علیرضا ابراهیم قزوینی
فارابی(چهارخونه)
احسان باقری، امید نصیری قیداری
ترجمه‌ی حمیدرضا نوری، مهسا کریم اللهی
شهرآب، آینده سازان
هنرجوی سال دوازدهم هنرستان هستید و می‌خواهید وارد دانشگاه شوید؟ یا پدر و مادری هستید که فرزندتان در رشته‌ی مکانیک خودرو، حسابداری یا گرافیک درس می‌خواند و نمی‌دانید برای کنکور او چه کتابی بخرید؟ دسته‌ی «فنی و حرفه‌ای و کاردانش» کتاب‌جم برای همین موقعیت ساخته شده است. اینجا مجموعه‌ی کتاب‌های آمادگی کنکور هنرستان‌ها را می‌بینید، از مجموعه سوال و تست تا کتاب دروس عمومی و دروس تخصصی هر رشته.
مسیر کنکور برای هنرجوی هنرستان با مسیر دبیرستانی‌های نظری فرق دارد و منابعش هم متفاوت است. در این صفحه توضیح می‌دهیم این تفاوت‌ها کجاست، چه نوع کتاب‌هایی لازم است، چطور خرید درست بکنید و چه برنامه‌ای می‌تواند شما را به هدف نزدیک کند.
در نظام آموزشی ایران، پس از دوره‌ی اول متوسطه، دانش‌آموز می‌تواند به شاخه‌ی نظری برود یا به شاخه‌ی فنی و حرفه‌ای یا شاخه‌ی کاردانش. این دو شاخه‌ی آخر، مهارت‌محورند. دانش‌آموز علاوه بر درس‌های عمومی، یک رشته‌ی تخصصی می‌خواند: مثل مکانیک خودرو، حسابداری، الکتروتکنیک، گرافیک، معماری، شبکه و نرم‌افزار و بسیاری رشته‌های دیگر.
فرق مهم این شاخه‌ها با نظری این است که هنرجو در پایان، هم مهارت شغلی دارد و هم می‌تواند وارد دانشگاه شود. برای ورود به دانشگاه باید در کنکور شرکت کند و این کنکور، ترکیبی از درس‌های عمومی و درس‌های تخصصی رشته‌ی خودش است. کتاب‌های این دسته دقیقا برای همین آزمون‌ها آماده شده‌اند.
یک نکته‌ی مهم: قواعد ثبت‌نام و سهمیه و ضرایب هر سال می‌تواند تغییر کند. مرجع اصلی شما همیشه اطلاعیه‌ی رسمی سازمان سنجش است و کتاب فقط به آمادگی علمی کمک می‌کند.
اولین تفاوت، در درس‌هاست. هنرجو باید هم درس‌های عمومی مثل ادبیات، عربی، دین و زندگی، زبان انگلیسی و ریاضی را آماده کند و هم درس تخصصی رشته‌ی خودش را. در شاخه‌ی نظری تنوع درس‌ها فرق دارد و بیشتر به ریاضی و علوم یا علوم انسانی برمی‌گردد.
دومین تفاوت، در کتاب‌های درسی است. کتاب‌های دهم و یازدهم و دوازدهم هنرستان با کتاب‌های نظری یکی نیستند. پس اگر کتابی برای نظری تهیه کنید، برای هنرجو کامل نیست. همین‌جاست که دسته‌ی اختصاصی هنرستان اهمیت پیدا می‌کند.
سومین تفاوت، در منابع موجود است. برای کنکور نظری منابع فراوان است ولی برای هنرستان محدودتر. بنابراین وقتی کتاب مناسب رشته‌ی خودتان را پیدا می‌کنید، ارزش دارد که همان را با دقت انتخاب کنید و از خرید بی‌هدف دوری کنید.
