چینی زبانی است که از دور ترسناک به نظر میرسد: نویسههایی که شبیه نقاشیاند، آهنگی که با تغییر لحن معنا را عوض میکند و فاصلهای که با فارسی دارد. اما اگر نزدیک بروید، میبینید یادگیری چینی مثل هر زبان دیگری قدم به قدم پیش میرود. در این صفحه، برای کسی که میخواهد کتاب آموزش زبان چینی بخرد، نقشهی راه گذاشتهایم: چه نوع کتابهایی هست، هر کدام به چه کاری میآید و چطور از صفر شروع کنیم.
چه برای سفر و کار و تجارت میخواهید چینی یاد بگیرید، چه از سر کنجکاوی و علاقه به فرهنگ شرق، این نوشته کمک میکند بیسردرگمی انتخاب کنید و مسیر یادگیریتان را بشناسید.
دلیلهای آدمها متفاوت است. بعضیها با شرکتهایی سروکار دارند که با چین کار میکنند و میخواهند بدون واسطه حرف بزنند. بعضیها دانشجو هستند و قصد تحصیل یا پژوهش دارند. بعضیها به فرهنگ، سینما، غذا یا فلسفهی شرق علاقهمندند. بعضی هم فقط میخواهند مغزشان را با چیزی کاملا متفاوت درگیر کنند.
هر دلیل، کتاب مناسب خودش را میطلبد. کسی که برای سفر آماده میشود، به جملههای کاربردی نیاز دارد. کسی که هدفش تحصیل است، باید خط را جدی بگیرد. کسی که فقط لذت میبرد، با کتابهای ساده و مصور بهتر پیش میرود.
پیش از خرید یک لحظه از خودتان بپرسید: چرا چینی؟ جواب این سؤال نیمی از انتخاب کتاب را انجام میدهد.
برای اینکه بدانید با چه چیزی روبهرو میشوید، سه ویژگی مهم چینی را کوتاه مرور میکنیم. جزئیات را کتابها میگویند، اما آشنایی اولیه انتظارتان را واقعبینانه میکند.
چینی استاندارد زبانی آهنگین است. یک هجای مشخص با لحنهای مختلف، معنیهای مختلف دارد. برای همین در یادگیری چینی، شنیدن و تکرار درست آهنگ کلمهها اهمیت زیادی دارد. کتابهای خوب از همان ابتدا این موضوع را توضیح میدهند.
چینی با الفبا نوشته نمیشود. هر نویسه یک واحد معنایی است و از خطها و اجزای کوچکتری ساخته میشود. یاد گرفتن ترتیب کشیدن خطها بخشی از یادگیری است، و به همین دلیل کتابهایی مثل «نوشتن خط چینی» وجود دارند که تمرین دست را جدی میگیرند.
یکی از خوشبختیهای چینی این است که فعلهایش مثل فارسی در شخص و زمان صرف نمیشوند. ترتیب کلمهها اهمیت بیشتری دارد. برای همین بسیاری از زبانآموزان میگویند دستور چینی از بخشهای سادهی آن است، هرچند شنیدن و نوشتن دشوارترند.
اگر هیچچیز دربارهی چینی نمیدانید، سراغ کتابی بروید که از صفر شروع میکند و آرام پیش میرود. در این دسته چند عنوان عمومی هست: «آموزش زبان چینی»، «آموزش زبان چینی (کتابهای دامیز)» و «چینی در ۳۰ روز». هر کدام رویکردی دارند و مشخصات دقیقشان در صفحهی خود کتاب آمده است.
کتابهای عمومی معمولا با معرفی صداها و لحنها آغاز میکنند، بعد چند جملهی سادهی معرفی و احوالپرسی میآورند و کمکم به موضوعهای روزمره میرسند. اگر در دست گرفتن کتابی احساس کردید از همان صفحهی اول همهچیز را یکجا ریخته، شاید برای شروع خیلی سنگین باشد.
نکتهی مهم دیگر روش رومینویسی است. بیشتر کتابهای مبتدی برای کمک به تلفظ، کنار نویسهها با حروف فارسی یا لاتین تلفظ را مینویسند. این کمک بزرگی است، اما در ادامه باید کمکم به خواندن خود نویسهها عادت کنید.
