پرش به محتوای صفحه

تاریخ

شناخت گذشته به فهم امروز کمک می‌کند؛ این دسته کتاب‌های تاریخ ایران و جهان را، از پژوهش‌های دانشگاهی تا روایت‌های خواندنی برای عموم، در بر می‌گیرد.
کتاب‌های این دسته۴٬۴۳۸ کتاب
چینشپرفروش‌ترین
جلد کتاب پرشیا (رحلی‌گلاسه) شمع و مه

پاتریک رینگنبرگ

شمع و مه

۲۰٪۴٬۰۰۰٬۰۰۰۳٬۲۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب انقلاب روسیه (26) ققنوس

جان‌ام.دان

ترجمه‌ی سهیل‌سمی

ققنوس

۲۰٪۴۵۰٬۰۰۰۳۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب آفریقای قدیم (90) ققنوس

لوئیس مینکس

ترجمه‌ی پریسا صیادی

ققنوس

۲۰٪۴۵۰٬۰۰۰۳۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بحران بزرگ (66) ققنوس

جکلین فارل

ترجمه‌ی مهدی‌حقیقت‌خواه

ققنوس

۲۰٪۴۵۰٬۰۰۰۳۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بنیانگذاری آمریکا (18) ققنوس

لیدیا بجورنلوند

ترجمه‌ی مهدی‌حقیقت‌خواه

ققنوس

۲۰٪۸۷۰٬۰۰۰۶۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ ایران زمین (5) نخستین‌دولت‌های‌ایرانی‌ (ققنوس)
۲۰٪۴۸۰٬۰۰۰۳۸۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب امپراتوری آشور (7) ققنوس

دان‌ناردو

ترجمه‌ی مهدی‌حقیقت‌خواه

ققنوس

۲۰٪۴۵۰٬۰۰۰۳۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب پس از جنگ

تونی جات

ترجمه‌ی فرزام امین‌صالحی

علمی و فرهنگی

۱۰٪۴٬۳۷۰٬۰۰۰۳٬۹۳۳٬۰۰۰تومان
جلد کتاب فلوس، سکه های مسی ایران

بهرام علاءالدینی

ترجمه‌ی بهرام علاءالدینی

یساولی

۱۵٪۲٬۰۰۰٬۰۰۰۱٬۷۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ‌تاریخ طبرستان

عباس اقبال آشتیانی

ترجمه‌ی عباس اقبال آشتیانی

اساطیر

۱۵٪۱٬۸۵۰٬۰۰۰۱٬۵۷۲٬۵۰۰تومان
جلد کتاب ‌تاریخ شاهی

احمد یادگار

اساطیر

۱۵٪۱٬۱۰۰٬۰۰۰۹۳۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب رقابت حاکمیت در ایران قرن هیجدهم

چارلز ملویل

ترجمه‌ی خسرو خواجه‌نوری، سمانه حق شناس

امیرکبیر

۱۵٪۷۵۰٬۰۰۰۶۳۷٬۵۰۰تومان
جلد کتاب اجتماعیون عامیون

سهراب یزدانی

ترجمه‌ی احمد سیف

نشر نی

۱۵٪۱٬۱۰۰٬۰۰۰۹۳۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب در باب استعمار

سیمون وی

ترجمه‌ی بهزاد حسین‌زاده

نیلوفر

۲۰٪۲۵۵٬۰۰۰۲۰۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب کلیات تاریخ فلسفه یونان

ادوارد تسلر

ترجمه‌ی حسن فتحی

حکمت

۵٪۹۵۰٬۰۰۰۹۰۲٬۵۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ مختصر فلسفه جدید

راجر اسکروتن

ترجمه‌ی اسماعیل سعادتی خمسه

حکمت

۵٪۴۸۰٬۰۰۰۴۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ ماد

ایگور میخانیلو ویچ دیاکنف

ترجمه‌ی خشایار بهاری

فرزان روز

۱۰٪۴۸۰٬۰۰۰۴۳۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ده نفر قزل باش ( 2 جلدی )
۲۰٪۳٬۵۵۰٬۰۰۰۲٬۸۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب چین

هنری کیسینجر

ترجمه‌ی حسین راسی

فرهنگ معاصر

۱۵٪۱٬۸۰۰٬۰۰۰۱٬۵۳۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب خواب آشفته نفت 1 (از قرارداد دارسی تا سقوط رضاشاه)
۲۰٪۲٬۴۵۰٬۰۰۰۱٬۹۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب وقتی هیتلر کوکائین می زد و مغز لنین جابه جا می شد

جایلز میلتون

ترجمه‌ی پریسا مرتضوی

چترنگ

۲۰٪۶۰۰٬۰۰۰۴۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب امپراتوری عقل (روایتی از تاریخ ایران)

مایکل اکسورثی

ترجمه‌ی هایده مشایخ

هرمس

۱۵٪۱٬۵۲۵٬۰۰۰۱٬۲۹۶٬۲۵۰تومان
جلد کتاب شکل گیری ترکیه مدرن (نقشه راه توسعه و دموکراسی ترکیه)

