سفرهی امروز ما پر از انتخاب است و همین انتخابها گاهی سردرگممان میکند: گوشت بخوریم یا نه؟ کربوهیدرات را کم کنیم؟ گلوتن را کنار بگذاریم؟ کتابهای گیاهخواری و رژیمی به این پرسشها از زاویههای مختلف نگاه میکنند؛ از آشپزی بدون گوشت و رژیمهای کمچرب گرفته تا زندگی بدون گلوتن، رژیم کتوژنیک و بحثهای اخلاقی گیاهخواری. در این صفحه میبینید هر گروه از این کتابها به چه درد میخورد و چطور بدون سردرگمی از میانشان انتخاب کنید.
پیش از هر چیز یک نکتهی مهم: کتاب آشپزی و تغذیه راهنمای عمومی است و جای مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه را نمیگیرد، بهخصوص اگر بیماری یا شرایط خاصی دارید.
گیاهخواری و رژیمی: دو دنیای نزدیک، دو انگیزهی متفاوت
این دسته دو موضوع را کنار هم آورده که در نگاه اول مشابهاند، اما انگیزهشان فرق دارد. آدمها به دلایل مختلف سراغ گیاهخواری میروند: بهخاطر باورهای اخلاقی، دلسوزی برای حیوانها، نگرانی برای محیط زیست، ذائقه یا سلامت. رژیمهای غذایی معمولا با هدفی مشخص انتخاب میشوند: کاهش وزن، کنترل یک وضعیت خاص یا تغییر سبک تغذیه.
گاهی این دو با هم تلاقی میکنند. کسی که گیاهخوار است، ممکن است رژیم کمچرب هم داشته باشد. اما اینطور نیست که هر رژیمی گیاهی باشد یا هر گیاهخواری رژیم. هنگام انتخاب کتاب، اول بدانید کدام انگیزهی شما را به این دسته آورده است، چون کتابها بر اساس همین انگیزه نوشته شدهاند.
در ادامه، کتابهای این دسته را به چند گروه تقسیم میکنیم تا انتخاب سادهتر شود.
چه کسانی سراغ کتاب گیاهخواری و رژیمی میروند؟
- کسی که تازه تصمیم گرفته گوشت مصرف نکند و نمیداند از کجا شروع کند.
- خانوادهای که یکی از اعضایش گیاهخوار شده و میخواهد سفره را برای همه هماهنگ کند.
- کسی که بهدنبال کاهش مصرف چربی است و ایدهی غذای سبک میخواهد.
- فردی که به گلوتن حساسیت دارد یا به هر دلیلی آن را حذف میکند.
- علاقهمند به رژیمهای خاص مثل رژیم کتوژنیک یا اتکینز که میخواهد منبع مکتوب داشته باشد.
- کسی که دنبال پرسشهای فلسفی و اخلاقی دربارهی خوردن گوشت است.
- هر کسی که فقط دوست دارد آشپزی سبزیجات را بهتر یاد بگیرد.
هر گروه سراغ گروه دیگری از کتابها میرود. در بخشهای بعد هر کدام را جداگانه توضیح میدهیم.
آشپزی گیاهی و بدون گوشت
بزرگترین ترس تازهگیاهخوارها این است که سفرهشان کسلکننده شود. سالاد و سبزی پخته بهتنهایی سیر نمیکند. کتابهای آشپزی گیاهی همین مشکل را حل میکنند: نشان میدهند که با حبوبات، غلات، سبزی، قارچ، مغزها و ادویهها میشود طعمهای متنوع ساخت.
در این دسته چند کتاب به همین موضوع میپردازند. «هنر آشپزی گیاهی»، «دنیای هنر آشپزی: غذاهای بدون گوشت» و «رژیم غذایی گیاهی» از نامهایشان پیداست که با غذای گیاهی سروکار دارند. کتابی هم با عنوان «خوراکیهای سبز (دوستدار زمین باشیم)» با ذکر «گلاسه» هست که از نامش برمیآید نگاهی به محیط زیست دارد و تصویرهای رنگی دارد.
هنگام انتخاب کتاب آشپزی گیاهی به چند چیز دقت کنید: آیا دستورها با مواد در دسترس شما میخوانند؟ آیا مقدار و زمان پخت روشن نوشته شده؟ آیا تصویر دارد؟ کتاب آشپزی بیعکس برای مبتدی کمی سخت است، چون نمیداند غذا در پایان چه شکلی باید باشد.
