برتولت برشت یکی از اثرگذارترین چهره‌های تئاتر قرن بیستم است. نام او برای هر کسی که یک بار پا به سالن تئاتر گذاشته یا در دانشکده‌ی هنر درس خوانده آشناست. برشت نمایشنامه‌نویس بود، شاعر بود، کارگردان بود و نظریه‌پردازی که شیوه‌ی دیدن صحنه را عوض کرد. اگر دنبال کتاب‌های برتولت برشت هستید، این صفحه کمک می‌کند بدانید او کیست، چرا هنوز خوانده می‌شود، از کدام نمایشنامه شروع کنید و ترجمه‌های فارسی آثارش چه جایگاهی در تئاتر ایران دارند.
در این نوشته سعی کرده‌ایم فقط چیزهایی را بگوییم که درباره‌ی زندگی و کار او روشن و پذیرفته است، و بعد سراغ کتاب‌هایی برویم که نسخه چاپی‌شان را می‌توانید در کتاب‌جم ببینید. هدف این است که وقتی کتابی از او را سفارش می‌دهید، بدانید چه چیزی در انتظارتان است و چطور بخوانیدش تا لذتش بیشتر شود.
برتولت برشت کیست؟
برتولت برشت در سال 1898 در شهر آگسبورگ آلمان به دنیا آمد و در سال 1956 در برلین درگذشت. او در خانواده‌ای نسبتا مرفه بزرگ شد، اما خیلی زود از ارزش‌های طبقه‌ی خودش فاصله گرفت. جوانی‌اش با جنگ جهانی اول همزمان شد و تجربه‌ی آن سال‌ها، یعنی ویرانی، گرسنگی و بی‌اعتمادی به شعارهای بزرگ، بعدها در تقریبا همه‌ی کارهایش دیده می‌شود.
برشت در دهه‌ی بیست میلادی در مونیخ و بعد در برلین به جمع اهل تئاتر پیوست. آن سال‌ها برلین یکی از زنده‌ترین شهرهای هنری اروپا بود و برشت در همین فضا صدای خودش را پیدا کرد. همکاری‌اش با آهنگساز کورت وایل به اپرای سه پولی رسید که موفقیت بزرگی بود و نام او را بر سر زبان‌ها انداخت.
با به قدرت رسیدن نازی‌ها در 1933، برشت مثل بسیاری از نویسندگان و هنرمندان آلمانی مجبور شد کشورش را ترک کند. سال‌های تبعید او طولانی بود؛ در کشورهای اسکاندیناوی زندگی کرد و بعد به آمریکا رفت. نکته‌ی جالب این است که بخش مهمی از شاهکارهایش را در همین سال‌های دوری از وطن نوشت، زمانی که امید چندانی به اجرای آن‌ها روی صحنه نداشت.
پس از جنگ، برشت به آلمان شرقی برگشت و همراه همسرش، هلنه وایگل که بازیگری توانا بود، گروه برلینر آنسامبل را بنیان گذاشت. این گروه به آزمایشگاهی برای اجرای ایده‌های او تبدیل شد و اجراهایش در اروپا شهرت فراوان پیدا کرد. برشت سال‌های پایانی عمرش را بیشتر به کارگردانی و تمرین با همین گروه گذراند.
زندگی‌نامه برتولت برشت در چند نقطه‌ی مهم
اگر بخواهیم زندگی او را در چند ایستگاه خلاصه کنیم، این‌ها مهم‌ترین نقطه‌ها هستند. دانستنشان کمک می‌کند هر نمایشنامه را در بستر زمان خودش بخوانید.
- کودکی و جوانی در آگسبورگ: آشنایی با ادبیات، نوشتن شعر و ترانه و دیدن جنگ جهانی اول از نزدیک.
- دهه‌ی بیست و برلین: نخستین نمایشنامه‌ها، آشنایی با جهان تئاتر حرفه‌ای و همکاری با کورت وایل.
- رو آوردن به اندیشه‌ی مارکسیستی: برشت در این سال‌ها با مطالعه‌ی جدی اندیشه‌های اجتماعی، نگاه نمایشی خودش را بازتعریف کرد و نمایشنامه‌های آموزشی را نوشت.
