یک بوم سفید، چند رنگ و دستی که هنوز نمیداند چه میخواهد بکشد: نقاشی از همینجا شروع میشود. اما پشت هر تابلو، تاریخ، تمرین، نگاه و سالها یادگیری هست. دستهی کتاب نقاشی کتابجم برای کسانی است که میخواهند نقاشی را بشناسند یا یاد بگیرند: هنرجوی هنرستان، دانشجوی هنر، والدینی که میخواهند رشد خلاقیت کودکشان را بفهمند، و دوستدار هنری که دوست دارد دربارهی نقاشان بزرگ بخواند.
در این صفحه توضیح میدهیم کتابهای این دسته چه گروههایی دارند: کتابهای آموزش و طراحی، کتابهای معرفی نقاشان، کتابهایی دربارهی نقاشی کودکان و کتابهایی که ایران را از دید هنرمندان میبینند. همچنین میگوییم برای شروع چه کتابی مناسب است و هنگام خرید به چه چیزهایی توجه کنید.
بیشتر معلمهای هنر یک حرف مشترک دارند: پیش از رنگ، طراحی. یعنی یاد گرفتن دیدن، اندازه گرفتن، سایه و روشن و ساختن فرم روی کاغذ با سادهترین ابزار. کسی که طراحی را خوب بداند، هر رنگی را با اطمینان بیشتر به کار میبرد، چون ساختار اثر زیر رنگ محکم است.
در این دسته «کتاب درسی طراحی 2» را میبینید که از نامش پیداست کتابی درسی و بخشی از یک مجموعه است. کتاب درسی طراحی برای هنرجوی هنرستان یا کسی که میخواهد مرحلهبهمرحله و با برنامهی مشخص یاد بگیرد مناسب است. شمارهی ۲ در عنوان یعنی پیشنیازی دارد و اگر تازهکارید، ممکن است بهتر باشد اول جلد اول را ببینید. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
طراحی با خواندن یاد گرفته نمیشود، با تمرین یاد گرفته میشود. کتاب راهنمای شماست، اما مداد و کاغذ را باید خودتان روی میز بگذارید. هر روز حتی ده دقیقه طراحی، بهتر از یک روز طولانی در هفته است.
گروه بعدی کتابهایی است که یک تکنیک یا ابزار مشخص را یاد میدهند. «گواش (راز نقاشی های قشنگ7)» از این نوع است. گواش رنگی مات و پرپوشش است که در مدرسهها و کلاسهای هنر زیاد استفاده میشود و از عنوان کتاب پیداست که به آن میپردازد. عبارت «راز نقاشی های قشنگ ۷» نشان میدهد که این جلد بخشی از یک مجموعه است.
کتابهای تکنیکی معمولا مرحلهبهمرحله جلو میروند و با تصویر توضیح میدهند. اینها برای کسانی خوباند که میخواهند بیواسطهی معلم چیزی را امتحان کنند. اما مثل هر آموزش هنری، بهتر است اول چند تمرین ساده انجام دهید و بعد کمکم سراغ کارهای پیچیدهتر بروید.
«تمبک هنر نقاشی کوچک» هم عنوان دیگری است که از نامش برمیآید ارتباطی با نقاشی و کار هنری دارد. هرگاه عنوانی مبهم بود، بهتر است مشخصات و تصویر جلد را در صفحهی خودش ببینید و مطمئن شوید همان چیزی است که میخواهید.
تصویرهای روشن، مرحلههای شمردهشده و مثالهای متنوع. اگر کتاب فقط اثر نهایی را نشان دهد و مسیر رسیدن به آن را نه، یادگیری سخت میشود. کتاب خوب اشتباههای رایج را هم نشان میدهد.
یکی از لذتبخشترین گروههای این دسته، کتابهایی است که دربارهی نقاشان نوشته شدهاند. «جکسون پولاک» دربارهی یکی از چهرههای شناختهشدهی هنر مدرن است. «میرو؛ نقاشی که باغبان بود» هم از نامش پیداست که به زندگی و کار خوان میرو میپردازد و از عنوان جالبش برمیآید که به رابطهی او با باغبانی هم اشارهای دارد.
