محمدحسین حدادی
دانشگاه تهران
یادگیری زبان آلمانی برای بسیاری از ایرانی‌ها با یک هدف مشخص شروع می‌شود: مهاجرت تحصیلی، کار، سفر، یا فقط دوست داشتن این زبان. مهم نیست کدام‌یک شما را به اینجا آورده، مهم این است که با کتاب مناسب راه را کوتاه‌تر کنید. در این صفحه از کتاب‌جم می‌خواهیم درباره‌ی کتاب‌های آلمانی توضیح بدهیم: کتاب گرامر، واژگان، مکالمه، داستان دوزبانه و حتی کتاب‌های فرهنگی، و اینکه هر کدام به چه کسی و به چه کاری می‌آید.
اگر تازه شروع کرده‌اید، این صفحه می‌گوید از کجا شروع کنید. اگر مدتی است می‌خوانید، می‌گوید برای رفتن به مرحله‌ی بعد چه کتابی لازم دارید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
آلمانی زبان چند کشور اروپایی است و برای بسیاری از دانشجویان و کارجویان ایرانی مقصد آشنایی به شمار می‌آید. برای همین کتاب‌های آلمانی تقاضای مداوم دارند. اما دلیل یادگیری فقط مهاجرت نیست. کسانی هستند که به ادبیات و فلسفه‌ی آلمانی علاقه دارند و می‌خواهند متن‌ها را به زبان اصلی بخوانند. بعضی‌ها هم برای کار با شرکت‌ها یا برای سفر به این زبان نیاز دارند.
هدف شما در انتخاب کتاب نقش تعیین‌کننده دارد. کسی که برای مکالمه در سفر یاد می‌گیرد، به کتابی نیاز دارد که جمله‌های کاربردی بدهد. کسی که برای درس دانشگاهی یاد می‌گیرد، گرامر دقیق و واژگان تخصصی‌تر می‌خواهد. و کسی که برای لذت می‌خواند، از داستان‌های دوزبانه بیشتر لذت می‌برد.
پیش از هر چیز از خودتان بپرسید: دقیقا برای چه می‌خواهم آلمانی یاد بگیرم؟ پاسخ این پرسش نیمی از کار انتخاب کتاب را انجام می‌دهد.
مبتدی معمولا دو ترس دارد: اینکه گرامر سنگین آلمانی او را خسته کند، و اینکه کتابی بخرد که بالاتر از سطحش باشد. برای شروع، کتابی را انتخاب کنید که آموزش را قدم‌به‌قدم پیش ببرد و تمرین داشته باشد.
در این دسته کتاب‌هایی هست که از عنوانشان معلوم است برای شروع مناسب‌اند. برای مثال «آموزش آلمانی به کمک انگلیسی» کتابی است که از زبان انگلیسی به عنوان پل استفاده می‌کند؛ اگر انگلیسی‌تان خوب است، این می‌تواند مسیر را راحت‌تر کند، چون بسیاری از واژه‌های آلمانی شبیه انگلیسی‌اند. «آموزش مکالمات آلمانی در 90 روز» هم از عنوانش پیداست که یک برنامه‌ی زمان‌بندی‌شده برای مکالمه ارائه می‌دهد.
یادگیری زبان به تداوم بستگی دارد، نه به ساعت‌های زیاد در یک روز. نیم ساعت هر روز از چند ساعت در آخر هفته بهتر است. کتاب را طوری انتخاب کنید که بتوانید هر روز چند صفحه از آن را تمام کنید.
بله، می‌شود، اما تلفظ را حتما از یک منبع صوتی یا آدم آلمانی‌زبان بشنوید. کتاب چاپی، دستور و واژه و تمرین می‌دهد ولی تلفظ را به‌تنهایی یاد نمی‌دهد.