اگر به آشپزی ایرانی علاقه دارید، بخش آشپزی ایرانی را هم ببینید. بسیاری از غذاهای ایرانی، مثل انواع خورش و آش، با کمی تغییر گیاهی میشوند و بخش آشپزی جهانی هم ایدههای بسیاری دارد.
گیاهخواری خام: خام یا پخته؟
یک شاخهی خاص گیاهخواری، خامخواری است: خوردن غذاهای گیاهی بدون پختن یا با حرارت خیلی کم. این سبک هوادارانی دارد و پرسشهای زیادی هم برمیانگیزد.
کتابی با عنوان «خام گیاهخواری (خام یا پخته)» در این دسته هست. عنوانش نشان میدهد که مسئلهی خام یا پخته بودن را بررسی میکند. اینکه کدام روش برای بدن بهتر است، موضوعی است که متخصص تغذیه باید دربارهاش به شما راهنمایی کند. کتاب میتواند اطلاعات و دیدگاه بدهد، اما تصمیم برای شرایط خاص شما را باید با متخصص بگیرید.
نکتهی عملی: هر سبک تغذیهی افراطی، پیش از شروع، به مشورت نیاز دارد. اگر کودک، باردار یا بیمار هستید، حتما با پزشک صحبت کنید.
پرسشهای اخلاقی دربارهی خوردن
برای بسیاری، گیاهخواری یک انتخاب اخلاقی است، نه فقط غذایی. پرسشهایی مثل «آیا خوردن حیوان درست است؟» و «رابطهی ما با موجودات دیگر چیست؟» در فلسفه و اخلاق جای دارند. این موضوعها حساساند و آدمها دیدگاههای متفاوت دارند.
کتاب «دوازده پرسش از گیاهخواران اخلاقی» در این دسته همین نگاه را دارد. از عنوانش برمیآید که به دوازده پرسش پاسخ میدهد، و بهاحتمال زیاد پرسشهایی است که غیرگیاهخواران معمولا از گیاهخواران میپرسند. اگر شما هم میخواهید ادعاهای هر دو طرف را بشنوید، چنین کتابی نقطهی شروع مناسبی است.
ما در اینجا موضعی نمیگیریم. هر کس حق دارد سبک غذایی خودش را با آگاهی انتخاب کند. بهتر است هم دلیلهای موافقان را بخوانید و هم دلیلهای مخالفان را، و بعد خودتان تصمیم بگیرید. گفتوگو با احترام، بهترین راه در سفرههای مشترک است.
رژیمهای کمچرب و سبک
کاهش چربی یکی از رایجترین دلایل تغییر رژیم است. کتابهایی که به غذاهای کمچرب میپردازند، معمولا دستور پخت و روشهای سبکتر پختن را آموزش میدهند: بخارپز، کبابی، تنوری بهجای سرخکردن.
در این دسته «غذاهای کمچرب (جلد اول)» دیده میشود. عنوان «جلد اول» نشان میدهد که مجموعهای چندجلدی است. «دنیای هنر آشپزی: غذاهای سالم و رژیمی» با ذکر «گلاسه» هم از همین گروه است و از نامش پیداست که مصور است. این کتابها به کسی که میخواهد بدون پرداختن به بحثهای سنگین علمی، غذای سبکتر بپزد، کمک میکنند.
یک نکتهی مهم: کمچرب لزوما یعنی مناسب برای همه نیست. بدن به مقداری چربی هم نیاز دارد. هر تغییر جدی در رژیم، خصوصا اگر مشکل خاصی دارید، باید زیر نظر متخصص باشد.
کتوژنیک و اتکینز: رژیمهای کمکربوهیدرات
دستهای از رژیمها بر کاهش کربوهیدرات تکیه دارند. دو نمونهشان در این دسته دیده میشود: «رژیم غذایی کتوژنیک» و «آشپزی رژیمی اتکینز». عنوانها نشان میدهند که یکی دربارهی رژیم کتوژنیک و دیگری دربارهی آشپزی بر مبنای رژیم اتکینز است.
