دروس عمومی و معارف دانشگاه
باسانتا کومار داس
ترجمهی سینا وحدتیراد، علی طاهری میرقائد، علی دارابیان
دانشگاه تهران
شهلا کریمی
ترجمهی علیرضا صباغ معینی
همارا
جرل واکر
مبتکران
جرل واکر، رابرت رزنیک، دیوید هالیدی
مبتکران
باسانتا کومار داس
ترجمهی سینا وحدتیراد، علی طاهری میرقائد، علی دارابیان
دانشگاه تهران
شهلا کریمی
ترجمهی علیرضا صباغ معینی
همارا
جرل واکر
مبتکران
جرل واکر، رابرت رزنیک، دیوید هالیدی
مبتکران
ترم اول دانشگاه که شروع میشود، بین درسهای تخصصی رشتهتان چند درس دیگر هم هست که همهی همکلاسیهای شما، از هر رشتهای، مثل شما میگذرانند. کتابهای عمومی و معارف (اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، ادبیات فارسی، زبان عمومی، تربیت بدنی) همین درسها را پوشش میدهند، و این صفحه به شما کمک میکند بدانید کدام کتاب برای کدام درس است، چطور بدون سردرگمی انتخاب کنید و چطور این درسها را بدون فشار از سر بگذرانید.
اگر دانشجوی سال اول هستید، اگر میخواهید درسی را دوباره بردارید، یا برای دانشجوی خانوادهتان کتاب میخرید، ادامه را بخوانید. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید.
در دانشگاههای ایران، هر دانشجو، جدا از رشتهاش، مجموعهای از درسهای مشترک را میگذراند. این درسها معمولا «دروس عمومی» نام دارند و شامل چند حوزهاند: ادبیات فارسی، یک درس زبان، چند درس معارف اسلامی، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، تربیت بدنی و بعضی درسهای پایه مثل ریاضی و آمار برای برخی رشتهها. نام دستهی ما یعنی عمومی و معارف (اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، ادبیات فارسی، زبان عمومی، تربیت بدنی) همین گستره را میگیرد.
این درسها گاهی دانشجو را بیحوصله میکنند، چون به رشتهاش ربطی ندارند. اما نمرهی همین درسها در معدل هم حساب میشود و کتاب مناسب میتواند کار را سادهتر کند. بهعلاوه، بعضی از آنها مثل فارسی عمومی و روش پژوهش، مهارتهایی میدهند که در همهی رشتهها به کار میآید: نوشتن روشن، خواندن دقیق و استدلال کردن.
پیش از خرید، مهم است بدانید کتاب شما دقیقا برای کدام درس است. همینجا یک قاعدهی مهم: عنوان درس و کد درس را از استاد یا سرفصل دانشکده بپرسید و بر اساس آن انتخاب کنید.
دانشجوی سال اولی معمولا با انبوهی از عنوانها روبهرو میشود و نمیداند کدام لازم است. توصیهی ما این است که هیچ کتابی را بیسؤال نخرید. سه کار ساده انجام بدهید.
وقتی تازه وارد دانشگاه شدهاید، وسوسه میشوید همهی کتابها را یکجا بخرید. صبر کنید. بعضی درسها منبع مشخص ندارند و استاد جزوه میدهد. بعضی درسها منبع تغییر میکند. خرید تدریجی و بعد از جلسهی اول هر درس، هم صرفهجویی است و هم اشتباه را کم میکند.
درس فارسی عمومی برای بیشتر دانشجوها اولین درس مشترک است. هدفش معمولا این است که دانشجو با متنهای نمونهی ادبیات کلاسیک و معاصر آشنا شود و نوشتن فارسی روان و درست را تمرین کند. کتابی که در فهرست ما به نام «فارسی عمومی» هست از همین دسته است.
چند نکته دربارهی این درس:
این درس فرصت خوبی است که علاقهای به ادبیات پیدا کنید، حتی اگر رشتهتان مهندسی یا علوم پایه است.
درس زبان عمومی معمولا انگلیسی است و برای رشتههای مختلف سطح یکسان ندارد. بعضی دانشجوها پایهی قوی دارند و برایشان ساده است. بعضی از صفر شروع میکنند. اگر در گروه دوم هستید، ناراحت نباشید. کتابهای زبان عمومی معمولا از سطح متوسط شروع میکنند و با متنهای کوتاه و لغتهای پرکاربرد پیش میروند.
پیشنهاد ما این است که علاوه بر کتاب درس، یک کتاب واژگان یا خودآموز هم کنار دست داشته باشید و هر روز چند دقیقه کار کنید. برای کتابهای بیشتر دربارهی این موضوع میتوانید به دستهی زبانهای خارجی دانشگاهی سر بزنید.