گرامر بخش ترسناک آلمانی است و همه‌ی زبان‌آموزها این را می‌دانند. اسم‌ها جنس دستوری دارند، حالت‌های دستوری تغییر شکل کلمه‌ها را رقم می‌زند، و ترتیب کلمه‌ها در جمله قاعده‌ی خودش را دارد. در آلمانی حتی اسم‌ها با حرف بزرگ نوشته می‌شوند. کتاب دستور خوب این پیچیدگی‌ها را منظم توضیح می‌دهد.
در این دسته دو کتاب صریحا به دستور می‌پردازند: «گرامر کامل زبان آلمانی (همراه با تمرین و پاسخ)» و «دستور زبان آلمانی». عنوان اولی نشان می‌دهد که تمرین و پاسخ دارد، و این برای خودآموز بسیار مهم است. بدون پاسخ نمی‌دانید تمرین را درست حل کرده‌اید یا نه.
بهترین راه ترکیب هر دو است. اگر فقط گرامر بخوانید، ممکن است نتوانید حرف بزنید. اگر فقط مکالمه کار کنید، ممکن است اشتباه‌هایتان جا بیفتد. کتاب گرامر را کنار کتاب مکالمه‌ی خود بگذارید و هر وقت جمله‌ای را نفهمیدید، به گرامر برگردید.
یک کتاب خوب با تمرین معمولا برای شروع کافی است. کتاب دوم وقتی لازم می‌شود که بخواهید سطح بالاتر بروید یا موضوعی را از دید دیگری ببینید.
گرامر بدون واژه فایده ندارد. اگر واژه‌ها را نشناسید، حتی جمله‌ی ساده هم نمی‌سازید. کتابی با عنوان «4000 واژه ضروری آلمانی» به همین نیاز پاسخ می‌دهد. از عنوانش پیداست که هدفش معرفی واژه‌هایی است که بیشتر به کار می‌آیند.
چطور از چنین کتابی استفاده کنیم؟ خواندن پی‌درپی فایده‌ای ندارد. بهتر است هر روز ده تا بیست واژه انتخاب کنید و آن‌ها را در جمله بنویسید. مرور روزهای قبل را فراموش نکنید. یک راه ساده این است که واژه‌ها را روی کارت‌های کوچک بنویسید و هر روز کارت‌های قبلی را دوباره بررسی کنید.
نکته‌ی دیگر این است که واژه‌ها را همراه حرف تعریف اسم یاد بگیرید. در آلمانی جنس اسم مهم است و بعدا اصلاحش سخت‌تر می‌شود.
همچنین سعی کنید واژه‌ها را گروه‌بندی کنید: خانواده، غذا، سفر، کار. مغز چیزهای مرتبط را راحت‌تر به خاطر می‌سپارد و این روش، حافظه را قوی‌تر می‌کند.
خیلی‌ها آلمانی را برای گفت‌وگو یاد می‌گیرند: در فرودگاه، رستوران، هتل و خیابان. کتاب مکالمه اینجا نقش راهنمای جیبی دارد. جمله‌ها را در موقعیت‌های واقعی یاد می‌دهد و شما می‌توانید مستقیم به کار ببرید.
کتاب «آموزش مکالمات آلمانی در 90 روز (به شیوه نوین)» از این دسته است. زمان‌بندی نود روزه، اگر با تعهد دنبال شود، چارچوبی منظم می‌دهد. اما یادتان باشد که مکالمه بدون تمرین گفتاری بی‌اثر است؛ جمله‌ها را بلند بخوانید و اگر ممکن است با کسی تمرین کنید.
اشتباه کردن بخشی از یادگیری است. از خودتان انتظار نداشته باشید از همان ابتدا بی‌نقص حرف بزنید. جمله‌های کوتاه بسازید و کم‌کم بلندتر کنید.
برای یک سفر کوتاه و کارهای ساده، یک کتاب مکالمه‌ی خوب می‌تواند کمک بزرگی باشد. برای زندگی طولانی‌مدت، آموزش کامل‌تر لازم است.
