ریموند مورفی
ترجمه‌ی حمید رضا بلوچ
شباهنگ
حبیب الله شریفی
ترجمه‌ی نازنین جمشیدی
اشاره
گرامر انگلیسی همان چیزی است که خیلی از ما را در کلاس زبان ترسانده و بعد از سال‌ها هنوز هم گاهی جمله‌ساختن را برایمان سخت می‌کند. راستش این ترس بی‌دلیل هم نیست؛ اگر گرامر را از کتاب اشتباه شروع کنید، خسته می‌شوید و رها می‌کنید. اما با کتاب درست، گرامر می‌تواند شبیه یک نقشه‌ی راه باشد: همان چیزی که کمک می‌کند بدانید کدام واژه کجای جمله می‌نشیند. این صفحه به شما می‌گوید کتاب‌های گرامر چه انواعی دارند، هر کدام برای چه سطحی‌اند، چطور از آن‌ها درست استفاده کنید و در خرید به چه چیزهایی نگاه کنید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. نسخه‌ی چاپی را هم می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
دستور زبان مجموعه‌ی قاعده‌هایی است که می‌گوید واژه‌ها چطور کنار هم بنشینند تا جمله‌ای درست و قابل‌فهم بسازند. مثلا در فارسی می‌گوییم «من کتاب می‌خوانم» و «کتاب من می‌خوانم» اشتباه است. در انگلیسی هم ترتیب و شکل واژه‌ها اهمیت دارد و زمان فعل، جمع و مفرد و حرف اضافه هر کدام قاعده‌ی خودشان را دارند.
بعضی‌ها می‌گویند گرامر لازم نیست و کافی است زیاد بشنوید و صحبت کنید. این حرف نیمی درست است. شنیدن و گفتن مهم‌اند، ولی بدون شناخت قاعده‌ها، خطاهای تکراری در ذهن می‌مانند. گرامر کمک می‌کند آن خطاها را ببینید و اصلاح کنید.
مهم است که گرامر را ابزار بدانید، نه هدف. هدف، فهمیدن و گفتن و نوشتن است. گرامر فقط مسیر را هموار می‌کند. کتاب خوب دستور زبان به شما یاد می‌دهد قاعده را در موقعیت واقعی به کار ببرید، نه این‌که فقط حفظش کنید.
خریداران کتاب گرامر گروه‌های متفاوتی‌اند. دانش‌آموز و دانشجو برای امتحان و درس. زبان‌آموز بزرگسال که می‌خواهد بعد از سال‌ها دوباره شروع کند. کسی که برای مهاجرت یا آزمون‌های زبان آماده می‌شود. مترجم و نویسنده که می‌خواهد دقیق بنویسد. حتی معلم زبان که به دنبال منبع تمرین برای شاگردانش است.
هر کدام نیاز خودشان را دارند. دانش‌آموز به کتابی نیاز دارد که با کتاب درسی هماهنگ باشد. بزرگسال تازه‌کار به کتاب ساده و خودآموز. کسی که آزمون دارد، به کتابی با سؤال و تست. مترجم به مرجع کامل.
پیش از خرید از خودتان بپرسید: سطح من چیست؟ برای چه کاری به این قاعده‌ها نیاز دارم؟ چقدر وقت دارم؟ جواب این سه سؤال، نوع کتاب را تعیین می‌کند. اگر مهارت‌های دیگر را هم می‌خواهید تقویت کنید، دسته‌ی والد یعنی تقویت مهارت‌های انگلیسی مسیر کلی‌تر را نشان می‌دهد.
کتاب‌های گرامر را از نظر سطح می‌شود در سه گروه دید. اول، گرامر پایه یا مقدماتی که ساده‌ترین قاعده‌ها را دارد. عنوان‌هایی مثل «خودآموز آسان گرامر زبان انگلیسی»، «اصول گرامر» و «گرامر پایه آکسفورد (۳جلدی)» به این گروه نزدیک‌اند، البته اینها از روی عنوان می‌گوییم و سطح دقیق در مشخصات هر کتاب است.
دوم، گرامر متوسط یا کاربردی. کتاب‌هایی که قاعده‌ها را با مثال‌های روزمره می‌آورند و تمرین دارند. «گرامر جامع کاربردی خط سفید» و «آموزش نکته به نکته گرامر زبان انگلیسی» به این سمت اشاره دارند.