کتاب‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش برای همه‌ی این گروه‌ها یک وجه مشترک دارند: به رشته و پایه وابسته‌اند. اگر خودتان از این گروه‌ها هستید، هنگام مشاهده‌ی هر کتاب، به رشته و پایه‌ی درج‌شده در عنوانش دقت کنید. عنوان معمولا این اطلاعات را دارد.
بخش بزرگی از کنکور هنرستان را درس‌های عمومی تشکیل می‌دهند و کتاب‌های زیادی برای آن‌ها هست. در فهرست این دسته «جامع عمومی یازدهم هنرستان» را می‌بینید که از نامش پیداست همه‌ی درس‌های عمومی پایه‌ی یازدهم را در یک کتاب گرد آورده است. برای هنرجویی که می‌خواهد یک منبع واحد برای همه‌ی عمومی‌ها داشته باشد، چنین کتاب‌هایی صرفه‌ی زمانی دارند.
کتاب «عربی دوازدهم فنی و حرفه‌ای» از مجموعه‌ی «فرمول بیست گاج» هم در فهرست است. این عنوان نشان می‌دهد که برای درس عربی پایه‌ی دوازدهم شاخه‌ی فنی و حرفه‌ای تهیه شده است. درس عربی برای بسیاری از هنرجوها ترسناک است، ولی قاعده‌های آن قابل یادگیری است و کتاب‌های خلاصه‌محور می‌توانند کمک کنند.
همچنین «ریاضی کامل ریاضی ۲ هنرستان» را در فهرست می‌بینید. ریاضی در بین درس‌های عمومی معمولا بیشترین دغدغه را ایجاد می‌کند. اگر نقطه‌ضعف شما ریاضی است، بهتر است از پایه شروع کنید و سراغ مسئله‌های سخت نروید، مگر آن‌که مفاهیم را کامل فهمیده باشید.
قلب کنکور فنی و حرفه‌ای و کاردانش، درس تخصصی رشته است و منابع هم به همین دلیل بر اساس رشته دسته‌بندی می‌شوند. در این دسته کتاب‌هایی برای رشته‌های گوناگون می‌بینید:
این فهرست نمونه است و رشته‌های دیگر هم ممکن است کتاب داشته باشند. مهم این است که کتاب رشته‌ی خودتان را انتخاب کنید و مطمئن شوید پایه‌اش با پایه‌ی شما جور است. کتاب‌های «جامع» معمولا برای آموزش و مرور کل مطالب‌اند، و کتاب‌های «آبی» و «کامپکت» بیشتر به تست و مجموعه‌ی سوال می‌پردازند. البته برای مطمئن شدن، مشخصات هر کتاب را در صفحه‌ی خودش ببینید.
یکی از مشکلات هنرجوها این است که نمی‌دانند نوع کتاب چه اثری دارد. این تقسیم‌بندی کمک می‌کند.
مطالب را درس‌به‌درس توضیح می‌دهد، نکته و مثال دارد و تست‌های پایان فصل را هم می‌آورد. برای کسی که می‌خواهد درس را دوباره از اول بفهمد، انتخاب خوبی است. بهتر است در ماه‌های اول آمادگی به کار برود.
تمرکزش روی سوال‌های آزمونی است. معمولا با پاسخ تشریحی می‌آید. وقتی مطالب را خوب یاد گرفتید، برای سنجش خودتان استفاده کنید. حل سوال بدون مطالعه‌ی قبلی، فقط ناامیدی می‌آورد.
مطالب را فشرده می‌کند. برای مرور نهایی در ماه‌های آخر مناسب است و برای یادگیری از صفر توصیه نمی‌شود. اگر کتاب کامپکتی مثل «کامپکت مکانیک خودرو» را دیدید که «مجموعه سوالات کنکورهای اخیر» در نامش هست، آن را برای تمرین با سبک واقعی آزمون در ماه‌های پایانی در نظر بگیرید.
ترکیب این سه نوع، در بهترین حالت یک چرخه می‌سازد: جامع برای یادگیری، تست برای تمرین، کامپکت برای مرور نهایی.
