ازادی تازه و دو نمایشنامه ی دیگر

آزادی تازه و دو نمایشنامه‌ی دیگر اثر استانیسلاو ویتکیه‌ویچ ترجمه‌ی علی شمس با ترجمه‌ی کتاب «آزادی تازه و دو نمایشنامه‌ی دیگر» از زبان ایتالیایی و انتشار آن، برای اولین‌بار جامعه‌ی هنر و تئاتر ایران توانست آثاری از استانیسلاو ویتکیه‌ویچ را در اختیار داشته باشد. درباره‌ی نویسنده: استانیسلاو ایگناتزه ویتکیه‌ویچ؛ متفکر، رمان‌نویس، فیلمساز، عکاس، نقاش، معمار و نمایشنامه‌نویس مجار سال 1885 در ورشو متولد شد. ویتکیه‌ویچ در آثارش جهان بی‌قرار معاصر را به‌نقد می‌کشد. فرم ناب و پیشنهادات ویتکیه‌ویچ، بیست سال پس از مرگش از اروپا سر بر می‌کند. میراث مکتوم و پنهان‌مانده‌اش در دهه‌ی پنجاه و به‌یمن ظهور سردمداران تئاتر آبسورد شکوفا و خوانده می‌شود. کارگردانان لهستانی و کسانی همچون تادئوش کانتور و یرژی گروتفسکی با رجوع به نوشته‌ها و افکار او، اهمیت مغفول‌مانده‌ی ویتکیه‌ویچ را دوباره گوش‌زد می‌کنند. در دهه‌ی هفتاد و هشتاد نام ویتکیه‌ویچ به‌عنوان «پدر ابزوردنویسی» دنیا، اسمی جاافتاده می‌شود. آثار ویتکیه‌ویچ ابتدا به زبان فرانسه ترجمه شد تا نام این هنرمند همه‌فن‌حریف به خارج از مرزهای لهستان سفر کند. سپس دانیل جراولد؛ مدرس و منتقد تئاتر پس از آشنایی با آثار ویتکیه‌ویچ آثار او را به زبان انگلیسی ترجمه کرد تا جهان و تئاتر دنیا با این هنرمند بی‌بدیل بیشتر آشنا شود. درباره‌ی کتاب: کتاب «آزادی تازه و دو نمایشنامه‌ی دیگر» از سه نمایشنامه‌ی کمدی «عملگراها»، «خانه‌ای در حومه‌ی شهر» و «آزادی تازه» تشکیل شده است. این سه نمایشنامه از پراجراترین آثار ویتکیه‌ویچ در سراسر جهان محسوب می‌شوند. در بخشی از کتاب به قلم مترجم می‌خوانیم: بی‌شک مناقشه‌برانگیزترین تجلی سیمای هنر لهستان در میان دو جنگ جهانی اول و دوم را می‌توان در پرتره‌ی استانیسلاو ایگناتزه ویتکیه‌ویچ منحصر کرد. متفکر، رمان‌نویس، فیلمساز، عکاس، نقاش، معمار و نمایشنامه‌نویسی که در دوران حیات خود به‌قدر دست بلندی که در هنر داشت، قدر ندید. سویه‌ی تئاتری او نه در دوران زندگی‌اش که سال‌ها بعد و به‌مدد کسانی چون گروتفسکی، کانتور و … به جهان شناسناده شد. اهمیت حضور هنرمندانه‌ی او در بطن فرهنگ لهستان با گذر زمان هرچه بیشتر نمایان شد. تا آنجاکه سنای این کشور سال 2015 را به افتار نام او سال ویتکیه‌ویچ نامید. اکنون نمایشنامه‌های او نه‌تنها در کشورش که در بسیاری از تئاترهای معتبر جهان اجرا می‌شوند. «ویتکاتسیه» نام بریده و مستعاری‌ست که دوستانش و سپس مردم لهستان ویتکیه‌ویچ را به آن می‌شناسند. از دیگر آثار علی شمس که توسط نشر نیماژ منتشر شده، می‌توان به رمان تألیفی « گزارش گمان‌شکن علی شمس از مرگ‌های فؤاد ثریا »، نمایشنامه‌ی تالیفی « وقتی خروس غلط می‌خواند/ دقیقاً مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز »، ترجمه‌ی نمایشنامه‌های « انقلاب در آمریکای جنوبی » نوشته‌ی آگوستو بوال و «ن مایشنامه‌های فراموش‌شده »؛ مجموعه‌ای از شش نمایشنامه از پنج نویسنده‌ی مطرح و کتاب‌های تئوریک « هنر رازآلود بازیگر » نوشته‌ی ائوجینیو باربا و نیکولا ساوارزه که ترجمه‌ی مشترک علی شمس و  هدا عربشاهی است و «ب داهه‌پردازی، قصه‌سازی یا هنرِ خلق چیزها » که این کتاب را هم علی شمس به‌همراه افسانه کمالی ترجمه کرده است.