عمربن ابراهیم خیام
ترجمه‌ی لویی ژان باپتیست نیکولا
کتاب‌سرای نیک
دودی کاترین اشمیت، میشل ام. ویلیامز، دومینیک ونزل، زوئه اروتوپولوس
ترجمه‌ی شادی حسن پور
آوند دانش
فرانسوی زبانی است که خیلی‌ها فقط با شنیدنش عاشق می‌شوند: نرم، موزون و پر از آهنگ. بعضی برای مهاجرت یا تحصیل سراغش می‌روند، بعضی برای خواندن ادبیات و دیدن فیلم بدون زیرنویس و بعضی فقط چون همیشه دوست داشته‌اند. کتاب‌های فرانسوی این دسته کمک می‌کنند از اولین حرف‌های الفبا تا مکالمه، املا، واژگان و حتی شعر قدم به قدم جلو بروید. در این صفحه می‌بینید چه کتاب‌هایی برای هر مرحله هست و چطور یکی را متناسب با هدف خودتان انتخاب کنید.
اگر تازه شروع کرده‌اید، اگر بعد از چند بار شروع و رها کردن می‌خواهید این بار جدی‌تر باشید، یا اگر فارسی‌زبانی هستید که با تلفظ فرانسوی کلنجار می‌روید، ادامه‌ی مطلب برای شماست.
برنامه و اپلیکیشن و ویدیو زیاد شده‌اند، اما کتاب هنوز جایگاه خودش را دارد. دلیلش این است که یادگیری زبان به نظم نیاز دارد و کتاب خوب این نظم را برای شما می‌چیند. هر درس روی درس قبل ساخته می‌شود، واژه‌ها به‌ترتیب می‌آیند و تمرین‌ها در جای درستشان قرار گرفته‌اند.
مزیت دیگر، مرور آسان است. برگشتن به صفحه‌ی دو هفته‌ی پیش در کتاب، سریع‌تر از پیدا کردن قسمت مورد نظر در یک ویدیوی طولانی است. می‌توانید کنار جمله‌ها یادداشت بنویسید، زیر واژه‌ها خط بکشید و صفحه‌های سخت را علامت بزنید.
البته کتاب به‌تنهایی معجزه نمی‌کند. زبان یعنی شنیدن و حرف زدن، و برای این کارها باید کنار کتاب از منبع‌های دیگر هم کمک بگیرید. اما مسیر یادگیری را کتاب مشخص می‌کند و بقیه‌ی ابزارها آن را تکمیل می‌کنند.
هر زبان‌آموز یک داستان دارد. این چند گروه در میان خریداران این دسته زیاد دیده می‌شوند.
هر گروه کتاب متفاوتی می‌خواهد. مسافر به مکالمه احتیاج دارد و مترجم به دستور و واژگان دقیق. پیش از خرید ببینید خودتان کدام‌ها هستید.
بیشتر زبان‌آموزان جدید نمی‌دانند از کجا شروع کنند. این مسیر ساده را پیشنهاد می‌کنیم.
لازم نیست همه‌ی این مراحل را با یک کتاب طی کنید. بسیاری از دوره‌های مرحله‌بندی‌شده مثل «فرانسه گام به گام» از عنوانشان پیداست که همین مسیر را در چند جلد دنبال می‌کنند.
یکی از راحت‌ترین راه‌ها برای شروع، انتخاب یک دوره‌ی چندجلدی است. در این کتاب‌ها نویسنده مسیر را برای شما چیده و لازم نیست بین چند منبع سرگردان باشید.
در این دسته «فرانسه گام به گام (چهار جلدی)» دیده می‌شود. عنوانش نشان می‌دهد که مسیری چندمرحله‌ای را دنبال می‌کند. این نوع دوره برای کسی مناسب است که زمان کافی دارد و می‌خواهد کم‌کم پیش برود.