یادتان باشد نمرهی این درس از نمرهی امتحان بیشتر است. اگر مهارت انگلیسیتان بالا برود، در ترمهای بعد هم که باید مقاله بخوانید، کارتان راحتتر میشود.
گروه بزرگی از عمومی و معارف (اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، ادبیات فارسی، زبان عمومی، تربیت بدنی) به معارف اسلامی مربوط است. این درسها اندیشهی اسلامی، اخلاق اسلامی، تاریخ اسلام و انقلاب اسلامی را پوشش میدهند. در دانشگاهها این درسها بخشی از برنامهی رسمیاند و کتابهای آنها را مرکز و ناشران مشخصی منتشر میکنند.
این حوزهها ممکن است برای بعضی دانشجوها جذاب و برای بعضی کمتر جذاب باشند. توصیهی ما این است که با نگاه آموزشی و بیطرف به آنها نزدیک شوید: کتاب را بخوانید، مفهومها و رویدادها و شخصیتهایی را که از آنها نام برده شده بشناسید و برای امتحان آماده شوید. اگر دربارهی موضوعی پرسش دارید، در کلاس مطرح کنید.
چون سرفصل این درسها ممکن است هر چند سال یک بار تغییر کند، مطمئن شوید نسخهی کتاب با سرفصل فعلی جور است. ویرایش قدیمی ممکن است با پرسشهای امتحان امسال همخوانی نداشته باشد.
در برخی رشتهها، درسهای پایهی علمی هم جزو دروس عمومی یا مشترکاند. در فهرست نمونهی ما عنوانهایی مثل «حساب دیفرانسیل و انتگرال ۱»، «جبر خطی»، «نظریه آمار» و «مبانی فیزیک هالیدی» را میبینید. اینها کتابهای درسی بنیادیاند و برای دانشجوی فنی، علوم پایه و بسیاری از رشتههای دیگر لازم میشوند.
برای این درسها چند نکتهی عملی داریم:
برای پیدا کردن کتابهای بیشتر این حوزهها، دانشکدهی علوم پایه و فنی و مهندسی را هم ببینید.
در رشتههای علوم انسانی، اجتماعی و بسیاری از رشتههای دیگر، درس روش تحقیق یا روش پژوهش وجود دارد. عنوانهایی مثل «مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی» و «تحلیل دادههای تحقیقات کمی» در فهرست ما به همین موضوع میپردازند. این درسها برای پایاننامه و مقالهنویسی حیاتیاند.
اگر میخواهید این کتابها را واقعا یاد بگیرید، ابتدا یک ایدهی پژوهشی کوچک داشته باشید. مثلا یک پرسش دربارهی دانشگاه خودتان. بعد همهی مفهومهای کتاب را روی همان ایده تمرین کنید. یادگیری روش پژوهش بدون مثال واقعی دشوار است و با مثال ساده میشود.
دانشجوهای علوم انسانی و اجتماعی میتوانند برای منابع بیشتر به دانشکدهی علوم انسانی و اجتماعی هم سر بزنند.
از میان نمونههای این دسته، این عنوانها را برای مثال میآوریم. فقط از روی نامشان توضیح میدهیم و برای جزئیات باید صفحهی خودشان را ببینید.
همانطور که میبینید، دستهی ما محدود به معارف نیست و درسهای پایهی مختلف را پوشش میدهد. برای همین همیشه ابتدا عنوان درس خودتان را مشخص کنید.
اگر بخواهیم یک نکته را در انتخاب کتاب درسی تکرار کنیم، این است: ویرایش را بررسی کنید. کتابهای درسی خارجی مثل فیزیک، هر چند سال یک ویرایش جدید دارند و ترتیب فصلها یا شمارهی مسئلهها تغییر میکند. اگر استاد ویرایش دوازدهم را ملاک گرفته و شما ویرایش یازدهم را خریدهاید، ممکن است تمرینها با هم نخواند.
راههای بررسی:
کتاب دستدوم مشکلی ندارد به شرط اینکه ویرایش درست باشد. اما در خرید آنلاین همیشه مشخصات را با دقت بخوانید.
درسهای عمومی معمولا امتحان پایانترم چهارگزینهای یا تشریحی دارند. برای هر نوع، راه آماده شدن کمی فرق دارد.
کتاب را یک بار کامل بخوانید و مهمترین نکتهها را با ماژیک علامت بزنید. بعد نمونهسؤالها را حل کنید. اگر کتاب تست همراه هست، بعد از مطالعه از آن استفاده کنید، نه قبل از آن.
برای هر فصل، پرسشهای احتمالی را از خودتان بپرسید و جواب کوتاه بنویسید. بخشهایی که نمیتوانید بنویسید، همانجاهایی است که باید دوباره بخوانید.