- تبعید از 1933: زندگی در چند کشور، نوشتن مهم‌ترین نمایشنامه‌ها و بسیاری از شعرهای سیاسی.
- بازگشت و برلینر آنسامبل: اجرای آثار با کارگردانی خودش و تثبیت سبک تئاتر حماسی.
این مسیر نشان می‌دهد که برشت هیچ وقت نویسنده‌ای پشت میز نبود. او در دل تحولات سیاسی اروپا زندگی کرد و کارش واکنشی مستقیم به همین تحولات بود. برای همین، خواندن آثارش تنها تجربه‌ی ادبی نیست؛ پنجره‌ای است به یکی از پرتلاطم‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر.
تئاتر حماسی؛ ایده‌ی اصلی برتولت برشت
مهم‌ترین میراث برشت شاید نه یک نمایشنامه‌ی خاص، بلکه شیوه‌ای از نگاه به تئاتر باشد که خودش آن را تئاتر حماسی نامید. در تئاتر سنتی، تماشاگر با قهرمان همذات‌پنداری می‌کند، با او می‌خندد و می‌گرید و در پایان با نوعی پالایش احساسی از سالن بیرون می‌آید. برشت این روند را کافی نمی‌دانست. به نظر او، اگر تماشاگر یکسره در احساس غرق شود، فرصت فکر کردن به علت رنج شخصیت‌ها را از دست می‌دهد.
پس برشت تلاش کرد میان تماشاگر و صحنه فاصله بیندازد. در فارسی این ایده را معمولا با عنوان فاصله‌گذاری می‌شناسیم. ابزارهایش متنوع بود: ترانه‌هایی که وسط داستان می‌آمدند و رشته‌ی ماجرا را قطع می‌کردند، تابلوها و نوشته‌هایی که پیشاپیش خبر می‌دادند در صحنه‌ی بعد چه رخ می‌دهد، بازیگرانی که گاهی مستقیم با تماشاگر حرف می‌زدند و نورپردازی‌ای که چیزی را پنهان نمی‌کرد.
هدف این ابزارها این بود که تماشاگر یادش بماند در حال تماشای یک نمایش است و به‌جای این که فقط بپرسد «بعدش چه می‌شود؟»، بپرسد «چرا این طور شد و آیا می‌توانست طور دیگری باشد؟». برشت می‌خواست چیزهای عادی و بدیهی را غریب جلوه دهد تا آدم دوباره به آن‌ها نگاه کند. فقر، جنگ و نابرابری در نمایشنامه‌های او سرنوشت محتوم نیستند؛ نتیجه‌ی تصمیم‌ها و ساختارهایی‌اند که می‌شود تغییرشان داد.
این ایده‌ها بعدها روی نسل‌های بعدی کارگردانان و نمایشنامه‌نویسان جهان اثر گذاشت. حتی کسانی که با دیدگاه سیاسی برشت هم‌نظر نبودند، از تکنیک‌های صحنه‌ای او استفاده کردند. امروز بسیاری از شیوه‌های اجرایی که در تئاتر معاصر عادی به نظر می‌رسند، ریشه در آزمون‌های او دارند.
سبک نوشتن و زبان برشت
اگر فقط از نظریه‌ی برشت خبر داشته باشید، شاید فکر کنید نمایشنامه‌هایش خشک و درس‌دهنده‌اند. اما وقتی متن‌ها را می‌خوانید، با نویسنده‌ای شوخ، تیزبین و گاه تلخ روبه‌رو می‌شوید. برشت عاشق تناقض بود. شخصیت‌هایش اغلب نه قهرمان مطلق‌اند و نه شرور مطلق؛ آدم‌هایی‌اند که شرایط آن‌ها را به سمت تصمیم‌های عجیب هل می‌دهد.
زبان برشت ساده و رک است. جمله‌هایش کوتاه‌اند و بیشتر از آرایش ادبی، به روشنی فکر اهمیت می‌دهند. او از قصه‌های عامیانه، تمثیل‌ها، داستان‌های کهن و حتی متون مذهبی و کلاسیک الهام می‌گرفت و آن‌ها را در قالبی تازه بازمی‌گفت. همین است که می‌بینید یکی از نمایشنامه‌هایش در چین افسانه‌ای می‌گذرد و دیگری بازنویسی یک تراژدی یونانی است.