کتاب «آموزش زبان فرانسه» هم با نامی ساده در فهرست هست و به‌احتمال زیاد نگاه عمومی و آموزشی دارد. برای مطمئن شدن از سطح و روش هر کدام، مشخصات صفحه‌ی خود کتاب را بخوانید.
هنگام انتخاب دوره‌ی چندجلدی، به این نکته دقت کنید که آیا می‌خواهید همه‌ی جلدها را بخرید یا اول فقط جلد اول را. بهتر است اول جلد نخست را امتحان کنید تا ببینید شیوه‌ی کتاب به کارتان می‌آید یا نه.
دستور فرانسوی چند ویژگی دارد که برای فارسی‌زبان تازگی دارد. اسم‌ها جنسیت دارند و مذکر یا مؤنث‌اند. صفت‌ها و حرف‌های تعریف با آن‌ها هماهنگ می‌شوند. فعل‌ها بر اساس زمان و شخص تغییر می‌کنند و تعدادشان زیاد است.
کتابی با عنوان «مبانی زبان فرانسه» در این دسته هست که از نامش پیداست به همین پایه‌ها می‌پردازد. برای کسی که می‌خواهد ساختار زبان را از اول فهم کند، چنین کتابی نقطه‌ی شروع خوبی است.
نکته‌ی عملی: دستور را حفظ نکنید، در جمله ببینید. هر قاعده را با چند جمله‌ی نمونه یاد بگیرید و سعی کنید جمله‌های خودتان را بسازید. دستوری که در جمله ذهنتان بماند، بسیار پایدارتر از دستور حفظ‌شده است.
خیلی از فارسی‌زبانان بیشتر از دستور، از تلفظ فرانسوی می‌ترسند. دلیلش این است که در فرانسوی صداهایی هست که در فارسی نداریم و بسیاری از حرف‌ها نوشته می‌شوند اما خوانده نمی‌شوند. صداهای بینی، همراه‌شدن پایان یک کلمه با آغاز کلمه‌ی بعد و حرف‌های بی‌صدا، از همین جمله‌اند.
کتابی با عنوان «اشتباهات فارسی‌زبانان در یادگیری نظام آوایی زبان فرانسه و راه‌های تصحیح آن‌ها» در این دسته هست که از نامش پیداست دقیقا برای همین دغدغه نوشته شده است. اگر می‌خواهید بدانید فارسی‌زبانان معمولا کجاها اشتباه می‌کنند، این عنوان به کارتان می‌آید. هم‌چنین برای معلم‌ها و مدرس‌های زبان هم می‌تواند مفید باشد.
چند توصیه‌ی ساده برای تلفظ بهتر:
سؤال همیشگی زبان‌آموزان این است که چند واژه باید بدانم؟ جواب دقیقی برای همه وجود ندارد، اما این یقین هست که واژه‌های پرکاربرد بیشترین بازده را دارند. اگر چند صد واژه‌ی پایه را خوب بدانید، بخش بزرگی از گفت‌وگوهای روزمره را می‌فهمید.
کتاب «۱۱۰۰ واژه‌ی پرکاربرد فرانسه» از همین منطق پیروی می‌کند. عدد در عنوانش، هدف روشن و محدودی را نشان می‌دهد. چنین کتابی وقتی مفید است که هر روز چند واژه از آن یاد بگیرید و مرور کنید، نه این‌که یک‌شبه همه را بخوانید.
برای حفظ بهتر واژه‌ها این روش‌ها را امتحان کنید:
فرهنگ لغت ابزار همیشگی زبان‌آموز است، اما همه‌ی فرهنگ‌ها یکی نیستند. بعضی جامع‌اند و بعضی تخصصی. بعضی برای مکالمه‌ی روزمره نوشته شده‌اند.
در این دسته «فرهنگ زبان کوچه (فرانسه - فارسی)» دیده می‌شود. از نامش برمی‌آید که به زبان محاوره‌ای و غیررسمی می‌پردازد؛ همان چیزی که در کتاب‌های درسی کمتر پیدا می‌شود. کسی که می‌خواهد فیلم ببیند یا با فرانسوی‌زبانان گفت‌وگو کند، به چنین منبعی نیاز پیدا می‌کند.