اینجا حل مسئله همه چیز است. هر روز چند مسئله حل کنید و بعد از یک هفته به سراغ اشتباهها بروید.
در همهی این حالتها شروع زودهنگام کمک میکند. شب امتحان فقط برای مرور خوب است، نه یادگیری اولیه.
دانشجوها معمولا بودجهی محدودی دارند و میخواهند صرفهجویی کنند. چند نکتهی ساده وجود دارد.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. پس اگر یک کتاب فعلا ناموجود بود، بعدا دوباره سر بزنید.
درسهای عمومی مرز بین رشتهها را پر میکنند. اگر دانشجوی هنر و معماری هستید، دانشکدهی هنر و معماری منابع تخصصیتان را دارد. اگر رشتهتان علوم پزشکی است، علوم پزشکی و سلامت را ببینید. برای دانشجوهای کشاورزی کشاورزی و منابع طبیعی و برای دامپزشکی دامپزشکی هست.
همهی اینها زیرمجموعهی دانشگاه هستند. اگر ندانید کتابی به کدام دسته تعلق دارد، از همین صفحه شروع کنید و دستهها را دنبال کنید.
یکی از خطاهای رایج دانشجوها این است که درسهای عمومی را به آخر ترم میسپارند. دلیلش روشن است: درس تخصصی رشته سنگینتر و مهمتر بهنظر میرسد. اما وقتی سه یا چهار درس عمومی با هم جمع شوند، شب امتحان فشار زیادی میآورند. یک برنامهی ساده از این وضعیت جلوگیری میکند.
این برنامه بار روانی را کم میکند. وقتی هر هفته کمی جلو بروید، شب امتحان کتاب را برای اولین بار باز نمیکنید و نتیجه هم بهتر میشود.
کتابهای معارف، تاریخ و ادبیات معمولا پر از نام، تاریخ و مفهوماند و حفظ کردنشان بدون روش سخت است. چند روش ساده کمک میکند. اول، هر فصل را با یک جدول یا نمودار خلاصه کنید: چه کسی، چه زمانی، چه اتفاقی. دوم، برای هر فصل ده سؤال از خودتان بسازید و به آنها جواب بدهید. سوم، با همکلاسیها مرور کنید و به همدیگر درس بدهید؛ کسی که درس میدهد بهتر یاد میگیرد.
برای درسهای تاریخی، یک خط زمان روی کاغذ بکشید و رویدادها را روی آن بگذارید. دیدن ترتیب رویدادها حافظه را قویتر میکند. برای درسهای مفهومی مثل اخلاق و اندیشه، هر مفهوم را با یک مثال از زندگی روزمره وصل کنید.
هنگام خواندن کتاب، خودتان را مجبور نکنید همهچیز را حفظ کنید. اول ایدهی کلی فصل را بفهمید و بعد سراغ جزئیات بروید. همین ترتیب ساده، مطالعه را بسیار سبکتر میکند.
در نام دسته، تربیت بدنی هم آمده است. این درس بیشتر عملی است و کتاب کمتر نقش دارد، ولی بعضی کتابهای واژگان و آموزشی مرتبط با آن هست. مثلا «واژههای تخصصی رشتهی تربیت بدنی» در دستهی انگلیسی ما هست که برای دانشجوهای این رشته مفید است.
عنوان «مقدمات مشاوره» هم نشان میدهد که این دسته گاهی به کتابهای آشنایی با رشتههای علوم تربیتی و مشاوره هم میرسد. اگر دانشجوی این رشتهها هستید، بدانید که چنین کتابهایی دانش پایه میدهند، ولی برای مشاورهی واقعی با دیگران آموزش و مجوز رسمی لازم است و خواندن کتاب کافی نیست.
اگر شما دانشجوی رشتهای دیگر هستید و میخواهید فقط درس عمومی را با کمترین دردسر بگذرانید، سراغ کتاب اصلی درس بروید و به دنبال کتابهای دیگر نباشید. بیشتر وقتها یک کتاب خوب کافی است.
بعضی دانشجوها شرایط خاص دارند و ممکن است سرفصل درسها برایشان فرق کند. دانشجوی انتقالی از دانشگاه دیگر ممکن است بعضی درسها را از قبل گذرانده باشد و بعضی را باید بگذراند. دانشجوی مهمان درسهای عمومی را جای دیگری برمیدارد. دانشجوی مشروط باید در ترم بعد نمره را جبران کند.
برای همهی این حالتها، توصیهی ما یکی است: پیش از خرید با گروه آموزشی همان دانشگاه صحبت کنید. سرفصل و منبع درس در هر دانشگاه ممکن است متفاوت باشد. کتابی که در یک دانشگاه ملاک است، ممکن است در دانشگاه دیگر ملاک نباشد.