این رژیمها هوادار و مخالف دارند. بعضی افراد با آنها راحتاند و بعضی نه. نکتهی درست این است که اینها تصمیمهایی هستند که باید با در نظر گرفتن شرایط بدنی خودتان و با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه گرفته شوند. کتاب به شما زبان و توضیح میدهد، اما تشخیص اینکه رژیم برای شما مناسب است یا نه، کار کتاب نیست.
اگر میخواهید بهعنوان علاقهمند بخوانید، خواندن چند کتاب با دیدگاههای مختلف مفید است. مثلا کتابی با عنوان «علیه رژیم غذایی» در همین دسته، از نامش پیداست که رویکردی انتقادی نسبت به رژیمگرفتن دارد. خواندن هر دو دیدگاه، به شما دیدی متعادلتر میدهد.
زندگی بدون گلوتن
گلوتن پروتئینی است که در گندم و چند غلهی دیگر وجود دارد. بعضی افراد به آن حساسیت دارند یا نمیتوانند مصرفش کنند. برای آنها، آشپزی بدون گلوتن یک ضرورت است، نه انتخاب.
در این دسته، یکی از کتابهای مجموعهی «دامیز» با موضوع «زندگی بدون گلوتن» دیده میشود. این مجموعه معمولا با زبان ساده و غیررسمی نوشته میشود و برای شروع و آشنایی مناسب است.
اگر شما یا کسی از خانوادهتان به گلوتن حساسیت دارد، حتما با پزشک مشورت کنید. تشخیص و درمان این مشکل با پزشک است و کتاب فقط برای آشنایی و ایدهی آشپزی به کار میآید. برای نان و صبحانهی بدون گلوتن هم میتوانید بخش نان و صبحانه را ببینید و شیرینیهای مناسب را هم در شیرینی و دسر بجویید، البته با دقت در مواد اولیه.
آشپزخانهی مناسب گیاهخواری و رژیمی
موفقیت در هر سبک غذایی جدید، از آشپزخانه شروع میشود. اگر قفسهها پر از چیزهایی باشد که دیگر نمیخواهید بخورید، وسوسه زیاد میشود. برعکس، وقتی مواد مناسب در دسترس باشند، تصمیم درست سادهتر است.
برای آشپزی گیاهی، چند مادهی پایه همیشه به کار میآیند: حبوبات مثل عدس، نخود و لوبیا؛ غلات مثل برنج و بلغور؛ مغزها و دانهها؛ روغنهای مناسب؛ سبزیهای تازه و خشک؛ و ادویههای متنوع. ادویه دشمن کسالت است. با چند ادویهی خوب، یک غذای ساده هم طعم تازهای پیدا میکند.
برای آشپزی رژیمی هم ابزار مهم است. ترازوی آشپزخانه، قابلمهی خوب و یک ظرف بخارپز، پخت سبک را ساده میکنند. کتابهای آشپزی معمولا در ابتدا فهرست ابزار و مواد پایه را میآورند؛ آن را جدی بگیرید و فقط چیزهایی بخرید که واقعا از آنها استفاده میکنید.
یک ترفند: هفتهای یک بار مواد پرمصرف را آماده کنید؛ مثلا حبوبات را بپزید و در ظرفهای کوچک نگه دارید. وقتی وقت کم است، همین کارها شما را از انتخابهای عجولانه نجات میدهد.
یک هفتهی نمونه: ایده برای شروع
این برنامه فقط ایدهای برای الهام است و نسخهی تغذیهای نیست. برای رژیم شخصی خودتان به متخصص مراجعه کنید. اگر میخواهید سبک گیاهی را امتحان کنید، چنین چیزی میتواند شروع باشد.
- شنبه: عدسی با سبزی و نان، و کنارش سالاد فصل.
- یکشنبه: املت سبزیجات یا خوراک لوبیا.
- دوشنبه: خورش سبزی با لوبیا بهجای گوشت.
- سهشنبه: پلو با سبزی و ماست، اگر لبنیات میخورید.
- چهارشنبه: آش رشته یا آش جو.
- پنجشنبه: کوکوی سبزی یا کوکو سیبزمینی.
- جمعه: غذایی جدید از یک کتاب آشپزی؛ فرصت امتحان یک دستور تازه.
