نبرد تراشه ها

کتاب سال 2022 در حوزه کسب و کار به انتخاب فایننشال تایمز در داخل ناوشکن ماستین، گروهی از ملوانان در اتاقی تاریک در مقابل ردیفی از نمایشگرهای رنگارنگ نشسته بودند و داده‌های مربوط به هواپیماها، پهپادها، کشتی‌ها و حتی ماهواره‌های ناظر بر رفت‌وآمدها در سرتاسر اقیانوس هند و اقیانوس آرام را بررسی می‌کردند. بالای سر آن‌ها در کابین کنترل، داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط مجموعه‌ای از رادارها به رایانه‌های کشتی تغذیه می‌شد. روی عرشه، نودوشش سلول پرتابه در حالت آماده‌باش قرار داشتند. هر یک از آن‌ها می‌توانست موشک‌هایی شلیک و ده‌ها یا حتی صدها مایل دورتر، هواپیماها، کشتی‌ها یا زیردریایی‌ها را با دقت بسیار هدف قرار دهد. در بحران‌های دوره جنگ سرد، ارتش ایالات متحده حتی از تهدید کاربرد نیروی بی‌رحم هسته‌ای هم برای دفاع از تایوان دریغ نکرده بود. اما این کشور امروز به ضربه‌زنی دقیق با استفاده از تجهیزات میکروالکترونیکی متکی است. در حالی که ناوشکن یو‌اِس‌اِس ماستین با تسلیحات رایانه‌ای خود از تنگه عبور می‌کرد، ارتش آزادی‌بخش خلق چین اعلام کرد مانورهای تلافی‌جویانه‌ای را در اطراف تایوان به اجرا خواهد گذاشت: مانورهایی که یکی از روزنامه‌های تحت کنترل دولت چین آن را «عملیات اتحاد مجدد قهرآمیز» نامید. اما در آن روز خاص، رهبران چین بیش از نیروی دریایی ایالات متحده، نگران مصوبه مبهم وزارت بازرگانی ایالات متحده تحت عنوان «فهرست اشخاص» بودند که انتقال فناوری آمریکایی را به برخی شرکت‌ها در خارج از آن کشور محدود می‌کرد. پیش از این، «فهرست اشخاص» عمدتا برای جلوگیری از فروش سیستم‌های نظامی مانند قطعات موشک یا مواد هسته‌ای استفاده می‌شد، اما اکنون دولت ایالات متحده سخت‌گیری‌ها را در حوزه تراشه‌های رایانه‌ای که هم در سیستم‌های نظامی و هم در کالاهای مصرفی فراگیر شده بود، به شدت افزایش می‌داد. هدف این بار، هوآوی، غول فناوری چین و عرضه‌کننده گوشی‌های هوشمند، تجهیزات مخابراتی، خدمات رایانش اَبری و دیگر فناوری‌های پیشرفته بود. ایالات متحده در واقع نگران این حقیقت بود که قیمت محصولات هوآوی به برکت عوامل مختلفی چون یارانه‌های دولت چین، اکنون به قدری جذاب شده بود که می‌توانست در آینده‌ای نزدیک به ستون فقرات نسل بعدی شبکه‌های مخابراتی تبدیل شود. بدین ترتیب، تسلط آمریکا بر زیرساخت‌های فناوری جهان تضعیف می‌شد و نفوذ ژئوپولیتیک چین بیش از پیش افزایش می‌یافت. برای مقابله با این تهدید، ایالات متحده هوآوی را از خرید تراشه‌های رایانه‌ای پیشرفته ساخته‌شده با فناوری ایالات متحده منع کرد. به زودی، جریان گسترش جهانی این شرکت متوقف شد. همه خطوط تولید آن، قدرت تولید محصول را از دست دادند و درآمدها کاهش یافت. این غول تجاری عملا دچار خفگی فناورانه شد! هوآوی دریافت که مانند دیگر شرکت‌های چینی، برای ساخت تراشه‌هایی که تمام محصولات الکترونیکی مدرن به آن وابسته هستند، خود شدیدا به خارجی‌ها متکی است. ایالات متحده همچنان تسلط خود را بر حوزه تراشه‌های سیلیکونی که منطقه تجاری سیلیکون‌وَلی نام خود را از آن گرفته، حفظ کرده است؛ اگرچه این موقعیت به طور خطرناکی تضعیف شده است. چین اکنون سالانه بیش از واردات نفت، برای واردات تراشه هزینه می‌کند. این نیمه‌رسانا‌ها در انواع دستگاه‌ها، از گوشی هوشمند گرفته تا یخچال‌‌، که چین هم در داخل مصرف می‌کند و هم به سرتاسر جهان صادر می‌کند، کاربرد دارند. استراتژیست‌های پشت‌میز‌نشین در مورد معضل چین در منطقه مالاکا – کانال اصلی حمل‌ونقل بین اقیانوس آرام و اقیانوس هند – و توانایی این کشور در دسترسی به نفت و سایر کالاها در بحبوحه یک بحران احتمالی، نظریه‌های متعددی داده‌اند، اما حقیقت این است که پکن امروز بیشتر نگران قطع دسترسی‌اش به محصولی است که نه با بشکه، بلکه با بایت اندازه‌گیری می‌شود. چین اکنون بهترین مغزها و میلیاردها دلار پول خود را صرف توسعه فناوری نیمه‌رسانا می‌کند تا خود را از وابستگی شدید به تراشه‌های آمریکا برهاند. اگر پکن در این کار موفق شود، ساختار اقتصاد جهانی و توازن قدرت نظامی را تغییر خواهد داد. تکلیف جنگ جهانی دوم را فولاد و آلومینیوم تعیین کرد و سپس در دوره جنگ سرد، سلاح‌های اتمی حرف آخر را می‌زد. اما در رقابت بین ایالات متحده و چین، به احتمال بسیار زیاد «قدرت رایانش» تعیین‌کننده خواهد بود. استراتژیست‌های پکن و واشنگتن اکنون دریافته‌اند همه فناوری‌های پیشرفته – از سامانه‌های یادگیری ماشین گرفته تا سیستم‌های موشکی، از وسایط نقلیه خودکار گرفته تا پهپادهای مسلح – به تراشه‌های پیشرفته‌ای نیاز دارند که بیشتر با عنوان رسمی‌تری چون نیمه‌رسانا‌ها یا مدارهای یک‌پارچه شناخته می‌شوند. اما تولید این محصول در سیطره تنها چند شرکت‌ معدود است. ما به ندرت به تراشه‌