یک بار خواندن.
برای کتابخانه‌ی سازمانی
اگر برای کتابخانه‌ی دانشگاه، مدرسه یا مرکز پژوهشی خرید می‌کنید، فهرست جلدهای موجود را با آنچه دارید مقایسه کنید تا مجموعه کامل‌تر شود.
دانشنامه چیست و چطور از آن استفاده کنیم؟
دانشنامه کتابی است که دانش یک حوزه را در قالب مدخل‌های جداگانه گرد می‌آورد. هر مدخل درباره‌ی یک موضوع، یک شخص، یک مکان یا یک مفهوم است و معمولا به دست پژوهشگری متخصص در همان موضوع نوشته می‌شود. مدخل‌ها به ترتیب الفبا چیده می‌شوند تا پیدا کردنشان آسان باشد.
برای استفاده‌ی درست از دانشنامه چند نکته را در نظر بگیرید. اول، مدخل را تا آخر بخوانید؛ بخش پایانی معمولا فهرست منابع است که مسیر پژوهش بعدی شما را نشان می‌دهد. دوم، به ارجاع‌های درونی توجه کنید؛ بسیاری از مدخل‌ها شما را به مدخل‌های مرتبط دیگر راهنمایی می‌کنند. سوم، نام نویسنده‌ی مدخل را یادداشت کنید؛ اگر در پایان‌نامه یا مقاله به آن ارجاع می‌دهید، این نام لازم است.
دانشنامه را می‌شود برای لذت هم خواند. خیلی از اهل کتاب عادت دارند جلدی را تصادفی باز کنند و مدخلی را بخوانند که هیچ‌وقت به آن فکر نکرده بودند. این شیوه‌ی خواندن، دانش را گسترده می‌کند و گاهی پرسش‌های تازه‌ای در ذهن می‌کارد.
گویش‌ها: میراثی که باید ثبت شود
ایران سرزمین گویش‌هاست. در هر استان، گاهی در هر روستا، مردم واژه‌ها و شیوه‌های بیانی دارند که در فارسی معیار نیست. بسیاری از این گویش‌ها ریشه‌هایی بسیار کهن دارند و واژه‌هایی را نگه داشته‌اند که در زبان معیار سال‌ها پیش فراموش شده‌اند.
با گسترش رسانه‌ها و مهاجرت به شهرها، نسل‌های جوان کمتر به گویش محلی حرف می‌زنند. برای همین ثبت علمی گویش‌ها اهمیت زیادی پیدا کرده است. کتابی که یک گویش را با واژه‌نامه، دستور و نمونه‌های گفتاری ثبت کند، برای آیندگان سندی ماندگار است. اگر خودتان اهل منطقه‌ای با گویش خاص هستید، خواندن چنین کتاب‌هایی شما را با ریشه‌های زبانتان آشنا می‌کند.
چرا کتاب‌های مرجع چاپی هنوز ارزش دارند؟
شاید بپرسید در دنیای امروز چه نیازی به نسخه چاپی کتاب مرجع است. جواب در شیوه‌ی کار پژوهشگر است. کتاب چاپی را می‌شود کنار میز باز گذاشت، چند جلد را هم‌زمان باز کرد، حاشیه نوشت، علامت گذاشت و بی‌آنکه حواستان پرت شود، ساعت‌ها با آن کار کرد. بسیاری از پژوهشگران هنوز ترجیح می‌دهند منابع اصلی‌شان را روی قفسه داشته باشند.
کتاب‌های مرجع چاپی میراثی هم هستند که از نسلی به نسل دیگر می‌رسند. کتابخانه‌ای که امروز با جلدهای یک دانشنامه یا یک فهرست مقالات ساخته می‌شود، سال‌ها بعد هم به کار دانشجویان و پژوهشگران تازه می‌آید.
کتاب‌های این مرکز برای دانشجویان
دانشجوی ادبیات فارسی با بیت‌یاب شاهنامه، فهرست مقالات و شیوه‌نامه کارش راحت‌تر می‌شود. دانشجوی تاریخ با اسناد دیوانی و متن‌های کهن به منابع دست اول دسترسی پیدا می‌کند. دانشجوی زبان‌شناسی و فرهنگ و زبان‌های باستانی هم با کتاب‌های گویش‌شناسی و زبان‌های کهن آشنا می‌شود. دانشجوی الهیات و معارف اسلامی هم از جلدهای دانشنامه برای نوشتن مقاله و پایان‌نامه بهره می‌برد.
پیشنهاد ما این است که پیش از خرید، با استاد راهنمایتان مشورت کنید که کدام کتاب برای موضوع شما ضروری‌تر است.