میبینید که بسیاری از غذاهای معمول ایرانی از قبل گیاهیاند. برای ایدههای بیشتر، آشپزی ایرانی را ببینید. کتابهای گیاهخواری و رژیمی هم دستورهای مخصوص خودشان را دارند و دنیای آشپزی را وسیعتر میکنند.
گیاهخواری و رژیمی در مهمانی و سفر
یکی از دشواریهای تغییر سبک غذایی، وقتی است که بیرون از خانه هستید. مهمانی، رستوران و سفر همهشان چالش دارند.
در مهمانی، بهتر است از قبل به میزبان بگویید. بیشتر میزبانها خوشحال میشوند که بدانند و برنامهریزی کنند. اگر نمیخواهید مزاحم شوید، پیش از رفتن چیزی سبک بخورید یا یک غذای مشترک با خودتان ببرید. و از قضاوت کردن دیگران پرهیز کنید؛ هدف شما نصیحت کردن سفرهی مردم نیست.
در سفر، از پیش بدانید چه غذاهایی در مقصد پیدا میشود. در بسیاری از مناطق ایران غذاهای بدون گوشت بهراحتی پیدا میشوند؛ اما همیشه ممکن است در آنها از مواد حیوانی استفاده شده باشد. اگر سختگیر هستید، بپرسید.
اگر سفر خارجی میروید و به آشپزی آن کشور علاقه دارید، بخش آشپزی جهانی را ببینید. در بسیاری از فرهنگها سنت غذاهای گیاهی وجود دارد.
گیاهخواری و رژیمی برای کودکان و خانواده
وقتی پای کودک در میان باشد، باید محتاطتر بود. کودکان در حال رشدند و نیازهای تغذیهای خاصی دارند. تغییر سبک غذایی آنها، مثل حذف گوشت یا شروع یک رژیم، باید حتما با مشورت پزشک کودکان یا متخصص تغذیه باشد.
اگر خودتان گیاهخوار هستید و میخواهید فرزندتان هم همین سبک را داشته باشد، یا اگر او تصمیم گرفته گوشت نخورد، با متخصص صحبت کنید. کتابهای آشپزی میتوانند ایدهی غذا بدهند، اما دربارهی نیازهای خاص رشد کودک نباید تنها به کتاب اکتفا کرد.
در خانوادهای که سلیقهها متفاوت است، یک راه خوب این است که یک غذای پایه بپزید و افزودنیها را جدا بگذارید. مثلا برنج و سبزی برای همه، و هر کس خودش پروتئین دلخواهش را اضافه کند. اینطور جنگ سفره پیش نمیآید.
غذا و محیط زیست
یکی از دلایل رایج انتخاب گیاهخواری، نگرانی دربارهی محیط زیست است. کتاب «خوراکیهای سبز (دوستدار زمین باشیم)» در این دسته از همین دغدغه سخن میگوید. نام کتاب نشان میدهد که خوردن و زمین را به هم مربوط میکند.
بحث دربارهی اثر غذا بر محیط زیست پیچیده است و نظرهای مختلفی دارد؛ بهتر است چند منبع بخوانید و با ذهن باز بسنجید. اما بدون آنکه وارد بحث شویم، کارهای سادهای هست که هر کس میتواند بکند: کمتر دور بریزد، فصلی و محلی بخرد و برنامهی غذایی بچیند تا مواد خراب نشوند.
این تغییرها لازم نیست گیاهخواری کامل باشند. حتی کاهش کوچک مصرف یا کمتر دور ریختن، قدمی است. کتابها میتوانند ایده بدهند، اما مهمترین چیز، پایداری عادت است، نه کامل بودن.
چرا کتاب چاپی آشپزی و تغذیه؟
کتاب آشپزی را کنار گاز باز میکنند. صفحهای که با دست چرب ورق میخورد و یادداشتهایی که کنار دستورها نوشته میشود، بخشی از تجربهی آشپزی است. نسخهی چاپی این امکان را میدهد که صفحهی مورد علاقهتان را نشانه بگذارید و کنار دستور بنویسید که چه تغییری دادید و چطور شد.
نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. کتابهای گیاهخواری و رژیمی با عکسهای رنگی، میتوانند هدیهی خوبی برای دوستان علاقهمند به آشپزی هم باشند.