سوم، گرامر کامل و مرجع. «گرامر کامل زبان انگلیسی» و «کامل‌ترین خودآموز و دستور زبان انگلیسی از راهنمایی تا دانشگاه» با نامشان ادعای پوشش گسترده دارند. برای کسی که می‌خواهد همه‌ی مباحث را در یک کتاب ببیند، مناسب‌اند.
قاعده‌ی ساده: اگر تازه‌کارید، پایه؛ اگر می‌خواهید روان‌تر بنویسید و بگویید، کاربردی؛ اگر مرجع می‌خواهید، کامل. می‌شود یک کتاب اصلی و یک کتاب مرجع هم کنار هم داشت.
بعضی کتاب‌ها خودآموزند و بعضی برای استفاده در کلاس. خودآموز یعنی توضیح‌ها آن‌قدر روشن است که بدون معلم بتوانید بخوانید و تمرین کنید. عنوان‌هایی مثل «خودآموز آسان گرامر زبان انگلیسی» و «کامل‌ترین خودآموز و دستور زبان انگلیسی» از همین نوع‌اند.
اگر معلم دارید، هر دو نوع کتاب کار می‌کند. اگر ندارید، خودآموز انتخاب کنید و فراموش نکنید که بخش پاسخ تمرین‌ها اهمیت دارد. بدون پاسخ، نمی‌دانید درست حل کرده‌اید یا نه.
راه میانه هم هست: کتاب خودآموز را با یک هم‌کلاسی یا دوست بخوانید و تمرین‌ها را با هم مقایسه کنید. بحث درباره‌ی این‌که چرا یک جمله درست است، بهترین راه یادگیری قاعده است.
اگر بعد از چند هفته احساس کردید یک مبحث را نمی‌فهمید، از معلم یا فرد مسلط کمک بگیرید. کتاب خوب است، ولی جای تصحیح نوشته‌ی شما توسط یک آدم واقعی را نمی‌گیرد.
یادگیری گرامر بدون تمرین ممکن نیست. در این دسته کتابی هست با عنوان «۱۰۰۱ سؤال گرامر» که در مجموعه‌ی «کتاب‌های دامیز» آمده. از نامش پیداست که مجموعه‌ی بزرگی از سؤال است. چنین کتاب‌هایی برای تمرین و آزمودن خودتان خوب‌اند، به شرط این‌که قاعده‌ها را از قبل بلد باشید.
پیشنهاد ما این است که کتاب تمرین را با کتاب توضیح ترکیب کنید. اول قاعده را در کتاب آموزشی بخوانید، بعد ده سؤال درباره‌ی همان قاعده را در کتاب تمرین حل کنید. اگر هشت تا درست بود، برو مبحث بعد. اگر نه، دوباره مرور کن.
از حل کردن زیاد و بی‌فکر پرهیز کنید. اگر سؤالی را اشتباه جواب دادید، فقط پاسخ درست را نخوانید؛ بفهمید چرا اشتباه کردید. همین «چرا» یادگیری را ماندگار می‌کند. اشتباه‌های تکراری را یادداشت کنید و هفته‌ی بعد دوباره امتحانشان کنید.
اگر برای آزمون آماده می‌شوید، کتاب تست را نزدیک آزمون بخوانید و زمان‌سنج بگذارید. اما پایه‌ی قاعده را باید زودتر بسازید.
گاهی فقط می‌خواهید یک قاعده را سریع ببینید و سر جایش برگردید. برای همین کتاب‌های جیبی وجود دارند. «جیبی گرامر انگلیسی» در این فهرست از نامش پیداست که کوچک و قابل‌حمل است. چنین کتاب‌هایی برای مرور قبل از امتحان یا هنگام مطالعه‌ی متن‌ها عالی‌اند.
کتاب جیبی گرامر یاد نمی‌دهد؛ یادآوری می‌کند. اگر مبحثی را هنوز نفهمیده‌اید، کتاب جیبی کمک زیادی نمی‌کند. اما اگر قاعده را یک بار یاد گرفته‌اید و فقط جزئیاتش یادتان رفته، درست به کارتان می‌آید.
