شاید فیلمی دیدهاید و دلتان خواسته بیزیرنویس بفهمیدش، شاید قرار است سفر بروید، شاید یک دوست، یک شغل یا یک ترانه شما را به زبانی کشانده که هنوز یک واژهاش را هم نمیدانید. دستهی سایر زبانها کتابجم برای همین لحظه است: جایی برای کسی که زبانی جز انگلیسی را میخواهد یاد بگیرد، از آلمانی و فرانسوی تا عربی، ترکی، چینی، کرهای و ژاپنی، و حتی زبانهای کمتر شناختهشده مثل ارمنی و کردی و پهلوی.
در این صفحه کمک میکنیم زبان مناسب خودتان را پیدا کنید، بدانید از چه نوع کتابی شروع کنید، خط و آوای هر زبان چه چالشهایی دارد و چطور کتاب درست را بشناسید. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید.
سایر زبانها یعنی کدام زبانها؟
در این دسته، هر زبانی که انگلیسی نباشد و کتاب آموزشی یا ادبی برایش داشته باشیم جا میگیرد. زبانهای پرطرفدار جدا و زیردستهی خودشان را دارند: آلمانی، فرانسوی، عربی، اسپانیایی، ترکی استانبولی، ایتالیایی، روسی، چینی، کرهای و ژاپنی. اما بسیاری از کتابهای جالبتر در همین دستهی اصلی میمانند، چون به زبانهایی مربوطاند که زیردستهی مستقل ندارند.
برای مثال کتابهایی برای یادگیری مکالمهی روزمرهی ارمنی، آموزش زبان کردی برای سفر، درسنامهی زبان پهلوی و مطالعههای مربوط به زبان و ادبیات ایران باستان یا تاجیکستان، همه در این دستهاند. یعنی سایر زبانها فقط دستهی زبانهای معروف نیست؛ دنیای وسیعتری است که شامل زبان زنده، زبان کهن و مطالعهی خود زبان میشود.
کدام زبان را انتخاب کنیم؟ پیش از خرید چهار سؤال بپرسید
پرسش اول بیشتر آدمها این است: کدام زبان بهتر است؟ جواب یکی نیست، چون به هدف شما بستگی دارد. این چهار سؤال را از خودتان بپرسید.
- چرا یاد گرفتن این زبان برای من مهم است؟ سفر، کار، تحصیل، مهاجرت، علاقه یا فرهنگ؟
- آیا با جامعهای که این زبان را حرف میزند ارتباط واقعی دارم یا خواهم داشت؟
- چقدر وقت دارم و آیا آن را بهطور منظم صرف میکنم؟
- چه چیزی مرا ذوقزده میکند: فیلم، شعر، غذا، تاریخ یا موسیقی؟
زبانی که به آن علاقهی واقعی دارید، سختترین ماهها را هم دوام میآورد. زبانی که فقط بهخاطر گفتهی دیگران انتخاب کردهاید، معمولا رها میشود. پس اول علاقه، بعد منطق.
کتاب سایر زبانها برای مبتدی: چه چیزی را پیش از شروع بدانیم؟
یادگیری هر زبان تازه از دو چیز شروع میشود: آوا و خط. در برخی زبانها این دو چالش کمتر و در برخی بیشترند. چند نکتهی کلی که هر مبتدی خوب است بداند.
زبانهایی که خط لاتین دارند
آلمانی، فرانسوی، اسپانیایی، ایتالیایی و ترکی استانبولی با حروفی نوشته میشوند که با انگلیسی شباهت دارند. برای کسی که انگلیسی بلد است، خواندن سادهتر میشود. اما تلفظ و قاعدهی هر زبان فرق دارد.
عربی، خطی آشنا برای فارسیزبان
خط عربی تقریبا همان خطی است که فارسی با آن نوشته میشود و هزاران واژهی عربی در فارسی به کار میرود. این آشنایی شروع را سادهتر میکند، ولی دستور زبان عربی ساختار خودش را دارد.
روسی، خط سیریلیک
روسی الفبای خودش را دارد که یاد گرفتنش چند روز تا چند هفته کار میبرد. بعد از آن، خواندن ممکن میشود.