چنین کتابهایی به شما اجازه میدهند نقاشی را از راه زندگی هنرمند بشناسید. وقتی بدانید نقاش در چه دورانی زندگی میکرد، چه چیزهایی او را تحتتأثیر قرار داد و چرا به شیوهای خاص رسید، ایستادن جلوی تابلویش معنای دیگری پیدا میکند.
«نقاشی مدرن چیست؟» هم سراغ پرسشی میرود که بسیاری از مردم در ذهن دارند: چرا بعضی تابلوهای مدرن این شکلیاند؟ اگر هنگام دیدن یک نمایشگاه یا موزه به خودتان گفتهاید «این را که من هم میتوانم بکشم»، این کتاب شاید نگاهتان را عوض کند. مهم نیست با هر اثری موافق باشید یا نه؛ مهم این است که بدانید هنرمند چه میخواست بگوید.
پیشنهاد ما برای کسی که تازه به هنر مدرن علاقه پیدا کرده، این است که اول با یک کتاب کلی مثل «نقاشی مدرن چیست؟» شروع کند، بعد به کتابهای تکنقاشی مثل پولاک یا میرو برسد. مسیر از کل به جزء، معمولا سادهتر است.
کتاب «سفری به ایران، مجموعه ای از نقاشی های لویی امیل دو هوسه از مناظر و مردم ایران، 1236- 1238 ق» گروه متفاوتی را معرفی میکند: نقاشی بهعنوان سند تاریخی. از عنوان کتاب برمیآید که مجموعهای از نقاشیهای یک هنرمند از منظرهها و مردم ایران در سالهای ۱۲۳۶ تا ۱۲۳۸ قمری است.
چنین کتابهایی برای دو گروه ارزشمندند: دوستداران نقاشی، و علاقهمندان تاریخ و فرهنگ. نقاشیهای سفرنامهای مثل عکس قدیمیاند: نشان میدهند مردم چه میپوشیدند، شهرها چه شکلی بودند و یک بیگانه چه چیزی را دیدنی میدانست. البته هر نقاشی برداشت هنرمند است و باید آن را با نگاه انتقادی و همراه با منبعهای دیگر دید.
اگر به تاریخ، سفرنامه یا هنر ایران علاقه دارید، بد نیست کنار این کتاب، به دستهی هنر اسلامی هم سر بزنید تا تصویر کاملتری از تنوع هنر در این منطقه ببینید.
موضوع دیگری که بسیاری از والدین و مربیان را درگیر میکند، نقاشی کودک است. کتاب «نقاشی کودکان پرورش یا اموزش» از همان عنوانش پرسشی را مطرح میکند: باید به کودک نقاشی یاد داد یا فقط فضایی برای شکوفایی خلاقیتش فراهم کرد؟ این بحث دیرینهای در آموزش هنر است.
پاسخ سادهای وجود ندارد. بعضی معتقدند کودک باید آزاد باشد و هر چه دلش میخواهد بکشد و بعضی معتقدند به راهنمایی و تکنیک هم نیاز دارد. کتابهایی از این دست، دو طرف بحث را میسنجند تا شما بتوانید بهتر تصمیم بگیرید. ما نمیخواهیم به شما بگوییم کدام درست است؛ فقط پیشنهاد میکنیم پیش از خرید کتاب، مشخصات آن را ببینید و ببینید چه نگاهی دارد.
اگر مربی یا مادر و پدر هستید، یک نکتهی عملی: نقاشی کودک را با معیار بزرگسال قضاوت نکنید. خطهای کج و رنگهای غیرمنتظره، بخشی از رشد کودکاند. اینکه کودک هنگام کشیدن چه حالی دارد، مهمتر از شکل نهایی است.
البته این کتابها توصیهی روانشناختی یا درمانی نمیدهند و جای مشاورهی تخصصی را هم نمیگیرند. اگر دربارهی رشد کودکتان نگرانی خاصی دارید، با متخصص مربوط صحبت کنید.
وارد هر فروشگاه لوازم هنری که بشوید، با دنیایی از رنگ و قلممو روبهرو میشوید. برای مبتدی، انتخاب سخت است و کتابهای آموزشی همینجا به کار میآیند. چند اصل کلی که تقریبا در همهی آنها تکرار میشود را اینجا مرور میکنیم.