مجموعهی «دامیز» در بسیاری از زبانها و موضوعها شناخته شده و برای کسانی طراحی شده که از صفر شروع میکنند. نام عنوان «آموزش زبان چینی (کتابهای دامیز)» نشان میدهد که در همین خانواده قرار دارد.
این نوع کتابها معمولا لحن صمیمی دارند، مطلب را به بخشهای کوتاه تقسیم میکنند و از اصطلاحهای سنگین پرهیز میکنند. اگر از فضای خشک درسی گریزانید، چنین کتابی میتواند شروع دلپذیری باشد.
اما همهی کتابهای مبتدی جای کلاس یا مربی را نمیگیرند. اگر امکان دارید، تمرین با یک همزبان یا معلم واقعی، پیشرفتتان را سرعت میدهد، مخصوصا در تلفظ.
دو عنوان در این دسته اسم مدت زمان دارند: «چینی در ۳۰ روز» و «آموزش مکالمات چینی در ۹۰ روز (به شیوهی نوین)». چنین عنوانهایی معمولا یعنی کتاب را طوری ساختهاند که هر روز یک درس یا یک بخش داشته باشد.
این ساختار برای خیلیها انگیزه میدهد، چون هر روز هدف مشخصی دارند. اما باید واقعبین باشیم: هیچ زبانی در سی یا نود روز به سطح تسلط نمیرسد. معنی معقول چنین عنوانی این است که در این مدت، پایههای زبان را یاد میگیرید و میتوانید در موقعیتهای ساده ارتباط برقرار کنید. مشخصات محتوایی هر کتاب را از صفحهی خودش بخوانید.
مکالمه بدون تمرین صحبت کردن پیش نمیرود. اگر با کسی تمرین نمیکنید، حداقل جملهها را با صدای بلند تکرار کنید.
کتاب «نوشتن خط چینی» به بخشی از زبان میپردازد که برای فارسیزبانها از همه ناآشناتر است. نوشتن نویسهها هم مهارت دست است، هم حافظه، هم زیباییشناسی. در نوشتن چینی، ترتیب و جهت کشیدن خطها قاعده دارد و اگر از اول درست یاد بگیرید، نوشتن روانتر میشود.
چه کسی به این کتاب نیاز دارد؟ کسی که میخواهد خواندن و نوشتن چینی را جدی بگیرد، نه فقط مکالمه. مثلا دانشجو، پژوهشگر یا کسی که به خوشنویسی علاقه دارد. اگر فقط برای سفر میخواهید چند جمله بلد باشید، شاید اول به کتاب مکالمه نیاز دارید و نوشتن را بعدا اضافه کنید.
هر روز چند نویسه بنویسید و بیش از حد جلو نروید. نویسهی تازه را با یک کلمهی مشخص وصل کنید. و دفتر تمرین را نگه دارید تا پیشرفتتان را ببینید. حس خوبی است وقتی صفحههای اول را با صفحههای اخیر مقایسه میکنید.
عنوان «چینی در سفر» نشان میدهد که کتاب برای مسافر است. چنین کتابهایی معمولا جملههای آماده برای موقعیتهای سفر دارند: احوالپرسی، پرسیدن آدرس، سفارش غذا، خرید و کار با وسایل حملونقل.
مزیت کتاب سفر این است که سریع به کار میآید. شما لازم نیست همهی دستور زبان را بلد باشید؛ چند جملهی درست، گرههای ساده را باز میکند. اما محدودیتش هم این است که فقط در موقعیتهای مشخص جواب میدهد. اگر قصد یادگیری عمیق دارید، بعد از آن به کتاب آموزشی کاملتر سر بزنید.
نسخهی چاپی چنین کتابهایی اغلب حجم کم دارند و بهراحتی در کیف دستی جا میشوند، اما مشخصات دقیق هر عنوان را در صفحهی خودش ببینید.
