تقویم جیبی
تقویم همراه روزهای ماست؛ کتاب‌جم در این بخش به کتاب‌ها و منابعی می‌پردازد که درباره‌ی گاه‌شماری، مناسبت‌ها و استفاده‌ی بهتر از زمان‌اند.
کتاب‌های این دسته۰ کتاب
هنوز کتابی در این دسته ثبت نشده است.
هنوز کتابی در این دسته ثبت نشده است.
کوچک‌ترین تقویم دنیا آن است که در جیب یا کیف جا می‌شود و هر جا بروید همراه شماست. تقویم جیبی نشانه‌ی سلیقه‌ی آدم‌هایی است که دوست دارند روزها، مناسبت‌ها و قرارهایشان را در دست داشته باشند. اما پشت همین برگه‌ی کوچک، داستان بزرگی از گاه‌شماری، ستاره‌شناسی، فرهنگ و مدیریت زمان خوابیده است. این صفحه درباره‌ی همین دنیاست: کتاب‌هایی که درباره‌ی تقویم، مناسبت‌ها، زمان و برنامه‌ریزی نوشته شده‌اند و می‌توانند به کسی که علاقه‌مند تقویم جیبی است، عمق بدهند.
در ادامه درباره‌ی تاریخ گاه‌شماری، تقویم ایرانی، مناسبت‌ها، برنامه‌ریزی روزانه و انتخاب کتاب حرف می‌زنیم. نسخه‌ی چاپی کتاب‌ها را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
تقویم جیبی نسخه‌ی کوچک و قابل‌حمل تقویم است. معمولا یک برگه یا دفترچه‌ی ریز است که ماه‌ها، روزها، تعطیلی‌ها و مناسبت‌ها را نشان می‌دهد. بعضی‌ها آن را در کیف پول نگه می‌دارند، بعضی روی میز کارشان و بعضی لابه‌لای کتاب یا دفتر. جذابیتش در سادگی است: بی‌نیاز از برق، بی‌نیاز از اتصال و همیشه آماده.
در دنیایی که همه‌چیز دیجیتال می‌شود، این برگه‌ی کوچک هنوز طرفدار دارد، چون نگاه کردن به یک صفحه‌ی چاپی حس متفاوتی دارد. می‌توانید با خودکار یادداشت کنید، دور روز مهم خط بکشید یا فقط به تصویر و طراحی آن نگاه کنید. برای بسیاری از آدم‌ها تقویم جیبی بخشی از عادت روزانه است.
در این صفحه ما به خود برگه‌ی تقویم نمی‌پردازیم، بلکه به دنیای کتاب‌های اطراف آن. یعنی کتاب‌هایی که تقویم و زمان را توضیح می‌دهند، مناسبت‌ها را روایت می‌کنند و به ما کمک می‌کنند از روزهایمان بهتر استفاده کنیم.
کسی که به تقویم علاقه دارد، احتمالا به چند موضوع نزدیک هم علاقه‌مند است. اینها بخش‌های اصلی کتاب‌های این حوزه‌اند.
مردم از دیرباز سال و ماه و هفته را ساخته‌اند تا زمان را بشمارند. کتاب‌های گاه‌شماری توضیح می‌دهند که هر تقویم بر پایه‌ی حرکت خورشید، ماه یا ترکیبی از آنها ساخته شده و چرا تقویم‌های مختلف با هم فرق دارند.
ما در زندگی روزمره با سه تقویم سروکار داریم: تقویم خورشیدی هجری که رسمی ایران است، تقویم قمری هجری که مناسبت‌های دینی بر پایه‌ی آن است و تقویم میلادی که در بیشتر جهان به کار می‌رود. کتاب‌هایی هست که این سه را کنار هم توضیح می‌دهند و تبدیل تاریخ‌ها را آموزش می‌دهند.