اول اینکه با ابزار کم شروع کنید. چند مداد با درجههای نرمی متفاوت، یک پاککن و چند برگ کاغذ برای یادگیری طراحی کافی است. دوم، برای رنگ، اول یک نوع را انتخاب کنید و آن را خوب یاد بگیرید. گواش با آبرنگ و رنگ روغن فرق دارد: گواش مات است و روی همگذاری رنگ در آن راحتتر است، آبرنگ شفاف است و به کنترل آب نیاز دارد و رنگ روغن کندخشک و کارش متفاوت است. کتاب آموزشی هر کدام را با جزئیات توضیح میدهد.
سوم، از رنگهای اصلی شروع کنید. بسیاری از آموزشها توصیه میکنند با چند رنگ محدود کار کنید و ترکیب آنها را یاد بگیرید. وقتی بفهمید از ترکیب دو رنگ چه به دست میآید، دیگر نیازی به خرید دهها تیوپ ندارید. چهارم، به کیفیت کاغذ یا بوم توجه کنید. رنگ خوب روی کاغذ نامناسب خوب نمینشیند و ممکن است ناامیدتان کند.
پنجم و مهمتر از همه، ابزار جای مهارت را نمیگیرد. قلمموی گرانقیمت شما را هنرمند نمیکند، تمرین این کار را میکند. کتابهای این دسته این را بارها یادآوری میکنند.
وقتی به تابلوهای بزرگ نگاه میکنیم، آنچه احساس میکنیم اغلب از نور و رنگ میآید. سایه و روشن باعث میشود شیء روی بوم حجم پیدا کند و صاف و تخت به نظر نرسد. یک گوی ساده را وقتی سایهاش را بکشید، ناگهان از دایره به کره تبدیل میشود.
رنگشناسی هم بخش مهمی از یادگیری است. رنگهای گرم مثل قرمز و نارنجی نزدیک به نظر میرسند و رنگهای سرد مثل آبی و سبز دورتر. رنگهای مکمل که روی چرخهی رنگ مقابل هماند، وقتی کنار هم بنشینند، هم را پررنگتر نشان میدهند. اینها قاعدههای اصلیاند که در کتابهای آموزش رنگ آمده و هنرمندان بزرگ هم آنها را میشناختند.
البته هنرمندان بزرگ گاهی این قاعدهها را عمدا میشکنند. کتابهای معرفی هنرمندان مثل میرو و پولاک نشان میدهند بعد از یادگیری قاعده، چگونه میتوان از آن فراتر رفت. دانستن قاعده به شما آزادی انتخاب میدهد: میدانید چه چیزی را دارید کنار میگذارید.
کتابهای هنری فقط برای خواندن در خانه نیستند؛ نگاه شما را برای دیدن اثر واقعی هم آماده میکنند. کسی که پیش از رفتن به موزه چند کتاب دربارهی هنرمند یا مکتب خوانده باشد، جلوی هر تابلو بیشتر میبیند. میداند دنبال چه بگردد: ضربهی قلم، ترکیب رنگ، جای نور و انتخاب موضوع.
یک روش ساده برای دیدن این است که جلوی یک تابلو سه بار نگاه کنید. بار اول، تصویر کلی و حس آن را بگیرید. بار دوم، به جزئیات نگاه کنید: چه رنگهایی به کار رفته و نور از کجا میآید. بار سوم، بپرسید هنرمند چه میخواسته بگوید و چرا این موضوع را انتخاب کرده. حتی اگر پاسخ را نمیدانید، فقط سؤال پرسیدن نگاه شما را عمیقتر میکند.
بعد از بازدید، کتاب را دوباره باز کنید. آنچه دیدهاید را با متن مقایسه کنید و ببینید چه چیزهایی را در نگاه اول از دست داده بودید. این رفتوآمد بین کتاب و اثر واقعی، سریعترین راه تربیت چشم است.
بسیاری از هنرجوها و هنرمندان حرفهای توصیه میکنند یک دفتر طراحی همیشه همراهتان باشد. لازم نیست کارها کامل و زیبا باشند. دفتر طراحی جای تمرین، ثبت ایده و اشتباه کردن بدون ترس است. چند خط در قهوهخانه، یک چهره در مترو، یک درخت در پارک: همهی اینها به چشم و دست شما تمرین میدهند.