یکی از لذت‌بخش‌ترین راه‌های یادگیری زبان، خواندن داستان است. کتاب «129 داستان کوتاه آلمانی فارسی» نمونه‌ای از این نوع است. داستان‌ها کوتاه‌اند و متن آلمانی کنار فارسی است، پس هرجا گیر کردید می‌توانید معنی را ببینید. این روش برای کسی که از تمرین‌های خشک خسته شده، بسیار مناسب است.
مزیت مهم داستان دوزبانه این است که واژه‌ها را در بافت می‌بینید، نه جدا از هم. وقتی واژه‌ای در یک جمله‌ی داستانی می‌آید، معنایش بهتر در ذهن می‌ماند. همچنین با ساختار جمله‌های واقعی آلمانی آشنا می‌شوید.
ابتدا متن آلمانی را بخوانید و حدس بزنید. بعد به ترجمه نگاه کنید. سپس دوباره متن آلمانی را بخوانید. این سه مرحله کمک می‌کند بدون اینکه فقط ترجمه بخوانید، زبان را واقعا تمرین کنید.
اگر می‌خواهید تجربه‌ی خواندن بیشتر شود، به دسته‌ی سایر زبان‌ها سر بزنید تا کتاب‌های زبان‌های دیگر را هم ببینید.
در این دسته کتابی هست با عنوان «رباعیات خیام به آلمانی». این نوع کتاب برای دو گروه جذاب است. گروه اول کسانی که آلمانی می‌دانند و می‌خواهند شعر آشنای فارسی را به زبان دیگر بخوانند. گروه دوم کسانی که می‌خواهند به دوست آلمانی‌زبان خود هدیه‌ای فرهنگی بدهند.
خواندن شعر ترجمه‌شده تجربه‌ی جالبی است. می‌بینید چطور مترجم تلاش کرده معنا و حس شعر را به زبان دیگر منتقل کند. اگر آلمانی‌تان در سطح متوسط باشد، مقایسه‌ی نسخه‌ی فارسی و آلمانی، تمرین بسیار خوبی برای واژگان و درک متن است.
البته توجه داشته باشید که شعر با متن ساده فرق دارد. ممکن است در بعضی بیت‌ها واژه‌های ادبی و کمتر رایج ببینید. برای کسی که تازه شروع کرده، این کتاب بیشتر هدیه یا هدف دور است تا تمرین روزانه.
چند کتاب در این دسته درباره‌ی ایران و فرهنگ ایرانی به زبان آلمانی است، مثل «راهنمای فرهنگی ایران (آلمانی، گلاسه)» و «ایران کهنه نگین تمدن (آلمانی، گلاسه، باقاب)». این کتاب‌ها بیشتر مصور و شبیه هدیه‌اند. اگر دوستی، همکاری یا میهمانی آلمانی‌زبان دارید و می‌خواهید فرهنگ و تاریخ ایران را به او نشان دهید، این نوع کتاب‌ها خوب است.
این کتاب‌ها برای زبان‌آموز هم مفیدند. موضوع ایران را می‌شناسید و کلمه‌ها هم مربوط به چیزهایی است که با آن‌ها آشنایید؛ همین آشنایی به فهم متن کمک می‌کند.
مشخصات هر کتاب، مثل نوع جلد و اندازه، در صفحه‌ی خودش نوشته شده است. اگر برای هدیه می‌خرید، حتما آن را بخوانید.
هر زبان صدای خودش را دارد و این زبان هم با چند صدای تازه برای فارسی‌زبان‌ها همراه است. بعضی حرف‌ها را باید یاد بگیرید که چطور بگویید و بعضی ترکیب‌ها با نوشتنشان فرق دارد. کتاب چاپی با توضیح و نمونه کمک می‌کند، اما گوش شما باید بشنود تا زبانتان تمرین کند.
پیشنهاد ساده این است که هر درس کتاب را دو بار بخوانید: یک بار برای فهمیدن و یک بار بلند برای تمرین دهان. اگر کتاب سی‌دی یا فایل صوتی دارد، حتما از آن استفاده کنید. اگر ندارد، از معلم، هم‌کلاسی یا برنامه‌های صوتی کمک بگیرید. ضبط صدای خودتان و مقایسه با نمونه‌ی درست هم روش ارزان و مؤثری است.