یکی دیگر از ویژگی‌های کار او حضور ترانه و شعر در دل نمایش است. برشت شاعر توانایی بود و شعرهایش در آلمانی جایگاه مستقلی دارند. در نمایشنامه‌ها، ترانه‌ها معمولا لحظه‌ای برای مکث و تأمل‌اند؛ جایی که شخصیت یا راوی از دل ماجرا بیرون می‌آید و درباره‌ی آن نظر می‌دهد.
مهم‌ترین آثار برتولت برشت در ادبیات نمایشی جهان
کارنامه‌ی برشت بسیار پربار است و شامل ده‌ها نمایشنامه، صدها شعر، داستان کوتاه، نوشته‌های نظری و یادداشت می‌شود. چند اثر او به‌طور ویژه در فهرست شاهکارهای تئاتر قرن بیستم جای دارند:
- اپرای سه پولی: نمایشی موزیکال که با همکاری کورت وایل ساخته شد و جامعه‌ی بورژوا را با زبانی طنزآمیز به نقد کشید.
- ننه دلاور و فرزندانش: داستان زنی که در جنگ‌های طولانی از راه فروش کالا به سربازان روزگار می‌گذراند و یکی‌یکی فرزندانش را از دست می‌دهد. این اثر از مهم‌ترین نمایشنامه‌های ضد جنگ است.
- زندگی گالیله: روایتی از دانشمند مشهور و کشمکش او میان حقیقت علمی و قدرت.
- زن خوب ایالت سچوان: تمثیلی درباره‌ی این که آیا در جهانی ناعادلانه می‌شود خوب ماند.
- دایره‌ی گچی قفقازی: بازخوانی یک داستان کهن درباره‌ی مادری و حق.
- ترقی مقاومت‌پذیر آرتورو اویی: هجویه‌ای تمثیلی درباره‌ی به قدرت رسیدن یک دیکتاتور.
بیشتر این آثار به فارسی هم ترجمه شده‌اند و بعضی از آن‌ها بارها روی صحنه‌ی تئاترهای ایران رفته‌اند. اما این فهرست تنها بخشی از دنیای برشت است. بسیاری از نمایشنامه‌های کوتاه‌تر و کمتر شناخته‌شده‌ی او هم خواندنی‌اند و گاهی حتی ایده‌هایش را روشن‌تر نشان می‌دهند.
کتاب‌های برتولت برشت در کتاب‌جم
در کتاب‌جم مجموعه‌ای از نمایشنامه‌های او با ترجمه‌ی فارسی و از ناشرهای مختلف گرد آمده است. بعضی از این عنوان‌ها آثار شناخته‌شده‌اند و بعضی متن‌های کوتاه‌تر که کمتر در دسترس بوده‌اند. چند نمونه:
زن خوب ایالت سچوان
این نمایشنامه شاید بهترین نقطه برای ورود به جهان برشت باشد. خدایان به زمین آمده‌اند تا ببینند آیا هنوز آدم خوبی پیدا می‌شود. آن‌ها تنها کسی را که حاضر است شب پناهشان دهد، یعنی شن ته را، پیدا می‌کنند و برای پاداش پولی به او می‌دهند. شن ته با این پول مغازه‌ای باز می‌کند، اما خیلی زود معلوم می‌شود که مهربانی‌اش او را در برابر طمع اطرافیان بی‌دفاع گذاشته است. راه نجاتش این است که گاهی در نقش پسرعمویی خیالی و سخت‌گیر ظاهر شود. نمایشنامه با پرسشی باز تمام می‌شود و تماشاگر را وامی‌دارد خودش پاسخ را پیدا کند.
ترس و نکبت رایش سوم
این اثر مجموعه‌ای از صحنه‌های کوتاه و مستقل است که زندگی روزمره‌ی مردم آلمان در سال‌های حکومت نازی‌ها را نشان می‌دهد. هر صحنه تکه‌ای از واقعیت است: خانواده‌ای که از ترس گزارش دادن فرزندشان می‌لرزند، دانشمندانی که جرئت بردن نام یک دانشمند یهودی را ندارند، قاضی‌ای که نمی‌داند حکمش باید به سود چه کسی باشد. قدرت این نمایشنامه در این است که ترس را نه در میدان جنگ، که در آشپزخانه و دفتر کار نشان می‌دهد. به دلیل ساختار تکه‌تکه‌اش، گروه‌های تئاتر معمولا چند صحنه از آن را انتخاب و اجرا می‌کنند.