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و می‌توانید پیش از سفارش آن را ببینید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
برنامه‌ی درست، کتاب خوب را کارآمد می‌کند. این چارچوب را می‌توانید با شرایط خودتان تطبیق دهید.
درس‌های مدرسه را جدی بخوانید. بخش زیادی از کنکور هنرستان از همان کتاب‌های مدرسه است. اگر در کلاس خوب یاد بگیرید، بعدا کمتر هزینه‌ی مرور می‌دهید. همان اوایل یک کتاب جامع از رشته‌ی خودتان تهیه کنید و هر هفته درس‌های تدریس‌شده را از آن مرور کنید.
حالا کتاب تست را وارد برنامه کنید. هر روز چند تست از درس‌هایی که خوانده‌اید حل کنید. اشتباه‌ها را در یک دفترچه یادداشت کنید. این دفترچه بعدا ارزشمندترین منبع مرور شما می‌شود.
سراغ آزمون‌های کامل و مجموعه‌های سال‌های اخیر بروید. با زمان‌سنج کار کنید تا با فشار زمان آشنا شوید. کتاب‌های خلاصه را هم در این مرحله به کار بگیرید.
چیز تازه‌ای شروع نکنید. دفترچه‌ی اشتباه‌ها را مرور کنید و بخوابید. استراحت کافی بیشتر از یک ساعت مطالعه‌ی اضافه به شما کمک می‌کند.
اگر چند کتاب از این دسته را کنار هم بگذارید، چند ویژگی مشترک می‌بینید. اول، تقریبا همه‌شان به رشته و پایه اشاره دارند. عنوان‌هایی مثل «آبی معماری کنکور هنرستان» یا «جامع گرافیک یازدهم هنرستان» همین‌طورند: هم رشته را می‌گویند و هم هدف را. دوم، بیشتر آن‌ها با سبک آزمون سراسری هماهنگ شده‌اند و سوال‌ها را به همان سبک طبقه‌بندی می‌کنند. سوم، بسیاری پاسخ تشریحی دارند که برای یادگیری از اشتباه‌ها مهم است.
کتاب‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش به دلیل تنوع رشته‌ها، از یک رشته به رشته‌ی دیگر خیلی فرق دارند. کتاب حسابداری بیشتر مفهومی و محاسباتی است، کتاب گرافیک و معماری با تصویر و اصطلاحات هنری کار می‌کند و کتاب مکانیک خودرو با قطعه‌ها و سازوکارها. پس هنگام انتخاب، یک کتاب «عمومی هنرستان» نمی‌تواند نیاز درس تخصصی را برآورده کند و برعکس.
ویژگی مشترک دیگر این است که این کتاب‌ها معمولا برای همان بازه‌ی زمانی خاص نوشته شده‌اند. پس اگر کتابی مربوط به چند سال پیش است، پیش از خرید ببینید محتوای درس‌ها تغییر نکرده باشد. سال یا ویرایش در مشخصات کتاب نوشته می‌شود و همین را ملاک قرار دهید.
هنرجوی هنرستان بخش زیادی از هفته را در کارگاه می‌گذراند و مهارت عملی یاد می‌گیرد. این یک مزیت بزرگ است، ولی گاهی باعث می‌شود بخش نظری درس‌ها کمرنگ شود. هنرجوی مکانیک خودرو که در کارگاه موتور را باز و بسته می‌کند، ممکن است اصطلاحات و اصول نظری را که سوال‌های کنکور از آن می‌آید فراموش کند.
کتاب‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش برای پر کردن همین فاصله‌اند. آن‌ها مفاهیم را به شکل مکتوب و آزمون‌پذیر مرور می‌کنند. توصیه‌ی ساده این است که هر چیزی را در کارگاه یاد گرفتید، شب همان روز در کتاب هم پیدا کنید. این پیوند بین دیدن و خواندن، حافظه را قوی‌تر می‌کند و مطالعه را کمتر ملال‌آور می‌سازد.