نوشتن پایان‌نامه با کمک کتاب مرجع
بسیاری از دانشجوها نوشتن پایان‌نامه را با جست‌وجوی پراکنده شروع می‌کنند و خیلی زود در انبوه منابع گم می‌شوند. کتاب‌های مرجع راهی منظم‌تر پیش پای شما می‌گذارند.
- از مدخل دانشنامه شروع کنید. مدخل دانشنامه تصویری کلی از موضوع می‌دهد و در پایانش منابع اصلی را معرفی می‌کند.
- با فهرست مقالات منابع را گسترش دهید. وقتی کلیات را دانستید، در فهرست مقالات ببینید چه کسانی درباره‌ی موضوع شما نوشته‌اند.
- به منابع دست اول برگردید. اگر موضوع شما تاریخی یا ادبی است، متن‌های کهن و اسناد را مستقیم بخوانید.
- با شیوه‌نامه یکدست بنویسید. ارجاع‌ها، نام‌ها و نشانه‌گذاری را از اول با یک شیوه‌نامه یکدست کنید تا در پایان کار دوباره‌کاری نداشته باشید.
این مسیر ساده کار را از آشفتگی به نظم می‌رساند و کتاب‌های این فهرست برای هر چهار قدم آن ابزاری دارند.
خرید کتاب دایره المعارف بزرگ اسلامی از کتاب‌جم
خرید کتاب‌های این ناشر در کتاب‌جم ساده است. کتاب مورد نظر را از فهرست بالای همین صفحه پیدا کنید، وارد صفحه‌اش شوید و به سبد خرید اضافه کنید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و آنچه می‌بینید قیمت روز است.
در صفحه‌ی هر کتاب شماره‌ی جلد، تعداد صفحه، قطع و نام سرپرست یا مصحح آمده است. برای کتاب‌های چند جلدی، دقت کنید که کدام جلد را سفارش می‌دهید. کتاب‌جم فقط نسخه چاپی می‌فروشد که می‌توانید آنلاین سفارش دهید.
کتاب‌های جدید مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی
وقتی جلد تازه یا کتاب جدیدی از این ناشر در منابع ما ثبت شود، خودکار به همین صفحه اضافه می‌شود. اگر منتظر جلد بعدی یک مجموعه هستید، گاهی به این صفحه سر بزنید.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی دایره المعارف بزرگ اسلامی
این ناشر بیشتر چه کتاب‌هایی دارد؟
بر اساس فهرست کتاب‌جم، بیشترین سهم با علوم و معارف اسلامی است و پس از آن ادبیات، تاریخ اسلام و تاریخ. بیشتر کتاب‌ها رنگ مرجع و پژوهش دارند: جلدهای دانشنامه، فهرست‌ها، متن‌های کهن و اسناد.
همه‌ی جلدهای دانشنامه در کتاب‌جم هست؟
چند جلد در فهرست دیده می‌شود، اما موجودی هر جلد تغییر می‌کند. جلدهای موجود را در فهرست بالای صفحه ببینید.
دانشنامه‌ی فرهنگ مردم ایران درباره‌ی چیست؟
از نامش پیداست که به آداب، باورها و زندگی روزمره‌ی مردم ایران می‌پردازد. جلد ششم آن در فهرست کتاب‌جم دیده شده است.
بیت‌یاب شاهنامه به چه کار می‌آید؟
کمک می‌کند جای یک بیت را در متن شاهنامه پیدا کنید و برای پژوهشگر و دانشجوی ادبیات ابزاری کاربردی است.
آیا کتاب‌هایی درباره‌ی زبان‌های ایرانی هم دارد؟
بله، کتاب‌هایی مثل گویش ابوزیدآبادی و چند کتاب در دسته‌ی زبان‌های خارجی در فهرست هست.
قیمت کتاب‌ها چطور به‌روز می‌شود؟
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بررسی و به‌روز می‌شود.
کتاب‌ها را به چه شکلی می‌فروشید؟
کتاب‌جم فقط نسخه چاپی کتاب‌ها را می‌فروشد.
جمع‌بندی: سفارش کتاب‌های دایره المعارف بزرگ اسلامی
فهرست این مرکز گنجینه‌ای برای اهل پژوهش است: جلدهای یک دانشنامه‌ی بزرگ، دانشنامه‌ی فرهنگ مردم ایران، بیت‌یاب شاهنامه، فهرست مقالات فارسی، شیوه‌نامه، اسناد دیوانی قاجار، متن‌های کهن و پژوهش‌هایی در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی. کتاب‌هایی که سال‌ها در کتابخانه می‌مانند و بارها به کار می‌آیند.
فهرست کتاب‌های این ناشر را بالای همین صفحه ببینید، جلد یا کتابی را که برای پژوهش یا کتابخانه‌تان لازم دارید انتخاب کنید و نسخه چاپی‌اش را آنلاین سفارش دهید. قیمت و موجودی هر روز به‌روز می‌شود.