فارسی‌زبان‌ها معمولا در تشخیص و تولید بعضی صداهای مصوت تازه مشکل دارند و ممکن است دو واژه‌ی متفاوت را یکسان بخوانند. راه حل، شنیدن زیاد و تکرار آهسته است. کتاب کمک می‌کند بدانید کدام صدا را کجا باید تمرین کنید.
این زبان کلمه‌های ترکیبی بلند دارد که برای تازه‌کار ترسناک است. راه ساده این است که کلمه را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید و هر بخش را جدا بخوانید، سپس آن‌ها را به هم بچسبانید.
خواندن به‌تنهایی کافی نیست. کسی که می‌خواهد واقعا یاد بگیرد، باید بنویسد. کتابی که تمرین و پاسخ دارد این فرصت را می‌دهد، اما شما می‌توانید فراتر بروید: هر روز چند جمله درباره‌ی خودتان، کارهای همان روز یا برنامه‌ی فردا بنویسید.
در ابتدا جمله‌های شما ساده و شاید پر از اشتباه باشد و اشکالی ندارد. مهم این است که ساختار را تمرین کنید. هر چند هفته یک بار، نوشته‌های قبلی را دوباره بخوانید؛ خواهید دید چقدر پیشرفت کرده‌اید و اشتباه‌های قبلی را خودتان تشخیص می‌دهید.
اگر معلم یا دوست آشنا با این زبان دارید، از او بخواهید نوشته‌هایتان را بخواند. یک نگاه بیرونی خیلی سریع‌تر از تلاش تنها الگوهای اشتباه را نشان می‌دهد.
یک ایده‌ی جالب هم این است که جمله‌های داستان‌های کوتاه را دوباره با کلمه‌های خودتان بنویسید. اینطوری هم خواندن را تمرین می‌کنید و هم نوشتن را.
بسیاری از کسانی که سراغ این کتاب‌ها می‌آیند، شاغل یا دانشجو هستند و وقت زیادی ندارند. یک برنامه‌ی هفتگی ساده می‌تواند کمک کند بدون فشار پیش بروید.
این فقط یک الگوی پیشنهادی است. اگر روزهایی نتوانستید مطالعه کنید، نگران نباشید و به مسیر برگردید. مهم استمرار طولانی است، نه یک هفته‌ی عالی.
در پایان هر ماه یک بار خودتان را بسنجید: چند واژه‌ی تازه دارم؟ کدام بخش گرامر هنوز گیج‌کننده است؟ کدام داستان را می‌توانم بخوانم؟ این نگاه کوتاه به شما نشان می‌دهد کجا باید بیشتر کار کنید.
یکی از راه‌های شناخته‌شده برای مبتدی‌ها، خواندن کتاب‌های کودکانه است. جمله‌ها کوتاه، موضوع‌ها ساده و تصویرها کمک‌کننده‌اند. در این دسته چند داستان کودکانه با عنوان اصلی به همین زبان هم هست، مثل داستانی درباره‌ی خرگوش زیرک و داستانی درباره‌ی خرچنگ و پلیکانی پیر. این عنوان‌ها از نام‌شان معلوم می‌شود که قصه‌ی حیوانات‌اند.
کودک نیستید، اما خواندن این نوع داستان‌ها برای بزرگسال هم مفید است. متن کوتاه است و بی‌دغدغه می‌شود آن را تمام کرد. احساس پایان دادن یک کتاب کامل به زبان تازه، انگیزه‌ی بزرگی می‌دهد.
البته اگر برای یک کودک کتاب می‌خرید، در صفحه‌ی هر کتاب ببینید متن به چه زبانی است و برای چه سنی مناسب است تا انتخاب اشتباه نکنید.