ترکیب پیشنهادی: یک کتاب اصلی در خانه و یک کتاب جیبی در کیف. کتاب اصلی برای یادگیری عمیق، کتاب جیبی برای مرور در فرصت‌های کوتاه: توی مترو، سر صف، بین دو جلسه.
هنگام انتخاب کتاب جیبی به خوانایی حروف و چیدمان صفحه‌ها نگاه کنید. کتابی که خیلی فشرده باشد، برای مرور سریع هم سخت می‌شود.
در این دسته عنوان‌هایی هست که نشان می‌دهد چند مجموعه‌ی مشهور آموزش گرامر وجود دارد. «گرامر پایه آکسفورد (۳جلدی)» یکی از آن‌هاست که با نامش معلوم است سه جلد دارد. دو عنوان دیگر هم بر اساس دو کتاب مشهور کاربردی گرامر نوشته یا ترجمه شده‌اند و در نامشان به مرجع اصلی اشاره دارند.
وقتی کتابی چندجلدی است، اول ببینید هر جلد چه سطحی را پوشش می‌دهد. گاهی جلد اول مقدماتی است و جلد آخر پیشرفته. اگر سطح شما بین دو جلد است، هر دو را نگاه کنید. خرید ناقص مجموعه، شما را نیمه‌راه رها می‌کند.
درباره‌ی کتاب‌هایی که بر اساس یک مرجع خارجی نوشته شده‌اند، به این نکته دقت کنید: بعضی ترجمه‌ی مستقیم‌اند و بعضی بازنویسی یا تلخیص. مشخصات هر کتاب این را روشن می‌کند. ما فقط از روی عنوان حرف می‌زنیم و درباره‌ی کیفیت ادعایی نداریم.
اگر می‌خواهید مجموعه‌ای را کامل بخرید، پیش از سفارش شماره‌ی جلدها را بشمارید تا هیچ جلدی جا نماند.
عنوان «کامل‌ترین خودآموز و دستور زبان انگلیسی از راهنمایی تا دانشگاه» نشان می‌دهد گرامر در همه‌ی مقطع‌ها لازم است. برای دانش‌آموز راهنمایی، گرامر یعنی زمان‌های ساده و ساختارهای پایه. برای دبیرستانی، مباحثی مثل جمله‌های شرطی و وجه مجهول اضافه می‌شود. برای دانشجو، دقت در نوشتن مقاله و درک متن تخصصی.
کتاب‌هایی مثل «گرامر کامل زبان انگلیسی» معمولا می‌خواهند همه‌ی این سطح‌ها را پوشش دهند. مزیتش این است که با یک کتاب می‌شود چند سال جلو رفت. عیبش هم این است که ممکن است بعضی بخش‌ها برای مبتدی زیاد فشرده باشد.
اگر دانش‌آموزید، کتابی را انتخاب کنید که با کتاب درسی زبانتان همخوان باشد. اگر دانشجویید، بر مباحثی تمرکز کنید که در متن‌های علمی زیاد تکرار می‌شود.
برای یادگیری زبان در مدرسه، به دسته‌ی خواندن هم سر بزنید؛ درک مطلب و گرامر مکمل هم‌اند.
گرامر یکی از چند مهارت زبان است و تنها نیست. اگر می‌خواهید حرف بزنید، به مکالمه هم نیاز دارید. اگر می‌خواهید دایره‌ی واژه‌هایتان بزرگ شود، به لغات و واژگان. اگر می‌خواهید بنویسید، به نوشتن. و اگر می‌خواهید بفهمید که چه می‌شنوید، به شنیداری.
این مهارت‌ها به هم گره خورده‌اند. گرامر بدون واژه فقط قاب خالی است؛ واژه بدون گرامر فقط تکه‌های پراکنده. مکالمه بدون هیچ‌کدام غیرممکن است. برای همین بهتر است هر روز کمی از هر مهارت کار کنید.
یک برنامه‌ی ساده: هفته‌ای سه روز گرامر، دو روز واژه، یک روز نوشتن و یک روز مکالمه یا شنیدن. این نسبت را با نیاز خودتان تغییر بدهید، ولی هیچ مهارتی را کاملا کنار نگذارید.
اگر تنها یک ساعت در هفته دارید، ساعت را به قطعات کوچک تقسیم کنید. بیست دقیقه‌ی سه‌بار در هفته بهتر از یک ساعت در یک روز است.