نوشیدنی، شیرینی و صبحانه در گیاهخواری و رژیمی
خیلیها فکر میکنند تغییر رژیم یعنی فقط عوض شدن ناهار و شام. اما صبحانه، میانوعده، شیرینی و نوشیدنی هم نقش بزرگی دارند و اگر نادیده گرفته شوند، برنامه را به هم میزنند.
برای صبحانه، غلات کامل، مغزها، میوه و نانهای مختلف گزینهاند. برای این بخش، دستهی نان و صبحانه ایدههای بسیاری دارد. برای شیرینی و دسر، بسیاری از کتابها دستورهای سبکتر و کمشیرینتر میدهند و میتوانید بخش شیرینی و دسر را هم ببینید. و برای نوشیدنی، آب میوهی خانگی، دمنوش و اسموتی گزینههای رایجاند که در نوشیدنیها پیدا میکنید.
یک نکتهی مهم دربارهی شیرینی رژیمی این است که «رژیمی» بودن یک عنوان تبلیغاتی نیست. اگر به دلیل خاصی رژیم دارید، مواد هر دستور را خودتان بررسی کنید. کتابهای گیاهخواری و رژیمی معمولا مواد را دقیق مینویسند، اما مسئولیت تطبیق با شرایط شما با خودتان و متخصص شماست.
چطور ادعاهای غذایی را نقادانه بخوانیم؟
در دنیای تغذیه، ادعاهای زیاد و گاهی متناقض شنیده میشود: این غذا معجزه میکند، آن یکی سم است. کتابهای گیاهخواری و رژیمی هم از این قاعده جدا نیستند و هر کدام نگاه خودشان را دارند. برای اینکه گمراه نشوید، چند اصل ساده را به یاد داشته باشید.
- به وعدههای بزرگ شک کنید. چیزی که همهی مشکلها را حل کند، معمولا وجود ندارد.
- ببینید نویسنده چه صلاحیتی دارد و ادعایش را با چه چیزی پشتیبانی میکند.
- مراقب باشید کتابی که از یک سبک دفاع میکند، کمتر از ضعفهایش میگوید.
- هر سبک را با پزشک یا متخصص تغذیه بسنجید، مخصوصا اگر بیماری دارید.
- تجربهی دیگران دلیل علمی نیست؛ ممکن است برای بدن شما جواب ندهد.
کتاب «علیه رژیم غذایی» که در فهرست دیده میشود، از نامش برمیآید که به رژیمگرفتن نگاه انتقادی دارد. چنین کتابهایی برای متعادل کردن دیدگاه مفیدند؛ همانطور که کتابهای موافق یک رژیم هم برای فهمیدن استدلال طرفداران لازماند. هر دو را بخوانید و بعد قضاوت کنید.
در نهایت، هیچ کتابی جای معاینه و مشاورهی فردی را نمیگیرد. بدن هر کس منحصربهفرد است و پاسخهای عمومی همیشه برای همه درست نیست. کتاب را بهعنوان نقطهی شروع و منبع ایده ببینید، نه دستور نهایی.
یادداشتبرداری از تجربهی خودتان
یکی از بهترین راهها برای فهمیدن اینکه یک سبک غذایی به شما میآید یا نه، ثبت تجربهی خودتان است. دفترچهای کوچک بردارید و بنویسید چه خوردید، چه حسی داشتید و کدام دستور را دوست داشتید. بعد از چند هفته، الگوها خودشان را نشان میدهند.
این دفترچه هم برای شما و هم برای پزشک یا متخصص تغذیهتان مفید است. با دیدن آن، میتوانند بهتر راهنمایی کنند. علاوه بر این، دستورهایی که تغییر دادید و نتیجهی خوبی داشتند، به مجموعهی آشپزی شخصیتان تبدیل میشوند.
از کجا شروع کنیم؟ مسیر پیشنهادی
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، این مسیر ساده را امتحان کنید.
- هدفتان را روشن کنید: گیاهخواری اخلاقی، رژیم سبک، حذف گلوتن یا چیز دیگر؟
- با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید، بهخصوص اگر شرایط خاصی دارید.
- یک کتاب عمومی و مصور برای آشنایی بخوانید.
- چند دستور ساده را امتحان کنید و ببینید چه حسی دارید.
- کمکم دایرهی غذاها را وسیعتر کنید.