نوروز، مناسبت‌های ملی و آیینی، روزهای جهانی و رویدادهای تاریخی. کتاب‌های مناسبت‌ها روایت هر روز را نقل می‌کنند و به تقویم عمق فرهنگی می‌دهند.
سال از گردش زمین به دور خورشید ساخته می‌شود و فصل‌ها از کج بودن محور زمین. کتاب‌های نجوم عمومی این را به زبان ساده توضیح می‌دهند و پیوند تقویم و آسمان را نشان می‌دهند.
شاید مهم‌ترین کاربرد تقویم این باشد که به ما کمک کند زمانمان را بهتر ببینیم. کتاب‌های مدیریت زمان درباره‌ی اولویت‌بندی، هدف‌گذاری و عادت‌های روزانه حرف می‌زنند.
بعضی‌ها روی تقویم یادداشت می‌کنند و بعضی دفترچه‌ی روزانه دارند. کتاب‌هایی درباره‌ی خاطره‌نویسی و ثبت روزها می‌توانند انگیزه‌ی این کار باشند.
تقویم رسمی ایران خورشیدی است و سال آن با آغاز بهار و نوروز شروع می‌شود. شش ماه نخست سال سی‌ویک روز، پنج ماه بعدی سی روز و ماه آخر بیست‌ونه یا سی روز دارد که به سال کبیسه بستگی دارد. این ترتیب برای ما آشناست، اما یادآوری آن کتاب‌ها را جذاب‌تر می‌کند.
درباره‌ی دقت تقویم ایرانی و تاریخچه‌ی اصلاح آن، حرف‌های بسیاری زده شده و در کتاب‌های تاریخ علم و گاه‌شماری می‌خوانید که دانشمندان قدیم برای تنظیم سال چه محاسبه‌هایی کرده‌اند. نام دانشمندانی مثل عمر خیام در این بحث‌ها بسیار می‌آید. اگر به این بخش علاقه دارید، دنبال کتاب‌هایی باشید که با مثال و توضیح روشن شرح می‌دهند، نه فقط ادعا.
چون بعضی مناسبت‌ها بر پایه‌ی تقویم قمری‌اند، تاریخ آنها هر سال نسبت به تقویم خورشیدی جابه‌جا می‌شود. کتاب‌هایی که این تفاوت را توضیح می‌دهند، برای کسی که تقویم جیبی را با سه نوع تاریخ می‌بیند، بسیار روشن‌کننده‌اند.
هر تقویم بر پایه‌ی یک چرخه‌ی طبیعی ساخته شده است. سال خورشیدی از گردش زمین به دور خورشید می‌آید و حدود سیصد و شصت‌وپنج روز و ربع شبانه‌روز است. برای اینکه این ربع اضافه در تقویم جا شود، هر چند سال یک بار یک روز اضافه می‌شود که به آن سال کبیسه می‌گویند. روش تنظیم کبیسه در تقویم‌های مختلف فرق دارد و کتاب‌های گاه‌شماری این تفاوت را شرح می‌دهند.
سال قمری بر پایه‌ی گردش ماه به دور زمین است. هر ماه قمری حدود بیست‌ونه و نیم روز طول می‌کشد و سال قمری از سال خورشیدی چند روز کوتاه‌تر است. به همین دلیل مناسبت‌هایی که بر پایه‌ی ماه‌اند، هر سال نسبت به فصل‌ها جلو می‌آیند و در همه‌ی فصل‌ها گردش می‌کنند.
تقویم میلادی هم خورشیدی است و ماه‌هایش با ماه‌های ایرانی جور نیست. برای همین اگر بخواهید یک تاریخ را از این تقویم به آن یکی ببرید، باید جدول یا قاعده‌ای بدانید. کتاب‌هایی هست که این تبدیل‌ها را ساده آموزش می‌دهند. برای کسی که تقویم جیبی دارد و روی آن دو یا سه نوع تاریخ می‌بیند، آشنایی با این تفاوت‌ها مثل داشتن نقشه در سفر است.