کتابهای آموزش طراحی معمولا تمرینهای کوچکی پیشنهاد میکنند که در دفتر انجام میشوند. هر تمرین را با تاریخ بنویسید. بعد از چند ماه، صفحههای اول و آخر را کنار هم نگاه کنید و پیشرفت خودتان را ببینید. این مقایسه بهترین انگیزه است.
دفتر را به کسی نشان ندهید، مگر اینکه خودتان بخواهید. آنجا جای خصوصی شماست. با این کار، ترس از قضاوت دیگران کمتر میشود و آزادانهتر تمرین میکنید.
اگر بخواهید بهجای یادگیری عملی، هنر را بشناسید، این ترتیب ساده را امتحان کنید.
لازم نیست این مسیر را در یک ماه یا یک سال تمام کنید. هدف لذت بردن است، نه امتحان دادن. هر بار که کتابی را با علاقه میخوانید، قدمی جلو رفتهاید.
چند اصطلاح در کتابهای هنری زیاد تکرار میشود. دانستن آنها خواندن را روانتر میکند.
این اصطلاحها را که بدانید، متن کتابهای معرفی هنرمندان هم برایتان راحتتر خوانده میشود.
برای اینکه در انتخاب سردرگم نشوید، خودتان را در یکی از این گروهها پیدا کنید.
کتابهای درسی طراحی و نقاشی را با دقت انتخاب کنید و سرفصل درس را کنار مشخصات بگذارید. کنارش کتابهای تاریخ هنر و معرفی نقاشان را بخوانید تا دیدتان کامل شود.
کتابهای آموزش تکنیک مرحلهبهمرحله، مثل کتابهای آموزش گواش، شروع مناسبیاند. مداد و کاغذ ساده هم کنار کتاب داشته باشید و هر روز چند دقیقه تمرین کنید.
کتابهای معرفی نقاشان مثل پولاک و میرو و کتاب کلی دربارهی نقاشی مدرن را بردارید. اینها را میشود آرام و لذتبخش خواند و بعد به موزه یا نمایشگاه رفت.
کتابهای نقاشی کودکان برای شماست. قبل از هر کار، مشخصات کتاب را بخوانید و ببینید نگاه نویسنده با نگاه شما همخوان است یا نه.
کتابهای مصور مثل مجموعهی نقاشیهای سفر به ایران، تصویری از گذشته میدهند و همراه با متن تاریخی، بسیار جذاباند.
فرض کنید تازه تصمیم گرفتهاید نقاشی یاد بگیرید. کتاب طراحی و یک کتاب معرفی نقاش دارید. روز اول، ده دقیقه با مداد چند خط و دایره و مکعب میکشید. روز دوم، یک شیء ساده مثل یک لیوان را نگاه میکنید و میکشید. روز سوم، سایهی همان لیوان را اضافه میکنید. روز چهارم، از کتاب معرفی نقاش یک تابلو را نگاه میکنید و میپرسید نقاش چه چیزی را نشان داده است.
تا پایان هفته، چیز شگفتانگیزی نساختهاید، اما چشمتان تغییر کرده است. حالا لیوان را جور دیگری میبینید و سایه را میفهمید. همین شروع کوچک، پایهی مسیر بلند است. کتابهای این دسته، هر کدام بخشی از این مسیر را همراهی میکنند.
این دسته بخشی از هنر و معماری است و رشتههای خواهر دارد که مکملاشاند. اگر میخواهید تصویر را در طراحی گرافیکی به کار ببرید، کتابهای ارتباط تصویری (گرافیک) را ببینید. اگر به حرکت و روایت تصویری علاقه دارید، دستهی انیمیشن و سینما ادامهی طبیعی این علاقه است.
برای کسانی که فضا و ساختمان را میبینند، دستهی معماری ارتباط نزدیکی با طراحی و نقاشی دارد. در واقع بسیاری از معمارها با مداد و طراحی کارشان را شروع میکنند. و اگر تئاتر و نمایش را دوست دارید، ادبیات نمایشی هم بخشی از همین دنیای هنر است.
هنر رشتههای جدا از هم نیست. هر چه بیشتر بین این حوزهها رفتوآمد کنید، نگاهتان غنیتر میشود.