یک نکته‌ی مهم: زبان کوچه ممکن است در موقعیت‌های رسمی مناسب نباشد. اول رسمی را یاد بگیرید و بعد محاوره را برای فهمیدن بشناسید. با این‌که فرهنگ مفید است، بهتر است پیش از استفاده از هر عبارت غیررسمی مطمئن شوید که در آن موقعیت به کار می‌رود.
املای فرانسوی از سخت‌ترین بخش‌های زبان است، حتی برای خود فرانسوی‌ها. حرف‌هایی که نوشته می‌شوند و خوانده نمی‌شوند، علامت‌هایی روی حرف‌ها که معنی را عوض می‌کنند و پایان کلمه‌هایی که با هم فرق دارند، از دلیل‌های این سختی‌اند.
کتاب «راهنمای املای فرانسه» برای همین دغدغه است. عنوانش نشان می‌دهد که می‌خواهد قاعده‌های نوشتن را توضیح دهد. اگر می‌خواهید فرانسوی بنویسید، مثلا برای ایمیل، نامه‌ی اداری یا امتحان، چنین راهنمایی کمک بزرگی است.
تمرین املا را جدی بگیرید. هر روز چند جمله را دیکته کنید و اشتباه‌هایتان را یادداشت کنید. بعد از مدتی می‌بینید که الگوی اشتباه‌های شما تکراری است و می‌شود آن‌ها را کنترل کرد.
کتاب «آموزش مکالمات فرانسه در ۹۰ روز (به شیوه‌ی نوین)» از عنوانش پیداست که وعده‌ی یک برنامه‌ی نود روزه را می‌دهد. برنامه‌ی روزانه انگیزه‌بخش است، چون هر روز می‌دانید چه باید بکنید.
البته باید واقع‌بین باشید. مکالمه در نود روز یعنی تمرین منظم و روزانه. یک کتاب اگر خوب باشد، مسیر را نشان می‌دهد، اما تمرین را شما باید انجام دهید. اگر کتاب را ورق بزنید و کنار بگذارید، نود روز چیزی عوض نمی‌کند. اگر هر روز یک درس بخوانید، جمله‌ها را بلند بگویید و با کسی تمرین کنید، پیشرفت خواهید کرد.
یک ترفند خوب: برای هر روز، در پایان درس یک جمله‌ی خودتان بسازید و بنویسید. بعد از نود روز، مجموعه‌ای از جمله‌های شخصی خواهید داشت.
بیشتر ما وقت زیادی نداریم. خبر خوب این است که یادگیری زبان با سی دقیقه‌ی منظم بهتر از دو ساعت پراکنده پیش می‌رود. این برنامه‌ی نمونه را برای خودتان تنظیم کنید.
مهم‌ترین چیز پیوستگی است. اگر یک روز نشد، فردا ادامه بدهید و بی‌خیال خودزنی نشوید. زبان با تکرار ساخته می‌شود، نه با کمال‌گرایی.
یک دفتر کوچک برای خطاهایتان داشته باشید. هر بار که معلم، کتاب یا دوستی اشتباه‌تان را نشان داد، در آن بنویسید. هفته‌ای یک بار فهرست را مرور کنید. این دفتر بعد از مدتی به مهم‌ترین کتاب شخصی شما تبدیل می‌شود.
خیلی‌ها فرانسوی را برای هدفی جدی‌تر از سرگرمی می‌خوانند: ادامه‌ی تحصیل، کار یا زندگی در کشوری فرانسوی‌زبان. اگر شما هم در این گروه هستید، چند نکته را در نظر داشته باشید.
اول این‌که سطح مورد نیاز و نوع آزمون یا مدرک را از منبع رسمی همان مؤسسه یا سازمان بپرسید. این‌که چه سطحی از زبان لازم است، تصمیم آن‌هاست و کتاب فقط مسیر رسیدن را کمک می‌کند. ما در اینجا نمی‌توانیم درباره‌ی الزام‌ها قول بدهیم.