خواندن قاعده به‌تنهایی کافی نیست. چند روش ساده اثر بیشتری دارد. اول، مثال بسازید. هر قاعده‌ای که خواندید، سه جمله‌ی خودتان بنویسید، ترجیحا درباره‌ی زندگی خودتان. جمله‌ای که به زندگی شما ربط دارد، بیشتر در ذهن می‌ماند.
دوم، مقایسه کنید. فرق «حال ساده» و «حال استمراری»، یا «گذشته‌ی ساده» و «حال کامل» را کنار هم بنویسید و برای هر کدام موقعیت بسازید. بیشتر خطاها از قاطی کردن زمان‌ها می‌آید و مقایسه آن‌ها را از هم جدا می‌کند.
سوم، متن بخوانید. هر جا که قاعده‌ی تازه را در یک متن واقعی دیدید، زیرش خط بکشید. این‌طور قاعده از کتاب بیرون می‌آید و در دنیای واقعی دیده می‌شود. چهارم، تکرار فاصله‌دار. مبحث را بعد از یک روز، یک هفته و یک ماه دوباره مرور کنید.
پنجم، به اشتباه‌هایتان لبخند بزنید. کسی که از اشتباه می‌ترسد، کمتر تمرین می‌کند. اشتباه یعنی قاعده هنوز کامل نشده و باید کمی بیشتر کار کرد.
دستور زبان انگلیسی ده‌ها مبحث دارد، ولی همه‌ی آن‌ها به یک اندازه در زندگی روزمره به کار نمی‌آیند. چند مبحث پایه هستند که تقریبا در هر جمله دیده می‌شوند. اول، زمان فعل: حال، گذشته و آینده و شکل‌های ساده، استمراری و کامل هر کدام. دوم، فعل‌های کمکی و شیوه‌ی منفی و پرسشی کردن جمله. سوم، اسم‌ها و جمع بستن آن‌ها. چهارم، حرف تعریف که در فارسی نداریم و برای ما عجیب است.
بعد نوبت حروف اضافه است، همان واژه‌های کوچکی که معنی جمله را عوض می‌کنند و انتخاب درستشان اغلب از روی عادت است، نه قاعده. سپس صفت و قید، مقایسه‌ی صفت‌ها، ضمیرها و جمله‌های شرطی. در مرحله‌ی بالاتر، وجه مجهول، جمله‌های نقل‌قولی و جمله‌های موصولی می‌آید.
اگر وقت کم دارید، اول همان مباحث پایه را محکم کنید. کسی که زمان‌ها و فعل‌های کمکی را خوب بلد باشد، با همین‌ها هم می‌تواند بیشتر مقصودش را برساند. مباحث پیشرفته را می‌شود بعدا هم اضافه کرد.
در انتخاب کتاب ببینید فهرست مطالب از این مباحث پایه شروع می‌شود یا نه. فهرستی که از همان صفحه‌های اول سراغ مباحث سخت می‌رود، برای تازه‌کار مناسب نیست.
فارسی‌زبان‌ها در جمله‌سازی انگلیسی چند خطای مشترک دارند که با آگاهی از آن‌ها می‌شود جلوی‌شان را گرفت. اولین مورد ترتیب واژه‌هاست. در فارسی فعل آخر جمله می‌آید، ولی در انگلیسی معمولا بعد از نهاد. کسی که مستقیم از فارسی ترجمه کند، جمله را از ریخت می‌اندازد.
دومین مورد حرف تعریف است. چون در فارسی چیزی شبیه آن نداریم، اغلب فراموش‌شان می‌کنیم یا جای اشتباه می‌گذاریم. سومین مورد حروف اضافه است که یک‌به‌یک با فارسی برابر نیستند و باید همراه فعل یاد گرفته شوند. چهارمین مورد زمان‌های کامل است که در فارسی معادل دقیق ندارند و به‌جایش گذشته‌ی ساده به کار می‌بریم.
پنجم، جمع و مفرد. در فارسی بعد از عدد، اسم مفرد می‌آید؛ در انگلیسی جمع. ششم، فعل‌های کمکی در جمله‌ی پرسشی و منفی. اینها را اغلب فراموش می‌کنیم چون در فارسی فقط با تغییر لحن یا افزودن «نه» کار راه می‌افتد.