فروز احمد

ترجمه‌ی قدیر گلکاریان

نگاه

۲۰٪۵۴۰٬۰۰۰۴۳۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سرزمین مامورهای مخفی (داستان هایی از پشت دیوار برلین)

آنا فاندر

ترجمه‌ی نرگس حسن‌لی

مهرگان خرد

۲۰٪۴۵۰٬۰۰۰۳۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ فرهنگی زشتی

گرچن هندرسون

ترجمه‌ی حسن افشار

ماهی

۲۰٪۶۰۰٬۰۰۰۴۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی 1 (با رویکرد ژانری)
۱۵٪۹۰۰٬۰۰۰۷۶۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ و آخرت شناسی

رودولف بولتمان

ترجمه‌ی زانیار ابراهیمی

هرمس

۱۵٪۲۹۶٬۰۰۰۲۵۱٬۶۰۰تومان
جلد کتاب موقعیت صاحبان صنایع در ایران عصر پهلوی (زندگی و کارنامه ی علی خسروشاهی)

علی‌اصغر سعیدی

ترجمه‌ی امیرمحمد دانشمند

نشر نی

۱۲٪۱٬۱۰۰٬۰۰۰۹۶۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب از دارالفنون تا امیرکبیر (تاریخ ایجاد و رشد دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران))
۱۵٪۱٬۲۴۰٬۰۰۰۱٬۰۵۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ایده اسرائیل (تاریخچه ای از دانش،دانایی و قدرت)

ایلان پاپه

ترجمه‌ی محسن کرباسفروشان

اطلاعات

۲۰٪۹۷۰٬۰۰۰۷۷۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب همه مردان شاه (کودتای آمریکایی 28 مرداد و ریشه های ترور در خاورمیانه)
۲۰٪۶۸۰٬۰۰۰۵۴۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بخت نصر (اوج و فرود امپراتوری بابل)،(2جلدی)

ثریا جبارزاده

ترجمه‌ی حسن شهباز

سمیر

۲۰٪۱٬۴۰۰٬۰۰۰۱٬۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ سیاسی جهان (روایت سه هزار سال جنگ و صلح)،(نگاه تاریخی-سیاسی 1)
۲۰٪۷۹۵٬۰۰۰۶۳۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب رازهای ایران زمین

امید عطائی فرد

ترجمه‌ی روحی ارباب

عطائی

۲۰٪۴۵۰٬۰۰۰۳۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب پایداری هویت ایرانی زیر سیطره مغول
۱۵٪۱٬۹۰۰٬۰۰۰۱٬۶۱۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ فرهنگ و تمدن آزتک،اینکا و مایا

الیزابت باکودانو

ترجمه‌ی یلدا بلارک

سبزان

۲۰٪۲۹۹٬۰۰۰۲۳۹٬۲۰۰تومان
جلد کتاب آیین پهلوانی،جوانمردی (فتوت) و عیاری

علی اربابی

ترجمه‌ی روحی ارباب

زوار

۲۰٪۲٬۲۰۰٬۰۰۰۱٬۷۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب معماهای اسرارآمیز تاریخ

لایف بوکز

ترجمه‌ی شهکام جولایی

جویا

۲۰٪۱۵۰٬۰۰۰۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب در قلب دریا (تراژدی اسکس،کشتی نهنگ گیر)

ناتانیل فیلبریک

ترجمه‌ی محمود قلی‌پور

ثالث

۲۰٪۳۸۰٬۰۰۰۳۰۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب یونانیان و بربرها (15جلدی)

امیرمهدی بدیع

ترجمه‌ی مرتضی ثاقب‌فر

توس

۲۰٪۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب دین مهر در جهان باستان 1 (مجموعه گزارش های اولین کنگره بین المللی مهرشناسی)
۲۰٪۱٬۹۰۰٬۰۰۰۱٬۵۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب خط چهارم (آسیب شناسی سلطنت استبدادی در ایران)

ناصرالدین صاحب الزمانی

ترجمه‌ی روحی ارباب

بهجت

۲۰٪۵۵۰٬۰۰۰۴۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب سرگذشت اجتماعی لب‌آرایی در ایران
۲۰٪۱۵۰٬۰۰۰۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تند باد حوادث (گزارش یک ماموریت در مواجهه با بحران برنامه صلح آمیز هسته ای ایران)
۲۰٪۹۵٬۰۰۰۷۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب خاک کارخانه (پارچه های ناتمام چیت سازی بهشهر و سرگذشت آخرین کارگران)
۲۰٪۹۹۷٬۰۰۰۷۹۷٬۶۰۰تومان
جلد کتاب نبردهای جنگ جهانی دوم 2 (1945-1942:نبردهای استالینگراد،برلین،فنلاند،حمله متفقین به ایران...)
۱۵٪۱٬۸۰۰٬۰۰۰۱٬۵۳۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب فرمان کوروش هخامنشی

احمد نوری

ترجمه‌ی احمد نوری

آرتامیس

۲۰٪۲۶۰٬۰۰۰۲۰۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب شهرهای اوستایی