در رشته‌های خدماتی و هنری هم همین است. هنرجوی حسابداری که در کارگاه نرم‌افزار حسابداری کار می‌کند، باید قواعد ثبت و مفاهیم پایه را هم بداند. هنرجوی گرافیک که طراحی می‌کند، باید اصطلاحات و اصول طراحی را که در آزمون می‌آید بشناسد.
هنرجوها معمولا ساعت‌های درسی بیشتری دارند، چون کارگاه و کلاس نظری هر دو را باید بگذرانند. پس زمان آزاد برای مطالعه‌ی کنکور محدودتر است. این را باید صادقانه بپذیرید و برنامه‌ای بریزید که به‌جای رویا، واقعیت را در نظر بگیرد.
چند پیشنهاد عملی وجود دارد. اول، از زمان‌های کوچک استفاده کنید: مسیر رفت‌وآمد، زنگ‌های تفریح و ده دقیقه‌ی قبل از خواب، می‌توانند برای مرور نکته‌ها یا حفظ واژه‌ها به کار بیایند. دوم، روزهای تعطیل را برای کارهای سنگین‌تر مثل حل تست کامل نگه دارید. سوم، هر روز فقط یک هدف مشخص داشته باشید: «امروز دو فصل از حسابداری» بهتر از «امروز کلی درس بخوانم» است.
چهارم، کتاب را همیشه همراه داشته باشید. کتاب‌های کامپکت و جیبی برای همین موقعیت‌ها مناسب‌اند. پنجم، با هم‌کلاسی‌ها گروه مطالعه بسازید. توضیح دادن یک مبحث به دوست، از سه بار خواندن آن مؤثرتر است. و مهم‌تر از همه، از خودتان انتظار کمال نداشته باشید. برنامه‌ای که هر روز انجام شود، از برنامه‌ی عالی که فقط روی کاغذ می‌ماند، بهتر است.
مجموعه‌هایی که سوال‌های کنکورهای اخیر را گرد آورده‌اند، مثل یک آینه‌ی صادق عمل می‌کنند. به شما نشان می‌دهند طراح آزمون چه چیزی می‌پرسد و شما در چه سطحی هستید. ولی استفاده‌ی درست از آن‌ها روش می‌خواهد.
اول، پیش از حل هر مجموعه، مطالب مربوط را مرور کنید. سوال سال‌های قبل را نباید همان روز اول سراغش رفت. دوم، هنگام حل، زمان را بگیرید و شرایط آزمون را شبیه‌سازی کنید. سوم، بعد از حل، فقط به شمردن نمره اکتفا نکنید. هر سوالی را که اشتباه یا حدسی جواب داده‌اید، علامت بزنید و پاسخ تشریحی را بخوانید. چهارم، سوال‌های تکراری را ببینید: بعضی مفاهیم هر سال با شکل‌های مختلف می‌آیند و همین‌ها اولویت مرور شما هستند.
پنجم، الگوی اشتباه‌های خودتان را پیدا کنید. آیا بیشتر در محاسبه اشتباه می‌کنید یا در مفهوم؟ آیا در سوال‌های حفظی ضعیفید یا تحلیلی؟ شناخت این الگو، بهتر از خواندن ده کتاب دیگر به شما جهت می‌دهد. و در آخر، یادتان باشد که سوال‌های سال‌های قبل تضمین نمی‌کنند که همان‌ها دوباره بیایند، بلکه سبک و سطح را نشان می‌دهند.
خیلی از هنرجوها می‌پرسند اگر در کنکور موفق نشوم چه می‌شود؟ پاسخ این است که هنرجوی فنی و حرفه‌ای و کاردانش مهارت شغلی دارد و این سرمایه‌ی کمی نیست. حتی اگر در سال اول نتیجه‌ی دلخواه نگیرد، می‌تواند با تجربه‌ی کاری و مطالعه‌ی بیشتر دوباره تلاش کند یا از مسیرهای دیگر آموزش، مثل دوره‌های مهارتی، استفاده کند.