اگر درسی را برای بار دوم برمیدارید، ببینید کدام قسمتها بیشتر شما را زمین زد. شاید مشکل کتاب نباشد و روش مطالعه یا زمانبندی باشد. کتاب خوب و برنامهی درست باهم کار میکنند.
قبل از خرید هر کتاب، مطمئن شوید که درس شما همین کتاب را میخواهد. سرفصل دانشگاهها متفاوت است.
کتاب حل مسئله بدون کتاب اصلی معنی ندارد. مسئلهها به فصلها و مفهومهای کتاب اصلی وابستهاند.
یک جلد اشتباه یا ویرایش نامناسب میتواند کل ترم را بیفایده کند. مشخصات را با دقت بخوانید.
روش اثربخش، مرور تدریجی است. شب امتحان فقط برای جمعبندی است.
نمرهی این درسها در معدل شما حساب میشود. آنها را جدی بگیرید و همردیف درسهای تخصصی ببینید.
اگر برای دانشجوی خانوادهتان کتاب میخرید، مهمترین قاعده این است که نظر خودش را بپرسید. دانشجو بهتر از همه میداند کدام درس را دارد و کدام منبع را میخواهد. یک کتاب درسی نامناسب حتی اگر گران باشد، به کار نمیآید. از او بخواهید نام دقیق کتاب، نام نویسنده و ویرایش را بنویسد.
اگر میخواهید هدیهی غیرمنتظرهتری بدهید، بهجای کتاب درسی، یک کتاب کمکی مثل فرهنگ لغت، کتاب نگارش یا راهنمای روش پژوهش بخرید که به هر رشتهای کمک میکند. چند خط دستنویس تشویقآمیز روی صفحهی اول هم لطف خودش را دارد.
بسیاری از دانشجوها با کتاب چاپی راحتترند. میتوانید حاشیه بنویسید، بخشها را رنگی کنید و بین فصلها با انگشت جابهجا شوید. برای امتحان چهارگزینهای یا تشریحی، دیدن فضای فیزیکی صفحه به یادآوری کمک میکند. البته این تجربهی شخصی است و برای همه یکسان نیست.
کتابی که در قفسهی شما بماند، در ترمهای بعد هم به کار میآید. درسهای پایه مثل ریاضی و فیزیک بعدها در درسهای تخصصی هم مرجع میشوند. نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. برای دیدن ویرایش، جلد و سال انتشار، صفحهی خود هر کتاب را ببینید تا با کتاب عمومی و معارف (اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، ادبیات فارسی، زبان عمومی، تربیت بدنی) که لازم دارید تطبیق بدهید.
در پایان هم به یاد داشته باشید که یک درس عمومی گذراندهشده با نمرهی خوب، هم معدل را بالا میبرد و هم وقت ترم بعد را آزاد میکند. این کتابها اگر درست انتخاب شوند، چند ساعت وقت و فشار روحی شما را کم میکنند. برای گشتن بین کتابهای عمومی و معارف (اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، ادبیات فارسی، زبان عمومی، تربیت بدنی)، از همین دسته شروع کنید.
از استاد یا گروه آموزشی بپرسید. عنوان و کد درس را با مشخصات کتاب مقایسه کنید.
بستگی به درس دارد. بعضی درسها جزوهی استاد دارند و بعضی کتاب مشخصی. بهتر است بعد از جلسهی اول تصمیم بگیرید.
در درسهای محاسباتی ممکن است مسئلهها و شمارهها فرق کند. اگر استاد اجازه داده، قدیمی هم قابل استفاده است. پیش از خرید حتما بپرسید.
برای کنترل جوابها و یادگیری روش حل. جای کتاب اصلی را نمیگیرد و بهتر است بعد از تلاش خودتان از آن استفاده کنید.
نه. کتاب تست بعد از مطالعهی کتاب درسی به کار میآید و جای آن را نمیگیرد.
بعضی عنوانها ممکن است مرتبط باشند، اما برای آزمون استخدامی بهتر است منبع رسمی آن آزمون را از سازمان مربوط بپرسید و توضیح ناشر را در صفحهی کتاب بخوانید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. برای هر خرید صفحهی همان کتاب را ببینید.
عمومی و معارف (اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی، ادبیات فارسی، زبان عمومی، تربیت بدنی) شاید در نگاه اول جزو درسهای کماهمیت بهنظر برسند، اما مهارتهایی مثل نوشتن، پژوهش و استدلال، در تمام رشتهها به کار میآید. کتاب درست، ویرایش درست و برنامهی سادهی مطالعه، این درسها را از یک باری به یک فرصت تبدیل میکند.
حالا کتابهای همین دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه چاپی مناسب درس خودتان را آنلاین سفارش بدهید.