دوم، برنامه‌ی خودتان را بر اساس مهلت بچینید. اگر شش ماه فرصت دارید، سرفصل‌ها را به ماه‌ها تقسیم کنید. اگر یک سال دارید، فرصت بیشتری برای مکالمه و نوشتن دارید.
سوم، همه‌ی مهارت‌ها را با هم جلو ببرید: خواندن، نوشتن، شنیدن و گفتن. بیشتر داوطلبان روی خواندن و دستور وقت می‌گذارند و از گفتن غافل می‌شوند. با کتاب مکالمه و تمرین بلند خواندن، این کمبود را جبران کنید.
بسیاری از فارسی‌زبانان اول انگلیسی یاد می‌گیرند و بعد به فرانسوی می‌رسند. خبر خوب این است که بخش بزرگی از واژه‌های این دو زبان شبیه هم‌اند. اگر انگلیسی بلد باشید، بسیاری از کلمه‌های فرانسوی را حدس می‌زنید.
اما مراقب باشید. شباهت گاهی فریب‌دهنده است. کلمه‌هایی هستند که شبیه هم نوشته می‌شوند ولی معنی‌شان فرق دارد. برای همین، هر واژه‌ی حدسی را با فرهنگ لغت بسنجید.
تلفظ هم فرق بزرگ دو زبان است. بسیاری از حرف‌هایی که در انگلیسی می‌خوانید، در فرانسوی خوانده نمی‌شوند، و برعکس. پس از تلفظ انگلیسی برای خواندن فرانسوی استفاده نکنید و هر واژه را جداگانه یاد بگیرید.
کتاب پایه‌ی یادگیری است، اما گوش هم باید تمرین کند. تماشای فیلم فرانسوی با زیرنویس، گوش دادن به آهنگ و خواندن متن ترانه، از روش‌های لذت‌بخش برای آشنایی با آهنگ زبان است. این‌ها جای درس را نمی‌گیرند، اما انگیزه را زنده نگه می‌دارند.
یک روش خوب: یک صحنه‌ی کوتاه از فیلم را چند بار ببینید. بار اول با زیرنویس فارسی، بار دوم با زیرنویس فرانسوی، بار سوم بدون زیرنویس. بعد جمله‌هایی را که فهمیده‌اید یادداشت کنید و در کتاب یا فرهنگ لغت دنبال معنی‌شان بگردید.
بگذارید کتاب و ابزارهای دیگر کنار هم کار کنند: کتاب ساختار را می‌دهد، فیلم و آهنگ گوش را می‌سازند و مکالمه با آدم‌ها اعتمادبه‌نفس را.
پرسش دیگر زبان‌آموزان این است که با کتاب خودآموز جلو بروند یا سر کلاس. هر دو راه جای خودشان را دارند و اتفاقا با هم بهتر کار می‌کنند.
در خودآموزی، آزادی و انعطاف دارید. هر ساعتی که خواستید می‌خوانید و هر جا که لازم بود مکث می‌کنید. اشکالش این است که کسی اشتباه‌هایتان را نمی‌گیرد، به‌خصوص در تلفظ. برای همین کسانی که خودآموز شروع می‌کنند، بهتر است گاهی از یک فرانسوی‌زبان یا مدرس بخواهند حرف زدنشان را بشنود.
در کلاس، برنامه و بازخورد دارید و هم‌کلاسی‌ها انگیزه می‌دهند. اما سرعت کلاس ممکن است با سرعت شما جور نباشد. اینجا کتاب کمک می‌کند: پیش از کلاس درس را می‌خوانید و بعد از کلاس تمرین می‌کنید.
پس اگر کلاس می‌روید، کتاب را کنار بگذارید و مرتب باز کنید؛ اگر خودآموز هستید، دنبال فرصتی برای گفتن باشید. در هر دو حالت، کتاب مرجع شماست.