آنتیگونه‌ی سوفوکلس
برشت در این اثر تراژدی مشهور یونانی را بازنویسی کرده است. داستان آنتیگونه که برخلاف فرمان حاکم برادرش را به خاک می‌سپارد، در دست او به روایتی درباره‌ی قدرت خودکامه و هزینه‌ی مقاومت در برابرش تبدیل می‌شود. اگر متن سوفوکلس را خوانده‌اید، مقایسه‌ی دو روایت تجربه‌ی بسیار جالبی است و نشان می‌دهد برشت چطور با سنت کلاسیک گفت‌وگو می‌کرد.
توران دخت یا کنگره‌ی توجیه‌گرها
این نمایشنامه از کارهای پایانی برشت است و با الهام از افسانه‌ی شاهزاده‌ای که خواستگارانش را با معما می‌آزماید، به سراغ روشنفکرانی می‌رود که فکر و دانش خود را در خدمت توجیه قدرت می‌گذارند. لحن طنز و تند آن، این اثر را به یکی از جذاب‌ترین کارهای کمتر شناخته‌شده‌ی او تبدیل کرده است.
دکان نانوایی، دو تک‌پرده‌ای و نمایشنامه‌های آموزشی
عنوان‌هایی مانند دکان نانوایی و مجموعه‌ی دو تک پرده‌ای و یک نمایشنامه‌ی آموزشی شما را با جنبه‌ی تجربی‌تر کار برشت آشنا می‌کنند. نمایشنامه‌های آموزشی برای این نوشته شده بودند که بازیگران و حتی گروه‌های غیرحرفه‌ای با اجرای آن‌ها درباره‌ی مسائل اجتماعی فکر کنند. این متن‌ها کوتاه‌اند و برای خواندن در کلاس یا تمرین گروهی بسیار مناسب‌اند. در کنار این‌ها، کتاب کوچک مرگ چزاره مالاتستا هم در کتاب‌جم دیده می‌شود.
موجودی و قیمت روز هر عنوان در صفحه‌ی خودش نشان داده می‌شود و می‌توانید نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید. برای دیدن آثار مشابه هم می‌توانید فهرست نمایشنامه و فیلمنامه را مرور کنید.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای خواندن کتاب‌های برتولت برشت
برای کسی که هنوز چیزی از برشت نخوانده، انتخاب نقطه‌ی شروع مهم است. اگر با یک متن نظری یا یک نمایشنامه‌ی آموزشی خشک شروع کنید، ممکن است تصور کنید برشت نویسنده‌ی سنگینی است. پیشنهاد ما این ترتیب است:
- زن خوب ایالت سچوان: داستانی روشن، شخصیت‌هایی به‌یادماندنی و پرسشی اخلاقی که با شما می‌ماند.
- ترس و نکبت رایش سوم: صحنه‌های کوتاه که می‌شود هر کدام را جدا خواند و قدرت برشت در ساختن موقعیت را نشان می‌دهند.
- آنتیگونه: اگر به ادبیات کلاسیک علاقه دارید، این بازنویسی شما را با شیوه‌ی کار او با متون کهن آشنا می‌کند.
- توران دخت: برای وقتی که با لحن او آشنا شدید و آماده‌ی طنزی گزنده‌تر هستید.
- نمایشنامه‌های آموزشی و تک‌پرده‌ای‌ها: برای شناخت جنبه‌ی تجربی و نظری کارش.
یک توصیه‌ی دیگر: نمایشنامه را با صدای بلند بخوانید یا دست‌کم دیالوگ‌ها را در ذهن اجرا کنید. متن نمایشی برای صحنه نوشته شده و وقتی صدا پیدا می‌کند، ریتم و طنزش بهتر شنیده می‌شود. اگر فرصتش را دارید، با چند دوست یک جلسه‌ی نمایشنامه‌خوانی ترتیب دهید؛ آثار برشت برای این کار عالی‌اند.
