۲۸ ترجمه در کتاب‌جم
ابراهیم یونسی، مترجم و نویسنده‌ی کرد ایرانی، از پرکارترین و محبوب‌ترین مترجمان رمان کلاسیک به فارسی است. «سه رفیق» رمارک، «آرزوهای بزرگ» دیکنز و «آسیاب کنار فلوس» جورج الیوت با نثر گرم و روان او سال‌هاست خوانده می‌شوند و کتاب «هنر داستان‌نویسی» او هم راهنمای نسلی از نویسنده‌ها بوده است.
ابراهیم یونسی از نام‌آورترین مترجمان ادبیات داستانی در ایران است؛ مترجمی که نسل‌ها خواننده‌ی فارسی با قلم او رمان‌های بزرگ انگلیسی و اروپایی را شناخته‌اند. «آرزوهای بزرگ» دیکنز، «سه رفیق» رمارک، «آسیاب کنار فلوس» جورج الیوت و «به دور از مردم شوریده» تامس هاردی از جمله کتاب‌هایی هستند که با ترجمه‌ی او در کتابخانه‌ی بسیاری از خانه‌ها جا خوش کرده‌اند. در این صفحه با زندگی، کارنامه و ویژگی‌های ترجمه‌ی او آشنا می‌شوید و می‌توانید نسخه چاپی ترجمه‌هایش را با قیمت روز سفارش دهید.
ابراهیم یونسی نویسنده و مترجم کرد ایرانی بود که در بانه، در کردستان، به دنیا آمد. او از آن دسته اهل قلم است که زندگی‌اش خودش به قصه‌ای پرفراز و نشیب شبیه است: سال‌های جوانی در ارتش، درگیر شدن در رویدادهای سیاسی دوران خودش، سال‌هایی دشوار در زندان و بعد عمری طولانی که بیشترش صرف ترجمه و نوشتن شد. او در سال ۱۳۹۰ درگذشت، اما ترجمه‌هایش همچنان چاپ می‌شوند و خوانده می‌شوند.
بسیاری از کتاب‌خوان‌های ایرانی، به‌خصوص نسل‌هایی که در دهه‌های گذشته رمان کلاسیک می‌خواندند، نام او را روی جلد کتاب‌های محبوبشان دیده‌اند. وقتی از رمان کلاسیک انگلیسی به فارسی حرف می‌زنیم، کمتر مترجمی به اندازه‌ی او در این میدان کار کرده است.
اما او فقط مترجم نبود. داستان هم می‌نوشت و کتابی درباره‌ی فن داستان‌نویسی به نام «هنر داستان‌نویسی» تألیف کرد که سال‌ها برای علاقه‌مندان به نوشتن یکی از منابع اصلی بود. همین آشنایی عمیق با ساختار داستان، به ترجمه‌هایش هم عمق داد.
ابراهیم یونسی در دهه‌ی ۱۳۰۰ در بانه متولد شد. محیط کودکی او، شهری کوچک در کوهستان‌های کردستان، با زبان و فرهنگ کردی، اثر عمیقی بر ذهن او گذاشت. او بعدها همیشه به ریشه‌هایش وفادار ماند و در کنار ترجمه‌ی ادبیات اروپایی، به تاریخ و فرهنگ کرد هم توجه داشت.
در جوانی وارد دانشکده‌ی افسری شد و مدتی در ارتش خدمت کرد. در سال‌های پرتلاطم دهه‌ی ۱۳۳۰، مثل بسیاری از جوانان آن دوران، به سیاست کشیده شد و پس از رویدادهای آن سال‌ها مدتی طولانی را در زندان گذراند. این دوره‌ی سخت، نقطه‌ی عطفی در زندگی او بود؛ زندان برای او به جایی برای خواندن، یاد گرفتن و جدی گرفتن ترجمه تبدیل شد.
پس از آزادی، ترجمه به کار اصلی زندگی‌اش تبدیل شد. او با پشتکاری کم‌نظیر، ده‌ها کتاب را به فارسی برگرداند؛ از رمان‌های بلند قرن نوزدهم گرفته تا آثار قرن بیستم و کتاب‌هایی درباره‌ی تاریخ ادبیات. کارنامه‌ی او از نظر حجم و تنوع، در میان مترجمان ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارد.