وقتی از فارسی به فرانسوی می‌روید، چند چیز چشمتان را می‌گیرد. اولین آن جنسیت اسم‌هاست که در فارسی وجود ندارد. دومین حرف‌های تعریف است که پیش از اسم می‌آیند و با جنسیت و تعداد آن هماهنگ می‌شوند. سومین تعداد شکل‌های فعل است؛ هر فعل در هر زمان صورت‌های متفاوتی دارد.
در مقابل، چند چیز به نفع شماست. فرانسوی از نوشتار لاتین استفاده می‌کند و بعد از مدتی خواندن آسان می‌شود. ترتیب جمله‌ها در فرانسوی به انگلیسی نزدیک‌تر است تا فارسی، پس اگر انگلیسی بلد باشید، ساختار جمله‌ها آشناتر است.
این تفاوت‌ها را دشمن ندانید. هر کدام را با یک جمله‌ی نمونه یاد بگیرید و بعد از چند هفته می‌بینید که ذهنتان به آن‌ها عادت کرده است.
اگر می‌خواهید برای دوستی که به یادگیری فرانسوی علاقه دارد کتاب هدیه بگیرید، چند نکته‌ی ساده کمک‌تان می‌کند. ابتدا سطح او را بپرسید. کتاب مبتدی برای کسی که سال‌ها خوانده، هدیه‌ی مناسبی نیست. اگر او به ادبیات علاقه دارد، مجموعه‌ی شعر یا کتابی درباره‌ی نویسنده‌های فرانسوی بهتر است. اگر برای سفر آماده می‌شود، کتاب جمله‌های کاربردی مفیدتر است.
اگر مطمئن نیستید، کتاب واژگان یا املا معمولا برای همه‌ی سطح‌ها جایی دارد. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
اگر هدف شما سفر است، به کتابی نیاز دارید که سراغ موقعیت‌های واقعی برود: هتل، رستوران، پرسیدن آدرس، خرید. کتاب «فرانسه در سفر» در فهرست این دسته، با همین نگاه به نظر می‌رسد. جزئیات دقیق آن را در صفحه‌ی خودش بررسی کنید.
برای سفر لازم نیست همه‌ی دستور را بدانید. چند ده جمله‌ی کلیدی را خوب یاد بگیرید و بلند تمرین کنید. سلام، خواهش می‌کنم، ببخشید، این چند است، کجاست؟ همین چند جمله راه بسیاری از موقعیت‌ها را باز می‌کند.
اگر سفر شما به منطقه‌ای دیگر است، شاید به اسپانیایی یا ایتالیایی هم نیاز پیدا کنید. زبان‌های هم‌خانواده با هم شباهت‌هایی دارند.
برای بسیاری، مقصد نهایی یادگیری فرانسوی، خواندن ادبیات آن است. زبان فرانسوی سنت ادبی پرباری دارد و ترجمه‌ی فارسی هم از آن زیاد شده است.
در این دسته دو عنوان به ادبیات مربوط است. «هیچ چیزی جز زندگی گذرا نیست» که در عنوانش «شعر فرانسوی» آمده، مجموعه‌ای شعر است. کتاب «کوارتت فرانسوی: درباره‌ی یورسنار، بوتور، والری و ژنه» هم از نامش پیداست که به چهار نویسنده‌ی فرانسوی می‌پردازد. اگر به ادبیات علاقه دارید، این‌ها می‌توانند سرآغاز خوبی باشند.
خواندن ادبیات به زبان اصلی مرحله‌ی بعدی است. اول با ترجمه بخوانید، بعد یک شعر کوتاه یا یک صفحه‌ی ساده را به زبان اصلی امتحان کنید. آهسته و با فرهنگ لغت بخوانید. ذوق خواندن اصل، جایی به دست می‌آید که دیگر برای فهمیدن معنی زحمت نکشید.
چند خطا در میان زبان‌آموزان بسیار تکرار می‌شود.