کتاب‌هایی که فرق این دو زبان را روشن می‌کنند، مخصوصا برای ما مفیدند. اگر در مشخصات کتاب دیدید که برای فارسی‌زبان‌ها نوشته شده و نمونه‌هایی از همین خطاها دارد، یک امتیاز مثبت است.
اگر کتابی خریده‌اید و نمی‌دانید چطور شروعش کنید، این برنامه را امتحان کنید. کتاب را به هشت بخش تقسیم کنید. هر هفته یک بخش. در روز اول بخش را بخوانید و قاعده‌ها را با مداد علامت بزنید. روز دوم تمرین‌های آسان را حل کنید. روز سوم تمرین‌های سخت‌تر. روز چهارم اشتباه‌ها را مرور کنید. روز پنجم برای هر قاعده سه جمله‌ی خودتان بنویسید. دو روز باقی‌مانده را استراحت یا تکرار.
در هفته‌ی چهارم و هشتم، یک مرور کلی بگذارید. یک برگه‌ی خالی بردارید و بدون نگاه به کتاب هر چه از بخش‌های قبل یادتان می‌آید بنویسید. سپس با کتاب مقایسه کنید. آنچه یادتان نبود، همان چیزی است که باید دوباره کار کنید.
اگر یک هفته عقب افتادید، نگران نشوید. دو روز از هفته‌ی بعد را به جبران اختصاص دهید. مهم این است که ریسمان را رها نکنید. بیشتر کتاب‌هایی که ناتمام می‌مانند، نه به دلیل سختی، بلکه به دلیل قطع پیوستگی‌اند.
در پایان هشت هفته، خودتان را با یک آزمون کوتاه بسنجید و نتیجه را با شروع کار مقایسه کنید. دیدن پیشرفت، قوی‌ترین انگیزه برای ادامه‌ی مسیر است.
معلم زبان که سراغ کتاب می‌گردد، معیارهای دیگری هم دارد. کتابی که مثال‌های متنوع دارد، تمرین‌های قابل‌تکثیر، تدریج در دشواری و پاسخ‌نامه. کتاب‌های چندجلدی برای معلم راحت‌اند، چون می‌تواند کلاس را در مسیر یک برنامه‌ی ثابت جلو ببرد.
والدینی که می‌خواهند به فرزندشان کمک کنند، شاید خودشان زبان را خوب ندانند. در این صورت کتاب‌هایی با توضیح ساده و پاسخ‌نامه‌ی کامل بهتر است. بچه‌ها با تمرین کوتاه و مرتب بیشتر پیش می‌روند تا با جلسه‌ی طولانی.
اگر کودک هنوز کوچک است، هنوز زود است که سراغ قاعده‌ی رسمی بروید. برای بچه‌های کوچک، شنیدن و تکرار جمله‌ها مهم‌تر است و قاعده را می‌شود به بعد موکول کرد.
در همه‌ی این موارد یادتان باشد که کتاب فقط یک ابزار است و انگیزه‌ی یادگیرنده مهم‌تر از هر کتاب. کتابی را بگیرید که او با دیدنش دلسرد نشود.
برای این‌که تصویر روشن‌تری داشته باشید، یک جلسه‌ی بیست‌دقیقه‌ای را با هم مرور کنیم. سه دقیقه‌ی اول، مبحث دیروز را از حافظه بنویسید. پنج دقیقه‌ی بعد، مبحث تازه را از کتاب بخوانید و مثال‌هایش را با صدای بلند تکرار کنید. هفت دقیقه تمرین حل کنید و پنج دقیقه‌ی آخر، پاسخ‌ها را چک کنید و اشتباه‌ها را در دفترچه بنویسید.
این جلسه‌ی کوتاه چند خاصیت دارد. خسته‌کننده نیست و می‌شود آن را در هر برنامه‌ای جا داد. مرور دیروز، حافظه را فعال می‌کند. خواندن با صدای بلند، شنیدن را هم درگیر می‌کند. و دفترچه‌ی اشتباه‌ها به مرور تبدیل به کتاب شخصی شما می‌شود که دقیقا نقطه‌ضعف‌های خودتان را نشان می‌دهد.