ترجمه‌های فارسی آثار برتولت برشت
برشت از نویسندگانی است که از دهه‌های گذشته در ایران خوانده و اجرا شده است. ترجمه‌ی آثار او به فارسی همزمان با رشد تئاتر مدرن در ایران گسترش یافت و نسلی از کارگردانان و بازیگران ایرانی با همین ترجمه‌ها با ایده‌ی تئاتر حماسی آشنا شدند. بعضی از نمایشنامه‌هایش بیش از یک ترجمه دارند و ناشرهایی مانند خوارزمی، نیلوفر و اشاره در انتشار آثار او سهم داشته‌اند.
وقتی میان ترجمه‌های مختلف یک اثر انتخاب می‌کنید، چند نکته کمک‌کننده است. اول این که ببینید ترجمه از متن آلمانی انجام شده یا از زبانی واسطه مانند انگلیسی یا فرانسه. دوم این که آیا مترجم مقدمه یا یادداشتی درباره‌ی زمینه‌ی تاریخی اثر نوشته است؛ در کار برشت این توضیح‌ها بسیار ارزشمندند. سوم این که زبان ترجمه برای اجرا مناسب است یا بیشتر برای خواندن؛ اگر قصد اجرا دارید، ترجمه‌ای که دیالوگ‌هایش روان‌تر به زبان می‌آید، انتخاب بهتری است.
ترانه‌ها و شعرهای درون نمایشنامه‌ها همیشه چالش بزرگ مترجمان بوده‌اند. برشت ریتم و قافیه را آگاهانه به کار می‌برد و منتقل کردن هم معنا و هم آهنگ به فارسی کار ساده‌ای نیست. برای همین، مقایسه‌ی دو ترجمه از یک نمایشنامه می‌تواند خودش تجربه‌ای آموزنده باشد.
برتولت برشت و تئاتر ایران
اثر برشت بر تئاتر ایران قابل انکار نیست. در دهه‌های گذشته، گروه‌های دانشجویی و حرفه‌ای بارها آثار او را اجرا کرده‌اند و ایده‌ی فاصله‌گذاری در کلاس‌های بازیگری و کارگردانی جای ثابتی دارد. جالب است که بعضی پژوهشگران تئاتر میان شیوه‌های اجرایی برشت و برخی سنت‌های نمایش ایرانی، مثل تعزیه و نقالی، شباهت‌هایی دیده‌اند؛ در این سنت‌ها هم اجراگر گاهی از نقش بیرون می‌آید، تماشاگر از پایان ماجرا خبر دارد و هدف فقط سرگرمی نیست.
امروز هم اجرای نمایشنامه‌های برشت در سالن‌های تئاتر کشور ادامه دارد. اگر دانشجوی تئاتر هستید، خواندن متن پیش از دیدن اجرا کمک می‌کند انتخاب‌های کارگردان را بهتر بفهمید. اگر تماشاگر علاقه‌مندی هستید، داشتن متن چاپی در کتابخانه‌ی شخصی به شما امکان می‌دهد بعد از اجرا دوباره به صحنه‌های محبوبتان برگردید.
چرا هنوز کتاب‌های برتولت برشت را می‌خوانیم؟
شاید بپرسید نویسنده‌ای که بیش از نیم قرن پیش درگذشته، چه حرف تازه‌ای برای امروز دارد. پاسخ در موضوع‌هایی است که برشت به آن‌ها پرداخت: جنگ و کسانی که از آن سود می‌برند، فقر و بی‌پناهی، رابطه‌ی دانش و قدرت، و این پرسش همیشگی که آیا آدم می‌تواند در جهانی ناعادلانه خوب بماند. این پرسش‌ها هنوز تازه‌اند.
از سوی دیگر، برشت به ما یاد می‌دهد طور دیگری نگاه کنیم. او از ما می‌خواهد چیزهای عادی را دوباره ببینیم و از خودمان بپرسیم چرا این‌گونه‌اند. این مهارت فقط به درد تئاتر نمی‌خورد؛ در خواندن اخبار، فهم تاریخ و حتی تصمیم‌های روزمره هم به کار می‌آید. خواندن برشت تمرینی برای فکر کردن انتقادی است.
