راهنمایی فلسفی برای میانسالی

راهنمایی فلسفی برای میانسالی کتابی برای تمام کسانی است که در میانه‌ی عمر، درگیر بحران هویت، معنا و انتخاب‌اند ـ‌ـ‌چه اهل فلسفه باشند، چه نه. برای والدینی که میان شغل، فرزندان و رؤیاهای ازدست‌رفته گرفتارند. برای هنرمندانی که می‌ترسند دیگر اثری مهم خلق نکنند. و برای هر کسی که فکر کرده باشد: «آیا زندگی همه‌اش همین بود؟» میانسالی، میانه‌راه زندگی، جایی است که نه بیست‌سالگی‌مان بازمی‌گردد، نه چشم‌انداز پیری هنوز روشن است. راهنمایی فلسفی برای میانسالی ، نوشته‌ی کیه‌ران ستیا ، استاد فلسفه در دانشگاه  MIT، تلاشی است برای درک و تسلای بحران میانسالی از زاویه‌ای کمتر شناخته‌شده: فلسفه. ستیا خودش در سی‌وپنج سالگی دچار بحران میانسالی شد. با این که استاد دانشگاه شده بود و کتاب‌های موفقی چاپ کرده بود و کارش گرفته بود، اما ناگهان  احساس پوچی، پشیمانی و بی‌هدفی شراغش آمد: «که چی؟ همین؟!» کتاب راهنمایی فلسفی برای میانسالی در واقع ماحصل تلاش ستیا برای سردرآوردن از این بحران و خروج از آن است. کتاب با نگاهی به تاریخچه‌ی پیدایش مفهوم «میانسالی» شروع می‌کند. از «حس رضایت» از زندگی و رابطه‌اش با سن می‌گوید. بعد از این می‌گوید که آدم‌ها راه‌هایی را در زندگی انتخاب می‌کنند (ازدواج، رشته‌ی تحصیلی، شغلی خاص) و  وقتی عمر می‌گذرد و جامعه و فرهنگ تغییر می‌کند، آنگاه امکانات زیادی می‌بینند که زمان جوانی‌شان نبوده، پس پشیمان می‌شود: پشیمان از راه‌‌های نرفته. بررسی همین «افسوس از انتخاب‌»، همین حس که انگار همیشه درگیر این هستیم که اگر فلان کار را می‌کردیم الان جای دیگری در زندگی بودیم، از دست‌مایه‌های این کتاب است (خود نویسنده برایمان می‌گوید چه می‌شد اگر مثلا به جای فیلسوف شدن پزشکی خوانده بود). ستیا کاملا منطقی، با استدلال‌های فلسفی ساده اما پرمغز، با استناد به نظر فیلسوفان و دانشمندان علوم طبیعی، ایرادات چنین فکرهای اجتناب‌ناپذیری را نشان می‌دهد و می‌کوشد از دل بحران میانسالی، نوعی حکمت عملی استخراج کند. با تحلیل نشان می‌دهد چرا حسرت انتخاب‌های گذشته اغلب فریبنده است: انتخاب یک راه، یعنی کنار گذاشتن هزاران مسیر دیگر ‌ـ‌ـ‌و اگر آن انتخاب‌ها را نمی‌کردیم، شاید حتی کسانی را که امروز دوست داریم، هرگز نمی‌شناختیم. اما فقط افسوسِ انتخاب گذشته و فرصت‌های از دست رفته نیست. برای برخی بحران میانسالی ترس از مرگ است. برای برخی هراس از به ثمر نشستن اهدافشان است (کتابشان را می‌نویسند، بچه‌دار هم می‌شوند، زندگی بیماری را نجات می‌دهند و …) و بدین شکل انگار راهنما و انگیزه‌ی ادامه را از دست می‌دهند. پیشنهاد کتاب برای این موارد، برای رها شدن از ملال و تهی‌شدگی این‌چنینیِ میانسالی، پرداخت بیشتر به فعالیت‌هایی است که ارزش‌شان در خود آن لحظه‌ی انجام است و به قصد «هدفی خاص» و «موفقیت» انجام نمی‌شوند ـ‌ـ‌چیزهایی که ما را به لحظه وصل می‌کنند، نه صرفاً به مقصد. این کتاب به ما یادآور می‌شود که برای حل بحران میانسالی باید ضرورتاً در نحوه‌ی زیستن در «اکنون» بازاندیشی کرد.