در تقویم ایرانی، سال چهار فصل دارد و هر فصل سه ماه. بهار با فروردین، اردیبهشت و خرداد، تابستان با تیر، مرداد و شهریور، پاییز با مهر، آبان و آذر و زمستان با دی، بهمن و اسفند. این ترتیب آن‌قدر با زندگی ما آمیخته که کمتر به آن فکر می‌کنیم. اما پشت هر فصل، رویدادی نجومی است: آغاز بهار و پاییز در هنگام برابری روز و شب و آغاز تابستان و زمستان در بلندترین روز و بلندترین شب سال.
بلندترین شب سال در فرهنگ ما با آیین شب یلدا شناخته می‌شود. کتاب‌های فرهنگ عامه و آیین‌ها درباره‌ی رسم‌ها و ریشه‌ی آنها حرف می‌زنند. اینجا تقویم فقط عدد نیست؛ راهی است برای زندگی کردن در ریتم طبیعت و یادآوری اینکه گذر زمان، جشن هم دارد.
اگر به این موضوع علاقه‌مندید، کتاب‌هایی درباره‌ی آیین‌ها و مناسبت‌های ایرانی و کتاب‌های عمومی نجوم می‌توانند مسیر خوبی باشند. یک کتاب خوب می‌تواند هر بار که تقویم جیبی را باز می‌کنید، حس متفاوتی به شما بدهد.
هفته‌ی هفت‌روزه در بیشتر جهان به کار می‌رود و در ایران، هفته از شنبه شروع می‌شود و جمعه تعطیل هفتگی است. اینکه چرا هفته هفت روز است، موضوع بحث تاریخ‌دانان است و کتاب‌های گاه‌شماری نظریه‌های مختلفی می‌آورند. آنچه مسلم است این است که هفته برخلاف سال و ماه، مستقیم از یک چرخه‌ی طبیعی ساده به دست نمی‌آید و بیشتر ساخته‌ی فرهنگ‌هاست.
هفته در برنامه‌ریزی زندگی اهمیت زیادی دارد. بسیاری از عادت‌ها و کارها بر پایه‌ی هفته تنظیم می‌شوند. هنگام استفاده از تقویم جیبی، نگاه هفتگی، یعنی بررسی هفته‌ی پیش رو، از نگاه ماهانه دقیق‌تر است و بیشتر به کار می‌آید.
کودکان درک زمان را کم‌کم می‌سازند. برای آنها «فردا»، «هفته‌ی بعد» و «ماه دیگر» چیزهای انتزاعی‌اند. تقویم ساده‌ای که خودشان روی آن علامت می‌زنند، این انتزاع را ملموس می‌کند. می‌توانید با کودک روزهای مدرسه، تولدها و مناسبت‌ها را علامت بزنید و هر روز یکی را خط بزنید تا ببیند چقدر مانده است.
کتاب‌های کودکانه درباره‌ی فصل‌ها، روزهای هفته و ماه‌ها هم به این کار کمک می‌کنند. تصویر و قصه در این سن بهتر از توضیح خشک اثر می‌گذارد. اگر در خانه کودکی دارید، تقویم جیبی می‌تواند اولین ابزار کوچک او برای شناخت زمان باشد؛ البته با نظارت شما.
خواننده‌های این حوزه چند گروه‌اند.
کسانی که به آیین‌ها، جشن‌ها و تاریخ روزها علاقه دارند و می‌خواهند بدانند هر روز تقویم چه داستانی دارد.
دانشجوی نجوم، تاریخ یا علوم تربیتی و معلمی که می‌خواهد گاه‌شماری را درس بدهد، به کتاب‌های آموزشی و مرجع نیاز دارند.
کسی که کارهایش زیاد است و می‌خواهد نظم بیشتری پیدا کند، سراغ کتاب‌های مدیریت زمان می‌رود و معمولا به دفتر برنامه‌ریزی و تقویم علاقه دارد.