نادیده گرفتن تلفظ در ابتدا. اگر تلفظ غلط را عادت کنید، اصلاحش بعدا سخت است. از همان اول، به صداها دقت کنید.
حفظ واژه‌ی تنها. واژه‌ای که در جمله یاد نگیرید، در مکالمه به یادتان نمی‌آید.
فراموش کردن جنسیت اسم‌ها. هر اسم را همراه حرف تعریفش یاد بگیرید، تا جنسیتش هم در ذهن بماند.
خواندن بدون تمرین گفتن. اگر فقط بخوانید و هیچ‌گاه نگویید، در مکالمه خشک می‌شوید. جمله‌ها را بلند بخوانید.
تغییر مداوم کتاب. هر هفته سراغ یک کتاب رفتن، یادگیری را پراکنده می‌کند. یک مسیر را دنبال کنید و تمامش کنید.
اول بدانید مبتدی‌اید یا متوسط. کتاب سطح بالا برای مبتدی فقط ناامیدکننده است.
مکالمه، امتحان، ادبیات و سفر هر کدام کتاب خاصی می‌طلبند. هدف را مشخص کنید.
بعضی کتاب‌ها چند جلدی‌اند. ببینید می‌خواهید همه‌ی جلدها را بخرید یا نه.
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
اگر به یادگیری زبان علاقه‌مندید، احتمالا فقط به یک زبان بسنده نمی‌کنید. فرانسوی با اسپانیایی و ایتالیایی ریشه‌ی مشترک لاتینی دارد. بسیاری از واژه‌های آن‌ها شبیه هم‌اند و بعد از یادگیری یکی، یادگیری دیگری ساده‌تر می‌شود.
اگر آلمانی یا عربی را هم در نظر دارید، بخش سایر زبان‌ها را از بخش سایر زبان‌ها شروع کنید تا گزینه‌های بیشتری را ببینید. نکته‌ی جالب این است که تجربه‌ی یادگیری هر زبان، یادگیری زبان بعدی را سریع‌تر می‌کند، چون روش مطالعه‌ی خودتان را پیدا کرده‌اید.
اگر مبتدی‌اید، دوره‌ی مرحله‌ای مثل «فرانسه گام به گام» یا کتاب مبانی مثل «مبانی زبان فرانسه» گزینه‌ی خوبی است. سطح دقیق هر کدام را در صفحه‌ی خودش ببینید.
یک کتاب مسیر را نشان می‌دهد، اما برای شنیدن و حرف زدن به تمرین بیشتر نیاز دارید. کتاب را با تمرین گفتاری همراه کنید.
بعضی صداها برای ما تازه‌اند، اما با تمرین یاد گرفته می‌شوند. کتابی که به اشتباه‌های فارسی‌زبانان در نظام آوایی می‌پردازد، برای همین دغدغه است.
اگر مرتب مرور کنید، بسیار. کتابی با واژه‌های پرکاربرد، پایه‌ی خوبی برای مکالمه می‌سازد.
معمولا سطح متوسط به بالا. با ترجمه‌ی فارسی شروع کنید و به‌تدریج سراغ متن اصلی بروید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. چند روز بعد دوباره صفحه را ببینید یا کتاب‌های مشابه را نگاه کنید.
یادگیری فرانسوی سفری است طولانی اما لذت‌بخش. با کتاب مناسب، هدف روشن و تمرین روزانه می‌توانید از الفبا تا خواندن شعر پیش بروید. از دوره‌های مرحله‌ای تا فرهنگ لغت، املا، واژگان و ادبیات، این دسته برای هر مرحله چیزی دارد.
مشخصات هر کتاب را در صفحه‌ی خودش بخوانید، با هدف و سطح خودتان مقایسه کنید و نسخه‌ی چاپی مناسب را آنلاین سفارش بدهید. شاید چند ماه دیگر بتوانید اولین جمله‌ی فرانسوی‌تان را با اعتمادبه‌نفس بگویید.