احمد نوری

ترجمه‌ی احمد نوری

آرتامیس

۲۰٪۳۲۰٬۰۰۰۲۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب منظومه دانش پژوهی ویگوتسکی،عزبدفتری،د.تبریز
۵٪۱۰۰٬۰۰۰۹۵٬۰۰۰تومان
جلد کتاب روشها و فنون ارزیابی تحلیل در جغرافیا
۵٪۲۸۰٬۰۰۰۲۶۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ آموزش و پرورش در ایران و اسلام
۱۲٪۵۴۰٬۰۰۰۴۷۵٬۲۰۰تومان
جلد کتاب در آمدی بر تاریخ پژوهی

مایکل استنفورد

ترجمه‌ی مسعود صادقی

سمت

۵٪۱٬۱۹۰٬۰۰۰۱٬۱۳۰٬۵۰۰تومان
جلد کتاب جنگ نوین (جنگ های شیمیایی بیولوژی و هسته ای)

جان نوریس، ویل فولر

ترجمه‌ی محمدابراهیم مینایی

دانشگاه جامع امام حسین

۵٪۱۸۰٬۰۰۰۱۷۱٬۰۰۰تومان
جلد کتاب حمله به عراق (آنچه‌رسانه‌ها‌به‌شما‌نگفتند) نیستان

نورمن سولومون

ترجمه‌ی محمدرضا نوروز پور

نیستان

۱۵٪۲۳۴٬۰۰۰۱۹۸٬۹۰۰تومان
جلد کتاب قیام اسماعیلیه

شاپور آرین نژاد

ترجمه‌ی حسن شهباز

باهم

۲۰٪۱٬۱۰۰٬۰۰۰۸۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب دانستنی هایی از ایران باستان کد 1628

عباس جعفری

گیتاشناسی نوین

۲٪۶۵۰٬۰۰۰۶۳۷٬۰۰۰تومان
جلد کتاب اتم و خاکستر (تاریخ جهانی فجایع هسته ای)

سرهی پلوخی

ترجمه‌ی نوید فرخی

کتابسرای تندیس

۲۰٪۵۲۰٬۰۰۰۴۱۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ نگاران و مکتب های تاریخ نگاری در اسلام
۱۵٪۴۰۰٬۰۰۰۳۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تاریخ اروپا

هنری ویلسون لیتل فیلد

ترجمه‌ی فریده قره چه داغی

علمی و فرهنگی

۱۰٪۱٬۵۰۰٬۰۰۰۱٬۳۵۰٬۰۰۰تومان

درباره‌ی تاریخ

چرا خیابانی که هر روز از آن رد می‌شویم این اسم را دارد؟ چرا مرزها این‌جا کشیده شده‌اند؟ چرا نفت این‌قدر در سرنوشت یک منطقه اثر داشته است؟ جواب همه‌ی این پرسش‌ها در کتاب‌های تاریخ است. این صفحه راهنمای خرید کتاب تاریخ ایران و جهان در دسته‌ی علوم انسانی و اجتماعی است؛ برای دانشجو، معلم، علاقه‌مند به گذشته و کسی که فقط می‌خواهد داستان راستین آدم‌ها را بخواند.

در ادامه از انواع کتاب تاریخ، طرز انتخاب، فرق پژوهش و روایت عمومی، خواندن با نگاه نقادانه و پیشنهاد مسیر مطالعه می‌گوییم. هر بخش را می‌توانید جدا بخوانید.

کتاب تاریخ چیست و چه فرقی با داستان دارد؟

کتاب تاریخ می‌کوشد بگوید گذشته واقعا چه بوده است، بر پایه‌ی سند، نوشته‌ی هم‌روزگاران، آثار باستانی و پژوهش. داستان تاریخی هم از گذشته می‌گوید، اما خیال در آن آزاد است. فرق مهم همین‌جاست: مورخ باید ادعایش را با مدرک نشان دهد و نویسنده‌ی رمان لازم نیست.

البته مورخ هم انسان است و انتخاب می‌کند چه چیزی را بگوید و چه چیزی را نه. برای همین دو کتاب تاریخ درباره‌ی یک دوره ممکن است تصویر متفاوتی بدهند. این عیب نیست؛ ماهیت روایت‌نویسی است. خواننده‌ی آگاه چند کتاب می‌خواند و خودش قضاوت می‌کند.

در دسته‌ی تاریخ کتاب‌جم، هم پژوهش‌های دانشگاهی هست، هم کتاب‌های عمومی و خواندنی، هم زندگی‌نامه‌ی تاریخی و هم مجموعه‌های تک‌موضوعی. برای هر کدام خواننده‌ی خودش هست.

چه نوع کتاب تاریخ برای چه کسی؟

پیش از خرید بهتر است بدانید دنبال چه هستید. سه نوع خواننده و سه نوع کتاب را می‌شود از هم جدا کرد.

خواننده‌ی عمومی

اگر فقط کنجکاو هستید و می‌خواهید بدانید فلان دوره چه بود، به کتاب‌های روان و کم‌حجم نیاز دارید که ماجرا را تعریف کنند. کتاب‌هایی که با شخصیت‌ها و رویدادها پیش می‌روند، بیشتر می‌چسبند. عنوانی مثل «خشایارشا، جهان‌گشای ناکام هخامنشی» با همان اسمش نشان می‌دهد که حول یک شخصیت تاریخی می‌گردد.

