اقتصاد ماموریت محور

همینجا اقتصاددان دو رگه ایتالیایی-آمریکایی ما، که تا پیش از این سال ها وقت خود را صرف  پژوهش در زمینه «اقتصاد نوآوری» و «صنایع با فناوری بالا (های تک)» کرده بود، تصمیم می گیرد به  سراغ تاریخچه برخی از نوآورترین شرکت های جهان برود و عمیقا روند تحولات آن ها را بررسی کند. در  این تحقیق او در می یابد که مثلا در آمریکا با کمک مالی یک نهاد دولتی به نام «بنیاد ملی علوم» است که الگوریتم های موتور جستجوی شرکت «گوگل» توسعه پیدا می کنند و یا اینکه متوجه می شود شرکت «تسلا » نخستین گام های پیشرفت خود را با وام 465 میلیون دلاری وزارت انرژی آمریکا برداشته و هر سه  شرکت «تسلا » ، «سولار سیتی» و «اسپیس ایکس» ، که توسط «ایلان ماسک» تاسیس شده اند، تا به آن  زمان انواع مختلفی از حمایت ها و یارانه ها به ارزش 4.9 میلیارد دلار را از دولت دریافت کرده اند. سایر  استارت آپ های معروف آمریکایی نیز همگی از کمک های تامین مالی «صندوق سرمایه گذاری های مخاطره آمیز»  دولت  و  برنامه  «کمک های  تحقیقاتی  برای  نوآوری  در  کسب  و  کارهای  کوچک»  این صندوق بهره مند شده بودند. «مازوکاتو» خود می گوید «هر چه بیشتر تحقیق می کردم، بیشتر می دیدم که سرمایه گذاری های دولتی این جا و آن جا هم هست» او سال 2011 یادداشت های اولیه خود از تاریخچه تحولات شرکت های مختلف موفق در عرصه نوآوری را جمع کرد و با تدوین آن جزوه ای 152 صفحه ای نوشت و آن را در اختیار اندیشکده معروف  سیاست گذاری دنوشته بود «دولت تنها بازارها را اصلاح نمی کند، بلکه مجدانه بازارها را ایجاد هم می کند». یافته های «مازوکاتو» چنان تازه و بدیع به نظر می آمدند که بلافاصله هزاران نسخه از این جزوه بین سیاست گذاران  مختلف  انگلیسی  توزیع  شد  و  در  روزنامه های  مختلف  این  کشور  در  آن  زمان  سر و صدای زیاد به پا کرد. خود می گوید «با بازخوردی که گرفتم متوجه شدم دست روی جای درستی  گذاشته ام» و «هر چه بیشتر فکر می کردم، بیشتر می خواستم که به دل افسانه های غلط رایج نوآوری بزنم» . برای همین هم تصمیم  گرفتم در  گام بعدی نماد مهندسی «سیلیکون ولی»، یعنی « آیفون»، راولت بریتانیا به نام «اندیشکده دموس»  گذاشت. اینجای  کار دیگر ایده نخستین نویسنده ما شکل گرفته بود: «دولت کارآفرین». او بزرگ روی جلد این جزوه با عنوان «دولت کارآفرین»  شاهد مثال بیاورم. در زمان نوشتن این کتاب بحران کووید- 19 تک تک شهروندان در سراسر جهان را با چالش های سنگین و  دامنه داری  مواجه  کرده  است.  غلبه  بر  چنین  بحرانی  نیازمند  سرمایه گذاری های  کلان  بر  کالاها  وخدمات فیزیکی و اجتماعی است که از مسابقه برای ابداع واکسن گرفته، تا شیوه های درمانی موثر «تجهیزات حفاظت فردی»، روش های مقتضی آموزش آنلاین کودکان دورمانده از مدرسه و تحصیل و  اندیشه های جدید در خصوص تورهای ایمنی اجتماعی را شامل می شود. همه گیری همچنین ضرورت بی سابقه ای را در همکاری میان ملت ها، شهروندان، دولت ها و بخش خصوصی ایجاد کرده که مشابه آن تا کنون دیده نشده و این خود بدل به آزمونی برای سنجش ظرفیت دولت و مقایسه حکمرانی موثر چه در مناطق مختلف یک کشور و چه بین یک کشور با کشوری دیگر شده است.  دولت ها در سراسر جهان به شیوه های مختلف و درجات متفاوتی از موفقیت، با این چالش سازگاری پیدا می کنند. «سازگاری با چالش» معیار موفقیت دولت ها است و «حکمرانی کلید سازگاری موفقیت آمیز است». کشورها چه در کمیت و چه در کیفیت واکنش های متفاوتی در قبال این بحران از خود نشان داده اند. گروهی با نگاه «غلبه بر بحران به هر قیمتی» خود را زیر بار تعهدات سنگینی برده اند، اما یک درس  مهم بحران مالی 2008 آن بود که چنانچه ساختارهایی که روی آنها هزینه می شود ضعیف باشند، صرف تزریق مقادیر هنگفت پول به اقتصاد نتیجه بخش نخواهد بود. نباید اجازه داد این اتفاق دوباره بیفتد.اینکه بتوانیم کادر درمان را در خط مقدم مقابله با همه گیری به تجهیزات حفاظت فردی به تعداد مورد نیاز تجهیز کنیم، به بیماران بستری در بخش های مراقبت ویژه بیمارستان ها دستگاه های تنفس مصنوعی کافی برسانیم، برای ایجاد ایمنی پایدار واکسن بسازیم، حقوق ابتدایی افرادی که شغل خود  را از دست داده اند را با تضمین حداقل درآمد، غذا، سرپناه و آموزش پاس بداریم، همگی بیش از  بودجه صرف شده در قبال مشکلات، به «سازماندهی اقتصادی» ما بستگی دارد. موفقیت در مقابله با چالش ها بیش از مقدار پولی  که صرف مشکلات می شود، به «توان سازماندهی اقتصادی» یعنی ساختارهای محکم، ظرفیت و انواع مشارکت بخش عمومی و خصوصی بستگی دارد. در اینجا البته برخورداری از نوعی «بینش» 2خاص برای تصویر دنیای متفاوت آینده امری مهم است. باید نسبت به آن  نوع رشدی که می خواهیم، ابزارهای مورد نیاز آن و جهت دهی اقتصادی ناگزیر