و البته باید از لذت خواندن هم گفت. نمایشنامه‌های برشت پر از موقعیت‌های طنز، شخصیت‌های رنگارنگ و دیالوگ‌های تیز هستند. حتی وقتی موضوع تلخ است، شوخ‌طبعی او خواننده را همراه نگه می‌دارد.
برشت شاعر؛ چهره‌ای که کمتر دیده شده
بسیاری از خوانندگان فارسی‌زبان برشت را فقط نمایشنامه‌نویس می‌شناسند، اما او در آلمان یکی از شاعران مهم قرن بیستم هم به شمار می‌آید. شعرهایش از ترانه‌های تند و هجوآمیز جوانی تا شعرهای کوتاه و ساده‌ی سال‌های تبعید را دربرمی‌گیرد. در بسیاری از این شعرها همان ویژگی‌های نمایشنامه‌ها دیده می‌شود: زبان روشن، توجه به آدم‌های معمولی و پرسش از چرایی رنج.
بخشی از شعرهای او هم به فارسی ترجمه شده و در گزیده‌ها و مجموعه‌های شعر جهان آمده است. اگر از نمایشنامه‌هایش خوشتان آمد، سر زدن به شعرهایش راهی برای شناخت کامل‌تر اوست. می‌توانید فهرست شعر معاصر را هم ببینید.
برشت در کنار نمایشنامه‌نویسان هم‌دوره‌اش
برای فهم بهتر جایگاه برشت، مقایسه‌اش با دیگر نمایشنامه‌نویسان قرن بیستم مفید است. در حالی که بسیاری از نمایشنامه‌نویسان آمریکایی آن دوره روی روان شخصیت‌ها و درام خانوادگی تمرکز داشتند، برشت توجهش را به ساختارهای اجتماعی معطوف کرد. در حالی که تئاتر ابزورد بعدها بی‌معنایی جهان را نشان داد، برشت اصرار داشت که جهان قابل فهم و قابل تغییر است.
این تفاوت‌ها باعث می‌شود خواندن برشت در کنار دیگران تجربه‌ای غنی باشد. اگر علاقه‌مند به ادبیات نمایشی هستید، پیشنهاد می‌کنیم یک دوره‌ی کوچک مطالعه برای خودتان بچینید: یک اثر برشت، یک اثر از نمایشنامه‌نویسی واقع‌گرا و یک اثر از تئاتر ابزورد. تفاوت نگاه‌ها شما را شگفت‌زده می‌کند. فهرست سینما و تئاتر هم کتاب‌های بیشتری در این زمینه دارد.
نکته‌هایی برای خرید کتاب برتولت برشت
وقتی می‌خواهید کتابی از برشت بخرید، چند نکته‌ی ساده انتخاب را راحت‌تر می‌کند:
- نام مترجم و ناشر را ببینید: بعضی آثار چند ترجمه دارند و هر کدام ویژگی خودش را دارد.
- به مقدمه توجه کنید: ترجمه‌هایی که درباره‌ی زمینه‌ی تاریخی و نظری اثر توضیح داده‌اند، برای شناخت برشت ارزش بیشتری دارند.
- مجموعه یا تک اثر: بعضی کتاب‌ها چند نمایشنامه‌ی کوتاه را کنار هم آورده‌اند که برای شروع انتخاب خوبی است.
- هدفتان را مشخص کنید: برای خواندن شخصی، اجرای دانشجویی یا پژوهش، ترجمه‌های متفاوتی مناسب‌ترند.
در صفحه‌ی هر کتاب، موجودی به‌روز و قیمت روز نسخه چاپی را می‌بینید. اگر عنوانی موجود نبود، بعدا دوباره سر بزنید؛ موجودی کتاب‌ها هر روز بررسی می‌شود.
شخصیت‌های برشت؛ آدم‌هایی میان دو راه
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های خواندن برشت، آشنایی با شخصیت‌هایی است که هیچ‌کدام ساده نیستند. شن ته در زن خوب ایالت سچوان می‌خواهد مهربان باشد، اما برای زنده ماندن ناچار است چهره‌ای سخت و حسابگر هم داشته باشد. ننه دلاور مادری است که فرزندانش را دوست دارد، اما زندگی‌اش به جنگی گره خورده که همان فرزندان را از او می‌گیرد. گالیله دانشمندی بزرگ است، اما در لحظه‌ی آزمون عقب می‌نشیند. برشت از ما نمی‌خواهد این آدم‌ها را تحسین یا محکوم کنیم؛ می‌خواهد بفهمیم چه چیزی آن‌ها را به این دوراهی رسانده است.