دانشجو و پژوهشگر

برای کار درسی و پژوهش، کتاب‌های دقیق‌تر با پانوشت، منبع و فهرست لازم است. این کتاب‌ها سخت‌تر خوانده می‌شوند ولی قابل استنادند. عنوانی مانند «جستاری پیرامون جنبش شیخ‌عبیدالله شمدینی» از همین دسته‌ی پژوهشی‌تر به نظر می‌رسد و به یک موضوع محدود و مشخص می‌پردازد.

علاقه‌مند به یک موضوع خاص

بعضی‌ها عاشق یک موضوع‌اند: جنگ‌های صلیبی، تاریخ نفت، باغ‌های ایرانی. برای آن‌ها کتاب‌های تک‌موضوعی بهترین‌اند. «جنگ‌های صلیبی» یا «تاریخ باغ و باغسازی در ایران» از این نوع‌اند.

اگر نمی‌دانید کدام هستید، از کتاب عمومی شروع کنید. اگر علاقه‌تان بیشتر شد، سراغ پژوهش‌های عمیق‌تر بروید.

تاریخ ایران در کتاب: از دوران باستان تا امروز

تاریخ ایران، هزاران سال را در بر می‌گیرد. برای راحتی، معمولا آن را به دوره‌ها تقسیم می‌کنند. دوران باستان با هخامنشیان و دیگر سلسله‌های پیش از اسلام. دوران میانه با تحولات پس از اسلام. و دوران معاصر که به تاریخ نزدیک به ما می‌رسد. هر دوره کتاب‌های مخصوص خودش دارد.

اگر به دوران باستان علاقه دارید، تاریخ ایران باستان کتاب‌هایی درباره‌ی هخامنشیان و دیگر دوره‌های کهن دارد. اگر قرن‌های اخیر را دوست دارید، تاریخ معاصر ایران را ببینید. این تقسیم‌بندی ساده به شما کمک می‌کند بدون گم شدن در حجم کتاب‌ها، مستقیم به سراغ دوره‌ی مورد علاقه‌تان بروید.

یک توصیه: اگر تازه شروع کرده‌اید، ابتدا یک کتاب خلاصه و عمومی درباره‌ی کل تاریخ ایران بخوانید تا نقشه‌ی کلی را بشناسید، بعد سراغ دوره‌ها بروید.

تاریخ جهان و تمدن‌ها: نگاه از بالا

گذشته‌ی ما در خلأ رخ نداده است. همسایه‌ها، تجارت، جنگ و فرهنگ همیشه با آن گره خورده‌اند. برای فهمیدن این پیوندها، تاریخ جهان و تمدن‌ها لازم است. کتاب‌هایی مثل «جنگ‌های صلیبی» نشان می‌دهند رویدادهای یک منطقه چطور بر منطقه‌های دیگر اثر گذاشته‌اند.

اگر می‌خواهید تصویر کلی‌تر داشته باشید، تاریخ جهان را ببینید. و اگر بیشتر به پیدایش و تحول تمدن‌ها، شهرها، نوشتن و کشاورزی علاقه دارید، تاریخ تمدن جای مناسبی است.

کتاب‌های عمومی درباره‌ی جهان معمولا حجیم‌اند. اگر وقت کمی دارید، کتاب‌هایی که یک موضوع یا یک قرن را انتخاب می‌کنند، مثل تاریخ مختصر نفت در خاورمیانه، فشرده‌تر و راحت‌تر خوانده می‌شوند.

نمونه‌هایی از قفسه‌ی کتاب تاریخ کتاب‌جم

موجودی کتاب‌ها هر روز به‌روز می‌شود. این چند عنوان تنوع دسته را نشان می‌دهند و درباره‌ی هر کدام فقط از روی اسم حرف می‌زنیم:

  • «خشایارشا، جهان‌گشای ناکام هخامنشی»: درباره‌ی یک پادشاه هخامنشی و دوره‌ی او.
  • «پیامبر آریایی (ریشه‌های ایرانی در کیش‌های جهانی)»: عنوانی که به ریشه‌های ایرانی در دین‌ها اشاره می‌کند.
  • «امپراتوری‌ها و آنارشی‌ها: تاریخ مختصر نفت در خاورمیانه»: از اسمش پیداست که به تاریخ نفت در یک منطقه می‌پردازد.
  • «جنگ‌های صلیبی» (ققنوس): درباره‌ی رویدادی بزرگ در تاریخ جهان، از یک ناشر مشخص.
  • «عامل چرچیل (چگونه یک انسان تاریخ‌ساز شد)»: عنوانی درباره‌ی یک شخصیت مهم سیاسی قرن بیستم.
  • «تاریخ باغ و باغسازی در ایران»: برای علاقه‌مندان تاریخ فرهنگی و باغ‌ها.
  • «جستاری پیرامون جنبش شیخ‌عبیدالله شمدینی»: پژوهشی درباره‌ی یک جنبش تاریخی مشخص.

مشخصات هر کتاب، از جمله نویسنده و مترجم و ناشر، در صفحه‌ی خودش است. پیش از سفارش بد نیست چند دقیقه صرف خواندن آن کنید.