- اگر پرسشهای فلسفی یا علمی داشتید، سراغ کتابهای عمیقتر بروید.
عجله نکنید. تغییر سبک غذایی چند هفته تا چند ماه زمان میبرد. بدن و ذائقهی شما به تدریج عادت میکنند.
اشتباههای رایج تازهکارها
چند خطا در میان کسانی که سبک غذاییشان را تغییر میدهند زیاد دیده میشود.
تغییر ناگهانی و افراطی. بریدن یکبارهی گروههای غذایی بدون برنامه، معمولا بعد از چند روز با خستگی و رهاکردن همراه است. تدریجی جلو بروید.
تکیهی بیش از حد بر یک نوع غذا. اگر فقط سالاد یا فقط یک نوع غذا بخورید، هم کسل میشوید و هم تنوع تغذیهایتان کم میشود. کتابهای آشپزی برای همیناند که تنوع بدهند.
نادیده گرفتن مشورت. هر تغییر جدی در رژیم، بهویژه برای کودکان، باردارها و بیماران، باید با متخصص باشد.
پیروی کورکورانه از یک کتاب. هر کتاب دیدگاه خودش را دارد و ممکن است با کتاب دیگر مخالف باشد. چند منبع بخوانید و با ذهن باز بسنجید.
سادهانگاری دربارهی اجتماعی بودن غذا. غذا فقط سوخت نیست؛ در مهمانیها، خانواده و دوستی جا دارد. برنامهای بچینید که با زندگی اجتماعی شما هم جور باشد.
چطور کتاب گیاهخواری و رژیمی را انتخاب کنیم؟
هدف کتاب
کتاب آشپزی دستور پخت میدهد و کتاب تحلیلی دربارهی چرایی صحبت میکند. ببینید کدام را میخواهید.
تصویر و کیفیت چاپ
در کتاب آشپزی، عکس مهم است. عبارت «گلاسه» معمولا به کاغذ براق و عکس رنگی اشاره دارد.
در دسترس بودن مواد
اگر کتابی مواد نامأنوس و کمیاب میخواهد، شاید برای شما کاربردی نباشد. به فهرست مواد نگاه کنید.
دیدگاه نویسنده
بعضی کتابها از یک سبک غذایی دفاع میکنند و بعضی بیطرفترند. بدانید کدام را میخوانید.
موجودی
مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.
پرسشهای پرتکرار
برای گیاهخوار شدن کدام کتاب مناسب است؟
کتابهایی مثل «هنر آشپزی گیاهی» یا «رژیم غذایی گیاهی» برای آشنایی خوباند. پیش از تغییر جدی، با متخصص تغذیه هم مشورت کنید.
کتاب رژیم کتوژنیک برای همه مناسب است؟
نه لزوما. مناسب بودن هر رژیم به شرایط بدنی شما بستگی دارد و باید با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود.
آیا کتاب بدون گلوتن برای مبتدی مناسب است؟
کتاب دامیز با موضوع زندگی بدون گلوتن معمولا ساده و آشناییمحور است. برای تشخیص حساسیت باید به پزشک مراجعه کنید.
کتاب گیاهخواری اخلاقی هم هست؟
بله، عنوانی مثل «دوازده پرسش از گیاهخواران اخلاقی» در این دسته هست. مشخصات آن را در صفحهی خودش بخوانید.
کتابهای این دسته دستور پخت دارند؟
بسیاری بله، مخصوصا کتابهای آشپزی گیاهی و رژیمی. بعضی هم بیشتر تحلیلیاند. صفحهی هر کتاب را ببینید.
کتابی که میخواهم ناموجود است، چه کنم؟
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. چند روز بعد دوباره سر بزنید.
جمعبندی
گیاهخواری و رژیمی دنیای وسیعی است که از آشپزی بدون گوشت تا رژیم کمچرب، کتوژنیک و بدون گلوتن را در بر میگیرد. کتاب مناسب به شما کمک میکند با آگاهی و تنوع انتخاب کنید و سفرهتان کسلکننده نشود.
هدفتان را روشن کنید، با متخصص مشورت کنید، مشخصات هر کتاب را در صفحهی خودش بخوانید و نسخهی چاپی مناسب را آنلاین سفارش بدهید. برای آشنایی با گروه بزرگتر، دستهی آشپزی و خوراک را هم ببینید.