مدیریت دانش

سخن مولفان کتاب مدیریت دانش ما در حال زیستن در عصر دانایی‌محوری و دوران گذار به اقتصادهای مبتنی بر دانش (Knowledge-based Economy) هستیم. اقتصادهایی که بر پایه تولید، انتشار و به‌کارگیری دانش و اطلاعات بنا شده‌اند. امروزه تغییرات اقتصادی از جمله جهانی شدن بازارها، تغییرات فناورانه از جمله پیشرفت در فناوری اطلاعات و ارتباطات، تغییرات سیاسی از جمله مشارکت جامعه در تصمیم‌گیری‌های کلان یا تغییرات اجتماعی نظیر پیری جوامع، ظهور نسل هزاره (نسل Z) و … ، سازمان‌ها را مجبور به دریافت اطلاعات جدید راجع‌به مشتریان، بازارها، رقبا، فناوری‌ها و قوانین و مقررات می‌کند. تغییرات اقتصادی، از جمله جهانی شدن بازارها؛ تغییرات فناورانه، از جمله پیشرفت در فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ تغییرات سیاسی، از جمله مشارکت جامعه در تصمیم گیری‌های کلان؛ یا تغییرات اجتماعی، نظیر پیری جوامع، ظهور نسل هزاره (نسل Z) و … سازمان‌ها را مجبور به دریافت اطلاعات جدید درباره مشتریان، بازارها، رقبا، فناوری‌ها و قوانین و مقررات می‌کند. در این شرایط، سازمان‌ها نیازمند شناخت دقیق نیازهای مشتریان و انتظارات ذی‌نفعان و ارتقاء ظرفیت و توانایی خودشان جهت تأمین نیازها به‌صورت سریع و مؤثر هستند. به‌عبارتی، سازمان‌ها شدیداً به‌دنبال ظرفیت‌سازی برای کسب اطلاعات و دانش و بهره‌برداری از آن می‌باشند. دانش به‌عنوان کلیدی‌ترین منبع برای سازمان‌ها به این صورت تعریف می‌شود: «دانش مجموعه‌ای از مبانی علمی و نظری و زمینه‌های کاربست این مبانی (تصمیم‌گیری‌‌ها، حل مسئله و اقدام) است که در نوع آشکار خود در منابع علمی، نقشه‌‌ها، فرمول‌‌ها، قوانین، استانداردها و اسناد سازمانی و در نوع پنهان خود در ذهن‌‌ها، مهارت‌‌ها، تجارب و عملکرد افراد مستتر است و محصول گذر اطلاعات سازمان‌دهی شده و هدفمند از فرآیند اندیشه و ادراک انسانی است». مدیریت دانش نیز یک رویکرد نظام‌مند برای تسخیر، سازمان‌دهی، توزیع و ارائه دانش در یک سازمان به‌منظور تسریع در انجام کارها، به‌کارگیری مجدد بهترین تجارب و کاهش دوباره‌کاری‌ها تعریف می‌شود. با توجه به اهمیت دانش و مدیریت مؤثر آن در سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی به‌منظور کسب و حفظ مزیت‌های رقابتی و افزایش رضایت طیف متنوعی از ذی‌نفعان، سازمان بهره‌وری آسیا (APO) اقدام به تدوین کتاب راهنمایی با عنوان «مدیریت دانش: روش‌ها و ابزارها» نموده است. وجه تمایز این کتاب با بیشتر کتاب‌های موجود در زمینه مدیریت دانش این است که این کتاب یک راهنمای عملی و کاربردی برای آشنایی و کاربست روش‌ها و ابزارهای مدیریت دانش در سازمان‌ها است. این کتاب مشتمل بر معرفی بیست و شش روش و ابزار کاربردی در زمینه مدیریت دانش، نظیر توفان فکری، ثبت آموخته‌ها و ایده‌‌ها، مرور آموخته‌‌ها، بازبینی پس از اقدام، داستان‌سرایی، فضای کاری تعاملی، کافه دانش، پایگاه‌های دانش، شبکه‌های اجتماعی، نگاشت دانش، پورتال دانش و دیگر روش‌ها و ابزارها است. همچنین، این کتاب به ارائه مدل بلوغ مدیریت دانش پرداخته است که ابعاد مختلف شامل رهبری، فرآیندها، کارکنان، فناوری، فرآیندهای مدیریت دانش و نتایج را می‌سنجد. مترجمان این اثر امیدوارند ترجمه این کتاب گامی مؤثر در زمینه اجرا و پیاده‌سازی مؤثر مدیریت دانش در بنگاه‌های اقتصادی و سازمان‌های عمومی و تحقق اقتصاد مبتنی بر دانش در کشورمان به‌حساب آید. این مهم مستلزم تحقق فرآیندی است که سازمان‌ها به‌واسطه آن توانایی تبدیل داده به اطلاعات و اطلاعات به دانش را پیدا کنند و قادر باشند دانش خلق یا کسب شده را به‌گونه‌ای مؤثر در تصمیم‌ها و اقدامات خود به‌کار گیرند. در پایان از همه صاحب‌نظران، پژوهشگران، اساتید، دانشجویان، علاقه‌مندان و دغدغه‌مندان عرصه مدیریت دانش درخواست می‌کنیم که نظرات و دیدگاه‌های سازنده در زمینه این اثر و تجارب ارزشمندشان در زمینه به‌کارگیری آن در سازمان‌ها را با ما به اشتراک گذارند. فهرست مطالب کتاب مدیریت دانش پیشگفتار سازمان بهره‌وری آسیا 5 قدردانی 7 پیشگفتار مترجمان 9 مقدمه 13 پیوند ابزارهای مدیریت دانش به فرآیند مدیریت دانش پنج مرحله‌ای سازمان بهره‌وری آسیا 17 بخش اول – بیست روش و ابزار ضروری مدیریت دانش 23 1. توفان فکری 27 2. ثبت آموخته‌ها و ایده‌ها 31 3. کمک همکار 36 4. مرور آموخته‌ها 40 5. بازبینی پس از اقدام 44 6. داستان‌سرایی 48 7. فضاهای کاری فیزیکی تعاملی 54 8. ابزار ارزیابی دانش سازمان بهره‌وری آسیا 58 9. کافه دانش 66 10. انجمن خبرگی 69 11. محاسبات ابری 78 12. کتابخانه‌های اسناد منتهی به سیستم مدیریت اسناد 81 13. پایگاه‌های دانش 85 14. وبلاگ‌ها 95 15. خدمات شبکه‌‌ اجتماعی 99 16. ارتباط ویدیویی و وبینار 103 17. ابزارهای جستجوی پیشرفته 107 18. ایجاد خوشه‌های دانش 109 19.خبره‌