کتاب ترجمه یا تألیف؟ نکته‌ای برای تاریخ‌خوان‌ها

در این قفسه، چه نویسنده ایرانی باشد و چه غیرایرانی، دو نوع کتاب داریم. تألیف، یعنی نویسنده‌ی ایرانی مستقیم به فارسی نوشته. ترجمه، یعنی نویسنده‌ی خارجی به زبان دیگری نوشته و مترجم آن را به فارسی درآورده. هر دو ارزش دارند. ترجمه‌ها نگاه بیرونی به تاریخ ما یا نگاه دیگران به تاریخ جهان را می‌دهند و تألیف‌ها زاویه‌ی نگاه درونی را.

در ترجمه‌ی چنین کتاب‌هایی، دقت مترجم اهمیت دارد. نام‌های خاص، تاریخ‌ها و اصطلاح‌ها باید درست منتقل شوند. اگر ترجمه‌ی خوبی است، معمولا پانوشت و توضیح برای نام‌های ناآشنا دارد. مشخصات کتاب نام مترجم را نشان می‌دهد.

برای داشتن دید متوازن، سعی کنید هر دو نوع را بخوانید. کسی که فقط تألیف داخلی بخواند یا فقط ترجمه، نگاهش یک‌سویه می‌ماند.

با چشم باز بخوانید: چطور کتاب تاریخ را نقادانه بخوانیم؟

هیچ روایتی حقیقت مطلق نیست؛ روایتی از گذشته است بر پایه‌ی مدارک. چند پرسش ساده به شما کمک می‌کند با هوشیاری بخوانید.

  1. نویسنده کیست و چه زمینه‌ای دارد؟ پژوهشگر است یا نویسنده‌ی عمومی؟
  2. مدارک و منابع کتاب چیست؟ آیا پانوشت و فهرست منابع دارد؟
  3. آیا نویسنده فقط یک نگاه را نشان می‌دهد یا نظرهای مخالف را هم می‌گوید؟
  4. کتاب چه زمانی نوشته شده؟ پژوهش‌های تازه ممکن است برداشت‌های قدیمی را تغییر داده باشند.
  5. آیا لحن کتاب بیش از حد قاطع است؟ ادعاهای بزرگ به مدرک بزرگ نیاز دارند.

این پرسش‌ها به معنای بدگمانی نیستند؛ فقط نشانه‌ی احترام به گذشته‌اند. یک مورخ خوب خودش هم شما را به همین پرسیدن دعوت می‌کند.

تاریخ و موضوع‌های حساس: بی‌طرفی و احترام

تاریخ گاهی به رویدادهایی می‌پردازد که هنوز برای مردم حساس‌اند: جنگ‌ها، تغییر حکومت‌ها، اختلاف‌های دینی و قومی. کتاب‌ها هم نگاه‌های مختلفی دارند. ما به‌عنوان کتاب‌فروش جانب هیچ‌کدام را نمی‌گیریم؛ فقط می‌گوییم پیش از خرید توضیح کتاب و نام ناشر و نویسنده را ببینید و اگر موضوعی برایتان اهمیت دارد، چند کتاب از نگاه‌های مختلف بخوانید.

نوشته‌ی خوب، شفاف و مستند است و با احترام نسبت به همه‌ی گروه‌ها نوشته می‌شود. اگر کتابی از همان صفحه‌ی اول توهین یا تحقیر می‌کند، به احتمال زیاد پژوهش نیست.

و اگر می‌خواهید گذشته را از زبان کسانی بشنوید که آن را زیسته‌اند، تاریخ شفاهی با مصاحبه و روایت شاهدان، تجربه‌ی دیگری می‌دهد.

تاریخ از زبان آدم‌ها: خاطره، زندگی‌نامه و روایت شاهد

گذشته فقط سلسله‌ها و جنگ‌ها نیست. زندگی آدم‌های معمولی هم بخشی از آن است. خاطرات، زندگی‌نامه‌ها و مصاحبه‌ها، از گذشته چیزهایی می‌گویند که در کتاب‌های رسمی نیست: بوی خانه، ترس شب‌ها، شوخی‌های خیابان.

برای این نوع کتاب‌ها، زندگی‌نامه و خاطرات را ببینید. اگر به روزهای جنگ و روایت آن علاقه دارید، دفاع مقدس و خاطرات جنگ هم قفسه‌ی مخصوص خودش را دارد.

این کتاب‌ها معمولا روایت شخصی‌اند و شخصی بودنشان هم ارزش است و هم محدودیت. ارزش، چون صدای واقعی یک آدم است. محدودیت، چون هر کس فقط بخشی از ماجرا را دیده. بهترین کار این است که خاطره را کنار کتاب تاریخ بخوانید.

مسیر مطالعه‌ی پیشنهادی برای تازه‌کار

اگر تازه به گذشته علاقه‌مند شده‌اید و نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این مسیر پیشنهاد ماست. ماه اول: یک کتاب عمومی و روان درباره‌ی دوره‌ای که کنجکاوش هستید. این کتاب نباید بیش از حد قطور باشد. ماه دوم: کتابی درباره‌ی یک شخصیت آن دوره، چون شخصیت‌ها ماجرا را زنده می‌کنند. ماه سوم: یک کتاب تک‌موضوعی، مثل تاریخ نفت یا تاریخ باغ، تا ببینید تاریخ در زندگی جاری چطور اثر می‌گذارد.