چینی، کرهای و ژاپنی
این سه زبان هر کدام نظام نوشتاری متفاوتی دارند. چینی با نویسهها نوشته میشود، کرهای الفبای خودش را دارد و ژاپنی ترکیبی از چند نظام است. مبتدی باید برای یادگیری خط زمان و صبر بیشتری بگذارد و کتابهای همین زبانها معمولا خط را کاملا از پایه شروع میکنند.
در همهی این حالتها یک اصل مشترک وجود دارد: کتاب مبتدی خوب اول آوا و خط را با تصویر و تمرین میدهد، نه اینکه ناگهان شما را وارد متن پیچیده کند.
نگاهی به چند کتاب نمونهی این دسته
برای اینکه ببینید دستهی ما چه تنوعی دارد، چند عنوان را از روی نامشان معرفی میکنیم. برای جزئیات، به صفحهی هر کتاب سر بزنید.
- «مکالمات روزمره ارمنی به فارسی»: از نامش پیداست که برای یادگیری مکالمهی ارمنی با ترجمهی فارسی است.
- «کردی در سفر»: عنوانی که به کردی کاربردی برای مسافر اشاره دارد.
- «درس نامه ی پهلوی»: کتابی دربارهی زبان پهلوی و درسهای آموزشی آن.
- «زبان و ادبیات ایران باستان»: به زبانهای کهن ایرانی و ادبیاتشان نظر دارد.
- «المستوفی فی النحو» و «الهدایه فی النحو»: دو عنوان دربارهی دستور زبان عربی.
- «ترجمه کامل المبادی العربیه: صرف و نحو»: با نگاه به آموزش عربی.
- «مطالعات ترجمه و چند زبانگی»: کتابی دربارهی ترجمه و مفهوم کیفیت آن.
- «جبران خلیل جبران: عاشقانهها، جاودانهها، عارفانه»: گزیدهی ادبی دوزبانه.
میبینید که این دسته از کتاب سفر تا کتاب زبانشناسی و از مکالمه تا متن ادبی را در بر میگیرد. همین تنوع دلیل خوبی است که هر بار با هدف مشخص سراغش بیایید.
عربی: از دستور زبان کلاسیک تا ادبیات مدرن
عربی در ایران جایگاه ویژهای دارد. بسیاری از دانشجوها و طلبهها برای فهم متنهای دینی و ادبی آن را میخوانند و بسیاری هم برای ارتباط با جهان عرب. در فهرست ما کتابهایی مثل «المستوفی فی النحو»، «الهدایه فی النحو» و «ترجمه کامل المبادی العربیه» هست که به صرف و نحو، یعنی ساختار واژه و جمله در عربی، میپردازند.
کتابهای دستور عربی معمولا یک ساختار کلاسیک دارند: قاعده، مثال و تمرین. اگر مبتدی هستید، کتاب دارای ترجمهی فارسی راحتتر است. اگر میخواهید در متنهای ادبی عمیق شوید، کتابهای دوزبانه مثل گزیدهی آثار جبران خلیل جبران میتوانند لذت خواندن را با یادگیری ترکیب کنند. برای این زبان یک دستهی جدا هم داریم: عربی.
هنگام انتخاب کتاب عربی به این نکته توجه کنید: عربی فصیح و عربی گفتاری فرق دارند. کتابهای دستور معمولا فصیح را آموزش میدهند. اگر میخواهید در سفر ارتباط بگیرید، به کتاب مکالمهی گویش مورد نظرتان نیاز دارید.
زبانهای ایرانی و کهن: ارمنی، کردی، پهلوی و فراتر
جالبترین بخش این دسته احتمالا همینجاست: کتابهایی برای زبانهایی که در خود ایران یا در همسایگی آن زنده بودهاند یا هستند. کتاب «مکالمات روزمره ارمنی به فارسی» برای کسی است که میخواهد با هموطنان ارمنی یا در سفر ارمنستان ارتباط بگیرد. «کردی در سفر» برای کسانی است که به مناطق کردنشین میروند.
