چگونه سیستمی بیندیشیم و سیستمی عمل کنیم

تمام زندگی ما جزئی از یک سیستم می‌باشد که از بخش‌ها و اجزای بسیاری تشکیل شده است که با یکدیگر در حال تعامل هستند. در وهله اول، شما بخش‌ها و اجزاء ملموس مانند جسم خود، خانه، خودرو، لباس، تلفن همراه، کتاب و غیره را دارید. سپس می‌توانید موضوعات ناملموس و انتزاعی‌تری از جمله باورها، اعتقادات،‌ ایده‌ها، ارزش‌ها و هر آنچه که حس اصلی شما را از خود تعریف می‌کند، به این پازل اضافه نمایید. نهایتاً موضوعات کاملاً انتزاعی که کنترل کاملی روی آن‌ها ندارید مانند روابط، سلامتی و امور مالی. تمام این موضوعات با یکدیگر در تعامل هستند تا سیستم زندگی شما را شکل دهند. با بهره‌گیری از نمودارها در تفکر سیستمی، درک بهتری از چگونگی اثرات موضوعات مختلف بر یکدیگر که کل یک سیستم واحد را می‌سازند، خواهیم داشت. لذا شروع به تجزیه و تحلیل سیستم‌های خود خواهیم کرد تا بتوانیم آن‌ها را بهبود داده و ارتقاء ببخشیم. پیتر میشل سنگه در کتاب «پنجمین رشته انضباط» تفکر سیستمی را این‌گونه تعریف می‌کند: تفکر سیستمی راهی برای فکر، زبانی برای توصیف، درک نیرو و روابط متقابلی است که رفتار سیستم‌ها را شکل می‌دهد. این موضوع به ما کمک می‌کند تا درک کنیم چگونه می‌توان سیستم‌ها را به‌طور مؤثری تغییر داد و با روندهای معمول جهان طبیعی و مولفه‌های اقتصادی، به صورت هماهنگ‌تری اقدام کرد. تفکر سیستمی موضوعی نیست که یک شبه رخ دهد و به راحتی به وجود آید. این یک مسیر و دریچه نوینی است برای نگاه به جهان هستی که توسعه آن امری زمان‌بر است. نظریه سیستم‌‌ها که مولود تفکر سیستمی و رویکرد سیستمی به مسائل و موضوعات گوناگون است، در جریان توسعه و تحول اندیشه‌‌ها به تدریج شکل گرفته و روش‌‌شناسی علوم مختلف را دستخوش دگرگونی کرده است. به زعم این رویکرد، رشته‌‌های گوناگون علمی از روش‌‌ها، واژه‌‌ها و اصطلاحات یکدیگر بهره گرفتند. یکی از تبعات مهم این نوع تفکر و نگرش، اتخاذ رویکردی کلی نسبت به تمام علوم است. رویکرد مورد نظر، برای نگریستن به موضوعات مختلف از منظری واحد، راه و روش خاصی را فراهم آورده است. مطالعه‌ انواع و اقسام مختلف سیستم‌‌ها در رشته‌‌های گوناگون علمی، تغییرات مهمی در تفسیر واقعیت مورد بررسی آن‌ها ایجاد کرده و شکل‌‌گیری روش‌‌شناسی جدیدی را در آن‌ها نوید بخشیده است. همین موضوع سبب به کارگیری و رواج طیف وسیعی از مفاهیم و اصطلاحات متداول در رشته‌‌های دیگر و جهت‌دار شدن مطالعات به سمت‌ ایده‌‌های جدید و مطالعات میان‌‌ رشته‌‌ای شده است. یکی از تحولات عظیم این رویکرد، اندیشیدن به هر سیستم با نظر به کل آن و با پیچیدگی خاص آن است، زیرا دیگر، رویکرد تحلیلی به تنهایی نمی‌توانست و نمی‌تواند در مورد سیستم‌‌هایی با روابط متقابل پیچیده به کار گرفته شود. شبیه‌‌سازی و پیدایش دانش‌‌های جدید، مولود همین رویکرد است. فهرست کتاب چگونه سیستمی بیندیشیم و سیستمی عمل کنیم مقدمه فصل اول: موج‌های متفاوت نظریه سیستم‌های اجتماعی فصل دوم: تفکر سیستمی چیست؟ فصل سوم: عناصر تفکر سیستمی فصل چهارم: انواع تفکر فصل پنجم: نحوه تغییر از الگوهای تفکر خطی به تفکر سیستمی فصل ششم: تفکر سیستمی و مفاهیم و ابزارهای طراحی سیستمی فصل هفتم: درک رفتار سیستم فصل هشتم: خطاهای سیستم فصل نهم: سیستم‌های در حال افول فصل دهم: تشدید فصل یازدهم: چرا ثروتمندان ثروتمندتر می‌شوند فصل دوازدهم: تفکر سیستمی در روابط فصل سیزدهم: نکات کلیدی تفکر سیستمی فصل چهاردهم: تغییر الگوهای ذهنی منابع