بعد از سه ماه، می‌توانید تصمیم بگیرید کدام دوره یا موضوع شما را بیشتر می‌گیرد و عمیق‌تر شوید. نقشه هم بخرید یا کنار دست داشته باشید، چون در تاریخ مکان به اندازه‌ی زمان اهمیت دارد.

و یادتان باشد لازم نیست همه‌ی کتاب را با یک نفس بخوانید. تاریخ را می‌شود در چند نشست، با استراحت و مکث خواند. فصل را تمام کنید، یک یادداشت کوتاه بنویسید و بعد ادامه بدهید.

شخصیت‌ها در روایت گذشته: از پادشاه باستانی تا سیاستمدار قرن بیستم

یکی از جذاب‌ترین راه‌های ورود به گذشته، از در شخصیت‌هاست. آدم‌ها را بهتر از رویدادها به خاطر می‌سپاریم. وقتی کتابی درباره‌ی یک پادشاه هخامنشی می‌خوانید، همراه او از دربار و لشکرکشی و تصمیم‌ها سر درمی‌آورید. وقتی کتابی درباره‌ی سیاستمداری از قرن بیستم می‌خوانید، جنگ‌ها و مذاکره‌ها از چشم یک نفر دیده می‌شوند.

البته زندگی‌نامه‌ی یک شخصیت همیشه از دید نویسنده‌اش است. ممکن است نویسنده او را ستایش کند یا نکوهش. برای همین بهتر است درباره‌ی یک شخصیت مهم بیش از یک کتاب بخوانید تا تصویر متعادل‌تری به دست آورید. عنوان‌هایی مثل «خشایارشا، جهان‌گشای ناکام هخامنشی» یا «عامل چرچیل» از اسم‌شان پیداست که حول یک نفر می‌گردند؛ برای اطمینان از نگاه و ادعاهای هر کدام، صفحه‌ی خود کتاب را ببینید.

شخصیت‌ها نقطه‌ی شروع خوبی‌اند، اما فقط شروع. بعد از آشنایی با آدم اصلی، کنجکاو می‌شوید که دورانش چه بود و چه کسان دیگری در آن بودند. همین کنجکاوی، مسیر را به سمت مطالعه‌ی عمیق‌تر می‌برد.

نفت، سیاست و منطقه: فهمیدن یک موضوع پیچیده

بعضی موضوع‌ها را بدون پس‌زمینه نمی‌شود فهمید. نفت در خاورمیانه یکی از آن‌هاست: چگونه کشف شد، چه کسانی بر آن اثر گذاشتند، چه رقابت‌ها و توافق‌هایی شکل گرفت و چه پیامدهایی برای مردم منطقه داشت. عنوانی مثل «امپراتوری‌ها و آنارشی‌ها: تاریخ مختصر نفت در خاورمیانه» با اسم «تاریخ مختصر» خود را کتابی فشرده معرفی می‌کند و برای کسی که وقت کم دارد ولی می‌خواهد تصویر کلی داشته باشد، مناسب به نظر می‌رسد.

این موضوع‌ها مستعد بحث و اختلاف نظرند. بعضی نویسنده‌ها بر نقش قدرت‌های بزرگ تأکید می‌کنند و بعضی بر نقش دولت‌های محلی. بهترین کار این است که کتاب را با ذهن باز بخوانید، نتیجه‌گیری را به عجله نکنید و اگر موضوع برایتان مهم است، کتاب دیگری را هم کنارش بگذارید.

کتاب‌های مختصر برای شروع عالی‌اند، اما کاملا کافی نیستند. اگر بعد از خواندن آن، پرسش‌های تازه‌ای در ذهن‌تان شکل گرفت، یعنی کتاب کار خودش را کرده است؛ حالا سراغ مطالعه‌ی عمیق‌تر بروید.

جنگ‌های صلیبی و دیدار فرهنگ‌ها

برخی رویدادهای بزرگ در دنیا چند قرن ادامه یافته‌اند و روایت آن‌ها بسته به اینکه از کدام سو نگاه شود فرق می‌کند. جنگ‌های صلیبی از همین دسته است. کتابی با نام «جنگ‌های صلیبی» که از یک ناشر شناخته‌شده منتشر شده و شماره‌ی مجموعه هم دارد، بخشی از یک سری کتاب است. پیش از خرید، ببینید نویسنده کیست و مجموعه چه هدفی دارد.

در خواندن چنین موضوعی، توجه به منشأ منبع اهمیت دارد. نویسنده‌ی اروپایی و نویسنده‌ی خاورمیانه‌ای ممکن است تأکیدهای متفاوتی داشته باشند. خواندن هر دو، دید کامل‌تری می‌دهد. این حرف درباره‌ی هر رویداد بزرگی صدق می‌کند: هر چه از منابع بیشتری بخوانید، تصویر کامل‌تر است.

احترام به همه‌ی طرف‌ها هم اصل است. کتابی که با نگاه محترمانه نوشته شده باشد، حتی اگر با آن مخالف باشید، مفیدتر از کتابی است که فقط شما را همراه با احساسات هم‌جهت می‌کند.