«درس نامه ی پهلوی» و «زبان و ادبیات ایران باستان» به زبانهای کهن ایرانی مربوطاند. پهلوی، یعنی فارسی میانه، پیش از فارسی امروز در ایران به کار میرفت. این کتابها معمولا برای دانشجوی زبانشناسی، باستانشناسی و ادبیات، یا علاقهمندان به تاریخ زبان نوشته شدهاند و پیشنیاز بیشتری میخواهند.
کتاب «جستارها درباره زبان ادب و فرهنگ تاجیکستان» هم نشان میدهد که فارسی در تاجیکستان تاریخ و ادبیات خودش را دارد. اگر به همسایگان فرهنگی فارسی علاقه دارید، این کتابها دنیای تازهای باز میکنند. برای هر زبانی، از جمله زبانهای کهن، یک دیکشنری و فرهنگ لغت خوب دستیار مطمئنی است.
اروپاییها: آلمانی، فرانسوی، اسپانیایی، ایتالیایی
زبانهای اروپایی هر کدام دلیل خودشان را دارند. آلمانی برای بسیاری با تحصیل، کار و مهاجرت مرتبط است. فرانسوی با ادبیات، هنر و مد شناخته میشود. اسپانیایی در بخشهای بزرگی از جهان به کار میرود و ایتالیایی با هنر، موسیقی و غذا. اینها فقط تصویر کلی است و شما ممکن است دلیل دیگری داشته باشید.
برای هر یک از این زبانها زیردستهای جدا داریم. اگر هدفتان مشخص است، مستقیم سراغ همان بروید. اما اگر هنوز مردد هستید، کتابهای مقایسهای یا مقدماتی در دستهی سایر زبانها میتوانند به شما کمک کنند.
یک توصیهی عملی: پیش از خرید کتاب سطحبندیشده، ببینید سطح کتاب با استانداردهای رایج مثل مقدماتی، متوسط و پیشرفته توصیف شده است یا نه. سطحهای واضح جلوی خریدن کتاب نامناسب را میگیرند.
ترکی، روسی، چینی، کرهای و ژاپنی: چند نکتهی عملی
هر کدام از این زبانها دنیایی است. برای ترکی استانبولی، بسیاری از فارسیزبانها واژههای مشترک و ساختار دستوری متفاوتی میبینند. ترکی از فارسی متمایز است و دستورش کاملا خودش را دارد. کتاب مقدماتی خوب، ساختار جمله را از ابتدا میآموزد.
روسی با الفبای مخصوص و ساختار دستوری پرجزئیات شناخته میشود. چینی با آواها و نویسهها، کرهای با الفبای هجایی و ژاپنی با چند خط ترکیبی، چالشهای خودشان را دارند. اینها به معنای ناممکن بودن نیست. فقط یعنی باید صبورانه و منظم پیش بروید.
نکتهی مهم: در این زبانها، کتاب بهتنهایی برای آوا کافی نیست. شنیدن گویشور واقعی اهمیت زیادی دارد. کتاب را با شنیدن و تمرین گفتار ترکیب کنید. برای هر کدام یک دستهی اختصاصی داریم و پیشنهاد میکنیم به آنها هم سر بزنید.
کتاب دوزبانه: پلی میان دو زبان
کتابهای دوزبانه، یعنی آنهایی که متن اصلی و ترجمه را کنار هم دارند، برای یادگیری زبان ابزار جذابیاند. در فهرست ما عنوانهایی مثل «جبران خلیل جبران: عاشقانهها، جاودانهها، عارفانه» و «شیراز قدیم (مجموعه عکسهای تاریخی ایران)» با نشانهی دوزبانه دیده میشوند.
این کتابها چند مزیت دارند: هم متن اصلی را میبینید، هم ترجمه را. میتوانید عبارتها را مقایسه کنید و ببینید هر زبان چطور یک ایده را میگوید. اما یک نکته را فراموش نکنید: اگر همیشه فقط ترجمه را بخوانید، زبان را یاد نمیگیرید. سعی کنید اول متن اصلی را بخوانید و بعد برای تأیید سراغ ترجمه بروید.