ابراهیم یونسی تا سال‌های پایانی عمر هم دست از کار نکشید. زندگی او نمونه‌ای از وفاداری یک عمر به کتاب است؛ مردی که با وجود سختی‌ها، کتاب را رها نکرد و میراثی بزرگ برای خواننده‌های فارسی به جا گذاشت.
بیشتر ترجمه‌های ابراهیم یونسی از زبان انگلیسی است. او رمان‌های بزرگ ادبیات انگلیسی را مستقیم ترجمه کرد و آثاری از نویسنده‌های دیگر کشورها را هم، که به انگلیسی در دسترس بودند، به فارسی برگرداند. نمونه‌اش رمان «سه رفیق» از اریش ماریا رمارک آلمانی یا «دنیای کوچک دن‌کامیلو» از جووانی گوارسکی ایتالیایی است.
شاید امروز بعضی خواننده‌ها ترجمه‌ی مستقیم از زبان اصلی را ترجیح دهند، اما در دوره‌ای که او کار می‌کرد، ترجمه از زبان واسط راه اصلی آشنایی خواننده‌ی فارسی با بسیاری از ادبیات‌ها بود. مهم این است که ترجمه‌های او زبانی گرم و خوش‌خوان دارند و همین باعث شده همچنان خوانده شوند.
در کتاب‌جم مجموعه‌ای از ترجمه‌های ابراهیم یونسی از ناشرهایی مثل نگاه، فرهنگ نشر نو و قطره موجود است. در ادامه با مهم‌ترین آن‌ها آشنا شوید.
«آرزوهای بزرگ» یکی از مشهورترین رمان‌های چارلز دیکنز است. داستان پیپ، پسری یتیم که در خانه‌ی خواهر سخت‌گیرش بزرگ می‌شود و با کمک یک نیکوکار ناشناس به لندن می‌رود تا آقا شود. در این مسیر با عشق، غرور، شرمندگی و حقیقت‌هایی تلخ درباره‌ی خودش و دیگران روبه‌رو می‌شود. شخصیت‌هایی مثل خانم هاویشام با لباس عروسی کهنه‌اش و ساعت‌هایی که از کار افتاده‌اند، از ماندگارترین چهره‌های ادبیات انگلیسی‌اند.
ترجمه‌ی این رمان بلند، با آن همه شخصیت و طنز ظریف دیکنزی، کار ساده‌ای نیست. نسخه‌ی فارسی ابراهیم یونسی سال‌ها یکی از ترجمه‌های شناخته‌شده‌ی این اثر بوده است.
«سه رفیق» رمانی از اریش ماریا رمارک، نویسنده‌ی «در جبهه‌ی غرب خبری نیست»، است. داستان سه دوست که از جنگ جهانی اول برگشته‌اند و در آلمان پس از جنگ، در دوره‌ی بحران اقتصادی، یک تعمیرگاه ماشین را می‌گردانند. در این میان یکی از آن‌ها عاشق دختری به نام پاتریشیا می‌شود. رفاقت، عشق، فقر و سایه‌ی بیماری، این رمان را به یکی از غمگین‌ترین و زیباترین داستان‌های عاشقانه‌ی قرن بیستم تبدیل کرده است.
این رمان در ایران خواننده‌های بسیار زیادی دارد و ترجمه‌ی یونسی از آن، از محبوب‌ترین ترجمه‌های اوست.
«آسیاب کنار فلوس» از جورج الیوت، نویسنده‌ی زن انگلیسی که با نام مستعار مردانه می‌نوشت، داستان خواهر و برادری به نام مگی و تام تالیور است که در کنار یک رودخانه و آسیاب خانوادگی بزرگ می‌شوند. مگی دختری باهوش، پرشور و ناآرام است که در جامعه‌ای سخت‌گیر جایی برای خودش پیدا نمی‌کند. این رمان، تصویری عمیق از رابطه‌ی خواهر و برادر، خانواده و فشار جامعه بر زنان است.