خیلی از خوانندگان این صفحه به دلیل تحصیل یا کار به این زبان علاقه‌مند شده‌اند. کتاب‌های این دسته می‌توانند پایه‌ی زبانی شما را بسازند: گرامر، واژه و مکالمه. اما اگر قصد شرکت در آزمون رسمی زبان دارید، بهتر است شرایط و منابع همان آزمون را از مرکز برگزارکننده بپرسید و کتاب‌های این دسته را به‌عنوان مکمل و پایه در نظر بگیرید.
مسیر مهاجرت با زبان تنها انجام نمی‌شود و شرایط هر کشور و دانشگاه فرق دارد. کتاب کمک می‌کند بخش زبانی راه را خوب طی کنید، ولی برای مسائل حقوقی و اداری باید به منابع رسمی مراجعه کنید.
یک توصیه‌ی عملی: هر چه زودتر شروع کنید. زبان زمان‌بر است و کسی که یک سال زودتر با آرامش شروع کرده، در مقایسه با کسی که چند ماه مانده به موعد با فشار می‌خواند، هم بهتر یاد می‌گیرد و هم کمتر خسته می‌شود.
برای اینکه سردرگم نشوید، این مسیر ساده را امتحان کنید:
لازم نیست سرعت‌تان با دیگران یکی باشد. مهم این است که هر روز کمی پیش بروید.
یکی از رایج‌ترین اشتباه‌ها این است که کسی که تازه شروع کرده، کتاب پیشرفته می‌خرد و بعد ناامید می‌شود. عنوان و توضیح کتاب را بخوانید و مطمئن شوید با سطح شما می‌خواند.
بعضی‌ها ماه‌ها گرامر می‌خوانند و هرگز جمله نمی‌سازند. زبان مهارت است و باید تمرین شود.
کتاب چاپی تلفظ را کامل نمی‌رساند. اگر می‌توانید از منبع صوتی یا معلم کمک بگیرید. برای این کار سراغ کتاب‌های دارای سی‌دی یا منابع دیگر بروید و مطمئن شوید نسخه‌ی مورد نظرتان همان محتوایی را دارد که می‌خواهید.
بعضی کتاب‌ها دوزبانه‌اند و بعضی فقط آلمانی. بعضی به کمک انگلیسی آموزش می‌دهند. پیش از خرید ببینید کدام روش به کارتان می‌آید.
اگر هنوز تصمیم نگرفته‌اید کدام زبان را یاد بگیرید، مقایسه‌ی کوتاه شاید کمک کند. آلمانی دستور منظم و قاعده‌مند دارد، اما قواعدش زیاد است. واژه‌هایش از انگلیسی فاصله‌ای ندارد و کسی که انگلیسی می‌داند، بسیاری از کلمه‌ها را حدس می‌زند.
اگر به زبان‌های دیگر علاقه دارید، دسته‌های فرانسوی، اسپانیایی و ترکی استانبولی هم کتاب‌های آموزشی مخصوص خودشان را دارند. و برای زبان‌های نزدیک‌تر به فارسی از نظر واژگان، دسته‌ی عربی را ببینید.
انتخاب زبان به هدف شما بستگی دارد. نه زبان بهتر است و نه بدتر، فقط هر کدام برای مسیر مشخصی مناسب‌ترند.
یادگیری آلمانی چند ماه یا چند سال زمان می‌برد و انگیزه‌ی اولیه به‌مرور کم می‌شود. چند راه ساده کمک می‌کند ادامه بدهید. هدف‌های کوچک بگذارید: تا آخر هفته ده واژه، تا آخر ماه یک داستان. پیشرفتتان را یادداشت کنید و هر چند وقت به آن نگاه کنید. زبان را وارد زندگی‌تان کنید: برچسب روی وسایل خانه، دفترچه‌ای برای جمله‌های روزانه.