در میان عنوانهای این دسته، کتابی با نام «ایران به زبان چینی (گلاسه)» هست. عنوانش نشان میدهد که موضوعش ایران است و به زبان چینی. چنین کتابی هم میتواند برای کسانی مفید باشد که در حال یادگیری چینیاند و میخواهند اصطلاحها و کلمههای مربوط به موضوعی آشنا مثل ایران را ببینند، و هم برای کسانی که میخواهند ایران را به دوست چینیزبانشان معرفی کنند.
مشخصات دقیق و شیوهی نگارش کتاب در صفحهی خودش آمده است. برای زبانآموز، خواندن متنی دربارهی موضوعی که از قبل میشناسد، سختتر و دشوارتر نیست؛ حتی مفهومهای آشنا کمک میکند کلمهها سادهتر در ذهن بنشینند.
زبانآموزان فارسیزبان معمولا در بخش لحن بیشتر از همه مکث میکنند. در فارسی، بالا و پایین رفتن صدا بیشتر حالت جمله را نشان میدهد: پرسش، تعجب یا خبر. اما در این زبان، بالا و پایین رفتن صدا بخشی از خود کلمه است. یک هجا با چهار لحن اصلی و یک حالت بیتکیه، کلمههای متفاوتی میسازد.
راه یادگیری این است که از همان روز اول گوش کنید و تکرار کنید. کتاب چاپی میتواند لحن را با علامتهایی نشان بدهد و توضیح بدهد، اما شنیدن صدای واقعی یک گویندهی بومی یا آموزگار، کار را کامل میکند. اگر معلمی دارید یا دوستی که زبان را میداند، از او بخواهید کلمهها را برایتان بگوید و شما تکرار کنید.
اشتباه در لحن برای شروع طبیعی است. مهم نیست کامل نباشید؛ مهم این است که هر روز کمی بهتر شوید.
هر زبانآموزی در مرحلهای با دیوار حفظ کردن برخورد میکند. کلمهها زیادند و زود از یاد میروند. اما چند روش ساده ماندگاری را بالا میبرد.
اول، کلمه را در جمله یاد بگیرید. «کتاب» بهتنهایی زود فراموش میشود، اما «این کتاب من است» در ذهن میماند. دوم، مرور فاصلهدار: کلمه را امروز، فردا، سه روز بعد و یک هفته بعد مرور کنید. سوم، از کارتهای کوچک استفاده کنید: یک طرف کلمه، طرف دیگر معنی. این کارتها را میشود در هر فرصتی مثل صف نانوایی یا راهرفتن مرور کرد.
چهارم، ارتباط بسازید. اگر برای یک نویسه، داستانی کوتاه در ذهنتان بسازید، راحتتر یادتان میماند. پنجم، از گروهبندی موضوعی استفاده کنید: خانواده، غذا، رنگها، عددها. اینطور ذهن کلمهها را کنار هم نگه میدارد.
کتابهای آموزشی معمولا خودشان کلمهها را بر اساس موضوع میچینند. اگر کتاب شما این کار را کرده، از همان ترتیب استفاده کنید و آن را رها نکنید.
برای کسی که میخواهد منظم پیش برود، یک برنامهی نمونه میآوریم. هفتهها و ساعتها پیشنهادیاند و میتوانید آنها را با زندگی خودتان تنظیم کنید.
هر هفته یک جلسه را برای مرور کنار بگذارید. زبان با تکرار یاد گرفته میشود، نه با عجله.
روزی بیست دقیقه هم اگر مرتب باشد، بهتر از هفتهای یک بار سه ساعت است. حافظه با فاصلههای کوتاه و مرتب بهتر کار میکند.
بعضی والدین دوست دارند فرزندشان زبانی متفاوت یاد بگیرد. نوجوانی که با علاقهی خودش شروع میکند، معمولا سریعتر پیش میرود تا نوجوانی که مجبور شده است. اگر نوجوان شما به فرهنگ شرق، بازی یا سینمای آسیا علاقه دارد، از همین علاقه شروع کنید.