این رمان از تامس هاردی، داستان بتشبا اورداین است، زنی مستقل که مزرعه‌ای را اداره می‌کند و سه مرد متفاوت دلباخته‌اش می‌شوند: چوپانی وفادار، کشاورزی ثروتمند و گوشه‌گیر و سربازی جذاب و بی‌ملاحظه. طبیعت روستایی انگلستان، که هاردی آن را با عشق توصیف می‌کند، در این رمان تقریبا نقش یک شخصیت را دارد. «به دور از مردم شوریده» یکی از خوش‌خوان‌ترین رمان‌های هاردی است.
دن‌کامیلو کشیش یک روستای کوچک در ایتالیاست که با شهردار کمونیست روستا، پپونه، دائم درگیر است. اما پشت این دعواها، دوستی و احترامی عمیق وجود دارد. جووانی گوارسکی با طنزی شیرین، داستان‌هایی کوتاه درباره‌ی این دو نوشته که خواننده را هم می‌خنداند و هم به فکر فرو می‌برد. این کتاب برای کسانی که دنبال کتابی شاد و انسانی هستند، انتخاب عالی است.
«طوفان» هم یکی از عنوان‌هایی است که در کتاب‌جم به نام ابراهیم یونسی به‌عنوان مترجم ثبت شده است. برای دیدن نام نویسنده و جزئیات کامل این کتاب، صفحه‌ی خود کتاب را در سایت ببینید.
این دو کتاب نشان می‌دهند که علاقه‌ی یونسی فقط به رمان محدود نبود. او کتاب‌هایی درباره‌ی تاریخ ادبیات هم ترجمه کرد تا خواننده‌ی فارسی بتواند تصویری کلی از ادبیات یک سرزمین داشته باشد. «تاریخ ادبیات روسیه» در دو جلد منتشر شده و برای کسی که داستایفسکی، تولستوی، چخوف و دیگر بزرگان روس را می‌خواند، راهنمایی ارزشمند است. «تاریخ ادبیات یونان» هم خواننده را با سرچشمه‌های ادبیات غرب، از هومر تا تراژدی‌نویسان، آشنا می‌کند. اگر به این حوزه علاقه دارید، دسته‌ی نقد و نظریه ادبی را هم ببینید.
کارنامه‌ی ابراهیم یونسی پر از نام‌های بزرگ است. نگاهی به این نام‌ها، تصویری از سلیقه و دغدغه‌های او به دست می‌دهد.
یک رشته‌ی مشترک از این نام‌ها می‌گذرد: توجه به آدم‌های معمولی، به رنج و شادی‌شان و به جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند. این همان چیزی است که شاید یونسی، با تجربه‌ی زندگی پرفراز و نشیبش، در این آثار می‌دید.
مهم‌ترین ویژگی ترجمه‌های او، نثری است که خواننده را خسته نمی‌کند. رمان‌های قرن نوزدهم معمولا جمله‌های بلند و توصیف‌های مفصل دارند و اگر ترجمه خشک باشد، خواندنشان دشوار می‌شود. یونسی این جمله‌ها را به فارسی خوش‌آهنگ و خوانا برگردانده است.
کسی که خودش داستان می‌نویسد و درباره‌ی داستان‌نویسی کتاب نوشته، می‌داند صحنه چطور ساخته می‌شود، گفت‌وگو چطور شخصیت را نشان می‌دهد و ضرباهنگ روایت کجا تند و کجا کند می‌شود. این آگاهی در ترجمه‌های یونسی پیداست؛ او فقط کلمه‌ها را ترجمه نمی‌کند، داستان را منتقل می‌کند.
ترجمه‌های او پر از همدلی با شخصیت‌هاست. چه پیپ یتیم باشد، چه مگی ناآرام و چه رفقای رمارک، خواننده در ترجمه حس می‌کند مترجم این آدم‌ها را دوست داشته است. این حس از راه انتخاب واژه‌ها و لحن، به خواننده هم منتقل می‌شود.
کمتر مترجمی به اندازه‌ی یونسی رمان بلند ترجمه کرده است. این پرکاری فقط یک عدد نیست؛ نشان می‌دهد که ترجمه برای او کار یک عمر بود و با جدیت و پیوستگی دنبالش کرد.