بعضی‌ها ذاتا عاشق دفتر و برگه‌اند. برای آنها کتاب‌هایی که درباره‌ی روش‌های برنامه‌ریزی روی کاغذ حرف می‌زنند جذاب است.
تقویم جیبی جای بزرگی برای نوشتن ندارد و همین محدودیت یک مزیت است: شما را وادار می‌کند فقط چیزهای مهم را ثبت کنید. چند روش ساده وجود دارد.
برای کارهای بزرگ‌تر و برنامه‌ریزی مفصل، سررسید یا دفتر برنامه‌ریزی بهتر است. اگر به این موضوع علاقه دارید، دسته‌ی سررسید را ببینید. تقویم جیبی و سررسید مکمل هم‌اند: یکی برای نگاه سریع، یکی برای برنامه‌ی دقیق.
کتاب‌های مدیریت زمان معمولا چند پیام مشترک دارند. اول اینکه همه‌ی کارها یک‌اندازه مهم نیستند و باید اولویت را مشخص کرد. دوم اینکه فقط لیست نوشتن کافی نیست؛ زمان مشخص برای هر کار لازم است. سوم اینکه استراحت بخشی از کار است و آدم خسته کارآمد نیست. چهارم اینکه بیشتر مشکل‌های زمان از نبود هدف روشن می‌آید.
این پیام‌ها ساده‌اند اما اجرایشان تمرین می‌خواهد. کتاب خوب مثال می‌آورد، تمرین می‌دهد و روش‌های مختلف را کنار هم می‌گذارد تا هر کس بتواند روش خودش را پیدا کند. باید توجه داشت که هر روش برای همه جواب نمی‌دهد و ممکن است لازم باشد چند روش را امتحان کنید.
البته کتاب مدیریت زمان جای مشاوره‌ی شغلی یا درمانی نیست. اگر با فشار کاری یا استرس جدی روبه‌رو هستید، با متخصص صحبت کنید. کتاب‌ها فقط ابزارند و به انتخاب و تلاش خود شما بستگی دارد.
پیش از سفارش، چند پرسش ساده از خودتان بپرسید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات کامل هر کتاب در صفحه‌ی خودش آمده است. اگر کتابی ناموجود بود، چند روز بعد دوباره سر بزنید.
تقویم انواع مختلف دارد و هر کدام کاربرد خودش را. تقویم جیبی چون کوچک است همراه شما می‌آید و برای نگاه سریع و یادداشت کوتاه مناسب است. تقویم رومیزی روی میز کار می‌ایستد و برای برنامه‌ی روزانه‌ی محل کار به کار می‌آید. تقویم دیواری بزرگ‌تر است و تصویر و جای بیشتر برای یادداشت دارد.
اگر می‌خواهید درباره‌ی این انواع بیشتر بدانید، می‌توانید به دسته‌ی تقویم رومیزی و تقویم دیواری سر بزنید. همه‌ی اینها زیر مجموعه‌ی تقویم و سررسید قرار دارند. بعضی خانواده‌ها از هر سه استفاده می‌کنند: دیواری در آشپزخانه برای برنامه‌ی خانواده، رومیزی برای کار و جیبی برای بیرون از خانه.
یکی از ساده‌ترین روش‌های عادت‌سازی این است که هر روز که کاری را انجام دادید، علامتی روی تقویم بگذارید. بعد از چند روز، زنجیره‌ای از علامت‌ها می‌سازید و دلتان نمی‌آید آن را بشکنید. این ترفند به نیروی اراده‌ی زیادی نیاز ندارد؛ فقط یک تقویم و یک خودکار.
تقویم جیبی برای این کار بسیار مناسب است چون همیشه همراه شماست. می‌توانید عادتی مثل مطالعه‌ی روزانه، پیاده‌روی یا نوشتن را انتخاب کنید و هر شب علامت بزنید. اگر یک روز جا افتاد، نگران نشوید و از فردا دوباره شروع کنید. هدف کامل بودن نیست، ادامه دادن است.
