ناتان فرزانه در پنج پرده و در قالب شعر سپید نوشته شده است. لسینگ در این نمایشنامه، موضوع رواداری دینی را بررسی کرده است. داستان در دوران جنگ‌های صلیبی اتفاق می‌افتد. در این دوران مسلمانان، یهودیان و مسیحیان درگیر جنگی خونین و سنگین بودند. شخصیت اصلی، ناتان بازرگانی یهودی اهل اورشلیم است که از سفری طولانی بازگشته و متوجه می‌شود که تمام زندگی‎اش در آتش‌سوزی از بین رفته است. تنها دخترخوانده‌ی او از این آتش جان سالم به در برده که ناتان او را بیشتر از زندگی‌اش دوست می‌دارد. این دختر را مجاهدی مسیحی از آتش نجات داده و اکنون این دو دلباخته‌ی یکدیگر شده‌اند.