اگر می‌خواهید با ترجمه‌های ابراهیم یونسی آشنا شوید، این راهنمای ساده کمکتان می‌کند.
هر کدام از این کتاب‌ها می‌تواند دروازه‌ای به دنیای ترجمه‌های او و به ادبیات کلاسیک جهان باشد.
شاید بپرسید در زمانه‌ای که هر روز ده‌ها رمان تازه منتشر می‌شود، چرا باید سراغ رمان‌هایی رفت که بیش از صد سال پیش نوشته شده‌اند. جواب ساده است: این رمان‌ها درباره‌ی چیزهایی حرف می‌زنند که هیچ‌وقت کهنه نمی‌شوند. آرزو و ناامیدی، عشق و حسادت، فقر و غرور، رابطه‌ی خانواده و فشار جامعه، همان‌قدر که برای خواننده‌ی قرن نوزدهم مهم بود، برای ما هم مهم است.
رمان‌های دیکنز، الیوت و هاردی، علاوه بر داستان پرکشش، پنجره‌ای به جهانی دیگرند. شما با خواندن آن‌ها، انگلستان دوران انقلاب صنعتی را می‌بینید، شهرهای پرازدحام و روستاهای آرام، کارخانه‌ها و مزرعه‌ها. این سفر در زمان، بخشی از لذت خواندن رمان کلاسیک است. برای دیدن رمان‌های بیشتر، به دسته‌ی رمان خارجی سر بزنید.
چارلز دیکنز در کودکی طعم فقر را چشید. پدرش به‌خاطر بدهی به زندان افتاد و او در سنی که بچه‌ها باید درس می‌خواندند، در کارگاهی کار می‌کرد. این تجربه هیچ‌وقت از ذهنش بیرون نرفت و در رمان‌هایش بارها به کودکانی برمی‌گردد که در شهری بزرگ و بی‌رحم تنها مانده‌اند. الیور توییست، دیوید کاپرفیلد و پیپ در «آرزوهای بزرگ» همه از همین خانواده‌اند.
اما دیکنز فقط نویسنده‌ی غم نیست. طنز او، شخصیت‌های عجیب و غریب و اغراق‌آمیزش و جمله‌هایی که گاهی آدم را بلند می‌خندانند، رمان‌هایش را سرزنده نگه می‌دارند. رمان‌های او اول به شکل پاورقی در مجله‌ها منتشر می‌شد و مردم برای خواندن قسمت بعدی صف می‌کشیدند. این تعلیق و کشش هنوز هم در کتاب‌هایش حس می‌شود.
اگر دیکنز راوی شهر است، تامس هاردی راوی روستاست. او منطقه‌ای خیالی به نام وسکس ساخت که بر پایه‌ی جنوب غربی انگلستان بود و بیشتر رمان‌هایش در همان‌جا می‌گذرند. در دنیای هاردی، آدم‌ها اغلب با سرنوشتی روبه‌رو می‌شوند که از آن‌ها بزرگ‌تر است و تصادف‌های کوچک، مسیر زندگی‌شان را عوض می‌کند. با این حال «به دور از مردم شوریده» در میان آثار او روشن‌تر و امیدوارتر است.
جورج الیوت نام مستعار مری آن ایوانز است؛ زنی که در دوره‌ای می‌نوشت که زنان نویسنده جدی گرفته نمی‌شدند. رمان‌های او به خاطر عمق روان‌شناختی شهرت دارند. الیوت با حوصله نشان می‌دهد که چرا آدم‌ها تصمیم‌هایشان را می‌گیرند و چطور خانواده، مذهب و جامعه بر آن‌ها اثر می‌گذارد. شخصیت مگی در «آسیاب کنار فلوس» تا حدی از زندگی خود نویسنده الهام گرفته است.
خیلی‌ها رمان کلاسیک را شروع می‌کنند و در صفحه‌ی پنجاهم کنار می‌گذارند. دلیلش معمولا ضعف کتاب نیست، ضرباهنگ متفاوت آن است. این رمان‌ها برای خواننده‌ای نوشته شده‌اند که وقت داشت و عجله نداشت. چند پیشنهاد ساده می‌تواند کمک کند:
وقتی اولین رمان کلاسیک را تمام کنید، احتمالا می‌بینید که خواندن بعدی خیلی ساده‌تر است. ذهن به این ضرباهنگ عادت می‌کند و از آن لذت می‌برد.