گذشته‌ی شهر و خانواده‌ی خودتان را هم بخوانید

گذشته فقط مال پادشاهان و جنگ‌ها نیست. هر شهر، محله و خانواده گذشته‌ی خودش را دارد. بسیاری از خوانندگان کنجکاو می‌شوند بدانند شهرشان چه بوده، چه کسانی در آن زندگی می‌کردند و چه چیزهایی تغییر کرده است. کتاب‌هایی درباره‌ی باغ‌ها، بناها و زندگی روزمره، این کنجکاوی را جواب می‌دهند.

اگر بخواهید گذشته‌ی خانواده‌تان را هم ثبت کنید، از بزرگ‌ترها بخواهید خاطراتشان را تعریف کنند و یادداشت کنید. این روایت‌ها گنجی است که با رفتن آدم‌ها از بین می‌رود. کتاب‌های درباره‌ی روش نگارش خاطره و مصاحبه هم به شما راه می‌دهند.

یک ایده‌ی ساده: هر بار که کتابی درباره‌ی دوره‌ای می‌خوانید، از خودتان بپرسید «در آن دوره، خانواده‌ی من کجا بود و چه می‌کرد؟» این سؤال گذشته را شخصی و ملموس می‌کند.

نقشه، تصویر و پانوشت: نشانه‌های یک چاپ خوب

یک کتاب تاریخ خوب فقط متن نیست. نقشه‌ها نشان می‌دهند رویدادها کجا رخ داده‌اند. جدول‌های زمانی و فهرست پادشاهان یا رویدادها به یادسپاری کمک می‌کنند. تصویرها فضای دوره را زنده می‌کنند. پانوشت‌ها و فهرست منابع به شما اجازه می‌دهند خودتان هم بروید و بخوانید.

هنگام خرید، به این چیزها نگاه کنید. کتابی که نقشه ندارد در حالی که درباره‌ی جنگ و مرز و سفر است، خواندنش سخت‌تر می‌شود. کتابی که فهرست نام‌ها دارد، برای پژوهش بسیار مفیدتر است. در توضیح کتاب یا مشخصات آن، گاهی به این‌ها اشاره می‌شود.

کیفیت چاپ هم مهم است. نقشه‌ی رنگی که با چاپ بد ناخوانا شده، فایده‌ای ندارد. اگر کتاب برای مطالعه‌ی دقیق است، به چاپ و کاغذ توجه کنید.

ابزار کنار کتاب: یادداشت، نقشه و خط زمان

خواندن کتاب درباره‌ی گذشته وقتی عمیق می‌شود که ابزار ساده‌ای کنارش داشته باشید. اول، یک دفتر کوچک برای یادداشت. نام‌های مهم، سال‌ها و نکته‌هایی که برایتان جالب بود را بنویسید. اسم‌ها در این کتاب‌ها زیادند و بدون یادداشت به‌سرعت قاطی می‌شوند.

دوم، یک نقشه. نقشه‌ی ایران و منطقه، یا نقشه‌ی جهان، را کنار دست بگذارید و هر جا نام مکانی آمد، پیدایش کنید. چیزی که فقط در ذهن بود، با نگاه به نقشه ملموس می‌شود. سوم، یک خط زمان ساده. روی کاغذ خطی بکشید و رویدادهای مهم را روی آن علامت بزنید. بعد از چند کتاب، این خط پر می‌شود و ارتباط رویدادها را می‌بینید.

چهارم، حوصله. کتاب‌های این دسته گاهی سنگین‌اند و بهتر است هر بار یک فصل بخوانید و بعد استراحت کنید. کسی که سعی کند در یک نشست صد صفحه را ببلعد، چیز زیادی به یاد نمی‌آورد. کسی که با آرامش می‌خواند و یادداشت می‌کند، چند ماه بعد هم همه‌چیز را به یاد دارد.

پنجم، بحث. اگر دوستی یا هم‌کلاسی دارید که به همین موضوع علاقه دارد، درباره‌ی آنچه خوانده‌اید با هم حرف بزنید. توضیح دادن یک موضوع به دیگری بهترین راه فهمیدن آن است.

این ابزارها هزینه‌ی چندانی ندارند اما تجربه‌ی خواندن را کاملا عوض می‌کنند. کتاب خوب به تنهایی کافی نیست؛ خواننده هم باید همراهی کند.

چرا خواندن درباره‌ی گذشته برای امروز مهم است؟

شاید بپرسید این همه وقت گذاشتن برای گذشته چه فایده‌ای دارد. جواب ساده است: بسیاری از پرسش‌های امروز ریشه در دیروز دارند. چرا مرزها این‌طورند؟ چرا بعضی رسم‌ها ماندند و بعضی رفتند؟ چرا فلان صنعت یا فلان شهر اهمیت پیدا کرد؟ کسی که از گذشته خبر دارد، امروز را عمیق‌تر می‌بیند.