ادبیات دوزبانه لذتی دارد که کتاب درسی ندارد: هم زیبایی متن را حس میکنید و هم چیز یاد میگیرید. اگر سطح زبانتان متوسط است، این کتابها میتوانند انگیزهی شما را بالا ببرند.
زبانشناسی و ترجمهشناسی: وقتی خود زبان موضوع است
گروهی از کتابهای این دسته دربارهی یادگیری یک زبان خاص نیستند، بلکه دربارهی پدیدهی زبان و ترجمهاند. کتابی مثل «مطالعات ترجمه و چند زبانگی (مفهوم کیفیت در ترجمه)» از نامش پیداست که به مفهوم کیفیت ترجمه و چندزبانگی میپردازد. این کتابها معمولا برای دانشجوی مترجمی، زبانشناسی و علاقهمند جدی مناسباند.
اگر میخواهید مترجم شوید یا دربارهی ترجمه بنویسید، این کتابها ابزار فکری میدهند. اگر فقط میخواهید زبان یاد بگیرید، بهتر است اول کتاب آموزشی بخوانید و بعد سراغ زبانشناسی بروید. خواندن زبانشناسی بدون تجربهی یادگیری زبان، گاهی انتزاعی بهنظر میرسد.
اشتباههای رایج هنگام یادگیری زبانی تازه
شروع بسیار پرشور و رها کردن
خیلیها در هفتهی اول ساعتها کار میکنند و بعد رها میکنند. بیست دقیقهی روزانه از دو ساعت در هفته بهتر است.
نادیده گرفتن آوا
اگر آوا را از اول درست یاد نگیرید، بعدا اصلاحش سخت است. حتما به شنیدن و تکرار بپردازید.
انتظار روانی سریع
یادگیری زبان ماهها و سالها زمان میبرد. پیشرفتهای کوچک را ببینید و از مقایسهی خودتان با دیگران بپرهیزید.
خرید کتاب بالاتر از سطح
کتاب سختتر از سطح شما را ناامید میکند. سطح کتاب را در صفحهی آن بخوانید و کمی پایینتر از توانتان شروع کنید.
فقط کتاب خواندن
هیچ زبانی فقط با کتاب یاد گرفته نمیشود. گوش دادن، گفتن و نوشتن هم لازم است. کتاب پایه و راهنمای شماست.
چطور از کتاب آموزش زبان درست استفاده کنیم؟
یک روش ساده که برای هر زبانی جواب میدهد:
- هر روز زمان ثابتی بگذارید، حتی پانزده دقیقه.
- هر درس را دو بار بخوانید: بار اول برای فهم، بار دوم برای تمرین.
- واژههای جدید را در جملهی خودتان بنویسید.
- بلند بخوانید. زبان برای گفتن است و گوش هم باید عادت کند.
- هر هفته یک بار درسهای قبل را مرور کنید.
- اگر میتوانید، با یک گویشور یا همکلاسی تمرین کنید.
اگر کتابتان تمرین دارد، فقط خواندن جوابها کافی نیست؛ خودتان بنویسید. این کار کند است اما اثرش ماندگارتر است.
سایر زبانها در کنار انگلیسی و دیکشنری
یادگیری زبان دوم یا سوم معمولا با انگلیسی ارتباط دارد. اگر انگلیسیتان را تقویت میکنید، دستههای تقویت مهارتهای انگلیسی، آموزش زبان انگلیسی و داستانهای سطحبندیشده انگلیسی در کنار همین دسته مفیدند. اگر برای آزمون آماده میشوید، آزمونهای زبان را ببینید و برای همهی زبانها یک دیکشنری و فرهنگ لغت خوب کنار دستتان باشد. اگر به کمیک و فرهنگ آسیای شرقی علاقه دارید، مانگا و کمیک هم میتواند انگیزهی خوبی برای ژاپنی و کرهای باشد.
همهی اینها زیر دستهی مادر زبان خارجی جمع شدهاند. ترکیب چند کتاب از این دستهها، یک برنامهی یادگیری کاملتر میسازد.
