پیشخوانی در تعزیه

پیشخوانی درآمد آغازین مجالس تعزیه و شبیه‌خوانی است که به شکل نوحه یا ترانه به صورت دسته‌جمعی توسط اعضا و بازیگران، اندکی قبل از شروع مجلس در قالب تک‌خوانی، نوحه‌خوانی و دمگیری و واگیری خوانده و به همراه موسیقی اجرا می‌شود. ناگهان دستۀ موسیقی آهنگ اندوه‌آوری را سر می‌کند. سپس همۀ شبیه‌های تعزیۀ روز، که پیشاپیش آن‌ها معین‌البکاء قرار گرفته، در یک صف و با نظم و حُزن عمیق وارد تکیه می‌شوند و به کندی یکی دو بار دور سکو می‌گردند و نوحه‌ای را به طور دسته‌جمعی می‌خوانند. این کار پیشخوانی نام دارد. (بیضایی، ۱۳۴۴، ص ۱۴۴) پیشخوانی در پاره‌ای از موارد (پیش‌واقعه) نیز معرفی شده است: قبل از شروع به تعزیه، معمول بود که شبیه‌خوان‌ها روی تخت محل اجرای نقش در دو طرف مقابل هم صف می‌کشیدند. بزرگ‌ترها یک طرف و بچه‌خوان‌ها در طرف دیگر اشعاری می‌خواندند که اصطلاحاً به آن «پیش‌واقعه» می‌گفتند و بعد از آن، خواندن «پیش‌واقعۀ نمایش» شروع می‌شد. (مشحون، ۱۳۷۶، ص ۴۰۹)