کتاب‌های عادت‌سازی و مدیریت زمان این روش را با شیوه‌های دیگر ترکیب می‌کنند. هنگام خواندن، هر روش را یک هفته امتحان کنید و ببینید با شما جور است یا نه. بعضی‌ها با علامت‌گذاری انگیزه می‌گیرند و بعضی با یادآوری‌های دیگر؛ راه درست همان است که شما را نگه می‌دارد.
در خانواده‌ای که هر کس برنامه‌ی خودش را دارد، هماهنگی آسان نیست. دانش‌آموز مدرسه دارد، والدین کار، و مهمانی و مراسم هم در میان است. یک تقویم مشترک در خانه که همه‌ی قرارها و مناسبت‌ها روی آن باشد، بسیاری از سردرگمی‌ها را کم می‌کند. تقویم جیبی هر نفر هم می‌تواند نسخه‌ی شخصی او باشد و تقویم دیواری، نسخه‌ی مشترک خانواده.
کتاب‌هایی که درباره‌ی نظم خانه، تربیت و برنامه‌ریزی خانوادگی نوشته شده‌اند، این ایده‌ها را با جزئیات بیشتر می‌آورند. برای این موضوع می‌توانید کتاب‌های مرتبط را ببینید و ایده‌هایی بگیرید که با شرایط خانواده‌ی شما جور باشد. البته هر خانواده روش خودش را دارد و هیچ کتابی نسخه‌ی قطعی نمی‌دهد.
هر تقویمی پر از مناسبت است: ملی، آیینی، جهانی و خانوادگی. یادآوری آنها بخشی از فرهنگ ماست و کتاب‌های مناسبت‌ها به این کار کمک می‌کنند. این کتاب‌ها معمولا بر اساس ماه یا روز چیده می‌شوند و درباره‌ی هر روز چند خط توضیح می‌دهند. برخی نیز بر یک نوع مناسبت تمرکز دارند، مثل جشن‌های ایرانی یا روزهای جهانی.
اگر می‌خواهید مناسبت‌های خانوادگی را هم به خاطر بسپارید، تقویم جیبی جای خوبی است. تولد نزدیکان، سالگردها و قرارهای ثابت را از ابتدای سال در آن بنویسید. این کار ساده باعث می‌شود کمتر چیزی را فراموش کنید و با دیگران گرم‌تر رفتار کنید.
یک نکته‌ی عملی: پیش از هر چیز، تعطیلات رسمی و مناسبت‌های اصلی را از منبع رسمی و معتبر مطابقت بدهید. چون بعضی مناسبت‌ها بر پایه‌ی تقویم قمری‌اند، تاریخ‌شان ممکن است هر سال کمی فرق کند و ممکن است در تقویم‌های مختلف اختلاف‌های جزئی دیده شود.
بعضی‌ها تقویم‌های قدیمی را نگه می‌دارند. هر تقویم قطعه‌ای از یک سال است: تصویرها، رنگ‌ها، مناسبت‌ها و حتی سلیقه‌ی طراحی آن دوره. تورق تقویم‌های قدیمی مثل مرور آلبوم خانوادگی است و می‌تواند چیزهای زیادی از فرهنگ و طراحی بگوید.
اگر به این کار علاقه دارید، کتاب‌هایی درباره‌ی تاریخ چاپ و طراحی گرافیک هم کنار تقویم می‌آیند. آنها به شما کمک می‌کنند بفهمید چرا تقویم‌های یک دوره آن‌طور طراحی می‌شدند. نگهداری کاغذ هم نکته‌های خودش را دارد: دور از رطوبت و نور شدید و در جای خشک.