کتاب زبان برای هدیه
کتاب آموزش زبان هدیهای عالی است، به شرط اینکه گیرنده واقعا علاقهمند باشد. برای کسی که قرار است سفر برود، کتاب مکالمهی همان زبان. برای دانشجو، دستور زبان یا کتاب تخصصی. برای علاقهمند به ادبیات، یک کتاب دوزبانه.
اگر نمیدانید گیرنده چه زبانی میخواهد، از او بپرسید. هدیهی زبان اشتباه، هر چند خوشنیت، معمولا خوانده نمیشود. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
سایر زبانها برای سفر: چند جمله، یک دنیا
اگر سفر مهمترین دلیل شماست، لازم نیست زبان را کامل یاد بگیرید. چند ده جملهی کاربردی، شمارش، سلام و احوالپرسی، پرسیدن آدرس و سفارش غذا تجربهی سفر را عوض میکند. کتابهای مکالمهی سفر برای همین ساخته شدهاند. عنوانی مثل «کردی در سفر» از همین نوع است و از نامش پیداست که برای مسافر نوشته شده.
هنگام خرید کتاب سفر این نکتهها را بررسی کنید:
- آیا جملهها را با نوشتار فارسی هم میآورد تا بتوانید بخوانید؟
- آیا موضوعها مطابق نیاز شماست: رستوران، هتل، حملونقل، خرید؟
- اندازهی کتاب چقدر است؟ کتاب کوچک در جیب و کیف جا میشود.
- گویش کتاب با مقصد شما جور است یا نه؟
یک ترفند: پیش از سفر، جملهها را بلند بخوانید و با کسی تمرین کنید. گفتن چند جمله با تلفظ نهچندان کامل، از ساکت ماندن بهتر است. مردم معمولا از تلاش شما برای حرف زدن به زبانشان خوشحال میشوند.
سایر زبانها برای دانشجو و پژوهشگر
برای دانشجوی زبان و ادبیات، تاریخ، باستانشناسی، الهیات و رشتههای مرتبط، زبان دوم یا سوم بخشی از تخصص است. یک پژوهشگر تاریخ ایران ممکن است به پهلوی یا عربی نیاز داشته باشد. یک دانشجوی ادبیات تطبیقی به فرانسوی یا آلمانی. یک مترجم به چند زبان.
در این حالت، کتاب باید دقیق و علمی باشد. به این موارد نگاه کنید: نویسنده و ناشر معتبر باشند، مثالها از متن واقعی باشند، فهرست منابع داشته باشد و اگر ترجمه است، مترجم شناختهشده باشد. کتابی مثل «درس نامه ی پهلوی» یا «زبان و ادبیات ایران باستان» از این دسته است و مخاطبش حوزهی تخصصیتری دارد.
اگر میخواهید زبانی کهن را بخوانید، کتاب فقط شروع کار است. معمولا برای پیشرفت به استاد، متنهای اصلی و تمرین زیاد نیاز دارید. با این حال یک درسنامهی خوب اولین قدم را ساده میکند و مسیر را نشان میدهد.
چند توصیه برای اینکه سایر زبانها را رها نکنیم
آمار دقیقی نداریم، اما تجربهی بسیاری از زبانآموزان این است که زبان تازه زیاد رها میشود. چند کار ساده میتواند به ادامه دادن کمک کند.
هدف کوچک و مشخص
«چینی یاد بگیرم» هدف مبهمی است. «تا آخر ماه بتوانم خودم را معرفی کنم» هدفی است که میشود به آن رسید.
همراه پیدا کنید
اگر دوستی همزمان با شما یک زبان را شروع کند، میتوانید همدیگر را تشویق کنید و با هم تمرین کنید.
زبان را وارد زندگی کنید
چند برچسب روی وسایل خانه بزنید، یک آهنگ به آن زبان گوش دهید، فیلم کوتاه ببینید. هر چه زبان بیشتر در زندگیتان باشد، ذهن راحتتر آن را میپذیرد.
اشتباه را جدی نگیرید
هر کس که زبانی را یاد گرفته، اشتباه زیاد کرده است. غلط کردن جزو مسیر است.