اریش ماریا رمارک در جوانی به جبهه‌های جنگ جهانی اول فرستاده شد و زخمی شد. سال‌ها بعد رمانی نوشت که او را به شهرت جهانی رساند و تصویری بی‌پرده از جنگ از چشم سربازان ساده ارائه داد. این صراحت به مذاق حکومت نازی خوش نیامد؛ کتاب‌هایش سوزانده شد و خودش ناچار از آلمان رفت و سال‌ها در تبعید زندگی کرد.
رمان‌های رمارک معمولا درباره‌ی آدم‌هایی هستند که زندگی‌شان را جنگ و بحران به هم ریخته، اما هنوز به دوستی، عشق و لحظه‌های کوچک شادی چنگ می‌زنند. نوشیدن یک لیوان با دوستان، رانندگی شبانه با ماشینی قدیمی یا قدم زدن کنار کسی که دوستش داری، در دنیای او معنایی بزرگ پیدا می‌کند. همین تضاد میان تلخی بیرون و گرمای درون، رمان‌هایش را این‌قدر تأثیرگذار کرده است.
خواننده‌ی ایرانی، که خودش تجربه‌ی جنگ و دوره‌های سخت را می‌شناسد، با این آدم‌ها راحت ارتباط می‌گیرد. شاید به همین دلیل است که رمارک در ایران خواننده‌های وفادار زیادی دارد و رمان‌هایش بارها تجدید چاپ شده‌اند.
جووانی گوارسکی روزنامه‌نگار و طنزنویس ایتالیایی بود. داستان‌های دن‌کامیلو را در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم نوشت؛ دوره‌ای که ایتالیا میان گروه‌های سیاسی مخالف دو تکه شده بود. او به‌جای تشدید دعوا، با طنز نشان داد که آدم‌های دو طرف، در عمق وجودشان شبیه هم‌اند: هر دو روستایشان را دوست دارند، هر دو به مردم کمک می‌کنند و هر دو گاهی لجباز و زودرنج‌اند.
در این داستان‌ها، دن‌کامیلو گاهی با مسیح بالای محراب کلیسا حرف می‌زند و صدایی آرام و مهربان او را از تندروی بازمی‌دارد. این گفت‌وگوها، که با ظرافت و احترام نوشته شده‌اند، از دلنشین‌ترین بخش‌های کتاب‌اند. نتیجه، کتابی است که هم می‌خنداند و هم درس مدارا می‌دهد؛ درسی که برای هر جامعه‌ای و هر زمانی تازه است.
بخشی از ترجمه‌های ابراهیم یونسی به ادبیات قرن بیستم و تجربه‌ی جنگ مربوط است. رمارک نویسنده‌ی نسلی بود که در جنگ جهانی اول جوانی‌اش را از دست داد. «سه رفیق» درباره‌ی همین نسل است؛ مردانی که از جنگ برگشته‌اند اما جنگ از درونشان بیرون نرفته است.
شاید یونسی که خودش سال‌هایی سخت را پشت سر گذاشته بود، با این آدم‌های زخم‌خورده ولی امیدوار احساس نزدیکی می‌کرد. این همدلی در ترجمه حس می‌شود و یکی از دلایلی است که ترجمه‌ی او از این رمان این‌قدر محبوب شده است.
کتاب «هنر داستان‌نویسی» از ابراهیم یونسی سال‌ها یکی از معروف‌ترین کتاب‌های فارسی درباره‌ی فن داستان بوده است. در این کتاب، عناصر داستان مثل شخصیت، گفت‌وگو، زاویه‌ی دید، صحنه و پیرنگ با مثال‌های فراوان از ادبیات جهان توضیح داده شده‌اند. بسیاری از نویسنده‌های جوان ایرانی، قدم‌های اولشان را با همین کتاب برداشته‌اند.
او همچنین داستان و رمان هم نوشت و در آثارش، زندگی مردم کردستان و خاطره‌های سرزمینش را روایت کرد. این بخش از کارنامه‌ی او نشان می‌دهد که ترجمه برایش جدا از آفرینش ادبی نبود؛ هر دو راهی برای فهمیدن انسان بودند.