سهیل هر سال پیش از نوروز یک تقویم جیبی می‌گرفت و روی روزهای مهم علامت می‌زد. یک سال متوجه شد نمی‌داند چرا نوروز همیشه در همین روز است. کتابی درباره‌ی گاه‌شماری خواند و فهمید آغاز بهار به گردش زمین به دور خورشید بستگی دارد. از آن سال نگاهش به تقویم عوض شد؛ دیگر فقط چند عدد نبود، داستان آسمان بود.
این داستان فرضی است، اما نشان می‌دهد چطور یک کتاب می‌تواند به چیز ساده‌ای مثل تقویم جیبی معنا بدهد.
برای اینکه تصویر روشن‌تری داشته باشید، یک هفته‌ی ساده را تصور کنید. شنبه صبح، پیش از شروع کار، نگاهی به هفته‌ی پیش رو می‌اندازید و قرارها را می‌بینید. یکی دو کار مهم را با علامت مشخص می‌کنید. هر شب پیش از خواب، اگر عادتی مثل مطالعه را انجام دادید، علامت می‌زنید. پنجشنبه عصر، هفته را مرور می‌کنید و برای هفته‌ی بعد یادداشتی کوتاه می‌گذارید.
این شیوه‌ی ساده بیش از پنج دقیقه در روز وقت نمی‌گیرد، اما نظم قابل‌توجهی می‌آورد. اگر بخواهید عمیق‌تر شوید، کتاب مدیریت زمان یا کتاب برنامه‌ریزی می‌تواند ایده‌های بیشتری بدهد. مهم این است که روش شما ساده و قابل‌ادامه باشد. روشی که سنگین باشد، بعد از چند روز کنار گذاشته می‌شود.
کتاب را در این مسیر مثل دوستی بدانید که پیشنهاد می‌دهد، نه دستور. پیشنهادها را امتحان کنید و آنچه به کارتان می‌آید نگه دارید. با گذشت چند ماه، روش شخصی خودتان شکل می‌گیرد و تقویم جیبی همراهی مطمئن برای آن است.
این دسته در نگاه ما درباره‌ی دنیای تقویم و زمان است و بر کتاب‌ها و منابع مرتبط تمرکز دارد. مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
کتابی عمومی درباره‌ی گاه‌شماری و تقویم ایرانی که تاریخچه، ماه‌ها و مناسبت‌ها را با زبان ساده شرح بدهد. فهرست و مقدمه را ببینید تا با سطح شما جور باشد.
هر کتاب برای همه مناسب نیست. روش‌های مختلف را امتحان کنید و ببینید کدام با زندگی شما می‌خواند. اگر فشار جدی دارید، با متخصص مشورت کنید.
چون سال قمری کوتاه‌تر از سال خورشیدی است، این مناسبت‌ها هر سال چند روز زودتر در تقویم خورشیدی قرار می‌گیرند. کتاب‌های گاه‌شماری این موضوع را با جزئیات توضیح می‌دهند.
نه. تقویم جیبی کوچک‌تر و برای نگاه سریع است، سررسید بزرگ‌تر و برای برنامه‌ی دقیق. خیلی‌ها هر دو را کنار هم دارند.
بستگی به هدف دارد. برای لذت دیدن و مناسبت‌ها، کتاب مصور. برای فهم علمی گاه‌شماری، کتاب متنی با نمودار. مشخصات کتاب را در صفحه‌ی خودش ببینید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. چند روز بعد دوباره سر بزنید یا کتابی دیگر از همین حوزه را بررسی کنید.
تقویم جیبی کوچک است، اما پشتش دنیایی از تاریخ، نجوم، فرهنگ و برنامه‌ریزی است. کتاب‌ها این دنیا را باز می‌کنند: از ساختار سال و ماه تا مناسبت‌ها و روش‌های بهتر گذراندن روزها. هدف‌تان را روشن کنید و کتابی مناسب سطح‌تان انتخاب کنید.
حالا می‌توانید کتاب‌های این دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی مناسب خودتان را آنلاین سفارش بدهید. کتابی درباره‌ی تقویم و زمان، نگاه شما را به روزها تازه می‌کند.