از طرف دیگر، کسی که وارد دانشگاه می‌شود، با مهارت‌های عملی‌اش نسبت به همکلاسی‌های نظری در برخی درس‌ها مزیت دارد. مثلا هنرجوی سابق الکتروتکنیک که وارد مهندسی برق می‌شود، با مدار و تجهیزات آشناست. این ترکیب علم و مهارت در بازار کار ارزشمند است.
به هر حال، آینده‌ی شغلی و تحصیلی را نمی‌شود فقط از روی یک آزمون تعیین کرد. هدف را مشخص کنید، تلاش کنید و اگر لازم شد از مشاور تحصیلی کمک بگیرید. کتاب ابزاری است در کنار مهارت، مشاوره و پشتکار.
خیلی از هنرجوها در یکی دو درس عمومی ضعیف‌اند. این ضعف معمولا از سال‌های قبل می‌آید و با فشار آوردن برطرف نمی‌شود. راه درست این است که اول تشخیص بدهید مشکل از کجاست. اگر در ریاضی نمی‌دانید معادله‌ی درجه‌ی دوم چیست، مسئله‌ی سخت به شما کمک نمی‌کند. باید یک قدم عقب بروید و مفهوم را دوباره یاد بگیرید.
در عربی هم همین‌طور. اگر ترجمه‌ی ساده را بلد نیستید، سراغ نکته‌های پیچیده‌ی قواعد نروید. اول واژه‌ها و ساختار پایه را یاد بگیرید. کتاب‌های آموزشی که با مثال کار می‌کنند، برای ضعیف‌ترها مناسب‌تر از کتاب‌های خلاصه‌اند.
یک نکته‌ی روانی: ضعف در یک درس به معنای ناتوانی نیست. بسیاری از هنرجوها که ابتدا ضعیف بودند، با برنامه‌ی منظم و منبع درست، به سطح خوبی رسیدند. مهم صبر است و کم‌کم جلو رفتن. حتی اگر روزی فقط یک ساعت وقت دارید، همان ساعت را با کیفیت بگذرانید.
هنرستان فقط راهی به دانشگاه نیست؛ راهی به بازار کار هم هست. در فهرست این دسته مجموعه‌ای می‌بینید با عنوان «مجموعه سوالات طبقه‌بندی‌شده آزمون استخدامی استادکار الکتروتکنیک نظام قدیم». این نشان می‌دهد که کتاب‌های حوزه‌ی فنی و حرفه‌ای فقط به کنکور محدود نمی‌شوند و برای آزمون‌های شغلی هم منبع وجود دارد.
اگر برای چنین آزمونی آماده می‌شوید، به عبارت «نظام قدیم» یا «نظام جدید» در عنوان کتاب دقت کنید، چون ساختار آموزش تغییر کرده است. منبع را متناسب با آزمونی که قرار است بدهید انتخاب کنید و آخرین اطلاعیه‌ی رسمی را حتما بخوانید. کتاب فقط برای آمادگی است و شرایط ثبت‌نام و محتوای دقیق آزمون را مراجع رسمی اعلام می‌کنند.
مهارت عملی هم به اندازه‌ی مطالعه مهم است. هنرجوی الکتروتکنیک که هم کتاب را بلد است و هم کارگاه را، در آزمون شغلی و در بازار کار موقعیت بهتری دارد.
شاید هنرجو یا خانواده‌اش دوست داشته باشد بداند مسیرهای دیگر کنکور چه شکلی است. برای مقایسه می‌توانید به دسته‌ی کنکور که این دسته زیرمجموعه‌ی آن است سر بزنید. کتاب‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش در این مجموعه جایگاه ویژه‌ی خودشان را دارند. اگر بخواهید درباره‌ی مسیر نظری اطلاعات بگیرید، ریاضی و فیزیک، علوم تجربی و علوم انسانی هر کدام کتاب‌های خودشان را دارند.