برخی از کتاب‌هایی که با نام این مترجم منتشر شده‌اند، حال و هوای قصه دارند؛ داستان‌هایی کوتاه، ساده و پر از حکمت زندگی. «دنیای کوچک دن‌کامیلو» نمونه‌ی خوبی است: قصه‌هایی کوتاه از یک روستا که هر کدام مثل یک حکایت، نکته‌ای درباره‌ی آدم‌ها دارد. اگر به این نوع داستان علاقه دارید، در دسته‌ی قصه و افسانه کتاب‌های بیشتری پیدا می‌کنید.
زندگی خود یونسی، با آن همه فراز و نشیب، برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران خواندنی است. او در سال‌های پایانی عمر درباره‌ی خاطراتش هم نوشت و روایتی از زندگی خودش و دوره‌ای که از سر گذرانده بود به جا گذاشت. اگر به زندگی‌نامه‌ها و خاطرات علاقه دارید، دسته‌ی زندگی‌نامه و خاطرات را ببینید.
رمان‌های کلاسیکی مثل «آرزوهای بزرگ» یا «آسیاب کنار فلوس» کتاب‌هایی هستند که دوست دارید در کتابخانه‌تان بمانند. نسخه چاپی این کتاب‌ها هم برای خواندن طولانی راحت‌تر است و هم سال‌ها در قفسه‌ی خانه می‌ماند تا فرزندانتان هم روزی سراغش بروند.
در کتاب‌جم می‌توانید ترجمه‌های ابراهیم یونسی را آنلاین سفارش دهید. قیمت‌ها به‌روز هستند و موجودی هر کتاب را روی صفحه‌ی آن ببینید. موجودی کتاب‌ها هر روز بررسی می‌شود؛ پس اگر کتابی امروز ناموجود است، بعدا دوباره سر بزنید.
رمان کلاسیک یکی از هدیه‌های ماندگار است. «سه رفیق» برای دوستی که رمان عاشقانه دوست دارد، «آرزوهای بزرگ» برای نوجوانی که تازه وارد دنیای رمان جدی شده و «دن‌کامیلو» برای کسی که دنبال کتابی شاد است، هدیه‌هایی سنجیده‌اند. کتابی که سال‌ها خوانده شده و هنوز خوانده می‌شود، هدیه‌ای است که از مد نمی‌افتد.
او اهل بانه در کردستان بود و همیشه به فرهنگ و سرزمین خودش دلبسته ماند.
«سه رفیق» رمارک، «آرزوهای بزرگ» دیکنز، «آسیاب کنار فلوس» جورج الیوت و «به دور از مردم شوریده» تامس هاردی از شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های او هستند.
بیشتر ترجمه‌های او از زبان انگلیسی است، از جمله رمان‌های بزرگ ادبیات انگلستان و آثاری از نویسنده‌های دیگر کشورها.
بله. «هنر داستان‌نویسی» از مشهورترین کتاب‌های اوست و داستان و رمان هم نوشته است.
«سه رفیق» برای بیشتر خواننده‌ها شروعی دلنشین است. اگر رمان بلند کلاسیک دوست دارید، «آرزوهای بزرگ» را انتخاب کنید.
در کتاب‌جم ترجمه‌های او از نشر نگاه، فرهنگ نشر نو و قطره موجود است.
ابراهیم یونسی مترجمی بود که عمرش را پای کتاب گذاشت. از کوهستان‌های بانه تا سال‌های سخت زندان و دهه‌ها کار بی‌وقفه، او میراثی بزرگ از رمان‌های کلاسیک جهان به زبان فارسی برای ما به جا گذاشت. ترجمه‌هایش با نثری گرم، همدل و روان، هنوز هم خواننده‌های تازه پیدا می‌کنند.
اگر می‌خواهید با دیکنز، هاردی، الیوت و رمارک همراه شوید، ترجمه‌های او راه مطمئنی است. فهرست کتاب‌های موجود را ببینید و نسخه چاپی ترجمه‌های محبوبتان را با قیمت روز آنلاین سفارش دهید.