این نکتهها به هر زبانی جواب میدهند، چه یک زبان پرطرفدار و چه زبانی که کتابهایش کم است. مهم این است که مسیر را ادامه بدهید.
کتاب چاپی برای سایر زبانها: چند نکته
کتاب آموزش زبان چاپی چند مزیت دارد. میتوانید کنار درس بنویسید، تمرینها را حل کنید و واژهها را با ماژیک علامت بزنید. کتاب باز روی میز، یادآور روزانهای برای ادامه دادن است. برای زبانهایی با خط متفاوت، تمرین نوشتن با دست روی کاغذ به حافظهی حرکتی کمک میکند. البته هر آدمی روش خودش را دارد و مهم این است که چیزی را انتخاب کنید که واقعا هر روز سراغش میروید.
نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. وقتی برای سایر زبانها کتاب میخرید، صفحهی خود کتاب را برای اطلاع از سطح، تعداد جلد، زبانهای همراه و سال چاپ بخوانید.
مسیر یک ساله برای شروع سایر زبانها
برای کسی که میخواهد بیدغدغه شروع کند، یک مسیر ساده و واقعبینانه پیشنهاد میکنیم. اینها فقط راهنماست و شما بر اساس زندگیتان آن را تغییر بدهید.
- سه ماه اول: آوا، الفبا و صد واژهی پرکاربرد. هدف شما فقط خواندن و سلام و احوالپرسی است.
- سه ماه دوم: ساختار جملهی ساده و زمان حال. هر هفته چند جملهی جدید بسازید.
- سه ماه سوم: مکالمههای کوتاه و متنهای ساده. بخشهایی از یک کتاب دوزبانه را بخوانید.
- سه ماه چهارم: گذشته و آینده، و مرور. یک متن کوتاه بنویسید و از کسی بخواهید اصلاح کند.
پس از یک سال با این روش نمیتوانید مثل زبان مادری حرف بزنید، اما برای یک سفر، یک مکالمهی ساده و خواندن متنهای کوتاه آمادهاید. زبانآموز موفق کسی است که ادامه میدهد.
پرسشهای پرتکرار دربارهی کتاب سایر زبانها
برای شروع کدام زبان را انتخاب کنم؟
زبانی که به آن علاقهی واقعی و دلیل مشخص دارید. زبانی که با آن ارتباط واقعی دارید، انگیزهی بیشتری میدهد.
خط زبان جدید یادگرفتنی است؟
بله، اما به زمان و صبر نیاز دارد. کتابهای مبتدی معمولا خط را از پایه آموزش میدهند.
کتاب دوزبانه برای یادگیری خوب است؟
برای انگیزه و مقایسه عالی است. برای یادگیری بهتر است اول متن اصلی را بخوانید و بعد به ترجمه برگردید.
کتابهای پهلوی و ایران باستان برای مبتدی است؟
بیشتر برای دانشجو و علاقهمند جدیاند و پیشنیاز دارند. توضیح ناشر را بخوانید و سطح آن را بسنجید.
آیا فقط با کتاب میشود زبان یاد گرفت؟
کتاب پایه است، اما شنیدن و گفتن هم لازم است. کتاب را با تمرین گفتار ترکیب کنید.
سطح کتاب را از کجا بفهمم؟
در توضیحات کتاب یا روی جلد معمولا سطح ذکر شده است. اگر مطمئن نیستید، چند صفحه را مرور کنید.
قیمت و موجودی کتابها ثابت است؟
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. پیش از هر خرید صفحهی همان کتاب را ببینید.
جمعبندی: زبانی که دوست دارید، کتابی که میخواهید
سایر زبانها دنیایی گسترده است: از عربی و فرانسوی گرفته تا ارمنی و پهلوی. اول بفهمید چرا میخواهید یاد بگیرید، بعد کتابی متناسب با سطح و هدفتان انتخاب کنید و هر روز کمی تمرین کنید. کتاب دری است که باز میکنید، اما وارد شدن به زبان با شنیدن، گفتن و صبر ممکن میشود.
حالا کتابهای همین دسته را ببینید، توضیح هر کدام را بخوانید و نسخه چاپی مناسب خودتان را آنلاین سفارش بدهید.