قلم سفید، قدم سیاه

حکمرانی شایسته بر شیوه‌های جلب مشارکت افراد و نیروهای اجتماعی از طریق یک بوروکراسی کارآمد با هدف ایجاد وفاق عمومی حول برنامه‌های تغییر، رشد اقتصادی و اجتماعی تاکید دارد. این تعریف از حکمرانی مختص همه سازمان‌های دارای ماموریت‌های اقتصادی و اجتماعی مثل وزارت صنعت، معدن و تجارت است. بنابراین اصول حکمرانی شایسته در وزارت صمت باید بر دو اصل اساسی استوار باشد. ابتدا: توان پیگیری برنامه رشد، توسعه اقتصادی و صنعتی و سپس: توان جلب مشارکت ذی‌نفعان و گروه‌های اجتماعی در پیشبرد اهداف و ماموریت‌های سازمانی. شاخص‌های دیگر حکمرانی مثل قانون‌گرایی، تکریم حقوق شهروندی، شفافیت و ثبات، به نوعی پشتیبان این دو اصل به حساب می‌آیند. نتایج بررسی‌های چندین دهه‌ای سه پژوهشگر ارشد در دانشگاه هاروارد و بانک جهانی در کشورهای در حال توسعه که در کتاب «قابلیت‌سازی حکومت: شواهد، تحلیل، اقدام» مستند شده است، نشان می‌دهد بیشتر حکومت‌ها به نتایج و بروندادهای ضعیف می‌رسند، نه به این دلیل که فاقد «برنامه‌ها و سیاست‌های شایسته» هستند بلکه چون «قابلیت اجرایی و عملیاتی ساختن» این برنامه‌ها و سیاست‌ها را ندارند. این از مصادیق قلم سفید (برنامه و سیاست‌های خوب) اما قدم سیاه (اجرا و عملیات نامتناسب) است. درباره کتاب قلم سفید، قدم سیاه در فصول مختلف کتاب قلم سفید، قدم سیاه  ضمن تلاش برای برانگیختن حساسیت‌ها درخصوص توسعۀ کشور تلاش نموده است الگو را برای برون‌رفت از راه گم‌گشتۀ توسعل ایران با تمرکز بر توسعۀ صنعتی بیابد. کتاب  قلم سفید، قدم سیاه  شامل ۶ فصل است. در فصل اول؛ حکمرانی اقتصاد ایران در گذار، توسعۀ شاخص‌های نظام اقتصادی ایران نظیر نرخ تورم، بیکاری، سرمایه‌گذاری، خروج سرمایه از کشور، سرمایه‌گذاری خارجی و شدت انرژی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته شده است. در فصل دوم با عنوان بازنمایی وضعیت ایران ۱۳ شاخص جهانی توسعه مورد بررسی قرار گرفته تا وضعیت ایران در نردبان توسعه مشخص شده و با کشور ترکیه و کره جنوبی مقایسه گردید. در فصل سوم، مصائب و چالش‌های هفت‌گانۀ حکمرانی در وزارت صنعت، معدن و تجارت مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است. در فصل چهارم برنامۀ توسعه از متن تا اجرا، به بررسی ۶ برنامۀ قبل از انقلاب و ۶ برنامۀ توسعه پس از انقلاب پرداخته شده است و به این سؤال پاسخ داده شده است چرا برنامه‌ها به توسعه منجر نشده است. در فصل پنجم ادبیات حکمرانی شایسته، شاخص‌ها، الگوها تشریح و به تطبیق شاخص‌های حکمرانی شایسته در بخش صنعت پرداخته شده است. در فصل پایانی با عنوان معمای حکمرانی شایستۀ صنعت، اصول حکمرانی مرتبط به صنعت بیان و به ارائه نقشۀ راه حکمرانی با سه انتخاب (ارتقا، ارتباط یا ادامه وضع موجود) پرداخته شده است و در ادامه ۱۳ انتخاب وزارت صمت در مسیر توسعۀ صنعتی با رویکرد حکمرانی شایسته پیشنهاد شده است.