برای کودکان و نوجوانان، کتابهای مصور و کتابهایی با تمرینهای بازیگونه بهتر جواب میدهند. اما بیشتر کتابهای این دسته برای بزرگسالان نوشته شدهاند. اگر میخواهید برای نوجوان بخرید، مشخصات کتاب را ببینید و ترجیحا با خودش انتخاب کنید.
پیشنهاد ما این است که خودتان هم کمی همراهی کنید. وقتی پدر یا مادر هم چند کلمه یاد میگیرد و با هم تمرین میکنند، انگیزه بالاتر میرود و زبان تبدیل میشود به یک بازی خانوادگی.
سه راه اصلی برای یادگیری زبان هست و هر کدام مزیتهایی دارد.
ارزانتر و انعطافپذیرتر است. زمان و مکان را خودتان انتخاب میکنید. اما نبود بازخورد، بهویژه در تلفظ، کمبود اصلی است.
بازخورد فوری میگیرید و برنامهی منظم دارید. در عوض هزینه و زمان ثابت لازم است. اگر امکانش هست، ترکیب کلاس و کتاب بهترین حالت است.
اگر کسی را میشناسید که زبان را بلد است، مکالمه با او ارزشمند است. تمرین واقعی گفتوگو، نکتههایی را نشان میدهد که هیچ کتابی نمیگوید.
بیشتر زبانآموزان موفق از ترکیب این سه استفاده میکنند. کتاب، پایهی کار است و دو مورد دیگر آن را زنده نگه میدارند.
وقتی برای اولین بار نویسههای این خط را میبینید، شاید فکر کنید حفظکردنشان غیرممکن است. اما نویسهها از اجزای تکرارشونده ساخته شدهاند. بسیاری از آنها بخشهایی دارند که به معنی اشاره میکند و بخشهایی که به تلفظ کمک میکند. وقتی چند جزء رایج را یاد بگیرید، نویسههای تازه دیگر کاملا غریبه به نظر نمیرسند.
راه دوستی با نویسهها این است که از سادهترها شروع کنید: نویسههایی که با چند خط ساخته میشوند و در کلمههای پرکاربرد هستند. هر روز چند تا بنویسید، بلند بگویید و در جمله بیاورید. بعد از چند هفته، متوجه میشوید که چشم شما الگوها را میشناسد.
کتابهای خط معمولا ترتیب کشیدن خطها را با شماره یا فلش نشان میدهند. این ترتیب را جدی بگیرید. دست شما با تکرار آن ترتیب عادت میکند و نوشتن سریعتر و زیباتر میشود.
در هر زبان، چند جملهی پایه هست که بدون آنها نمیشود ارتباط برقرار کرد. سلام و احوالپرسی، معرفی نام، تشکر و عذرخواهی، پرسیدن «این چیست؟»، و گفتن «متوجه نشدم، لطفا دوباره بگویید». اگر فقط همین چند جمله را خوب و با تلفظ درست یاد بگیرید، در بسیاری از موقعیتهای ساده به کارتان میآید.
مثلا سلام در این زبان به صورت «نی هائو» تلفظ میشود، به معنای «سلام» یا «حال شما خوب است؟» و معمولا اولین چیزی است که یاد میگیرند. کتابهای مبتدی از همینجا شروع میکنند و به تدریج جملههای بیشتری اضافه میکنند.
جملهی آخر را یاد بگیرید: «لطفا آهستهتر صحبت کنید». این جمله در مکالمه با همزبان، نجاتدهنده است. اگر گوینده سریع حرف میزند، شما میتوانید با ادب کمک بخواهید.
اگر یادگیری زبان تنها به یک ساعت مشخص در روز محدود شود، سخت ماندگار میشود. بهتر است زبان به بخشهای کوچکی از زندگی وارد شود.
نکتهی آخر: پیشرفتتان را ثبت کنید. یک دفتر ساده که هر روز در آن بنویسید «امروز این را یاد گرفتم»، در روزهای خستهکننده انگیزه میدهد.