برای هنرجوهای رشته‌های هنری، هنر در کنکور می‌تواند مسیر مرتبط دیگری باشد. و اگر به درس‌های مشترک مثل ادبیات و دین علاقه‌مندید، دروس عمومی منابع بیشتری دارد که ممکن است برای هنرستانی‌ها هم مفید باشد.
البته درس‌های عمومی نظری ممکن است با کتاب‌های هنرستان از نظر محتوا و ترتیب فرق داشته باشند، پس اگر از کتابی خارج از این دسته استفاده می‌کنید، مطابقت آن با کتاب مدرسه‌ی خودتان را بررسی کنید.
اگر پدر یا مادر هستید، دو کار مهم می‌توانید انجام دهید. اول، به انتخاب رشته‌ی فرزندتان احترام بگذارید. هنرجوی فنی و حرفه‌ای مسیری دارد که ارزش خودش را دارد و مقایسه‌ی آن با مسیر نظری فقط فشار روانی می‌آورد. دوم، کتاب را با او انتخاب کنید و منبع مناسب رشته و پایه‌اش را بخرید.
مهم‌تر از هر کتابی، حمایت روحی است. هنرجوی فنی و حرفه‌ای و کاردانش هم مثل هر داوطلب دیگری به این حمایت نیاز دارد. کنکور برای هر نوجوانی استرس دارد. گفتن اینکه «هر نتیجه‌ای بگیری کنارتم» بیشتر از هر کتاب کمک‌درسی به او آرامش می‌دهد. و اگر درس یا رشته‌ی خاصی برای او سخت است، با معلم مدرسه یا مشاور تحصیلی صحبت کنید، چون او فرزند شما را بهتر می‌شناسد.
خیر. کتاب‌های درسی هنرستان با شاخه‌ی نظری تفاوت دارند و درس تخصصی هم مخصوص هر رشته است. کتابی را انتخاب کنید که برای شاخه‌ی هنرستان و پایه‌ی شما تهیه شده باشد.
در این دسته کتاب‌هایی مثل «آبی مکانیک خودرو دوازدهم» و «کامپکت مکانیک خودرو» دیده می‌شود. اولی از عنوانش به آمادگی کنکور دوازدهم مربوط است و دومی مجموعه‌ی سوال‌های کنکورهای اخیر را دارد. مشخصات هر کدام را در صفحه‌اش بخوانید.
اگر هنوز مطالب را کامل یاد نگرفته‌اید، اول جامع. وقتی یاد گرفتید، سراغ تست بروید. بهترین حالت داشتن هر دو است، به شرط اینکه به ترتیب استفاده شوند.
مرور پایه‌های قبل برای کنکور اغلب مفید است، چون سوال‌ها از همه‌ی پایه‌ها می‌آید. ولی اولویت با کتاب پایه‌ی جاری و سال آخر است.
بله، مثلا مجموعه‌ای برای آزمون استخدامی استادکار الکتروتکنیک. به شرایط و نظام آزمون دقت کنید و اطلاعیه‌ی رسمی را بخوانید.
نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
کنکور فنی و حرفه‌ای و کاردانش راه ویژه‌ی خودش را دارد و به منبع ویژه هم نیاز دارد. با کتاب‌های جامع برای یادگیری، مجموعه تست برای تمرین و کتاب کامپکت برای مرور، می‌توانید آمادگی منظم و هدفمندی داشته باشید. رشته و پایه‌ی خودتان را با دقت در نظر بگیرید، برنامه‌ی واقع‌بینانه بریزید و به خودتان اعتماد کنید.
حالا کتاب‌های این دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی‌شان را آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. برای شما آرزوی موفقیت داریم.