بعد از یک ماه، دفترچه را ورق بزنید. اشتباه‌های تکراری را دور بزنید و برای آن‌ها یک صفحه‌ی مخصوص بسازید. این صفحه می‌شود فهرست شخصی «خطرهای من». هر بار که می‌نویسید، نگاهی به آن بیندازید.
مهم‌ترین نکته این است که از روز اول انتظار بی‌نقص بودن نداشته باشید. زبان مثل ورزش است: هر روز کمی، و نتیجه با تأخیر می‌آید.
یکی از شایع‌ترین اشتباه‌ها خرید کتاب خیلی پیشرفته برای شروع است. کتاب سنگین، آدم را از گرامر بیزار می‌کند. اشتباه دوم، خرید چند کتاب هم‌سطح است. یک کتاب خوب را تا آخر بخوانید، بعد سراغ بعدی بروید.
اشتباه سوم، فقط حفظ کردن است. اگر فقط قاعده را حفظ کنید و در نوشتن و صحبت به کار نبرید، به‌زودی فراموش می‌شود. اشتباه چهارم، بی‌توجهی به پاسخ‌نامه است. کتابی که پاسخ ندارد، برای خودآموزی مناسب نیست.
اشتباه پنجم، انتخاب کتاب فقط بر اساس شهرت است. کتابی که برای دیگری عالی بوده، شاید با سبک یادگیری شما نخواند. صفحه‌ای از آن را ورق بزنید و ببینید توضیح‌ها برایتان روشن است یا نه. اشتباه ششم، انتظار معجزه است. گرامر با تمرین منظم پیش می‌رود، نه با یک کتاب.
اشتباه آخر: نادیده گرفتن جهت. بعضی کتاب‌ها گرامر یک زبان دیگر را برای فارسی‌زبان‌ها توضیح می‌دهند. در این فهرست «دستور زبان کاربردی اسپانیایی (دوزبانه)» را می‌بینید که به زبان دیگری مربوط است. اگر دنبال گرامر انگلیسی هستید، عنوان را با دقت بخوانید.
در هر حالت، مشخصات کتاب را در صفحه‌ی خودش بخوانید. به سطح، تعداد جلد، وجود پاسخ‌نامه و سال چاپ نگاه کنید. سال چاپ برای گرامر کمتر از حوزه‌های دیگر مهم است، چون قاعده‌ها ثابت‌اند، ولی مثال‌ها و سبک تمرین‌ها با زمان تغییر می‌کند.
کتابی با عنوان «خودآموز آسان» یا «گرامر پایه» معمولا برای شروع مناسب است. مشخصات هر کتاب را ببینید تا مطمئن شوید سطحش با شما می‌خواند.
بله، با کتاب خودآموز و پاسخ‌نامه می‌شود. اما اگر جایی گیر کردید، کمک گرفتن از یک فرد مسلط مفید است.
گرامر پایه قاعده‌های ساده و اصلی را می‌آورد. گرامر جامع همه‌ی مباحث را با جزئیات بیشتر پوشش می‌دهد و بیشتر مرجع است.
بله. یادگیری گرامر بدون تمرین ماندگار نمی‌شود. بهتر است کتاب سؤال را همراه یک کتاب آموزشی بخوانید.
برای مرور سریع قاعده‌هایی که قبلا یاد گرفته‌اید. برای یادگیری از صفر، کتاب کامل‌تری لازم است.
بیست تا سی دقیقه‌ی منظم بهتر از یک ماراتن هفتگی است. مهم پیوستگی است.
نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود.
گرامر زبان انگلیسی اگر با کتاب درست و برنامه‌ی منظم پیش برود، دیگر ترسناک نیست. سطح خودتان را بشناسید، یک کتاب اصلی انتخاب کنید، تمرین را جدی بگیرید و کتاب‌های جیبی و مرجع را برای کارهای خاص کنارش بگذارید. هیچ کتابی جای تمرین و صبر را نمی‌گیرد، ولی کتاب خوب راه را کوتاه‌تر می‌کند.
حالا می‌توانید کتاب‌های گرامر همین صفحه را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و آن که به سطح و هدفتان می‌خورد را آنلاین سفارش بدهید. برای ادامه‌ی مسیر یادگیری، دسته‌های لغات و واژگان و مکالمه در کنار شما هستند.