در هنر تصویر همهچیز است و کتاب چاپی، بهخصوص کتاب با کاغذ و چاپ خوب، تجربهی متفاوتی میدهد. رنگها، بافت کاغذ و اندازهی تصویر همه بر دریافت شما اثر میگذارند. البته همهی کتابها یکجور نیستند و اگر کیفیت تصویر برایتان مهم است، به توضیح کتاب و نوع چاپ توجه کنید.
نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. برای کتاب هنری، این مزیت را دارد که میتوانید با کتاب زندگی کنید: کنار میز کارتان بگذارید، ورقش بزنید و از تابلوها الهام بگیرید. کتاب هنری هرگز فقط برای یک بار خواندن نیست.
کتاب هنری هدیهی زیبایی است. برای نوجوانی که علاقهی تازه به نقاشی پیدا کرده، یک کتاب آموزش مرحلهبهمرحله شروع خوبی است. برای دوست هنردوست، کتابی دربارهی یک نقاش مشهور یا هنر مدرن هدیهی دلپذیری است. برای یک علاقهمند تاریخ، کتاب مصور سفر به ایران جالبتر از بسیاری از هدیههاست.
هنگام انتخاب هدیه، به سلیقهی گیرنده فکر کنید، نه فقط به عنوان کتاب. کسی که نقاشی واقعگرا را دوست دارد ممکن است با هنر مدرن ارتباط برقرار نکند و بالعکس. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و میتوانید آن را با سلیقهی گیرنده بسنجید.
هنر یک شبه یاد گرفته نمیشود و این را همهی هنرمندان میدانند. روزهایی میآید که چیزی که میکشید به دلتان نمینشیند و میخواهید کاغذ را مچاله کنید. آن روزها را با کتاب و نگاه به کار دیگران پر کنید. بخشی از یادگیری، ماندن در مسیر است.
هنرمندان بزرگی که در کتابها میخوانید هم روزی مبتدی بودند و دستشان لرزید. آنچه آنها را جدا کرد، ادامه دادن بود. پس اگر امروز نتیجهی کارتان کامل نیست، نگران نباشید. هر خط، درسی دارد و هر تمرین، شما را یک قدم نزدیکتر میکند.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. اگر کتابی که میخواهید فعلا موجود نیست، بعدا دوباره سر بزنید. برای هر کتاب، مشخصات را در صفحهی خودش ببینید: ناشر، نویسنده یا مترجم، تعداد صفحه و سال چاپ.
با کتاب طراحی شروع کنید، چون پایهی نقاشی است. کتابهای آموزش تکنیک، مثل گواش، را بعد از آشنایی با طراحی بردارید. اگر فقط به شناخت هنر علاقه دارید، کتابهای معرفی نقاشان مناسبترند.
میتواند مناسب باشد، بهشرط اینکه آمادهی تمرین منظم باشید. به شمارهی جلد توجه کنید و اگر تازهکار هستید، جلد اول را هم ببینید.
بله، مثلا «نقاشی مدرن چیست؟» و کتابهایی دربارهی نقاشانی مثل جکسون پولاک و میرو. برای مشخصات دقیق، صفحهی خود هر کتاب را ببینید.
بله، عنوانی مثل «نقاشی کودکان پرورش یا اموزش» در این دسته هست. این کتابها دانش میدهند اما جای مشاورهی متخصص را نمیگیرند.
کتاب بسیار کمک میکند، اما بدون تمرین کافی نیست. کتاب را کنار مداد و کاغذ بخوانید و هر روز کمی تمرین کنید. اگر معلم یا کلاس هم دارید، بهتر است.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. وضعیت امروز را در صفحهی همان کتاب ببینید.
نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. کتاب مورد نظر را باز کنید، مشخصات را ببینید و سفارش را ثبت کنید.
نقاشی زبان دیدن است و کتابهای این دسته کمک میکنند این زبان را بهتر یاد بگیرید: از طراحی پایه و تکنیکهای رنگ تا شناخت نقاشان بزرگ، هنر مدرن، نقاشی کودکان و نگاه هنرمندان به ایران. هر کدام دریچهای است به بخشی از دنیای هنر.
کتابهای این دسته را مرور کنید، مشخصات هر کدام را ببینید و نسخهی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید. شاید کتاب بعدیتان اولین خط یک تابلوی تازه باشد.