خواندن این کتاب‌ها به ما تواضع هم یاد می‌دهد. می‌بینیم که آدم‌های پیش از ما هم با مشکل‌های بزرگ روبه‌رو بودند و هر کدام به شکلی از پسشان برآمدند. می‌بینیم که بسیاری از چیزهایی که امروز ثابت به نظر می‌رسند، روزی تازه بودند و روزی هم عوض می‌شوند. این نگاه، آدم را از عجله و قضاوت زودهنگام دور می‌کند.

ضمن اینکه خواندن گذشته لذت دارد. ماجراها واقعی‌اند و همین واقعی بودن، کشش عجیبی می‌دهد. گاهی حقیقت از هر قصه‌ای عجیب‌تر است.

اشتباه‌های رایج در خرید کتاب تاریخ

  1. خرید کتاب پژوهشی سنگین به‌عنوان اولین کتاب و دلسرد شدن.
  2. غفلت از سال نگارش و نسخه‌ی کتاب. پژوهش‌های تازه‌تر ممکن است تصویر را عوض کرده باشند.
  3. باور کردن هر ادعای بزرگی که در جلد یا عنوان آمده، بدون توجه به منبع.
  4. خواندن فقط یک کتاب درباره‌ی یک موضوع حساس و نتیجه‌گیری از آن.
  5. خرید جلد وسط یک مجموعه‌ی چندجلدی.
  6. بی‌توجهی به نام مترجم در کتاب‌های ترجمه.

با یک نگاه به مشخصات کتاب و کمی دقت، از همه‌ی این‌ها جلوگیری می‌شود.

کتاب تاریخ به‌عنوان هدیه

کتاب تاریخ هدیه‌ی پرمعنایی است، به شرط اینکه به موضوع مورد علاقه‌ی گیرنده بخورد. برای پدر و مادرها یا بزرگ‌ترها، کتابی درباره‌ی دورانی که خودشان زیسته‌اند یا شهر و منطقه‌ی خودشان، معمولا خاطره‌ها را زنده می‌کند. برای دانشجو، کتابی که به رشته‌اش مربوط است. برای علاقه‌مند عمومی، کتابی روان و تصویری.

اگر موضوع را نمی‌دانید، کتاب‌هایی درباره‌ی باغ و معماری یا شخصیت‌های شناخته‌شده انتخاب امنی هستند، چون برای بیشتر سلیقه‌ها جذاب‌اند. و هدیه‌دادن یک مجموعه‌ی چندجلدی را فقط وقتی انجام دهید که مطمئن باشید گیرنده به آن علاقه دارد.

برای همراهی، یک جمله‌ی دست‌نویس داخل کتاب بگذارید. این کار ساده، هدیه را شخصی می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب تاریخ

برای شروع تاریخ کدام کتاب را بخوانم؟

یک کتاب روان و کم‌حجم درباره‌ی دوره‌ای که به آن علاقه دارید. کتاب‌های درباره‌ی یک شخصیت یا یک رویداد مشخص برای شروع خوب‌اند. مشخصات و توضیح ناشر را ببینید.

فرق کتاب تاریخ و رمان تاریخی چیست؟

کتاب پژوهشی بر پایه‌ی سند است. رمانی که در گذشته می‌گذرد الهام می‌گیرد ولی خیال در آن آزاد است. اگر دقت می‌خواهید، کتاب پژوهشی بخوانید.

چطور بفهمم یک کتاب تاریخ قابل اعتماد است؟

ببینید نویسنده چه زمینه‌ای دارد، منابع را آورده یا نه، و آیا نظرهای مخالف را هم بیان کرده است. این‌ها راه‌های ساده‌ی ارزیابی‌اند و جایگزین بررسی دقیق پژوهشگر نیستند.

آیا کتاب‌های ترجمه‌شده‌ی تاریخ مناسب‌اند؟

بله، مخصوصا برای دیدن نگاه دیگران به رویدادها. به نام مترجم و ناشر توجه کنید تا ترجمه دقیق باشد.

آیا می‌توانم نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهم؟

بله. نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.

کتاب تاریخ برای نوجوان هم هست؟

بعضی کتاب‌های عمومی مناسب نوجوان‌اند. برای کودکان و نوجوانان، بهتر است پیش از خرید توضیح ناشر درباره‌ی گروه سنی را بخوانید.

کتاب‌های چندجلدی را باید به ترتیب خواند؟

در تاریخ معمولا بله، چون رویدادها به ترتیب زمانی می‌آیند. اما مجموعه‌هایی هم هستند که هر جلدشان موضوع مستقلی دارد. توضیحات کتاب را ببینید.

جمع‌بندی: گذشته را با دقت و کنجکاوی بخوانید

تاریخ به ما کمک می‌کند امروز را بفهمیم. برای انتخاب کتاب مناسب، نوع خواننده بودنتان را بشناسید، به نویسنده و ناشر و مترجم و منابع نگاه کنید، از کتاب عمومی شروع کنید و با نگاه نقادانه بخوانید. تاریخ خوب، هم جذاب است و هم صادق.

حالا می‌توانید کتاب‌های همین دسته را ببینید و نسخه‌ی چاپی کتاب دلخواه را آنلاین سفارش بدهید. برای دیدن دسته‌های دیگر این حوزه هم می‌توانید به علوم انسانی و اجتماعی سر بزنید. خواندن‌تان خوش.