کتاب داستان دوزبانه در این مسیر خیلی کمک می‌کند، چون یادگیری را از حالت درس به حالت لذت تبدیل می‌کند. وقتی برای اولین بار یک داستان کوتاه را بدون نگاه به ترجمه می‌فهمید، احساس موفقیت می‌کنید و همین انگیزه را زنده نگه می‌دارد.
یادگیری با یک کتاب تنها، معمولا ناقص می‌ماند. هر کتاب بخشی از مهارت را پوشش می‌دهد و بهترین نتیجه از ترکیب چند کتاب به دست می‌آید. اما ترکیب هم باید حساب‌شده باشد تا کار را سنگین نکند.
یک ترکیب ساده برای شروع این است: یک کتاب آموزش قدم‌به‌قدم به‌عنوان ستون اصلی، یک کتاب دستور برای مراجعه هرگاه سؤالی داشتید، و یک کتاب واژگان برای کار روزانه. بعد از چند ماه، کتاب مکالمه و داستان دوزبانه را اضافه کنید.
ستون اصلی همان کتابی است که درس‌به‌درس جلو می‌روید. باید خوب سازمان‌دهی شده باشد، تمرین داشته باشد و سطحش با شما بخواند. بقیه‌ی کتاب‌ها کمکی‌اند و لازم نیست همه را از اول تا آخر بخوانید.
وقتی کتاب فعلی را تمام کرده‌اید یا حس می‌کنید چیزی کم است. خرید زیاد و اولیه معمولا باعث می‌شود کتاب‌ها روی قفسه بمانند. بهتر است هر مرحله کتابی بخرید که واقعا به آن نیاز دارید.
یک راه خوب این است که هنگام تمام شدن هر کتاب، از خودتان بپرسید: مهارت بعدی من چیست؟ اگر جواب «حرف زدن» است، سراغ مکالمه بروید. اگر «خواندن» است، داستان دوزبانه و اگر «نوشتن» است، تمرین‌های دستور و نوشتن را دنبال کنید.
دفتر یادداشت مخصوص هر مهارت هم مفید است. در یک دفتر واژه‌ها، در دیگری جمله‌های مکالمه و در سومی نکته‌های دستوری را بنویسید. مرور این سه دفتر، در روزهای امتحان یا پیش از سفر، از خواندن دوباره‌ی کتاب‌ها بسیار سریع‌تر است.
در نهایت به یاد داشته باشید که هیچ کتابی جای تمرین مداوم را نمی‌گیرد. کتاب مسیر را روشن می‌کند، اما قدم‌ها را خودتان برمی‌دارید.
کتاب‌هایی که آموزش را قدم‌به‌قدم انجام می‌دهند، مانند «آموزش آلمانی به کمک انگلیسی»، و کتاب مکالمه‌ی «آموزش مکالمات آلمانی در 90 روز»، گزینه‌های مناسب برای مبتدی هستند.
بله، «گرامر کامل زبان آلمانی (همراه با تمرین و پاسخ)» در این دسته است. مشخصات کامل در صفحه‌ی خود کتاب آمده است.
بله، مثل «4000 واژه ضروری آلمانی» که واژه‌های پرکاربرد را معرفی می‌کند.
بله، «129 داستان کوتاه آلمانی فارسی» از این نوع است و برای تمرین خواندن مناسب است.
کتاب پایه‌ی خوبی می‌دهد ولی برای تلفظ و مکالمه بهتر است از منبع صوتی یا آدم آلمانی‌زبان هم کمک بگیرید.
بله، نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
کتاب آلمانی برای هر هدفی گزینه‌ای دارد: آموزش قدم‌به‌قدم برای مبتدی، گرامر با تمرین و پاسخ، واژگان پرکاربرد، مکالمه برای سفر، داستان دوزبانه برای لذت خواندن، و کتاب‌های فرهنگی برای هدیه. با روشن کردن هدف و سطح خودتان، انتخاب ساده‌تر می‌شود.
حالا می‌توانید کتاب‌های آلمانی را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید. برای دیدن زبان‌های دیگر هم از دسته‌ی سایر زبان‌ها ادامه بدهید.