این نگاه باعث می‌شود نمایشنامه‌هایش پس از پایان در ذهن خواننده ادامه پیدا کنند. شما از خودتان می‌پرسید اگر جای شخصیت بودید چه می‌کردید و آیا راه سومی وجود داشت. این همان چیزی است که برشت از تئاتر می‌خواست: تماشاگری که فعالانه فکر کند، نه تماشاگری که فقط مصرف کند.
زنان در آثار برشت جایگاه ویژه‌ای دارند. بسیاری از قوی‌ترین شخصیت‌هایش زن‌اند: مادرانی که برای بقا می‌جنگند، دخترانی که در برابر ستم می‌ایستند و زنانی که میان عشق و ضرورت گیر افتاده‌اند. آنتیگونه هم در بازنویسی او نماد ایستادگی در برابر قدرت است. اگر به خوانش شخصیت‌های زن در ادبیات نمایشی علاقه دارید، کار برشت منبع غنی‌ای است.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی برتولت برشت
برتولت برشت اهل کجا بود؟
او آلمانی بود، در آگسبورگ به دنیا آمد و بیشتر سال‌های کاری‌اش را در برلین و سپس در تبعید گذراند.
تئاتر حماسی یعنی چه؟
شیوه‌ای از نمایش که به‌جای غرق کردن تماشاگر در احساس، او را به فکر کردن درباره‌ی علت‌های رویدادها دعوت می‌کند. ترانه، روایت و فاصله‌گذاری از ابزارهای اصلی آن‌اند.
برای شروع کدام کتاب برشت مناسب‌تر است؟
زن خوب ایالت سچوان معمولا بهترین شروع است؛ داستانی روشن دارد و ایده‌های اصلی برشت را به شکلی جذاب نشان می‌دهد.
آیا نمایشنامه‌های برشت برای اجرای دانشجویی مناسب‌اند؟
بله. به‌ویژه نمایشنامه‌های کوتاه، نمایشنامه‌های آموزشی و صحنه‌های ترس و نکبت رایش سوم برای اجرای گروهی و کلاسی بسیار مناسب‌اند.
برشت جز نمایشنامه چه نوشته است؟
شعر، داستان کوتاه، رمان و نوشته‌های نظری درباره‌ی تئاتر هم از او به جا مانده است. شعرهایش در ادبیات آلمانی جایگاه مهمی دارند.
آیا برای خواندن برشت باید با سیاست آشنا بود؟
لازم نیست. داستان‌ها و شخصیت‌ها به‌تنهایی جذاب‌اند، هرچند دانستن کمی درباره‌ی تاریخ اروپا در نیمه‌ی اول قرن بیستم به فهم عمیق‌تر کمک می‌کند.
جمع‌بندی: کتاب‌های برتولت برشت را در کتابخانه‌تان داشته باشید
برتولت برشت نویسنده‌ای است که تئاتر را از یک سرگرمی صرف به گفت‌وگویی جدی با تماشاگر تبدیل کرد. او از ما خواست به‌جای پذیرفتن جهان آن‌طور که هست، بپرسیم چرا این‌گونه است. نمایشنامه‌هایش، از زن خوب ایالت سچوان تا ترس و نکبت رایش سوم و آنتیگونه، هنوز تازه و پرسش‌برانگیزند و ترجمه‌های فارسی‌شان راهی آسان برای ورود به جهان او فراهم کرده است.
اگر به تئاتر علاقه دارید، اگر دانشجوی هنر هستید یا فقط دنبال متنی هستید که هم سرگرم‌تان کند و هم به فکر وادارتان کند، کتاب‌های برشت انتخاب درستی‌اند. عنوان‌های بالا را ببینید، موجودی و قیمت روز هر کدام را بررسی کنید و نسخه چاپی‌ای را که می‌خواهید آنلاین سفارش دهید. برای پیدا کردن کتاب‌های مشابه، فهرست‌های نمایشنامه و فیلمنامه و رمان خارجی هم در دسترس شماست.