کتاب آموزش زبان معمولا باید بارها ورق زده شود و همراه شما جابهجا شود. پیش از سفارش، به قطع و ضخامت کتاب توجه کنید. کتابی که کوچک و سبک است، راحتتر در کیف جا میشود و بیشتر همراه شما میآید. کتابهای گلاسه و رنگی زیباترند و برای مرور تصویری عالیاند، اما سنگینتر هستند.
اگر میخواهید بیشتر در خانه تمرین کنید، کتاب بزرگتر و رنگی مشکلی ندارد. اگر بیشتر در مسیر رفتوآمد میخوانید، کتاب جیبیتر انتخاب بهتری است. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش آمده است و میتوانید پیش از سفارش آن را ببینید.
در نهایت بهترین کتاب، کتابی است که هر روز باز شود. اگر دو کتاب را برابر میدانید، همان را بخرید که ظاهر و چیدمانش شما را بیشتر به خواندن دعوت میکند.
کتاب سفر یا مکالمهی روزانه بهترین شروع است. جملههای کاربردی، تلفظ ساده و ساختار روشن میخواهید.
یک کتاب عمومی آموزش چینی را انتخاب کنید و آن را از صفحهی اول تا آخر بخوانید. به تمرینها و مرورها اهمیت بدهید.
کتاب خط را کنار کتاب عمومی داشته باشید. روزی چند دقیقه نوشتن، در ماهها اثر بزرگی میگذارد.
کتابهای مجموعهی دامیز یا کتابهای دارای برنامهی روزانه را امتحان کنید.
کتابهایی مثل «ایران به زبان چینی» به شما چیزی متفاوت از کتاب درسی میدهد.
اگر این پنج نکته را در نظر داشته باشید، مسیر یادگیریتان صافتر میشود.
چینی در دستهی بزرگتر سایر زبانها جای گرفته است. اگر به زبانهای دیگر هم علاقه دارید، کتابهای بیشتری در آنجا پیدا میکنید.
اگر به شرق آسیا علاقهمندید، دستهی کرهای هم جالب است. کرهای و چینی زبانهای مستقلی هستند، اما در تاریخ فرهنگی با هم ارتباط داشتهاند و بسیاری از زبانآموزان هر دو را دنبال میکنند. برای نگاه به زبانهای نزدیکتر به فرهنگ ما، دستهی عربی و دستهی ترکی استانبولی را ببینید.
و اگر دنبال زبان اروپایی هستید، دستههای آلمانی و روسی کتابهایی برای شروع دارند. یادگیری چند زبان با هم سخت است، اما برنامهی درست، شما را جلو میبرد.
چینی برای ما ناآشناست و خط و لحن آن زمان میبرد. اما دشواری مطلق نیست. با کتاب مناسب و تمرین مرتب، بسیاری از فارسیزبانان چینی را یاد گرفتهاند.
یک کتاب عمومی مبتدی، مثل «آموزش زبان چینی» یا «چینی در ۳۰ روز». هدفتان را مشخص کنید و مشخصات کتاب را بخوانید.
اگر فقط مکالمه میخواهید، شاید اولویت نباشد. اگر به خواندن و نوشتن علاقه دارید یا قصد تحصیل دارید، بله؛ کتابی مثل «نوشتن خط چینی» به شما کمک میکند.
میشود پایهی زبان و چند موقعیت ساده را یاد گرفت، اما تسلط کامل زمان بیشتری میخواهد. عنوانهای زماندار برنامهی روزانه میدهند، نه تضمین.
برای مسافر بله، چون جملههای آماده دارد. اما برای یادگیری کامل، بعدا به کتاب آموزشی گستردهتر نیاز پیدا میکنید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
یادگیری چینی سفری طولانی است، اما هر سفری با یک قدم شروع میشود. کتاب مناسب، مثل نقشهی راه است: میگوید از کجا شروع کنید، چه چیزی را تمرین کنید و چطور جلو بروید.
در دستهی چینی کتابجم میتوانید کتابهای آموزش عمومی، خط، مکالمه و سفر را ببینید، مشخصات هر کتاب را بخوانید و نسخهی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. با یک کتاب شروع کنید، هر روز کمی پیش بروید و شگفتزده میشوید که چهقدر دور رفتهاید.