پارادوکس انتخاب

فرض کنید برای خرید شلوار جین به مغازه مراجعه می‌کنید. اگر فروشنده فقط یک مدل شلوار موجود داشته باشد احتمالا سرخورده می‌شوید و مغازه را ترک می‌کنید. اگر دو گزینه برای انتخاب وجود داشته باشد، شاید بخواهید در مغازه مانده و آن‌ها را امتحان کنید. سه مدل کمی بهتر است. چهار مدل جذاب‌تر و وجود پنج مدل شلوار برای انتخاب کردن عالی است. اما اگر فروشنده ۱۰ مدل را روی پیشخوان بگذارد احتمالا کمی گیج خواهید شد. بیست مدل شما را کلافه خواهد کرد و ۵۰ مدل احتمالا منجر به سردرد خواهد شد. این اتفاق، دلیل تألیف کتاب «پارادوکس انتخاب» بوده است. زمانی که هیچ گزینه‌ای وجود ندارد، زندگی تقریبا غیرقابل تحمل است. اما با افزایش تعداد گزینه‌های موجود، استقلال، کنترل و آزادی در اختیار داریم که برای ما حس مثبتی به همراه خواهد داشت. اما با تداوم رشد تعداد گزینه‌ها، جنبه‌های منفی داشتن گزینه‌های متعدد نمایان می‌شود. اگر تعداد گزینه‌ها باز هم بیشتر شود، منفی‌ها به قدری تشدید می‌شوند که بار اضافی بر خریدار وارد می‌کنند. در این نقطه، دیگر انتخاب، عامل آزادی نیست بلکه عامل ناتوانی است. حتی شاید بتوان این حالت را نمودی از ظلم نیز در نظر گرفت چرا که فضای رقابتی امروز بازار و تعدد گزینه‌های موجود، دغدغه‌های ذهنی مردم را افزایش داده و حتی در مواردی، آن‌ها را سردرگم و درمانده می‌کند! خرید شلوار جین یک مثال ساده بود. اما انتخاب رشته تحصیلی، انتخاب همسر، انتخاب بین مهاجرت به چند کشور عالی و … از بین گزینه‌های متعدد موجود، آن هم در شرایطی که این انتخاب‌ها تأثیر عمیق و طولانی‌مدتی بر زندگی ما دارند، قطعا چالش برانگیز و ملال‌آور است چرا که ممکن است فکر کنیم گزینه‌هایی که انتخاب نکرده‌ایم، فرصت‌های از دست رفته‌ای هستند که برای ما بهتر بوده‌اند و همین امر ما را دچار افسردگی ذهنی می‌نماید. برای حل این مسأله و توانمند شدن برای تصمیم‌گیری در شرایط سخت که گزینه‌ها متعدد هستند و شما را مردد کرده‌اند، مطالعه کتاب «پارادوکس انتخاب» یک راهکار عالی است. این کتاب به مبنای علمی و بر اساس مطالعات آماری انجام شده است منبع مفیدی نیز برای دانشجویان و اساتید حوزه روانشناسی و جامعه شناسی است گرچه به شما صرف‌نظر از هر رشته‌ای که در آن تخصص دارید، توصیه می‌کنیم حتما این کتاب را بخوانید. ما از چه زمانی متوجه اهمیت انتخاب­ها می­شویم؟ از چه سنی درک می­کنیم که داشتن یک گزینه، به معنی رها کردن گزینه­های دیگر است؟ از کدام سال­های زندگی می­فهمیم که با هر انتخابی که انجام می­دهیم، با عبور از گزینه­هایی که آن­ها را انتخاب نکرده­ایم، همواره در گوشه­ی ذهن خود (به شکلی عذاب­آور) به محرومیت از آن گزینه­ها فکر می­کنیم؟ این حس ناراحت کننده را در کدام موقعیت زندگی بیشتر و عمیق­تر تجربه می­کنیم؟ وقتی در کودکی، در مقابل قفسه­ های سوپرمارکت، حق داریم (فقط) یکی از انواع شکلات­ها را برای خودمان انتخاب کنیم؟ وقتی در نوجوانی باید با توجه به بودجه­ی خرید، (فقط) یک نوع کفش یا لباس را در مقابل انبوه گزینه­های چیده شده در ویترین فروشگاه انتخاب کنیم؟ وقتی در اوج روزهای تحصیل و در مقابل مهم­ترین انتخاب تحصیلی، (فقط) یک رشته را برای معرفی خودمان به جامعه و حرفه­ای شدن در دنیای کار انتخاب می­کنیم؟ وقتی در جوانی برای انتخاب شریک زندگی، باید از میان تمام کسانی که می­شناسیم، (فقط) یک نفر را برای تمام سال­های سخت و آسان و غم و شادی … انتخاب کنیم؟ وقتی در میانسالی به خرید یک خانه­ی جدید، مهاجرت به یک کشور جدید، یا انتخاب یک موقعیت کاری جدید فکر می­کنیم؟ وقتی در کهنسالی به انتخاب شیوه­های درمانی، یا شیوه­ی گذراندن سال­های بازنشستگی یا انتخاب یک مقصد برای مسافرت خانوادگی فکر می­کنیم؟ در تمام این موقعیت­ها، هرچه تعداد گزینه­های پیش رو افزایش می­یابد، این وسوسه در ذهن پررنگ­تر می­شود که ای کاش می­شد گزینه­ای را انتخاب کرد که جمع تمام خوبی­ها را داشته باشد. این یعنی تمام خوبی­های تمام گزینه­هایی که امکان انتخاب آن­ها وجود داشت (و حتی وجود نداشت!) می­تواند باعث دل­زدگی و ملال خاطر فردی شود که دست به انتخاب زده است. شاید شما هم در زندگی با این شرایط مواجه شده­اید. شاید برای شما هم پیش آمده است که در زمان انتخاب از میان گزینه­های بسیار، لذت داشتن حق انتخاب، تبدیل به حسرت کنارگذاشتن گزینه­های دیگر شود. ما این کتاب را به همه­ی تصمیم­گیرندگان پیشنهاد می­کنیم. به پدران و مادرانی که برای تربیت فرزندشان تصمیم می­گیرند، به زوج­هایی که در آغاز ارتباط عاشقانه به تعهدات سنگین خود فکر می­کنند، به کارآفرینانی که برای انتخاب یک شریک مناسب، به جستجو می­پردازند، به مدیرانی که برای استخدام نیروی کار با گزینه­های متعدد روبه­رو هستند، به کسانی که برای خری